Sukta 7
Rishi: Atharvanic tradition (often anonymous/collective in medical charms)
Devata: Bheṣaja (Remedy) / Viṣāṇa (Horn) as empowered healing agent; implicitly anti-yákṣma force
Chandas: Mixed; predominantly Anuṣṭubh-like cadence (Atharvanic healing style)
AV 3.7 అనేది అథర్వణ సంప్రదాయానికి చెందిన సంక్షిప్త వైద్య మంత్రం. ఇది క్షేత్రియ అనే—లోతుగా పాతుకుపోయి, దీర్ఘకాలంగా “స్థిరపడిన” బాధను—యక్ష్మ (క్షయ/క్షీణవ్యాధి)తో సన్నిహితంగా సంబంధమున్నదిగా భావించి, దానిని విరిచిపారేసి వెలివేయడానికి ఉద్దేశించబడింది. ఈ మంత్రం స్పృశ్యమైన ఔషధాన్ని శక్తివంతం చేస్తుంది—ప్రత్యేకంగా తలవద్ద ఉంచే జింక/హరిణ కొమ్మును—మరియు తారకలు (నక్షత్రాలు) అనే ఆకాశీయ “రక్షకులను”, అలాగే నక్షత్రాల అస్తమయం, ఉషోదయం వంటి సీమాంత కాస్మిక క్షణాలను పిలిచి, వ్యాధి వేసిన పాశాలను విప్పి దానిని దూరంగా తరిమివేస్తుంది.
Mantras
Mantra 1
यक्ष्मनाशनम्। ह॒रि॒णस्य॑ रघु॒ष्यदोऽधि॑ शी॒र्षणि॑ भेष॒जम्। स क्षे॑त्रि॒यं वि॒षाण॑या विषू॒चीन॑मनीनशत्
ఇది యక్ష్మ (క్షయ/క్షీణత) నాశకము. వేగంగా సాగే హరిణం తలపై ఈ భేషజం (ఔషధం) స్థాపితమై ఉంది. దాని కొమ్ముతో ‘క్షేత్రియ’—అడ్డంగా వ్యాపించే వ్యాధి—బయటికి తరిమివేసింది.
Mantra 2
अनु॑ त्वा हरि॒णो वृषा॑ प॒द्भिश्च॒तुर्भि॑रक्रमीत्। विषा॑णे॒ वि ष्य॑ गुष्पि॒तं यद॑स्य क्षेत्रि॒यं हृ॒दि
నీ వెనుక బలమైన హరిణ-వృషభం నాలుగు పాదాలతో అడుగులు మోపుతూ నడిచింది. కొమ్ముతో అంటిపట్టుకున్నదాన్ని విడదీసి బయటకు తోసివేయి—ఇదాని హృదయంలో ఉన్న ఆ ‘క్షేత్రియ’ను.
Mantra 3
अ॒दो यद॑व॒रोच॑ते॒ चतु॑ष्पक्षमिव च्छ॒दिः । तेना॑ ते॒ सर्वं॑ क्षेत्रि॒यमङ्गे॑भ्यो नाशयामसि
అక్కడ దూరంగా ప్రకాశించేది—నాలుగు రెక్కలున్న కప్పు/ఆవరణంలా—దాని ద్వారా నీ అవయవాల నుండి సమస్త క్షేత్రియ (kṣetriya) ను మేము నశింపజేస్తాము.
Mantra 4
अ॒मू ये दि॒वि सु॒भगे॑ वि॒चृतौ॒ नाम॒ तार॑के । वि क्षे॑त्रि॒यस्य॑ मुञ्चतामध॒मं पाश॑मुत्त॒मम्
హే సుభగే! ఆకాశంలో ఉన్న అవి—‘తారకే’ అనే పేరుతో సంచరించే, రక్షక కాంతులు—క్షేత్రియ (kṣetriya) నుండి క్రింది పాశమును, పై పాశమును—రెండింటినీ—విడదీసి దూరం చేయుగాక.
Mantra 5
आप॒ इद् वा उ॑ भेष॒जीरापो॑ अमीव॒चात॑नीः । आपो॒ विश्व॑स्य भेष॒जीस्तास्त्वा॑ मुञ्चन्तु क्षेत्रि॒यात्
నీళ్లే నిజంగా ఔషధాలు—నీళ్లు వ్యాధిని తరిమివేసేవి. నీళ్లే సమస్తానికి ఔషధం; ఆ నీళ్లు నిన్ను క్షేత్రియ (kṣetriya) నుండి విముక్తం చేయుగాక.
Mantra 6
यदा॑सु॒तेः क्रि॒यमा॑णायाः क्षेत्रि॒यं त्वा॑ व्यान॒शे। वेदा॒हं तस्य॑ भेष॒जं क्षे॑त्रि॒यं ना॑शयामि॒ त्वत्
సోమ పీడనం (అసుతి) క్రియ జరుగుతున్నప్పుడు, కర్మ కార్యరూపంలో ఉన్నప్పుడు, హే క్షేత్రియ, నిన్ను నేను పట్టుకొని చుట్టుముట్టుతాను. దానికి ఔషధం నాకు తెలుసు; క్షేత్రియాన్ని నేను నాశనం చేస్తాను—నీ నుండి దూరంగా.
Mantra 7
अ॒प॒वा॒से नक्ष॑त्राणामपवा॒स उ॒षसा॑मु॒त। अपा॒स्मत् सर्वं॑ दुर्भू॒तमप॑ क्षेत्रि॒यमु॑च्छतु
నక్షత్రాలు మరుగునపడే వేళ, అలాగే ఉషస్సులు (ప్రభాతాలు) మరుగునపడే వేళ కూడా—మన నుండి సమస్త దుర్భూతం (అమంగళ/దుష్ట సత్త) దూరమవ్వాలి; క్షేత్రియమూ దూరంగా తరిమివేయబడాలి.
Frequently Asked Questions
In Atharvanic medical language, kṣetriya is a deeply “settled” or chronic affliction—something lodged in the body/lineage—treated here as a binding disease that must be loosened and driven out.
The horn functions as a tangible carrier of bheṣaja (remedy-power). Placed at the head, it becomes an amulet-like instrument through which the mantra asserts expulsion and protection.
The hymn calls the stars ‘rescuers’ who can release bonds, and it times final expulsion to liminal celestial moments (stars’ withdrawing, dawn), symbolically supporting the disease’s departure.
Ask anything about Sukta 7 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
