Sukta 92
Rishi: RV-derived (AV 20 compilation); seer as in RV source
Devata: Indra
Chandas: Gāyatrī (short tri-pāda style typical of many Indra stotras)
AV 20.92 ఋగ్వేద సంపుటి నుండి తీసుకున్న ఇంద్ర-స్తోత్రము. ఇది సమృద్ధి మరియు రక్షణను కోరే స్తుతిగీతంగా రూపుదిద్దుకొని, లక్ష్యబద్ధమైన ప్రశంసల ద్వారా “గోపతి” అయిన ఇంద్రుని అనుగ్రహాన్ని పొందాలని యత్నిస్తుంది. గోవైభవం, క్రమబద్ధమైన లాభాలు మరియు దానాలు, యుద్ధవిజయ శక్తి కోసం ఇంద్రుని ఆశ్రయాన్ని కోరుతూ, సమృద్ధి (గోవులు, అశ్వాలు, విశ్వసమ్మతి) అతని కృపకు ప్రత్యక్ష సూచకమని ప్రతిపాదిస్తుంది.
Mantras
Mantra 1
अ॒भि प्र गोप॑तिं गि॒रेन्द्र॑मर्च॒ यथा॑ वि॒दे। सू॒तुं स॒त्यस्य॒ सत्प॑तिम्
గీతితో గోపతి అయిన ఇంద్రుని స్తుతిని ముందుకు చేర్చండి, నేను ఆయనను పొందునట్లు—సత్యాన్ని ప్రేరేపించువానిని, సత్పతి (సజ్జనుల అధిపతి)ని.
Mantra 2
आ ह॑रयः ससृज्रि॒रेऽरु॑षी॒रधि॑ ब॒र्हिषि॑ । यत्रा॒भि सं॒नवा॑महे
ఇక్కడ హరిత, అరుణవర్ణ అశ్వాలు బర్హిషి (పవిత్ర కుశాసనం) మీదికి వేగంగా వచ్చాయి—అక్కడే మేము (నిన్ను) ఎదుర్కొని కలుసుకోవడానికి సమవేతమవుతాము.
Mantra 3
इन्द्रा॑य॒ गाव॑ आ॒शिरं॑ दुदु॒ह्रे व॒ज्रिणे॒ मधु॑ । यत् सी॑मुपह्व॒रे वि॒दत्
ఇంద్రునికై గోవులు బలవర్ధక ఆశీర్వాద-రసాన్ని దోహించాయి—వజ్రధారికి మధురమైన మధు; మా సమీప ఆహ్వానస్థలమైన (ఉపహ్వార) వద్ద ఆయన లభించినప్పుడు.
Mantra 4
उद् यद् ब्र॒ध्नस्य॑ वि॒ष्टपं॑ गृ॒हमिन्द्र॑श्च॒ गन्व॑हि । मध्वः॑ पी॒त्वा स॑चेवहि॒ त्रिः स॒प्त सख्युः॑ प॒दे
మనం—ఇంద్రుడుతో కూడి—ఎర్రని వర్ణమున్న (బ్రధ్న) వాని ఉన్నత స్థానం, అతని గృహధామాన్ని పైకి చేరుదుము; మధుర రసాన్ని పానంచేసి, సఖ్యంగా కలిసివుందుము—మైత్రి యొక్క త్రిః-సప్త (ఇరవై ఒకటి) పదంలో.
Mantra 5
अर्च॑त॒ प्रार्च॑त॒ प्रिय॑मेधासो॒ अर्च॑त । अर्च॑न्तु पुत्र॒का उ॒त पुरं॒ न धृ॒ष्ण्वऽर्चत
పాడుడి, ముందుకు సాగి పాడుడి; ఓ ప్రియ-మేధా (మంగళ/ప్రియ బుద్ధి) కలవారలారా, పాడుడి. కుమారులూ పాడనివ్వండి; మరియు దుర్గరక్షణార్థం ఎలా నిర్భయంగా పాడుతారో, అట్లే ధైర్యంగా పాడుడి.
Mantra 6
अव॑ स्वराति॒ गर्ग॑रो गो॒धा परि॑ सनिष्वणत्। पिङ्गा॒ परि॑ चनिष्कद॒दिन्द्रा॑य॒ ब्रह्मोद्य॑तम्
క్రిందివైపు గర్గర ధ్వని మార్మోగుతుంది; గోధా (ఉడుము) అన్ని వైపులా మ్రోగుతూ చుట్టుముట్టింది. పింగా (తామ్రవర్ణి) చుట్టూ దూకింది; ఇంద్రునికై ఎత్తబడిన బ్రహ్మం (పవిత్ర మంత్రం) ఉద్యతమైనప్పుడు.
Mantra 7
आ यत् पत॑न्त्ये॒न्यः सु॒दुघा॒ अन॑पस्फुरः । अ॒प॒स्फुरं॑ गृभायत॒ सोम॒मिन्द्रा॑य॒ पात॑वे
ఇక్కడికి ఉత్సాహంగా ఎగిరివచ్చే సుదుఘా (మంచిగా దోహనమిచ్చేవి), చెల్లాచెదరని వాటి వచ్చినప్పుడు—చెల్లాచెదరిపోతున్నదాన్ని (అపస్ఫురం) పట్టుకోండి; ఇంద్రుడు పానంచేయుటకు సోమాన్ని గట్టిగా పట్టుకోండి.
Mantra 8
अपा॒दिन्द्रो॒ अपा॑द॒ग्निर्विश्वे॑ दे॒वा अ॑मत्सत । वरु॑ण॒ इदि॒ह क्ष॑य॒त् तमापो॑ अ॒भ्यऽनूषत व॒त्सं सं॒शिश्व॑रीरिव
ఇంద్రుడు రక్షించాడు; అగ్ని రక్షించాడు; సమస్త దేవతలు ఆనందించారు. వరుణుడుకూడ ఇక్కడే నివాసం చేసుకున్నాడు; జలదేవతలు అతనిని చుట్టూ పాడుతూ మ్రోగించాయి—దూడను చుట్టుముట్టి మాతృగావులు మ్రోగినట్లుగా.
Mantra 9
सु॒दे॒वो अ॑सि वरुण॒ यस्य॑ ते स॒प्त सिन्ध॑वः । अ॒नु॒क्षर॑न्ति का॒कुदं॑ सू॒र्यं सुषि॒रामि॑व
ఓ వరుణా! నీవు సుదేవుడు—కృపామయ దేవుడు; నీ అధీనంలో ఉన్న ఏడు సింధు-నదులు నిరంతరం ప్రవహిస్తాయి. అవి సూర్యుని ఉన్నత కాకుద్ (శిఖరం/ముడి) వైపు ప్రవహిస్తాయి—సు-సీరిత (సువ్యవస్థిత కాలువలు/శిరలు గల) భూమిలో నీరు పారినట్లుగా.
Mantra 10
यो व्यतीं॒रफा॑णय॒त् सुयु॑क्तां॒ उप॑ दा॒शुषे॑ । त॒क्वो ने॒ता तदिद् वपु॑रुप॒मा यो अमु॑च्यत
దానశీల యజమానికి ఉపకారంగా, సుయుక్తమైన రథాన్ని దాటువేళ్ల (పారాపారాల) అవతలికి నడిపించినవాడు—అతడు వేగవంతమైన మార్గనేత. ఆ కార్యమే అతని ప్రత్యక్ష స్వరూపం, ఆదర్శం; అతడే బంధనంనుండి విడిపించబడినవాడు.
Mantra 11
अतीदु॑ श॒क्र ओ॑हत॒ इन्द्रो॒ विश्वा॒ अति॒ द्विषः॑ । भि॒नत् क॒नीन॑ ओद॒नं प॒च्यमा॑नं प॒रो गि॒रा
అవును, శక్తిమంతుడు—ఇంద్రుడు—ద్వేషులందరినీ చాలా దూరం, అవతలికి తోలివేశాడు. ఆ యువకుడు తన ఉచ్చరించిన గీతం (గిరా) చేత పాకుతున్న ఓదనాన్ని (వండిన అన్నం/పాయసం) చీల్చి దూరంగా పంపివేశాడు.
Mantra 12
अ॒र्भ॒को न कु॑मार॒कोऽधि॑ तिष्ठ॒न्नवं॒ रथ॑म्। स प॑क्षन्महि॒षं मृ॒गं पि॒त्रे मा॒त्रे वि॑भु॒क्रतु॑म्
ఒక చిన్న బాలుడిలా, ఒక కుమారుడిలా, వేగవంతమైన రథంపై నిలబడి అతడు—తండ్రికీ తల్లికీ—మహిషాన్ని, ఆ అడవి మృగాన్ని చీల్చివేశాడు; అతని ‘క్రతు’ (దృఢ సంకల్ప-శక్తి) దూరవరకు వ్యాపిస్తుంది.
Mantra 13
आ तू सु॑शिप्र दंपते॒ रथं॑ तिष्ठा हिर॒ण्यय॑म्। अध॑ द्यु॒क्षं स॑चेवहि स॒हस्र॑पादमरु॒षं स्व॑स्ति॒गाम॑ने॒हस॑म्
హే సుశిప్ర (సుందర పెదవులవాడా) గృహపతీ, ఇప్పుడు రా; స్వర్ణమయ రథంపై ఎక్కు. ఆపై ఆ ప్రకాశవంతుణ్ని తోడుగా తీసుకురా—సహస్రపాదుడు, అరుణవర్ణుడు—మన స్వస్తి కోసం ఇక్కడికి వేగంగా వచ్చే, గమనంలో శుభం ప్రసాదించేవాడు.
Mantra 14
तं घे॑मि॒त्था न॑म॒स्विन॒ उप॑ स्व॒राज॑मासते । अर्थं॑ चिदस्य॒ सुधि॑तं॒ यदेत॑व आव॒र्तय॑न्ति दा॒वने॑
అతని దగ్గరకే, ఇలానే, నమస్కరించే భక్తులు సమీపించి కూర్చుంటారు—స్వరాజ (స్వయంశాసక) ప్రభువుని సన్నిధిలో. ఎందుకంటే అతని హితార్థముగానూ, సువ్యవస్థితమైన (సుధిత) ప్రయోజనార్థం, దానం చేయుటకు వారు తిరిగి మలిచినప్పుడు, అతని అశ్వాలు (రథాశ్వాలు) మళ్లీ తీసుకొచ్చి చేర్చుతాయి.
Mantra 15
अनु॑ प्र॒त्नस्यौक॑सः प्रि॒यमे॑धास एषाम्। पूर्वा॒मनु॒ प्रय॑तिं वृ॒क्तब॑र्हिषो हि॒तप्र॑यस आशत
ప్రాచీన ఆసనం/నివాసం (యజ్ఞస్థలం) అనుసరించి, వీరు ప్రియమేధస్ (యజ్ఞకౌశలంలో ప్రియ/గ్రాహ్యులు) జనులు—వృక్త-బర్హిష్ (కుశాన్ని పరచి) మరియు హిత-ప్రయస్ (ఆహుతులు/అర్పణాలను క్రమబద్ధం చేసి)—క్రమంగా పూర్వపు పురోగతి మార్గాన్ని పొందారు.
Mantra 16
यो राजा॑ चर्षणी॒नां याता॒ रथे॑भि॒रध्रि॑गुः । विश्वा॑सां तरु॒ता पृत॑नानां॒ ज्येष्ठो॒ यो वृ॑त्र॒हा गृ॒णे
ప్రజల రాజైనవాడు, రథాలతో ప్రయాణించేవాడు—అధ్రిగు (అడ్డంకులేని వాడు); సమస్త యుద్ధాలను దాటించి జయించే తరుతా (విజేత/దాటించేవాడు), జ్యేష్ఠుడు—ఆ వృత్రహనుని నేను స్తుతిస్తాను.
Mantra 17
इन्द्रं॒ तं शु॑म्भ पुरुहन्म॒न्नव॑से॒ यस्य॑ द्वि॒ता वि॑ध॒र्तरि॑ । हस्ता॑य॒ वज्रः॒ प्रति॑ धायि दर्श॒तो म॒हो दि॒वे न सूर्यः॑
అనేకులను సంహరించినవాడా (పురుహన్) ఇంద్రా! మా రక్షణార్థం ఆ ఇంద్రుని స్తోత్రగీతంతో అలంకరించుము—అతని వజ్రాన్ని ధర్త/విధాత రెండు విధాలుగా అతని చేతిలో స్థాపించాడు. అతడు దర్శనీయుడు, తేజోవంతుడు; దివికి మహానుడు; సూర్యుని వలె.
Mantra 18
नकि॒ष्टं कर्म॑णा नश॒द् यश्च॒कार॑ स॒दावृ॑धम्। इन्द्रं॒ न य॒ज्ञैर्वि॒श्वगू॑र्त॒मृभ्व॑स॒मधृ॑ष्टं धृ॒ष्ण्वोऽजसम्
తన్ను తానే సదా వృద్ధిచేసుకున్నవానిని ఏ కార్యమూ చేరలేడు. అలాగే యజ్ఞాలచే సర్వత్ర ప్రశంసింపబడే ఆ ఇంద్రునికీ (సులభంగా) ఎవ్వరూ చేరరు—అతడు ఋభు-సముడు (దక్షుడు), అధృష్ట/అజేయుడు, ధృష్టుడు (ధైర్యవంతుడు), అచ్యుతుడు (అవ్యర్థుడు).
Mantra 19
अषा॑ल्हमु॒ग्रं पृत॑नासु सास॒हिं यस्मि॑न् म॒हीरु॑रु॒ज्रयः॑ । सं धे॒नवो॒ जाय॑माने अनोनवु॒र्द्यावः॒ क्षामो॑ अनोनवुः
అజేయుడు, ఉగ్రుడు, యుద్ధాలలో విజేత—అతనిలో మహత్తరమైన, విశాలగామి శక్తులు నివసిస్తాయి. అతని జననంలో పాలు ఇచ్చే ధేనువులు మ్రోగాయి; ద్యావా-పృథివీ కూడా మ్రోగాయి.
Mantra 20
यद् द्याव॑ इन्द्र ते श॒तं श॒तं भूमी॑रु॒त स्युः । न त्वा॑ वज्रिन्त्स॒हस्रं॒ सूर्या॒ अनु॒ न जा॒तम॑ष्ट॒ रोद॑सी
హే ఇంద్రా, నీకోసం వంద వంద ఆకాశాలు, వంద వంద భూములు ఉన్నా కూడా, హే వజ్రిన్, వెయ్యి సూర్యులు గానీ, జన్మించిన ఏదైనా గానీ—అనుసరించి వచ్చినా—నిన్ను అందుకోలేవు; రెండు లోకాల అష్టవిధ పరిధిలోనూ కాదు.
Mantra 21
आ प॑प्राथ महि॒ना वृष्ण्या॑ वृष॒न् विश्वा॑ शविष्ठ॒ शव॑सा । अ॒स्मां अ॑व मघव॒न् गोम॑ति व्र॒जे वज्रिं॑ चि॒त्राभि॑रू॒तिभिः॑
హే వృషన్ (బలవంతుడా), నీవు నీ మహిమతోను పురుషవీర్యంతోను, హే పరమశక్తిమంతుడా, నీ శవసుతో సమస్తాన్ని విస్తరింపజేశావు. హే మఘవన్, గోసంపన్న వ్రజంలో (గోశాలలో) మమ్మల్ని కాపాడు; హే వజ్రిన్, నీ విచిత్ర/అద్భుత ఊతులు (సహాయాలు) ద్వారా మమ్మల్ని రక్షించు.
Frequently Asked Questions
It is mainly a paustika (prosperity) Indra-hymn used to attract Indra’s patronage for cattle-wealth, stable gains, and protective success, including victory in contests.
In Vedic symbolism, cows (dhenu/go) represent nourishment, wealth, and social stability. Calling Indra gopati frames him as the giver and protector of these core forms of prosperity.
Not necessarily. A clean setting and focused recitation are primary; optionally, milk or ghee can be kept as a prosperity symbol, and a small act of giving (dāna) after recitation matches the hymn’s gift motif.
Ask anything about Sukta 92 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.