Atharva Veda 4.40.5: Kanda 4, Anuvaka 4, Sukta 40, Mantra 5

Sukta 40

Sanskrit (Devanagari)

ये॒३धस्ता॒ज्जुह्व॑ति जातवेदो ध्रु॒वाया॑ दि॒शोऽभिदास॑न्त्य॒स्मान्। भूमि॑मृ॒त्वा ते परा॑ञ्चो व्यथन्तां प्र॒त्यगे॑नान् प्रतिस॒रेण॑ हन्मि

Recitation with translationAtharva Veda 4.40.5

IAST Transliteration

yé adhástāj juhváti jātávedo dhrúvāyā diśó ’bhidā́santy asmā́n | bhū́mim ṛtvā́ té parā́ñco vyathantāṃ pratyagé́nān pratisaréṇa hanmi

English Translation (Griffith/Whitney)

Whoso from beneath maketh offering, O Jātavedas,—the steadfast regions assail us: taking Earth for the effective stay, let them, turned away, be shaken; with the returning counter-force, with the Pratisara, I smite them down.

Translation

ఓ జాతవేదస్! క్రింద నుండి ఎవడు ఆహుతి అర్పించునో—ధ్రువ (అచల) దిశలు మాపై దాడి చేస్తాయి. భూమిని దృఢ ఆశ్రయంగా (ఋత్వా) చేసుకొని వారు పరాంచులై వణికిపోవుగాక; ప్రత్యగ్-ప్రతిబలంతో, ప్రతిసర (pratisara) ద్వారా, నేను వారిని సంహరిస్తాను.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• ये: who (those who)
• ये: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• धस्तात्: from below
• धस्तात्: अधिकरण
• Type: Indeclinable
• Root: धस्तात् (अव्यय; ‘below, from below’)

• जुह्वति: they offer (pour as oblation)
• जुह्वति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: हु (जुहोति)

• जातवेदः: O Jātavedas (Agni)
• जातवेदः: सम्बोधन
• Type: Noun (proper/epithet)
• Root: जातवेदस् (अग्नि-नाम; प्रातिपदिक)

• ध्रुवायाः: of the fixed/steadfast
• ध्रुवायाः: सम्बन्ध
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: ध्रुवा (प्रातिपदिक)

• दिशः: of the direction/quarter
• दिशः: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: दिश् (प्रातिपदिक)

• अभिदासन्ति: they assail, attack
• अभिदासन्ति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: अभि-दस् (दसति ‘to harm/assail’)

• अस्मान्: us
• अस्मान्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• भूमिम्: the earth/ground
• भूमिम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: भूमि (प्रातिपदिक)

• ऋत्वा: having gone/approached
• ऋत्वा: पूर्वकाल-क्रिया
• Type: Verbal indeclinable (absolutive)
• Root: ऋ (ऋणोति/ऋच्छति—here as absolutive ‘having gone/approached’)

• ते: they (those)
• ते: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• पराञ्चः: turned away, facing off
• पराञ्चः: कर्तृ-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: पराञ्च् (प्रातिपदिक)

• व्यथन्ताम्: let them be shaken/afflicted
• व्यथन्ताम्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: व्यथ् (व्यथते ‘to tremble/be distressed’)

• प्रत्यगेनान्: with counter-spells
• प्रत्यगेनान्: करण
• Type: Noun
• Root: प्रत्यगेन (प्रातिपदिक; ‘counter-charm/returning spell’)

• प्रतिसरेण: with an amulet/protective charm
• प्रतिसरेण: करण
• Type: Noun
• Root: प्रतिसर (प्रातिपदिक; ‘amulet, protective band/charm’)

• हन्मि: I strike down, I slay
• हन्मि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: हन् (हन्ति)

Attribution

Rishi: Atharvanic/Angirasic milieu (traditional attribution uncertain)

Devata: Agni Jātavedas; Earth as invoked support; directions as operative field

Chandas: Anuṣṭubh (anuṣṭubh-like)

Mantra Rasa

Primary: vira

Secondary: bhayankara