Sukta 9

Mantra 1

आत्मा। अ॒स्य वा॒मस्य॑ पलि॒तस्य॒ होतु॒स्तस्य॒ भ्राता॑ मध्य॒मो अ॒स्त्यश्नः॑ । तृ॒तीयो॒ भ्राता॑ घृ॒तपृ॑ष्ठो अ॒स्यात्रा॑पश्यं वि॒श्पतिं॑ स॒प्तपु॑त्रम्

ఆత్మా—ఈ సౌమ్యమైన, నెరసిన జుట్టుగల హోతృ యొక్క; అతని మధ్యమ సహోదరుడు ‘అశ్న’ (రాయి). మూడవ సహోదరుడు ఘృత-పృష్ఠ (నెయ్యి-పృష్ఠముగలవాడు). ఇక్కడ నేను ప్రజల అధిపతి, సప్తపుత్ర (ఏడు కుమారులుగల)వానిని దర్శించాను.

Mantra 2

स॒प्त यु॑ञ्जन्ति॒ रथ॒मेक॑चक्र॒मेको॒ अश्वो॑ वहति स॒प्तना॑मा । त्रि॒नाभि॑ च॒क्रम॒जर॑मन॒र्वं यत्रे॒मा विश्वा॒ भुव॒नाधि॑ त॒स्थुः

ఏడు మంది ఒకే చక్రం గల రథాన్ని యోకుతారు; ఒకే అశ్వం—ఏడు నామములుగలది—దానిని మోస్తుంది. మూడు నాభులు గల చక్రం, అజరము, అనర్వం (అచ్యుతం/అవ్యర్థం)—దానిపై ఈ సమస్త భువనాలు నిలిచి స్థితిచెందాయి.

Mantra 3

इ॒मं रथ॒मधि॒ ये स॒प्त त॒स्थुः स॒प्तच॑क्रं स॒प्त व॑ह॒न्त्यश्वाः॑ । स॒प्त स्वसा॑रो अ॒भि सं न॑वन्त॒ यत्र॒ गवां॒ निहि॑ता स॒प्त नामा॑

ఈ రథంపై ఏడుగురు నిలిచియున్నారు; ఇది సప్తచక్రం, దీనిని మోసే అశ్వాలూ ఏడే. ఏడు సోదరీమణులు కలిసి దీనివైపు నమస్కరిస్తారు—అక్కడ గోవుల సప్త నామాలు నిధానంగా నిల్వచేయబడ్డాయి.

Mantra 4

को द॑दर्श प्रथ॒मं जाय॑मानमस्थ॒न्वन्तं॒ यद॑न॒स्था बिभ॑र्ति । भूम्या॒ असु॒रसृ॑गा॒त्मा क्वऽस्वित् को वि॒द्वांस॒मुप॑ गा॒त् प्रष्टु॑मे॒तत्

మొదట పుట్టినవాడిని పుట్టుచున్న వేళ ఎవరు చూశారు? ఎముకలు ఉన్నవాడిని, ఎముకలేని (గర్భాధారం) ఎలా మోస్తుంది? భూమి యొక్క ప్రాణ-స్వరూపం, అసుర-రసంతో నిండిన ఆత్మ—అది ఎక్కడ? ఈ విషయాన్ని అడగడానికి ఏ విద్వాంసుని దగ్గరకు వెళ్లాలి?

Mantra 5

इ॒ह ब्र॑वीतु॒ य ई॑म॒ङ्ग वेदा॒स्य वा॒मस्य॒ निहि॑तं प॒दं वेः । शी॒र्ष्णः क्षी॒रं दु॑ह्रते॒ गावो॑ अस्य व॒व्रिं वसा॑ना उद॒कं प॒दापुः॑

ఇక్కడ అతడే పలుకుగాక—ఈ అద్భుత పక్షి యొక్క దాగిన ‘పదం’ (స్థానం) ఎవరు తెలిసినారో. అతని శిరస్సు నుండి ఆవులు పాలను దోహుతాయి; పొదుగును వస్త్రంలా కప్పుకొని, పాదమార్గంలో నీటిని వారు పొందారు.

Mantra 6

पाकः॑ पृच्छामि॒ मन॒सावि॑जानन् दे॒वाना॑मे॒ना निहि॑ता प॒दानि॑ । व॒त्से ब॒ष्कयेऽधि॑ स॒प्त तन्तू॒न् वि त॑त्निरे क॒वय॒ ओत॒वा उ॑

తెలియని వాడినిలా, మనసుతో నేను ఇవి అడుగుతున్నాను—దేవుల ఈ దాగిన ‘పదాలు’ (స్థానాలు) ఏవి? దూడపై, బలమైన ఎద్దుపై, ఏడు తంతువులను కవులు—నేయువారు—విస్తరించారు.

Mantra 7

अचि॑कित्वांस्चिकि॒तुष॑श्चि॒दत्र॑ क॒वीन् पृ॑च्छामि वि॒द्वनो॒ न वि॒द्वान्। वि यस्त॒स्तम्भ षडि॒मा रजां॑स्य॒जस्य॑ रू॒पे किमपि॑ स्वि॒देक॑म्

నేను తెలియని వాడనై ఇక్కడ కవులను—వివేకులనైనా—ప్రశ్నిస్తున్నాను; తెలిసినవాడిలా కనిపించి నిజంగా జ్ఞాతకాని వాడిని: ఈ ఆరు రజాంసి (ప్రాంతాలు/లోక-విస్తారాలు) విడదీసి నిలబెట్టి ఆధారమిచ్చినవాడు ఎవరు? అజ (అజన్మా) రూపంలో ఆ ఒక్కటే—చెప్పండి—ఏది?

Mantra 8

मा॒ता पि॒तर॑मृ॒त आ ब॑भाज धी॒त्यग्रे॒ मन॑सा॒ सं हि ज॒ग्मे। सा बी॑भ॒त्सुर्गर्भ॑रसा॒ निवि॑द्धा॒ नम॑स्वन्त॒ इदु॑पवा॒कमी॑युः

ఋతం (నియమం) ప్రకారం మాత తండ్రిని నియమించింది; ఆరంభంలో ప్రేరిత ధ్యాన-చింతనతో, మనస్సుతో ఆమె నిజంగా సంపూర్ణ సంయోగానికి వచ్చింది. ఆమె భయంకరీ, గర్భరసంతో సమృద్ధి, దృఢంగా స్థాపితమైనది—ఆమె ఆవాహనకర్మ వైపు నమస్కారులు నిజంగా సమీపించారు.

Mantra 9

यु॒क्ता मा॒तासि॑द्धु॒रि दक्षि॑णाया॒ अति॑ष्ठ॒द् गर्भो॑ वृज॒नीष्व॒न्तः । अमी॑मेद् व॒त्सो अनु॒ गाम॑पश्यद् विश्वरू॒प्यंऽ त्रि॒षु योज॑नेषु

హే మాతా, నీవు కుడి దండం/నూగుపై యుక్తమై ఉన్నావు; గృహావరణాల లోపల గర్భం స్థిరపడింది. దూడ మ్రోగింది; ఆవును అనుసరించి వెళ్లి ఆమెను కనుగొంది—మూడు కొలిచిన లోకప్రాంతాల్లో దాని బహురూపం ప్రకాశించింది.

Mantra 10

ति॒स्रो मा॒तॄस्त्रीन् पि॒तॄन् बिभ्र॒देक॑ ऊ॒र्ध्वस्त॑स्थौ॒ नेमव॑ ग्लापयन्त । म॒न्त्रय॑न्ते दि॒वो अ॒मुष्य॑ पृ॒ष्ठे वि॑श्व॒विदो॒ वाच॒मवि॑श्वविन्नाम्

మూడు మాతలను, మూడు పితరులను ధరించిన ఆ ఏకుడు నిటారుగా, దృఢంగా నిలిచెను; వారు చక్రపు నేమి (ఫెల్లీ) దిగజార్చి సడలింపజేస్తారు. ఆ పరలోక స్వర్గపు పృష్ఠంపై సర్వవిదులు మంత్రణ చేస్తారు—అవివేకులను మోహింపజేయుటకు ‘అవిశ్వవిద్’ (సర్వం తెలియనిది) అనే పేరుగల వాక్కును వారు ప్రవహింపజేస్తారు/చలింపజేస్తారు.

Mantra 11

पञ्चा॑रे च॒क्रे प॑रि॒वर्त॑माने॒ यस्मि॑न्नात॒स्थुर्भुव॑नानि॒ विश्वा॑ । तस्य॒ नाक्ष॑स्तप्यते॒ भूरि॑भारः स॒नादे॒व न च्छि॑द्यते॒ सना॑भिः

ఐదు ఆరాలున్న, పరిభ్రమించే చక్రంలో—దానిలో సమస్త భువనాలు స్థాపితమై నిలిచియున్నవి—దాని అక్షము బహుభారమున్నా క్షీణించదు. అది సనాతనముగా విరగదు; దాని నాభి (హబ్) ఆదికాలం నుండే అఖండమై ఉంది.

Mantra 12

पञ्च॑पादं पि॒तरं॒ द्वाद॑शाकृतिं दि॒व आ॑हुः परे॒ अर्धे॑ पुरी॒षिण॑म्। अथे॒मे अ॒न्य उप॑रे विचक्ष॒णे स॒प्तच॑क्रे॒ षड॑र आहु॒रर्पि॑तम्

దివ్య స్వర్గానికి ఐదు పాదముల పిత, ద్వాదశ ఆకృతులవాడు—అని వారు అంటారు—ఆ పరార్ధంలో, సమృద్ధితో నిండినవాడు. తరువాత ఈ ఇతరులు, విచక్షణులు, మరో సిద్ధాంతంలో—అతడు ఏడు-చక్రాల (చట్రం)లో దృఢంగా స్థాపితుడై ఉన్నాడు; (అతడు) ఆరు ఆరాలవాడని చెబుతారు.

Mantra 13

द्वाद॑शारं न॒हि तज्जरा॑य॒ वर्व॑र्ति च॒क्रं परि॒ द्यामृ॒तस्य॑ । आ पु॒त्रा अ॑ग्ने मिथु॒नासो॒ अत्र॑ स॒प्त श॒तानि॑ विंश॒तिश्च॑ तस्थुः

ద్వాదశ-అరములు గలది—ఆ చక్రం నిజంగా జరతో ముడుచుకోదు; ఋతస్య ద్యాం (ఋత యొక్క ఆకాశం) చుట్టూ పరిభ్రమిస్తూ సాగుతుంది. హే అగ్నీ! ఇక్కడ నీ కుమారులు జంట-జంట సంయోగాలలో స్థిరంగా నిలిచారు—ఏడు వందలు, ఇంకా ఇరవై కూడా—ఇక్కడే ప్రతిష్ఠితులయ్యారు.

Mantra 14

सने॑मि च॒क्रम॒जरं॒ वि वा॑वृत उत्ता॒नायां॒ दश॑ यु॒क्ता व॑हन्ति । सूर्य॑स्य॒ चक्षू॒ रज॑सै॒त्यावृ॑तं॒ यस्मि॑न्नात॒स्थुर्भुव॑नानि॒ विश्वा॑

నేమి (అంచు) గల, అజర చక్రం ముందుకు విస్తరించి తిరుగుతోంది; విస్తృత ప్రదేశంలో పది యుక్తులు (అశ్వాలు) దానిని లాగుతాయి. సూర్యుని చక్షువు రజస్‌తో ఆవరించబడి గమిస్తుంది; అందులోనే సమస్త భువనాలు తమ తమ స్థానాలలో దృఢంగా స్థితిచెందాయి.

Mantra 15

स्त्रियः॑ स॒तीस्ताँ उ॑ मे पुं॒सः आ॑हुः॒ पश्य॑दक्ष॒ण्वान् न वि चे॑तद॒न्धः । क॒विर्यः पु॒त्रः स ई॒मा चि॑केत॒ यस्ता वि॑जा॒नात् स पि॒तुष्पि॒तास॑त्

స్త్రీలు నిజంగా సతీలు; కానీ వారినే నా విషయమై ప్రజలు ‘పుంసః’ (పురుషులు) అని అంటారు. కన్నులు ఉన్నా అంధుడైనవాడు దీనిని సరిగా గ్రహించడు. కవి—పుత్రుడు—ఇవన్నీ తెలుసుకున్నాడు; వీటిని స్పష్టంగా వివేచించి తెలిసినవాడు తండ్రికీ తండ్రి (పితామహుడు) అవుతాడు.

Mantra 16

सा॒कं॒जानां॑ स॒प्तथ॑माहुरेक॒जं षडिद् य॒मा ऋष॑यो देव॒जा इति॑ । तेषा॑मि॒ष्टानि॒ विहि॑तानि धाम॒श स्था॒त्रे रे॑जन्ते॒ विकृ॑तानि रूप॒शः

సహజన్ములలో ఒకదాన్ని వారు ‘సప్తమం’—ఏకజం (ఒక్క జన్మ) అని అంటారు; ఆరు మాత్రం ‘యమ’ (జంట) ఋషులు, దేవజులు—అని చెబుతారు. వారి ఇష్ట భాగాలు నియత ధామాలలో విధిగా స్థాపింపబడి, స్థిర ఆధారంలో రూపరూపాలుగా వికృతమై ప్రకాశిస్తాయి.

Mantra 17

अ॒वः परे॑ण प॒र ए॒नाव॑रेण प॒दा व॒त्सं बिभ्र॑ती॒ गौरुद॑स्थात्। सा क॒द्रीची॒ कं स्वि॒दर्धं॒ परा॑गा॒त् क्वऽस्वित्सूते न॒हि यू॒थे अ॒स्मिन्

దూరపు పాదంతో కిందకు, ఆపై దగ్గరి పాదంతో—దూడను ధరించి గోవు లేచి నిలిచింది. అది ఏ దిశకు, ఏ అర్ధభాగానికి వెళ్లింది? ఎక్కడ, చెప్పండి, అది ప్రసవిస్తుంది? ఎందుకంటే ఈ గుంపులో అది లేదు.

Mantra 18

अ॒वः परे॑ण पि॒तरं॒ यो अ॑स्य॒ वेदा॒वः परे॑ण प॒र ए॒ना व॑रेण । क॒वी॒यमा॑नः॒ क इ॒ह प्र वो॑चद् दे॒वं मनः॒ कुतो॒ अधि॒ प्रजा॑तम्

ఈ (సర్వం) యొక్క తండ్రిని ఎవడు తెలుసునో—అతనికి పరమపార నుండి సహాయం; పరమపార నుండి సహాయం, వీటన్నిటికీ అతీతంగా, ఉత్తమ వరం (వरेణ) ద్వారా. కవి-ప్రేరణలో ఇక్కడ ఆ దేవ-మనస్సు (దివ్య మనస్) ను ఎవరు ప్రకటించారు? అది ఎక్కడి నుండి, ఏ ఎత్తు నుండి, జన్మగా తీసుకురాబడింది?

Mantra 19

ये अ॒र्वाञ्च॒स्ताँ उ॒ परा॑च आहु॒र्ये परा॑ञ्च॒स्ताँ उ॑ अ॒र्वाच॑ आहुः । इन्द्र॑श्च॒ या च॒क्रथुः॑ सोम॒ तानि॑ धु॒रा न यु॒क्ता रज॑सो वहन्ति

మన వైపు ముఖమున్నవారినే వారు ‘పరాఞ్చ’ (విముఖులు) అని అంటారు; దూరం వైపు ముఖమున్నవారినే ‘అర్వాఞ్చ’ (ఇటువైపు ముఖులు) అని అంటారు. హే సోమా! ఇంద్రునితో కలిసి నీవు ఏర్పరచిన నియమ-వ్యవస్థలు—సరిగా జోడించిన యుగాలవలె రజస్ (ఆకాశీయ ప్రాంతాలు)ను మోసుకుంటూ సాగుతాయి.

Mantra 20

द्वा सु॑प॒र्णा स॒युजा॒ सखा॑या समा॒नं वृ॒क्षं परि॑ षस्वजाते । तयो॑र॒न्यः पिप्प॑लं स्वा॒द्वत्त्यन॑श्नन्न॒न्यो अ॒भि चा॑कशीति

రెండు సుపర్ణులు, కలిసి జతకట్టిన సఖులు, ఒకే వృక్షాన్ని చుట్టి ఆలింగనం చేసుకుంటారు. వారిలో ఒకడు మధురమైన పిప్పల ఫలాన్ని తింటాడు; మరొకడు తినకుండా, సాక్షీభావంతో ధ్యానంగా చూస్తుంటాడు.

Mantra 21

यस्मि॑न् वृ॒क्षे म॒ध्वदः॑ सुप॒र्णा नि॑वि॒शन्ते॒ सुव॑ते॒ चाधि॒ विश्वे॑ । तस्य॒ यदा॒हुः पिप्प॑लं स्वा॒द्वग्रे॒ तन्नोन्न॑श॒द् यः पि॒तरं॒ न वेद॑

ఏ వృక్షంలో మధుభోజీ సుపర్ణులు నివసిస్తారో, దానిపైనే సమస్త జీవులు జన్మిస్తారో—దాని శిఖరంలో ఉన్న మధుర పిప్పలాన్ని వారు చెప్పినప్పుడు, తండ్రి (పరమ కారణం)ను తెలియని వాడు దానిని పొందకూడదు, తినకూడదు.

Mantra 22

यत्रा॑ सुप॒र्णा अ॒मृत॑स्य भ॒क्षमनि॑मेषं वि॒दथा॑भि॒स्वर॑न्ति । ए॒ना विश्व॑स्य॒ भुव॑नस्य गो॒पाः स मा॒ धीरः॒ पाक॒मत्रा वि॑वेश

ఎక్కడ సుపర్ణులు (సుందరపక్షులు) అమృతస్య అనిమేష (అచల/నిమిషరహిత) భాగాన్ని భుజిస్తూ, విధథా (యజ్ఞసభ) సమావేశాలలో స్వరంతో గానం చేస్తారో—అద్వారా సమస్త జగత్తు భువనానికి గోపాః (రక్షకులు) ఉన్నారు. ఆ ధీరుడు (జ్ఞాని) ఇక్కడ నాలో ప్రవేశించుగాక; అపక్వుడు (అపరిపక్వుడు/అజ్ఞుడు) ఇక్కడ ప్రవేశించకూడదు.