Atharva Veda 2.30.4: Kanda 2, Anuvaka 3, Sukta 30, Mantra 4

Sukta 30

Sanskrit (Devanagari)

यदन्त॑रं॒ तद् बाह्यं॒ यद् बाह्यं॒ तदन्त॑रम्। क॒न्याऽनां वि॒श्वरू॑पाणां॒ मनो॑ गृभायौषधे

Spoken translationAtharva Veda 2.30.4

IAST Transliteration

yád ántaraṁ tád bā́hyaṁ yád bā́hyaṁ tád ántaram | kanyā́nāṁ viśvárūpāṇā́ṁ máno gṛbhāyauṣadhe ||

English Translation (Griffith/Whitney)

What is within, that is without; what is without, that is within. The mind of maidens, of manifold forms, do thou seize, O Herb.

Translation

యది అంతరంలో ఉన్నదో అదే బాహ్యంలోనూ ఉంది; యది బాహ్యంలో ఉన్నదో అదే అంతరంలోనూ ఉంది. విశ్వరూపములైన కన్యల మనస్సును నీవు గ్రహించుము, ఓ ఔషధీ (ఔషధ దేవతా).

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• यत्: whatever/that which
• यत्: (सम्बन्ध/निर्देश) — सहसम्बन्धे ‘यत्…तत्’
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अन्तरम्: inner; interior
• अन्तरम्: विशेष्य/विधेय (यत्-शब्दस्य)
• Type: Adjective/Noun
• Root: अन्तर (प्रातिपदिक)

• तत्: that
• तत्: (सम्बन्ध/निर्देश) — सहसम्बन्धे ‘यत्…तत्’
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• बाह्यम्: outer; exterior
• बाह्यम्: विधेय/विशेष्य (तत्-शब्दस्य)
• Type: Adjective/Noun
• Root: बाह्य (प्रातिपदिक)

• यत्: whatever/that which
• यत्: (सम्बन्ध/निर्देश) — सहसम्बन्धे
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• बाह्यम्: outer; exterior
• बाह्यम्: विशेष्य/विधेय (यत्-शब्दस्य)
• Type: Adjective/Noun
• Root: बाह्य (प्रातिपदिक)

• तत्: that
• तत्: (सम्बन्ध/निर्देश) — सहसम्बन्धे
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अन्तरम्: inner; interior
• अन्तरम्: विधेय/विशेष्य (तत्-शब्दस्य)
• Type: Adjective/Noun
• Root: अन्तर (प्रातिपदिक)

• कन्यानाम्: of maidens/young women
• कन्यानाम्: सम्बन्ध (genitive) — ‘of the maidens’
• Type: Noun
• Root: कन्या (प्रातिपदिक)

• विश्व-रूपाणाम्: of the all-formed/many-formed (ones)
• विश्व-रूपाणाम्: सम्बन्ध (genitive) — qualifier of ‘कन्यानाम्’
• Type: Adjective (used substantively) / Noun
• Root: विश्वरूप (प्रातिपदिक; विश्व + रूप)

• मनः: mind
• मनः: कर्म (object) — ‘mind’ (to be seized/held)
• Type: Noun
• Root: मनस् (प्रातिपदिक)

• गृभाय: seize/hold (you)!
• गृभाय: (क्रिया) — कर्म ‘मनः’ गृह्णाति
• Type: Verb
• Root: ग्रह्/गृभ् (धातु; ‘to seize, grasp’)

• ओषधे: O herb!
• ओषधे: सम्बोधन (addressed) — the herb as addressee
• Type: Noun (vocative) / addressed entity
• Root: ओषधि (प्रातिपदिक)

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition (often transmitted under Atharvan/Āṅgirasa attribution for such charms; specific r̥ṣi not determinable from the single mantra alone).

Devata: Oṣadhi (Herb), as personified magical-healing power; secondarily 'Manas' (mind) as the object of seizure.

Chandas: Anuṣṭubh (8+8+8+8, with Atharvanic flexibility)

Mantra Rasa

Primary: adbhuta

Secondary: shringara