
Rishi: As in RV parallel (Indra-stuti tradition; AV 20 largely reprises RV hymns—r̥ṣi per RV source-hymn)
Devata: Indra (Vajrahasta)
Chandas: Triṣṭubh (RV-style praise verse; AV 20 follows RV meters)
AV 20.37 ఋగ్వేద పరంపర నుంచి పునఃగ్రహించబడిన త్రిష్టుభ్ ఛందస్సు గల ఇంద్రస్తుతి. ఇందులో వజ్రహస్తుడైన ఇంద్రుడిని ఆవరణాలను ఛేదించేవాడిగా, అడ్డంకులు సృష్టించే శక్తులను (వృత్ర, నముచి, దస్యు బలాలు) సంహరించేవాడిగా ఆహ్వానిస్తారు. కోటలను పగలగొట్టడం, శత్రు కులాలను అధిగమించడం, నివేశనము (వాసస్థలం/వసతి)ను స్థిరపరచడం వంటి ఇంద్రుని పూర్వకృత్యాలను స్మరించడం ద్వారా, స్తుతి మరియు హవిస్సులు యజమాన సముదాయానికి రక్షణ, విజయం, సమృద్ధిగా మారుతాయని ఈ సూక్తం ప్రతిపాదిస్తుంది.
Mantra 1
यस्ति॒ग्मशृ॑ङ्गो वृष॒भो न भी॒मः एकः॑ कृ॒ष्टीश्च्य॒वय॑ति॒ प्र विश्वाः॑ । यः शश्व॑तो॒ अदा॑शुषो॒ गय॑स्य प्रय॒न्तासि॒ सुष्वि॑तराय॒ वेदः॑
తీక్ష్ణశృంగుడై, వృషభసముడై, భయంకరుడై ఉన్నవాడు; ఒక్కడే సమస్త ప్రజలను (కృష్టీః) ముందుకు కదిలించేవాడు; ప్రాచీనకాలం నుంచే యజ్ఞం చేయని వానికీ (అదాశుష్) ‘గయ’ (ధనం/జీవన-సంపద) ప్రసాదించేవాడు—హే వేద (జ్ఞాతా), సుష్వితర (సువ్యవస్థితంగా ప్రవర్తింపబడిన) యజ్ఞకర్మకూ నీవే దాతవు.
Mantra 2
त्वं ह॒ त्यदि॑न्द्र॒ कुत्स॑मावः॒ शुश्रू॑षमाणस्त॒न्वा सम॒र्ये। दासं॒ यच्छुष्णं कुय॑वं॒ न्यऽस्मा॒ अर॑न्धय आर्जुने॒याय॒ शिक्ष॑न्
హే ఇంద్రా, నీవు నిజంగా కుత్సుని ఆదుకున్నావు—సమరంలో, నీ స్వశరీరంతోనే, అతని శుశ్రూష (సేవాభావం)ను గమనిస్తూ; అతనికోసం దాసుడు శుష్ణను, కుయవను కిందకు దించి వశపరచి, ఆర్జునేయునికి (అర్జునపుత్రునికి) సహాయం అందిస్తూ అతనిని శిక్షించి/సమర్థుడిని చేశావు.
Mantra 3
त्वं धृ॑ष्णो धृष॒ता वी॒तह॑व्यं॒ प्रावो॒ विश्वा॑भिरू॒तिभिः॑ सु॒दास॑म्। प्र पौरु॑कुत्सिं त्र॒सद॑स्युमावः॒ क्षेत्र॑साता वृत्र॒हत्ये॑षु पू॒रुम्
హే ధృష్ణు (ధైర్యవంతుడా), ధృష్టశక్తితో—నీకు హవ్యం అంగీకరింపబడిన సుదాసుని—అన్ని విధాల ఊతులతో (రక్షణ/సహాయం) నీవు కాపాడావు. పౌరుకుత్సికి నీవు తోడ్పడ్డావు; త్రసదస్యువుకు నీవు తోడ్పడ్డావు; అలాగే పూరునికీ—క్షేత్రసాత (క్షేత్రవిజయం)లో, వృత్రహత్యలలో.
Mantra 4
त्वं नृभि॑र्नृमणो दे॒ववी॑तौ॒ भूरी॑णि वृ॒त्रा ह॑र्यश्व हंसि । त्वं नि दस्युं॒ चुमु॑रिं धुनिं॒ चास्वा॑पयो द॒भीत॑ये सु॒हन्तु॑
హే హర్యశ్వ (పసుపు/తామ్రవర్ణ అశ్వాలవాడా) ఇంద్రా! దేవసహాయ యుద్ధంలో, మనుష్యులతో కలిసి, మనుష్యమనస్సుతో ఉండి, నీవు అనేక వృత్రులను (అడ్డంకి కలిగించువారిని) సంహరిస్తావు. దస్యు, చుమురి, ధుని లను నీవు కూలదోసి, దభీతి హితార్థం వారిని నిద్రలో ముంచివేశావు—హే సుహంతు (శ్రేష్ఠ సంహారకుడా)।
Mantra 5
तव॑ च्यौ॒त्नानि॑ वज्रहस्त॒ तानि॒ नव॒ यत् पुरो॑ नव॒तिं च॑ स॒द्यः । नि॒वेश॑ने शतत॒मावि॑वेषी॒रहं॑ च वृ॒त्रं नमु॑चिमु॒ताह॑न्
ఓ వజ్రహస్తా! నీ వీర్యకృత్యాలే అవి—నీవు తొమ్మిది (కృత్యాలతో) క్షణములోనే తొంభై పురాలను ఛేదించినవి; నివేశనములో నూరవదానిలోనికి కూడా ప్రవేశమును బలవంతంగా కల్పించినవు. నేను కూడా వృత్రుని సంహరించితిని; నముచినిని కూడా హతముచేసితిని.
Mantra 6
सना॒ ता त॑ इन्द्र॒ भोज॑नानि रा॒तह॑व्याय दा॒शुषे॑ सु॒दासे॑ । वृष्णे॑ ते॒ हरी॒ वृष॑णा युनज्मि॒ व्यन्तु॒ ब्रह्मा॑णि पुरुशाक॒ वाज॑म्
ఓ ఇంద్రా! ప్రాచీనకాలం నుంచే నీ దాన-భోగాలు (భోజనాని) ఉన్నాయి—హవిస్సు అర్పించే వానికి (రాతహవ్య), దానం చేసే వానికి (దాశుష), సుదాత (సుదాస) కు. ఓ వృష్ణే! నీ రెండు బలవంతమైన హరి (హరీ)—వృషభసమాన బలమున్న, వీర జంట—మహాశక్తి కోసం నేను యోక్యం చేస్తాను. ఓ పురుషాక! విజయ-బహుమతి (వాజ) సాధనార్థం మా బ్రహ్మ (స్తుతి/మంత్రం) అన్ని దిక్కులా వ్యాపించుగాక.
Mantra 7
मा ते॑ अ॒स्यां स॑हसाव॒न् परि॑ष्टाव॒घाय॑ भूम हरिवः परा॒दौ। त्राय॑स्व नोऽवृ॒केभि॒र्वरू॑थै॒स्तव॑ प्रि॒यासः॑ सू॒रिषु॑ स्याम
ఓ సహసావన్ (మహాశక్తిమంతుడా)! ఈ మా పరిష్టావ (స్తుతి) లో మేము అఘం/అపకారానికి కారణం కాకూడదు; ఓ హరివః (హరి-రథధారీ), హాని దూరంగా ఉండుగాక. నీ ‘అవృక’ (తోడేలు-రహిత) వరూథాలు—రక్షాకవచాలు—ద్వారా మమ్మల్ని కాపాడు. సూరి (నాయకులు/శ్రేష్ఠులు) మధ్య మేము నీ ప్రియులమై ఉండుగాక.
Mantra 8
प्रि॒यास॒ इत् ते॑ मघवन्न॒भिष्टौ॒ नरो॑ मदेम शर॒णे सखा॑यः । नि तु॒र्वशं॒ नि याद्वं॑ शिशीह्यतिथि॒ग्वाय॒ शंस्यं॑ करि॒ष्यन्
ఓ మఘవన్ (దానవీరా)! మా అభిష్టుతి (మిక్కిలి స్తుతి) లో మేము నిశ్చయంగా నీకు ప్రియులమై ఉండుగాక; మనుషులమై, సఖులమై, నీ శరణంలో ఆనందించుగాక. తుర్వశను, యాద్వను అణచి/వశపరచు; అతిథిగ్వ కోసం కీర్తించదగిన కార్యాన్ని చేయడానికి సిద్ధమై (అతనిని/ఆ కార్యాన్ని) ప్రశంసనీయంగా చేయు.
Mantra 9
स॒द्यश्चि॒न्नु ते॑ मघवन्न॒भिष्टौ॒ नरः॑ शंसन्त्युक्थ॒शास॑ उ॒क्था। ये ते॒ हवे॑भि॒र्वि प॒णींरदा॑शन्न॒स्मान् वृ॑णीष्व॒ युज्या॑य॒ तस्मै॑
మఘవన్ (ఉదార దాత) ఇంద్రా! ఇప్పుడే, ఈ క్షణంలోనే, నీ అభిష్టుతిలో ఉక్థం పఠించే నరులు ఉక్థ-శాసంగా నీ స్తోత్రాలను ప్రకటిస్తున్నారు. తమ హవాలు/ఆహ్వానాలతో పణి (Paṇi)లను చెదరగొట్టి ధనాన్ని వెలికితీశినవారిలా—ఆ కార్య-యోజనకు మాతో యుక్తి కలిగే సహచర్యం కోసం మమ్మల్ని ఎంచుకో.
Mantra 10
ए॒ते स्तोमा॑ न॒रां नृ॑तम॒ तुभ्य॑मस्म॒द्र्यऽञ्चो॒ दद॑तो म॒घानि॑ । तेषा॑मिन्द्र वृत्र॒हत्ये॑ शि॒वो भूः॒ सखा॑ च॒ शूरो॑ऽवि॒ता च॑ नृ॒णाम्
ఓ నరశ్రేష్ఠా, పరమ పురుషోచితుడా! మనుష్యుల ఈ స్తోత్రాలు—మా నుండి సరిగా లక్ష్యమై—నీ కోసమే; (నీకు) దానాలు సమర్పించువారు వీటిని అర్పిస్తున్నారు. ఓ ఇంద్రా! వారి కోసం వృత్రహత్యలో నీవు శివుడై (శుభప్రసన్నుడై) ఉండు; మనుష్యులకు స్నేహితుడవు, శూరుడవు, సహాయకుడవు కావు.
Mantra 11
नू इ॑न्द्र शूर॒ स्तव॑मान ऊ॒ती ब्रह्म॑जूतस्त॒न्वा वावृधस्व । उप॑ नो॒ वाजा॑न् मिमी॒ह्युप॒ स्ती॑न् यू॒यं पा॑त स्व॒स्तिभिः॒ सदा॑ नः
ఇప్పుడు, ఓ ఇంద్ర శూరా! స్తుతింపబడుతూ, బ్రహ్మప్రేరితుడై, నీ సహాయంతో నీ దేహంలోనే బలాన్ని వృద్ధి చేసుకో. మాకు విజయబహుమతులను పంచు; స్తుతులను సమీపింపజేయి. మీరు (దేవగణం) ఎల్లప్పుడూ మమ్మల్ని స్వస్తులతో కాపాడండి.
For prosperity with protection: it invokes Indra to break ‘enclosures’ of constraint, neutralize hostility, and secure the home/community with victorious strength.
The forts symbolize layered obstacles—enemy defenses, social constraints, or harmful forces. Indra’s total breakthrough is cited as a model for complete removal of present-day impediments.
No. A simple protective setting—clean space, water at the threshold, and a small offering (magha) alongside recitation—is consistent with the hymn’s stoma-and-gift reciprocity.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.