Sukta 6
Rishi: Traditionally associated with late Atharvanic/Brāhmaṇa-style compilers (sectional tradition rather than a single named ṛṣi).
Devata: Brahman / Vāc (implicit: the Vedic speech-forms Ṛc, Sāman, Yajus).
Chandas: Mixed/Brāhmaṇa-prose cadence (not a strict classical chandas; late AV style).
అథర్వవేదం 15.6 ఒక ఆలస్యకాల బ్రాహ్మణ-శైలి సంపదా స్తోత్రం. ఇది వేదవాక్యరూపాలైన ఋక్, సామన్, యజుస్లకూ, బ్రహ్మన్కూ ‘ప్రియమైన నివాసం’ (priyaṃ dhāma)గా వేదజ్ఞానిని స్థాపిస్తుంది. భూమి, అగ్ని, వనస్పతులు, దిక్కులు మరియు అనుబంధ శక్తులు వంటి విశ్వాధారాలను లెక్కపెట్టి, ఇది స్థితి-గౌరవాన్ని పవిత్రీకరిస్తుంది: పఠకుడు వేదానికి అధికారిక ఆసనంగా న్యాయబద్ధత పొందుతాడు; ప్రకృతి అతన్ని రక్షిస్తుంది, మరియు అతడు అత్యున్నత లోకంలో స్థిరంగా నిలబడుతాడు.
Mantras
Mantra 1
स ध्रु॒वां दिश॒मनु॒ व्यऽचलत्
అతడు ధ్రువ దిశను అనుసరిస్తూ ముందుకు సాగాడు.
Mantra 2
तं भूमि॑श्चा॒ग्निश्चौष॑धयश्च॒ वन॒स्पत॑यश्च वानस्प॒त्याश्च॑ वी॒रुध॑श्चानु॒व्यऽचलन्
అతని వెంట భూమి మరియు అగ్ని కూడా కదిలాయి; ఔషధులు కదిలాయి; వనస్పతి-అధిపతులు కదిలారు; వానస్పత్య (వనజ) వృక్ష-లతలు కదిలాయి; వీరుధ్ (లతలు/పాకే మొక్కలు) కూడా అతని వెంట కదిలాయి.
Mantra 3
भूमे॑श्च॒ वै सो॒३ग्नेश्चौष॑धीनां च॒ वन॒स्पती॑नां च वानस्प॒त्यानां॑ । च वी॒रुधां॑ च प्रि॒यं धाम॑ भवति॒ य ए॒वं वेद॑
ఇలా తెలిసినవాడు భూమికి, అగ్నికి, ఔషధులకు, వనస్పతి-అధిపతులకు, వానస్పత్య (వనజ) వృక్ష-లతలకు, మరియు వీరుధ్ (లతలు/పాకే మొక్కలు)కు ప్రియమైన ధామం (ఆశ్రయస్థానం) అవుతాడు.
Mantra 4
स ऊ॒र्ध्वां दिश॒मनु॒ व्यऽचलत्
అతడు ఊర్ధ్వ దిశను అనుసరించి ముందుకు సాగెను.
Mantra 5
तमृ॒तं च॑ स॒त्यं च॒ सूर्य॑श्च च॒न्द्रश्च॒ नक्ष॑त्राणि चानु॒व्यचलन्
ఆయనను అనుసరించి ‘ఋత’మూ ‘సత్య’మూ సాగాయి; సూర్యుడూ చంద్రుడూ, అలాగే నక్షత్రాలూ ఆయన వెంటే అనువ్యచలించాయి.
Mantra 6
ऋ॒तस्य॑ च॒ वै स स॒त्यस्य॑ च॒ सूर्य॑स्य च च॒न्द्रस्य॑ च॒ नक्ष॑त्राणां च । प्रि॒यं धाम॑ भवति॒ य ए॒वं वेद॑
నిజంగా అతడు ‘ఋత’కూ ‘సత్య’కూ, సూర్యుడికీ చంద్రుడికీ, నక్షత్రాలకూ సంబంధించినవాడే; ఇలా తెలిసినవాడు ప్రియమైన ధామం (ఆశ్రయం) అవుతాడు.
Mantra 7
स उत्त॒मां दिश॒मनु॒ व्यऽचलत्
అతడు అత్యున్నత దిశను అనుసరించి ముందుకు సాగాడు.
Mantra 8
तमृच॑श्च॒ सामा॑नि च॒ यजूं॑षि च॒ ब्रह्म॑ चानु॒व्यऽचलन्
అతని వెనుక ఋక్ (ऋच) మంత్రాలు, సామగానాలు, యజుస్ (यजूंषि) యాగవాక్యాలు, అలాగే బ్రహ్మం (ब्रह्म) కూడా అనుగామిగా సాగాయి.
Mantra 9
ऋ॒चां च॒ वै स साम्नां॑ च॒ यजु॑षां च॒ ब्रह्म॑णश्च प्रि॒यं धाम॑ भवति॒ य ए॒वं वेद॑
ఇలా తెలిసినవాడు ఋక్ (ఋచ) మంత్రాలు, సామన్ గీతాలు, యజుస్ యజ్ఞవాక్యాలు, మరియు పవిత్ర బ్రహ్మన్—ఇవన్నిటికీ ప్రియ ధామం (ప్రియ ఆశ్రయం/స్థానం) అవుతాడు.
Mantra 10
स बृ॑ह॒तीं दिश॒मनु॒ व्यऽचलत्
అతడు బృహతీ దిశ—మహా దిక్కు—వెంట ముందుకు సాగాడు.
Mantra 11
तमि॑तिहा॒सश्च॑ पुरा॒णं च॒ गाथा॑श्च नाराशं॒सीश्चा॑नु॒व्यऽचलन्
అతని వెనుక ఇటిహాసం, పురాణం, అలాగే గాథలు మరియు నారాశంసీ స్తుతులు—అతని వెంట—సాగాయి.
Mantra 12
इ॒ति॒हा॒सस्य॑ च॒ वै स पु॑रा॒णस्य॑ च॒ गाथा॑नां च नाराशं॒सीनां॑ च प्रि॒यं धाम॑ भवति॒ य ए॒वं वेद॑
ఇలా తెలిసినవాడు, నిశ్చయంగా ఇటిహాసం, పురాణం, గాథలు, నారాశంసీ స్తుతులు వీటి ప్రియమైన ధామం—ప్రియ ఆశ్రయస్థానం—అవుతాడు.
Mantra 13
स प॑र॒मां दिश॒मनु॒ व्यऽचलत्
అతడు పరమ దిశ—అత్యున్నత దిక్కు—వైపు ముందుకు సాగాడు.
Mantra 14
तमा॑हव॒नीय॑श्च॒ गार्ह॑पत्यश्च दक्षिणा॒ग्निश्च॑ य॒ज्ञश्च॒ यज॑मानश्च प॒शव॑श्चानु॒व्यऽचलन्
అతని వెంట ఆహవనీయము, గార్హపత్యము, దక్షిణాగ్ని; అలాగే యజ్ఞము, యజమానుడు, పశువులు కూడా అనుసరిస్తూ ముందుకు సాగాయి.
Mantra 15
आ॒ह॒व॒नीय॑स्य च॒ वै स गार्ह॑पत्यस्य च दक्षिणा॒ग्नेश्च॑ य॒ज्ञस्य॑ च॒ यज॑मानस्य च प॒शूनां च॑ प्रि॒यं धाम॑ भवति॒ य ए॒वं वेद॑
ఇలా తెలిసినవాడు, నిశ్చయంగా ఆహవనీయ, గార్హపత్య, దక్షిణాగ్ని యొక్క; అలాగే యజ్ఞము, యజమానుడు, పశువుల యొక్క ప్రియ ధామము (ఆశ్రయస్థానం) అవుతాడు.
Mantra 16
सोऽना॑दिष्टां॒ दिश॒मनु॒ व्यऽचलत्
అతడు నిర్దేశించబడని దిశ మార్గాన ముందుకు సాగాడు.
Mantra 17
तमृ॒तव॑श्चार्त॒वाश्च॒ लोका॑श्च लौ॒क्याश्च॒ मासा॑श्चार्धमा॒साश्चा॑होरा॒त्रे चा॑नु॒व्यऽचलन्
అతని వెనుక ఋతువులు మరియు ఆర్తవం (ఋతు-విభాగాలు), లోకాలు మరియు లౌక్య (సాంసారిక) లోకాలు, మాసాలు మరియు అర్ధమాసాలు, అలాగే అహోరాత్రం (పగలు-రాత్రి) కూడా అనుసరించి సాగాయి.
Mantra 18
ऋ॒तू॒नां च॒ वै स आ॑र्त॒वानां॑ च॒ लोका॑नां च लौ॒क्यानां॑ च॒ मासा॑नां चार्धमा॒सानां॑ चाहोरा॒त्रयो॑श्च प्रि॒यं धाम॑ भवति॒ य ए॒वं वेद॑
ఇలా తెలిసినవాడు, నిశ్చయంగా ఋతువుల మరియు ఆర్తవాల, లోకాల మరియు లౌక్యాల, మాసాల మరియు అర్ధమాసాల, అలాగే అహోరాత్రం (పగలు-రాత్రి) యొక్క ప్రియ ధామం (ఆశ్రయస్థానం) అవుతాడు.
Mantra 19
सोऽना॑वृत्तां॒ दिश॒मनु॒ व्यचल॒त् ततो॒ नाव॒र्त्स्यन्न॑मन्यत
అతడు మళ్లీ తిరిగి రాని దిశను అనుసరించి ముందుకు సాగాడు; అక్కడి నుంచి అతడు—“ఇక నేను తిరిగి రాను” అని భావించాడు.
Mantra 20
तं दिति॒श्चादि॑ति॒श्चेडा॑ चेन्द्रा॒णी चानु॒व्यऽचलन्
అతని వెంట దితి, అదితి, అలాగే ఇళా మరియు ఇంద్రాణీ కూడా—అనుసరిస్తూ—ముందుకు సాగారు.
Mantra 21
दिते॑श्च॒ वै सोऽदि॑ते॒श्चेडा॑याश्चेन्द्रा॒ण्याश्च॑ प्रि॒यं धाम॑ भवति॒ य ए॒वं वेद॑
ఇలా తెలిసినవాడు దితి, అదితి, అలాగే ఇళా, ఇంద్రాణీలకు ప్రియమైన ధామం (ఆశ్రయం) అవుతాడు.
Mantra 22
स दिशोऽनु॒ व्यऽचलत्
అతడు దిక్కుల వెంట ముందుకు సాగాడు.
Mantra 23
तं वि॒राडनु॒ व्यऽचल॒त् सर्वे॑ च दे॒वाः सर्वा॑श्च दे॒वताः॑
అతని వెంట విరాట్ సాగింది; అలాగే సమస్త దేవులు, సమస్త దేవతలూ కూడా సాగారు.
Mantra 24
वि॒राज॑श्च॒ वै स सर्वे॑षां च दे॒वानां॒ सर्वा॑सां च दे॒वतानां प्रि॒यं धाम॑ भवति॒ य ए॒वं वेद॑
ఇలా తెలిసినవాడు నిశ్చయంగా విరాజ్కు, అలాగే సమస్త దేవులకు మరియు సమస్త దేవతలకు ప్రియమైన ధామముగా (నివాసస్థానముగా) అవుతాడు.
Mantra 25
स सर्वा॑नन्तर्दे॒शाननु॒ व्यऽचलत्
అతడు సమస్త అంతర్దేశములలో (మధ్య ప్రాంతములలో) వ్యాపించి ముందుకు సాగెను.
Mantra 26
तं प्र॒जाप॑तिश्च परमे॒ष्ठी च॑ पि॒ता च॑ पिताम॒हश्चा॑नु॒व्यऽचलन्
అతని వెనుక ప్రజాపతి, పరమేష్ఠి, తండ్రి, పితామహుడూ—అన్ని దిశలలో అతనిని అనుసరించుతూ—నడిచారు.
Frequently Asked Questions
It means the person is recognized as a fitting seat for Vedic speech—someone in whom Ṛc, Sāman, and Yajus can ‘dwell’ without being harmed by misuse. Practically, it signifies legitimacy, authority, and auspicious presence in ritual and society.
Both, but in a specific way: prosperity here is status and stability that arise from brahman-power (brahmavarcasa). The hymn links worldly standing to alignment with Vedic speech and cosmic supports like earth, fire, and plant-life.
In the cited portion, no material substance is required; the efficacy is framed as knowledge and correct recitation (“ya evaṃ veda”). Some Atharvanic rites add substances in practice, but this hymn’s core method is speech-authorization through identification.
Ask anything about Sukta 6 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.