Atharva Veda 15.4.3: Kanda 15, Anuvaka 1, Sukta 4, Mantra 3

Sukta 4

Sanskrit (Devanagari)

वा॒स॒न्तावे॑नं॒ मासौ॒ प्राच्या॑ दि॒शो गो॑पायतो बृ॒हच्च॑ रथंत॒रं चानु॑ तिष्ठतो॒ य ए॒वं वेद॑

Sanskrit recitationAtharva Veda 15.4.3

IAST Transliteration

vāsantā́ enam mā́sau prā́cyā diśó gopāyato bṛhácca rathantaráṃ cā́nu tiṣṭhato yá eváṃ véda

English Translation (Griffith/Whitney)

The two vernal months guard him from the eastern quarter; and Bṛhat and Rathantara stand attendant upon him—whoso thus knoweth.

Translation

వసంత ఋతువின் రెండు నెలలు అతనిని తూర్పు దిక్కు నుండి కాపాడుతాయి; అలాగే ‘బృహత్’ మరియు ‘రథంతర’ (సామన్‌లు) అతని పక్కన నిలిచి సేవకులుగా ఉంటాయి—ఇలా తెలిసినవాడు (ఇదివల్ల రక్షణ పొందుతాడు).

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• वासन्तौ: the two spring(-months)
• वासन्तौ: कर्तृ
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: वासन्त (प्रातिपदिक; ‘वसन्त’ से) / वसन्त-ऋतु-सम्बन्धी

• एनम्: him/this (person)
• एनम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक; एनद्-रूप)

• मासौ: (two) months
• मासौ: कर्तृ (apposition to वासन्तौ)
• Type: Noun
• Root: मास (प्रातिपदिक)

• प्राच्या: of the eastern
• प्राच्या: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Adjective
• Root: प्राच्य (प्रातिपदिक)

• दिशः: direction/quarter
• दिशः: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Noun
• Root: दिश् (प्रातिपदिक)

• गोपायतः: (they two) protect/guard
• गोपायतः: क्रिया (कर्तृ-सम्बन्ध: वासन्तौ मासौ)
• Type: Verb
• Root: गोपाय (धातु; denominative from गोपाय ‘to protect/guard’)

• बृहत्: Bṛhat (a Sāman chant)
• बृहत्: कर्म
• Type: Noun (name of Sāman)
• Root: बृहत् (प्रातिपदिक)

• च: and
• च: समुच्चय
• Type: Indeclinable
• Root: च

• रथन्तरम्: Rathantara (a Sāman chant)
• रथन्तरम्: कर्म
• Type: Noun (name of Sāman)
• Root: रथन्तर (प्रातिपदिक)

• च: and
• च: समुच्चय
• Type: Indeclinable
• Root: च

• अनु: along; after
• अनु: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable (preverb)
• Root: अनु

• तिष्ठतः: (they two) stand by/follow
• तिष्ठतः: क्रिया (कर्तृ-सम्बन्ध: वासन्तौ मासौ)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु) + उपसर्ग अनु → अनु-स्था/अनुतिष्ठ (परस्मैपद)

• यः: who
• यः: कर्तृ
• Type: Relative pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• एवम्: thus; in this way
• एवम्: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: एवम्

• वेद: knows
• वेद: क्रिया (कर्तृ-सम्बन्ध: यः)
• Type: Verb
• Root: विद् (धातु; ‘to know’)

Attribution

Rishi: Traditionally associated with Atharvanic seers in AV 15 (cosmic/royal-cosmological material); specific r̥ṣi attribution varies in ancillary lists

Devata: Dik (East) with personified Vāsanta months; Sāman-powers Bṛhat and Rathantara as efficacious supports

Chandas: Mixed/prose-like Atharvanic style; not strictly metrical in the RV sense (often treated as yajus-like phrasing in AV 15)

Mantra Rasa

Primary: shanta

Secondary: adbhuta