Atharva Veda 6.116.2: Kanda 6, Anuvaka 12, Sukta 116, Mantra 2

Sukta 116

Sanskrit (Devanagari)

वै॒व॒स्व॒तः कृ॑णवद् भाग॒धेयं॒ मधु॑भागो॒ मधु॑ना॒ सं सृ॑जाति । मा॒तुर्यदेन॑ इषि॒तं न॒ आग॒न् यद् वा॑ पि॒ताप॑राद्धो जिही॒डे

Recitation with translationAtharva Veda 6.116.2

IAST Transliteration

vaivásvataḥ kṛṇavad bhāgadhéyaṃ mádhu-bhāgo mádhunā sáṃ sṛjāti | mātúr yád éna iṣitáṃ ná ā́gan yád vā pitā́parāddhó jihī́ḍe ||

English Translation (Griffith/Whitney)

May Vaivasvata appoint our portion; sweet-shared, with sweetness may he set it all in order—whatever guilt from mother, sent forth, hath come upon us, or what the father, offending, hath wrought to our hurt.

Translation

వైవస్వతుడు మన భాగధేయం (పాలు) నియమించుగాక; మధుభాగుడై, మధుతోనే అన్నిటిని సక్రమంగా కూర్చుగాక. తల్లి నుండి ప్రేరితమై మనపై వచ్చిన ఏ దోషమైనా, లేదా తండ్రి అపరాధించి మనకు హాని చేసినదేమైనా, దానిని (అతడు) తొలగించుగాక.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• वैवस्वतः: Vaivasvata (son/descendant of Vivasvat; Yama)
• वैवस्वतः: Kartā
• Type: Noun/Adjective
• Root: वैवस्वत (प्रातिपदिक; विवस्वत्-अपत्य/सम्बन्ध)

• कृणवत्: made, prepared
• कृणवत्: Kriyā (मुख्यक्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)

• भागधेयम्: a share/portion; allotted offering
• भागधेयम्: Karma
• Type: Noun
• Root: भागधेय (प्रातिपदिक)

• मधुभागः: having a share of honey/sweetness
• मधुभागः: Kartā
• Type: Noun/Adjective
• Root: मधु-भाग (समास; प्रातिपदिक)

• मधुना: with honey; with sweetness
• मधुना: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: मधु (प्रातिपदिक)

• सम्: together, completely
• सम्: (क्रियाविशेषणम्)
• Type: Indeclinable
• Root: सम् (उपसर्ग)

• सृजाति: joins/produces/lets flow; brings together
• सृजाति: Kriyā (अनुक्रमक्रिया)
• Type: Verb
• Root: सृज् (धातु)

• मातुः: of the mother
• मातुः: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: मातृ (प्रातिपदिक)

• यत्: whatever/that which
• यत्: Karma (यद्…तद्-सम्बन्धे)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• एनः: sin, guilt, offense
• एनः: Karma
• Type: Noun
• Root: एनस् (प्रातिपदिक)

• इषितम्: impelled, set in motion, instigated
• इषितम्: Karma (एनः-विशेषणम्)
• Type: Participle/Adjective
• Root: इष् (धातु) → इषित (कृदन्त)

• नः: of us/for us
• नः: Sampradāna/अन्वय-सम्बन्ध (अस्माकम्/अस्मभ्यं सन्दर्भः)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)

• आगन्: came to (us), reached
• आगन्: Kriyā (उपवाक्यक्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु) + आ (उपसर्ग)

• यत्: or whatever/that which
• यत्: Karma (यद्…तद्-सम्बन्धे)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• वा: or
• वा: (समुच्चय/विकल्प)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (निपात)

• पिता: the father
• पिता: Kartā
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)

• अपराद्धः: having offended; guilty
• अपराद्धः: Kartā (कर्तृ-विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: अपराध (प्रातिपदिक) / √राध् (धातु) with अप- (कृदन्त-भाव)

• जिहीडे: is ashamed/feels remorse
• जिहीडे: Kriyā (उपवाक्यक्रिया)
• Type: Verb
• Root: हिड्/ह्रीड् (धातु; वैदिक रूप) → जिहीडे

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition (attribution varies)

Devata: Yama Vaivasvata

Chandas: Triṣṭubh-like cadence (not strictly regular in transmitted text)

Mantra Rasa

Primary: shanta

Secondary: karuna