Atharva Veda 3.7.2: Kanda 3, Anuvaka 1, Sukta 7, Mantra 2

Sukta 7

Sanskrit (Devanagari)

अनु॑ त्वा हरि॒णो वृषा॑ प॒द्भिश्च॒तुर्भि॑रक्रमीत्। विषा॑णे॒ वि ष्य॑ गुष्पि॒तं यद॑स्य क्षेत्रि॒यं हृ॒दि

Recitation with translationAtharva Veda 3.7.2

IAST Transliteration

ánu tvā haríṇo vṛ́ṣā padbhíś catúrbhir akramīt | viṣā́ṇe ví sya guṣpitáṁ yád asya kṣétriyaṁ hṛdí |

English Translation (Griffith/Whitney)

After thee the strong deer-bull strode, with four feet stepping down. With the horn, cast forth asunder that which is fastened—this kṣetriya that lies within his heart.

Translation

నీ వెనుక బలమైన హరిణ-వృషభం నాలుగు పాదాలతో అడుగులు మోపుతూ నడిచింది. కొమ్ముతో అంటిపట్టుకున్నదాన్ని విడదీసి బయటకు తోసివేయి—ఇదాని హృదయంలో ఉన్న ఆ ‘క్షేత్రియ’ను.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अनु: after; along; following
• अनु: —
• Type: Indeclinable
• Root: अनु (उपसर्ग/अव्यय)

• त्वा: you (as object)
• त्वा: Karma
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• हरिणः: the tawny one / antelope (as subject)
• हरिणः: Kartā
• Type: Noun
• Root: हरिण (प्रातिपदिक)

• वृषा: the bull; the strong male (as an epithet)
• वृषा: Kartā (हरिणः का विशेषणम्)
• Type: Noun/Adjective
• Root: वृषन्/वृष (प्रातिपदिक)

• पद्भिः: with (his) feet
• पद्भिः: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: पद् (प्रातिपदिक)

• चतुःभिः: with four
• चतुःभिः: Karaṇa (पद्भिः का विशेषणम्)
• Type: Numeral/Adjective
• Root: चतुर् (संख्यावाचक-प्रातिपदिक)

• अक्रमीत्: stepped; strode
• अक्रमीत्: —
• Type: Verb
• Root: क्रम् (धातु)

• विषाणे: on/at the two horns
• विषाणे: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: विषाण (प्रातिपदिक)

• वि: apart; asunder; forth
• वि: —
• Type: Indeclinable
• Root: वि (उपसर्ग/अव्यय)

• ष्य: (uncertain; part of a Vedic expression after ‘वि’)
• ष्य: —
• Type: Unclear (Vedic form) / particle-like
• Root: (अस्पष्ट/पाठभेदसम्भवः) — सम्भाव्यं √शि/√स्य/√सि इत्यादि; अथवा पदच्छेदे ‘वि’ + ‘ष्य’ इति निगूढ-रूपम्

• गुष्पितम्: swollen; puffed up; tumid
• गुष्पितम्: Karma (यत्-सम्बन्धे) / विशेष्यापेक्षया
• Type: Participle/Adjective
• Root: गुष्पित (कृदन्त-प्रातिपदिक; √गुष्प्/गुश्प् इत्यस्य भूतकृदन्तः — वैदिक)

• यत्: which; whatever
• यत्: Karma/सम्बन्ध (यद्…तद्-प्रकारे)
• Type: Relative pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अस्य: of him/it
• अस्य: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• क्षेत्रियम्: the ‘kṣetriya’ ailment (a disease/affliction)
• क्षेत्रियम्: Karma (यद्…क्षेत्रियम्) / रोग-नाम
• Type: Noun/Adjective
• Root: क्षेत्रिय (प्रातिपदिक)

• हृदि: in the heart
• हृदि: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: हृद् (प्रातिपदिक)

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition (healing specialists)

Devata: Viṣāṇa/Bheṣaja; the deer’s strength personified

Chandas: Anuṣṭubh-like (operational charm meter)

Mantra Rasa

Primary: vira

Secondary: shanta