Sukta 23
Rishi: Rigvedic provenance (Indra-soma liturgical tradition); in AV 20 typically attributed to the RV seers of the source hymn (needs padapāṭha-anukramaṇī confirmation).
Devata: Indra (contextual), with Soma-pressing apparatus as ritual agents
Chandas: Triṣṭubh/Jagati-type RV liturgical cadence (exact meter requires syllable count by pada; AV 20 often preserves RV meters)
AV 20.23 శ్రౌత-లితుర్జిక ఇండ్ర–సోమ స్తోత్రం (ఋగ్వేద మూలం) — ఉదయ సోమయాగాన్ని సరైన క్రమంలో ఆరంభించి స్థిరపరచుటకు ఉద్దేశించబడింది: ఆహ్వానం, ఆసనం మరియు బర్హిస్ సిద్ధం చేయడం, అలాగే పేషణశిలలను క్రియాశీలం చేయడం. దీని శక్తి వాక్కు (స్తోత్రం), కర్మ (పేషణం/ఆహుతులు), దేవగ్రహణం—ఈ మూడింటిని సమన్వయం చేయడంలో ఉంది: ఇండ్రుని సోమపానార్థం ఆహ్వానించి, రాధస్ (దానం/సంపద) ప్రసాదించమని, విఫల కర్మానంతరం కలిగే నింద (నిందా) నుండి స్తుతిచేసే ఋత్విజుని రక్షించమని కోరుతుంది.
Mantras
Mantra 1
आ तू न॑ इन्द्र म॒द्र्यऽग्घुवा॒नः सोम॑पीतये । हरि॑भ्यां याह्यद्रिवः
హే ఇంద్రా, ఇప్పుడు మా వద్దకు రా—ఆనందం కలిగించేవాడా, సోమపానార్థం ఆహ్వానింపబడినవాడా. హే అద్రివః (వజ్రధారి), నీ రెండు హరి (తామ్రవర్ణ అశ్వాలు) తో ఇక్కడికి రా.
Mantra 2
स॒त्तो होता॑ न ऋ॒त्विय॑स्तिस्ति॒रे ब॒र्हिरा॑नु॒षक्। अयु॑ज्रन् प्रा॒तरद्र॑यः
ఆసీనుడైన హోతా (హోతా-ఋత్విజ్) ఋత్విజులవలె క్రమంగా బర్హిస్ (యజ్ఞాసనం) పరచాడు; అలాగే ప్రాతఃకాలంలో అద్రయః (సోమ పీషణ రాళ్లు) తమ కార్యానికి యోక్తులయ్యాయి.
Mantra 3
इ॒मा ब्रह्म॑ ब्रह्मवाहः क्रि॒यन्त॒ आ ब॒र्हिः सी॑द । वी॒हि शू॑र पुरो॒लाश॑म्
ఓ బ్రహ్మవాహ (పవిత్ర వాక్యాన్ని మోసేవాడా), ఈ బ్రహ్మ-స్తుతులు నిర్మితమవుతున్నాయి; బర్హిస్‌పై కూర్చో. ఓ శూరా, పురోళాశం (యజ్ఞ-పిండం) వద్దకు రా.
Mantra 4
रा॒र॒न्धि सव॑नेषु ण ए॒षु स्तोमे॑षु वृत्रहन्। उ॒क्थेष्वि॑न्द्र गिर्वणः
ఓ వృత్రహన్, ఈ సవనాలలో, ఈ స్తోత్రాలలో—అవును, ఉక్థాలలో కూడా—మాకు అనుగ్రహించి ప్రసాదించు; ఓ గిర్వణ ఇంద్రా (గీతప్రియుడా), కరుణ చూపు.
Mantra 5
म॒तयः॑ सोम॒पामु॒रुं रि॒हन्ति॒ शव॑स॒स्पति॑म्। इन्द्रं॑ व॒त्सं न मा॒तरः॑
సోమపానులు అయిన ప్రేరిత మతులు, విశాలుడూ శక్తి-స్వామియైన ఇంద్రుణ్ని స్నేహంగా తాకి మృదువుగా చేస్తాయి—తల్లులు తమ దూడను నాకి మమకారం చూపినట్లు.
Mantra 6
स म॑न्दस्वा॒ ह्यन्ध॑सो॒ राध॑से त॒न्वा म॒हे। न स्तो॒तारं॑ नि॒दे क॑रः
హే (దేవా), సోమరసం (అంధస్) లో నిశ్చయంగా ఆనందించు; దాన-సంపద (రాధస్) కొరకు, నీ స్వస్వరూపంలోనే, మా మహా మంగళార్థం. స్తోతాను నిందకు లక్ష్యంగా చేయకు.
Mantra 7
व॒यमि॑न्द्र त्वा॒यवो॑ ह॒विष्म॑न्तो जरामहे । उ॒त त्वम॑स्म॒युर्व॑सो
హే ఇంద్రా! మేము నీ వారమే, హవిస్‌తో సమృద్ధులమై, నిన్ను స్తుతించి ఆహ్వానిస్తున్నాము; అలాగే హే వసు (ఉదార) దేవా! నీవు కూడా మా పట్ల దయామనస్సుతో ఉండుము.
Mantra 8
मारे अ॒स्मद् वि मु॑मुचो॒ हरि॑प्रिया॒र्वाङ् या॑हि । इन्द्र॑ स्वधावो॒ मत्स्वे॒ह
హే సంహారకా (శత్రునాశకా), మా నుండి ఆ అపాయాన్ని పూర్తిగా విడిపించు. హే హరి-ప్రియుడా, ఇటువైపు రా. హే స్వధావంతుడైన ఇంద్రా, సోమ-ఉల్లాసాల మధ్య ఇక్కడే పానము చేయి.
Mantra 9
अ॒र्वाञ्चं॑ त्वा सु॒खे रथे॒ वह॑तामिन्द्र के॒शिना॑ । घृ॒तस्नू॑ ब॒र्हिरा॒सदे॑
హే ఇంద్రా, దీర్ఘకేశులైన (కేశిన) హరి-అశ్వాలు నిన్ను సుఖద రథంలో ఇటువైపు మోసుకొనివచ్చుగాక—ఘృతం చిందించే పవిత్ర బర్హిస్‌పై ఆసీనుడవడానికి.
Frequently Asked Questions
It is used in a Śrauta Soma context to invite Indra to the morning pressing, align the rite’s actions (barhis spread, stones set to work), and secure success and bounty.
Because the hymn is tied to the actual mechanics of Soma worship: barhis is the divine seat/ritual ground-cover, and adri are the stones that press Soma—signs that the rite is correctly underway.
It asks that the ritualist not be blamed or shamed if something goes wrong; in liturgical terms it seeks faultlessness, public acceptance of the rite, and protection of the priest’s standing.
Ask anything about Sukta 23 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
