Atharva Veda 19.39.4: Kanda 19, Anuvaka 4, Sukta 39, Mantra 4

Sukta 39

Sanskrit (Devanagari)

उ॒त्त॒मो अ॒स्योष॑धीनामन॒ड्वान् जग॑तामिव व्या॒घ्रः श्वप॑दामिव । नद्या॒यं पुरु॑षो रिषत्। यस्मै॑ परि॒ब्रवी॑मि त्वा सा॒यंप्रा॑त॒रथो॒ दिवा॑

Recitation with translationAtharva Veda 19.39.4

IAST Transliteration

uttamó ásy oṣadhī́nām anaḍvā́n jagatā́m iva vyā́ghraḥ śvápadām iva | nadyā́yāṃ púruṣo riṣat | yásmai paribrávīmi tvā sāyáṃprā́tar átho dívā ||

English Translation (Griffith/Whitney)

Thou art the highest of herbs: a bull, as it were, among creatures that move; a tiger, as it were, among wild beasts. At the river a man is injured; for whom I speak thee round about—at eve, at morn, and also by day.

Translation

నీవు ఔషధుల్లో ఉత్తముడు/ఉత్తమమైనది; కదిలే జీవుల్లో ఎద్దులా, అడవి మృగాల్లో వ్యాఘ్రంలా. నదీ తీరంలో ఒక పురుషుడు గాయపడతాడు—అతనికోసం నేను నిన్ను చుట్టూ ఉచ్చరిస్తాను: సాయంత్రం, ప్రాతఃకాలం, అలాగే పగలూ.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• उत्तमः: highest, best
• उत्तमः: विशेषणम् (कर्तृपदस्य) / कर्ता
• Type: Adjective
• Root: उत्तम (प्रातिपदिक; उच्/उद्-तमप्-प्रत्यय) अथवा उद् + तम

• अस्य: of this
• अस्य: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ओषधीनाम्: of the herbs
• ओषधीनाम्: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Noun
• Root: ओषधि (प्रातिपदिक)

• अनड्वान्: a bull (draught-ox)
• अनड्वान्: कर्ता (उपमान-रूपेण)
• Type: Noun
• Root: अनड्वाह्/अनड्वान् (प्रातिपदिक)

• जगताम्: of moving beings / creatures
• जगताम्: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Noun
• Root: जगत् (प्रातिपदिक)

• इव: like, as
• इव: उपमान-सूचक
• Type: Indeclinable
• Root: इव

• व्याघ्रः: tiger
• व्याघ्रः: कर्ता (उपमान-रूपेण)
• Type: Noun
• Root: व्याघ्र (प्रातिपदिक)

• श्वपदाम्: of wild beasts / predators
• श्वपदाम्: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Noun
• Root: श्वपद (प्रातिपदिक)

• इव: like
• इव: उपमान-सूचक
• Type: Indeclinable
• Root: इव

• नद्यायम्: in the river
• नद्यायम्: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: नदी (प्रातिपदिक)

• पुरुषः: a man
• पुरुषः: कर्ता
• Type: Noun
• Root: पुरुष (प्रातिपदिक)

• रिषत्: injuring, harming
• रिषत्: कर्तृ-विशेषण/क्रियासमानार्थक
• Type: Verb (participle used predicatively)
• Root: रिष् (धातु) / रिषत् (वर्तमान-कृदन्त/प्रत्ययान्त)

• यस्मै: to whom
• यस्मै: सम्प्रदान
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• परिब्रवीमि: I address / speak to (around, fully)
• परिब्रवीमि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु) + परि- (उपसर्ग)

• त्वा: you
• त्वा: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• सायम्: in the evening
• सायम्: काल-अधिकरण
• Type: Indeclinable
• Root: सायम्

• प्रातर्: in the morning
• प्रातर्: काल-अधिकरण
• Type: Indeclinable
• Root: प्रातर्

• अथो: and also / moreover
• अथो: समुच्चय/अन्वय
• Type: Indeclinable
• Root: अथो (अथ + उ)

• दिवा: by day / in daytime
• दिवा: काल-अधिकरण
• Type: Indeclinable
• Root: दिवा

Attribution

Rishi: Atharvanic transmission (to be confirmed).

Devata: Kuṣṭha (oṣadhi-devatā).

Chandas: Anuṣṭubh (to be verified).

Mantra Rasa

Primary: vira

Secondary: shanta