Atharva Veda 19.39.9: Kanda 19, Anuvaka 4, Sukta 39, Mantra 9

Sukta 39

Sanskrit (Devanagari)

यं त्वा॒ वेद॒ पूर्व॒ इक्ष्वा॑को॒ यं वा॑ त्वा कुष्ठ का॒म्यः । यं वा॒ वसो॑ यमात्स्य॒स्तेनासि॑ वि॒श्वभे॑षजः

Recitation with translationAtharva Veda 19.39.9

IAST Transliteration

yáṃ tvā véda pū́rva íkṣvāko yáṃ vā tvā kuṣṭha kāmyàḥ | yáṃ vā vásur yáṃ mātsyás ténāsi viśvá-bheṣajaḥ

English Translation (Griffith/Whitney)

Whom ancient Ikṣvāku knew—yea, whom the seeker knew thee, O Kuṣṭha; whom Vasu knew, whom Mātsya knew—thereby thou art the universal remedy.

Translation

ప్రాచీన ఇక్ష్వాకు తెలిసిన నిన్ను—అవును, హే కుష్ఠా, కామ్య (ఇష్టసాధన చేసేవాడు) కూడా తెలిసిన నిన్ను; వసు తెలిసిన నిన్ను, మాత్స్య తెలిసిన నిన్ను—అందువల్ల నీవు ‘విశ్వభేషజ’ (సర్వరోగ నివారిణి ఔషధి)వై ఉన్నావు.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• यम्: whom
• यम्: कर्म (वेद्-क्रियायाः विषयः) / सम्बन्धः (यम्… तेन)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• त्वा: you
• त्वा: कर्म (वेद्-क्रियायाः विषयः) / सम्बोधन-लक्ष्यः
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• वेद: knows
• वेद: क्रिया
• Type: Verb
• Root: विद् (धातु) → वेद (परस्मैपद-लिट्)

• पूर्वः: the former/ancient one
• पूर्वः: कर्तृ (वेद्-क्रियायाः)
• Type: Adjective (used substantively) / Noun
• Root: पूर्व (प्रातिपदिक)

• इक्ष्वाकः: Ikṣvāku
• इक्ष्वाकः: कर्तृ (वेद्-क्रियायाः; पूर्वः इक्ष्वाकः)
• Type: Noun (proper)
• Root: इक्ष्वाक (प्रातिपदिक; राजवंश-नाम)

• यम्: whom
• यम्: कर्म (वेद्-क्रियायाः विषयः) / सम्बन्धः (यम्… तेन)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• वा: or
• वा: —
• Type: Indeclinable
• Root: वा (निपात/अव्यय)

• त्वा: you
• त्वा: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• कुष्ठ: O Kuṣṭha (the herb Kuṣṭha)
• कुष्ठ: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: कुष्ठ (प्रातिपदिक; औषधि-नाम)

• काम्यः: the desirous one / one who seeks (it)
• काम्यः: कर्तृ (वेद्-क्रियायाः; ‘काम्यः’ = कामयमानः/इच्छन्)
• Type: Adjective (used substantively) / Noun
• Root: काम्य (प्रातिपदिक; √कम्/काम ‘desire’ से)

• यम्: whom
• यम्: कर्म / सम्बन्धः (यम्… तेन)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• वा: or
• वा: —
• Type: Indeclinable
• Root: वा (निपात/अव्यय)

• वसः: Vasu
• वसः: कर्तृ (वेद्-क्रियायाः)
• Type: Noun (proper)
• Root: वसु (प्रातिपदिक; देव/ऋषि-नाम)

• यमात्स्यः: Yamātsya
• यमात्स्यः: कर्तृ (वेद्-क्रियायाः; वसः यमात्स्यः)
• Type: Noun (proper)
• Root: यमात्स्य (प्रातिपदिक; जन/ऋषि-नाम)

• तेन: therefore / by that
• तेन: करण/हेतु (तेन = तस्मात् कारणात्/तया विद्या-परम्परया)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• असि: you are
• असि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु) → असि

• विश्वभेषजः: the all-healing remedy / universal medicine
• विश्वभेषजः: प्रेडिकेट-नाम (असि-क्रियायाः विशेषण/पूरकः)
• Type: Noun/Adjective
• Root: विश्व-भेषज (समास-प्रातिपदिक; विश्व + भेषज)

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition (anukramaṇī attribution varies)

Devata: Kuṣṭha (herb-deity)

Chandas: Anuṣṭubh-like (late, pragmatic)

Mantra Rasa

Primary: shanta

Secondary: adbhuta