Atharva Veda 9.7.5 — Kanda 9, Anuvaka 1, Sukta 7, Mantra 5

Sukta 7

Sanskrit (Devanagari)

श्ये॒नः क्रो॒डो॒३ऽन्तरि॑क्षं पाज॒स्यं॑१ बृह॒स्पतिः॑ क॒कुद् बृ॑ह॒तीः कीक॑साः

IAST Transliteration

śyénáḥ króḍo ’ntárikṣaṃ pā́jasyaṃ bṛ́haspátiḥ kakúd bṛhatī́ḥ kī́kasāḥ

English Translation (Griffith/Whitney)

The hawk is the breast; the mid-air is vigor; Bṛhaspati is the hump; the Bṛhatīs are the bones.

Translation

శ్యేనుడు (గద్ద) వక్షస్థలం; అంతరిక్షం తేజస్సు/బలం; బృహస్పతి కకుద్ (కుబ్బు); బృహతీ ఛందస్సులు ఎముకలు.

Word by Word

• श्येनः: the hawk/falcon
• श्येनः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: श्येन (प्रातिपदिक)

• क्रोडः: the boar (lit. ‘boar’ as an epithet/identifier)
• क्रोडः: कर्तृ (समनाधिकरण/विशेषणभावे) अथवा उपमा-नाम
• Type: Noun
• Root: क्रोड (प्रातिपदिक)

• अन्तरिक्षम्: the mid-air/atmosphere
• अन्तरिक्षम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: अन्तरिक्ष (प्रातिपदिक)

• पाजस्यम्: radiant/strong, full of vigor (qualifying ‘atmosphere’)
• पाजस्यम्: कर्म (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पाजस्य (प्रातिपदिक; ‘पाजस्’ से व्युत्पन्न विशेषण)

• बृहस्पतिः: Bṛhaspati (lord of prayer)
• बृहस्पतिः: कर्तृ
• Type: Noun (proper)
• Root: बृहस्पति (प्रातिपदिक)

• ककुद्: the summit/crest; the hump (as an epithet: ‘crest-like, eminent’)
• ककुद्: कर्तृ (समनाधिकरण/विशेषणभावे) अथवा उपाधि
• Type: Noun
• Root: ककुद् (प्रातिपदिक)

• बृहतीः: the great ones; (also) Bṛhatī-meters (plural)
• बृहतीः: कर्तृ (समनाधिकरण) अथवा कर्म (सन्दर्भानुसार)
• Type: Noun/Adjective
• Root: बृहती (प्रातिपदिक)

• कीकसाः: vertebrae/backbones; bones of the back (spines)
• कीकसाः: कर्तृ (समनाधिकरण) अथवा विशेष्य
• Type: Noun
• Root: कीकसा (प्रातिपदिक)

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition

Devata: Śyena; Antarikṣa/Pājas; Bṛhaspati; Bṛhatīs (as great sustaining powers)

Chandas: Catalogic/ritual style; bṛhatī is invoked as power-name (not necessarily meter here)

Mantra Rasa

Primary: vira

Secondary: adbhuta