
Rishi: Atharvanic/Angirasa tradition (ascribed in AV ancillary tradition for battle-charms; exact r̥ṣi to be verified from Śaunaka Anukramaṇī for 11.10)
Devata: Imprecatory force; indirectly the scavengers (dogs) and the destructive ‘arbuda’ as personified calamity
Chandas: Anuṣṭubh (probable; to be confirmed by metrical count in pada form)
ఇది ఉగ్రమైన ఆథర్వణ యుద్ధ-మంత్రం. కర్త యొక్క పక్షానికి ఆధిపత్యం కలగాలని, శత్రు బలగాలు నాశనానికి మరియు ప్రజా అవమానానికి లోనవాలని కోరుతుంది. త్రిసంధి, శరవ్యా, కృత్యా అనే వ్యక్తీకృత శక్తులను ఆయుధాలుగా చేసి, శత్రువుల రక్షణ (కవచం, వరుస/పదవి, ఆశ్రయం) నిరర్థకమవుతుంది; వారి దేహాలు భూమిపై ‘అర్బుద’ (నలిపివేసే విపత్తు)కు మరియు శవభక్షకులకు అప్పగింపబడతాయి.
Mantra 1
शत्रुनाशनम्। उत् ति॑ष्ठत॒ सं न॑ह्यध्व॒मुदा॑राः के॒तुभिः॑ स॒ह। सर्पा॒ इत॑रजना॒ रक्षां॑स्य॒मित्रा॒ननु॑ धावत
శత్రునాశనార్థం: లేచి నిలబడండి; కలిసి కవచం కట్టుకోండి—ధ్వజ-కేతువులతో, ప్రకాశిస్తూ స్పష్టంగా. ఓ సర్పులారా, ఓ ఇతర జనులారా—రాక్షసులను వెంబడించండి, శత్రువులను వెంబడించండి.
Mantra 2
ई॒शां वो॑ वेद॒ राज्यं॒ त्रिषं॑धे अरु॒णैः के॒तुभिः॑ स॒ह। ये अ॒न्तरि॑क्षे॒ ये दि॒वि पृ॑थि॒व्यां ये च॑ मान॒वाः। त्रिषं॑धे॒स्ते चेत॑सि दु॒र्णामा॑न॒ उपा॑सताम्
మీకు ప్రభుత్వం—రాజ్యం—అరుణ (ఎర్రని) కేతు-ధ్వజాలతో కలిసి త్రిషంధి తెలుసును. అంతరిక్షంలో ఉన్నవారు, దివిలో ఉన్నవారు, భూమిపై ఉన్నవారు, మరియు మానవులు—వారి చిత్తంలో ‘దుర్నామ’ (కుప్రసిద్ధ/దుష్టనామధారి) ఉన్నవారు త్రిషంధిని ఉపాసించుగాక; అతనికి లోబడుగాక.
Mantra 3
अयो॑मुखाः सू॒चीमु॑खा॒ अथो॑ विकङ्क॒तीमु॑खाः । क्र॒व्यादो॒ वात॑रंहसः॒ आ स॑जन्त्व॒मित्रा॒न् वज्रे॑ण॒ त्रिषं॑धिना
ఇనుము-ముఖములు, సూచి-ముఖములు, అలాగే వికంకతీ-ముక్కులతో; మాంసభక్షకులు, వాయు-వేగులు—త్రిషంధి (మూడు-సంధులు గల) వజ్రంతో వారు శత్రువులపై అంటిపడుగాక/దాడి చేయుగాక.
Mantra 4
अ॒न्तर्धे॑हि जातवेद॒ आदि॑त्य॒ कुण॑पं ब॒हु। त्रिषं॑धेरि॒यं सेना॒ सुहि॑तास्तु मे॒ वशे॑
ఓ జాతవేదస్! ఓ ఆదిత్యా! ఈ విస్తారమైన కుణపం (శవ-మాంసం/క్యారియన్) దాచివేయుము. త్రిషంధి యొక్క ఈ సేన సుస్థిరంగా నిలవుగాక; అది నా వశంలో ఉండుగాక.
Mantra 5
उत् ति॑ष्ठ॒ त्वं दे॑वज॒नार्बु॑दे॒ सेन॑या स॒ह। अ॒यं ब॒लिर्व॒ आहु॑त॒स्त्रिषं॑धे॒राहु॑तिः प्रि॒या
లేచి నిలువు, దేవజన్యుడవైన అర్బుదా, నీ సేనతో కలిసి. ఈ బలి నిజంగా అర్పించబడింది; త్రిషంధికి ఈ ఆహుతి ప్రియమైనది.
Mantra 6
शि॒ति॒प॒दी सं द्य॑तु शर॒व्ये॒३यं चतु॑ष्पदी । कृत्ये॒ऽमित्रे॑भ्यो भव॒ त्रिषं॑धेः स॒ह सेन॑या
ఓ శరవ్యే, శితిపదీ—ప్రకాశించే పాదాలదానివి—మరియు ఈ చతుష్పదీ పూర్తిగా ప్రహరించుగాక. ఓ కృత్యా, త్రిషంధి సేనతో కలిసి శత్రువులపైకి మళ్లి నిలువు.
Mantra 7
धू॒मा॒क्षी सं प॑ततु कृधुक॒र्णी च॑ क्रोशतु । त्रिषं॑धेः॒ सेन॑या जि॒ते अ॑रु॒णाः स॑न्तु के॒तवः॑
ధూమాక్షీ పూర్తిగా దూకి పడుగాక; కృధుకర్ణీ గట్టిగా కేక వేయుగాక. త్రిషంధి సేనతో కలిసి, జయం సిద్ధించినప్పుడు, కేతవః—సంకేతాలు—అరుణవర్ణంగా, విజయచిహ్నాలుగా ఉండుగాక.
Mantra 8
अवा॑यन्तां प॒क्षिणो॒ ये वयां॑स्य॒न्तरि॑क्षे दि॒वि ये चर॑न्ति । श्वाप॑दो॒ मक्षि॑काः॒ सं र॑भन्तामा॒मादो॒ गृध्राः॒ कुण॑पे रदन्ताम्
అంతరిక్షంలో, ద్యులోక/ఆకాశంలో సంచరించే పక్షులు—ఆ వయాంస్యులు—కిందికి దిగివచ్చుగాక. శ్వాపద (కుక్క-పాదములు గల అడవి మృగాలు) మరియు ఈగలు దీనిని పూర్తిగా పట్టిపడుగాక; ఆమాద (పచ్చిగా భక్షించేవి) గృధ్ర (గద్దలు) ఈ కుణప (శవం/మాంసం) పై పళ్లతో కొరికిచీల్చుగాక.
Mantra 9
यामिन्द्रे॑ण सं॒धां स॒मध॑त्था॒ ब्रह्म॑णा च बृहस्पते । तया॒हमि॑न्द्रसं॒धया॒ सर्वा॑न् दे॒वानि॒ह हु॑व इ॒तो ज॑यत॒ मामुतः॑
ఓ బృహస్పతే! ఇంద్రునితో నీవు దృఢంగా స్థాపించిన సంధి/ఒప్పందాన్ని, అలాగే బ్రహ్మ (పవిత్ర వాక్కు/మంత్రశక్తి) ద్వారా బలపరిచినదాన్ని—ఆ ఇంద్ర-సంధి చేత నేను ఇక్కడ సమస్త దేవతలను ఆహ్వానిస్తున్నాను. ఈ వైపు నుండి మీరు జయించండి; నన్ను కూడా జయవంతునిగా చేయండి.
Mantra 10
बृह॒स्पति॑राङ्गिर॒स ऋष॑यो॒ ब्रह्म॑संशिताः । अ॒सु॒र॒क्षय॑णं व॒धं त्रिषं॑धिं दि॒व्याश्र॑यन्
బృహస్పతి, ఆంగిరస ఋషులు—బ్రహ్మ (పవిత్ర వాక్కు/మంత్రం) చేత పదును పెట్టబడినవారు—ద్యులోకంలో (స్వర్గంలో) ఆశ్రయమొందారు; (అక్కడ) అసుర-క్షయకరమైన వధాన్ని, అలాగే త్రి-సంధి (మూడు మడతల సంధి/ఒప్పందం)ను స్థాపించారు.
Mantra 11
येना॒सौ गु॒प्त आ॑दि॒त्य उ॒भाविन्द्र॑श्च॒ तिष्ठ॑तः। त्रिषं॑धि दे॒वा अ॑भज॒न्तौज॑से च॒ बला॑य च
ఏదివల్ల ఆ ఆదిత్యుడు రక్షింపబడుతాడో, అదే వల్ల ఇంద్రుడూ—ఇద్దరూ దృఢంగా నిలిచి ఉంటారు. దేవులు ‘త్రిసంధి’ని ఓజస్సు (వీరతేజస్సు) మరియు బలంకోసం స్వీకరించారు.
Mantra 12
सर्वां॑ल्लो॒कान्त्सम॑जयन् दे॒वा आहु॑त्या॒नया॑ । बृह॒स्पति॑राङ्गिर॒सो वज्रं॒ यमसिञ्चतासुर॒क्षय॑णं व॒धम्
ఈ ఆహుతి ద్వారా దేవులు సమస్త లోకాలను పూర్తిగా జయించారు. ఆంగిరసుడైన బృహస్పతి వజ్రాన్ని పోసి—ఆకారమిచ్చాడు; అది అసుర-క్షయకరమైన, వధించే ప్రహారం.
Mantra 13
बृह॒स्पति॑राङ्गिर॒सो वज्रं॒ यमसि॑ञ्चतासुर॒क्षय॑णं व॒धम्। तेना॒हम॒मूं सेनां॒ नि लि॑म्पामि बृहस्पते॒ऽमित्रा॑न् ह॒न्म्योज॑सा
ఆంగిరసుల బృహస్పతి, అసుర-క్షయకరమైన వధమయిన వజ్రంలో మంత్రశక్తిని నింపాడు. దానితోనే నేను ఆ దూరపు సేనను లేపించి/చిహ్నితం చేస్తాను; ఓ బృహస్పతే, బలంతో నేను శత్రువులను సంహరిస్తాను.
Mantra 14
सर्वे॑ दे॒वा अ॒त्याय॑न्ति॒ ये अ॒श्नन्ति॒ वष॑ट् कृतम् । इ॒मां जु॑षध्व॒माहु॑तिमि॒तो ज॑यत॒ मामुतः॑
వషట్-కృతం (వషట్ ఉచ్చరించి అర్పించిన) అన్నం/హవిర్భాగాన్ని స్వీకరించేవారు—అటువంటి సమస్త దేవులు సమీపిస్తారు. ఈ ఆహుతిని స్వీకరించి ప్రసన్నులవండి; ఇక్కడినుంచే నాకు కూడా విజయాన్ని సంపాదించండి.
Mantra 15
सर्वे॑ दे॒वा अ॒त्याय॑न्तु॒ त्रिष॑न्धे॒राहु॑तिः प्रि॒या। सं॒धां म॑ह॒तीं र॑क्षत॒ ययाग्रे॒ असु॑रा जि॒ताः
సర్వ దేవతలు సమీపించుగాక; త్రిసంధి యొక్క ఆహుతి ప్రియమైనది. పూర్వకాలంలో అసురులు జయింపబడిన ఆ మహత్తర సీమ/మర్యాదను మీరు రక్షించండి.
Mantra 16
वा॒युर॒मित्रा॑णामिष्व॒ग्राण्याञ्च॑तु । इन्द्र॑ एषां बा॒हून् प्रति॑ भनक्तु॒ मा श॑कन् प्रति॒धामिषु॑म्। आ॒दि॒त्य ए॑षाम॒स्त्रं वि ना॑शयतु च॒न्द्रमा॑ युता॒मग॑तस्य॒ पन्था॑म्
వాయువు శత్రువుల బాణాల అగ్రాలను పక్కకు తిప్పుగాక. ఇంద్రుడు ప్రతిఘాతంలో వారి బాహువులను విరగగొట్టుగాక; బాణాన్ని లక్ష్యానికి నిలిపే శక్తి వారికి లేకుండుగాక. ఆదిత్యుడు వారి అస్త్రాన్ని పూర్తిగా నాశనం చేయుగాక; చంద్రుడు అగంతా (పోని వాడు) కి మార్గాన్ని తప్పించుగాక.
Mantra 17
यदि॑ प्रे॒युर्दे॑वपु॒रा ब्रह्म॒ वर्मा॑णि चक्रि॒रे। त॒नू॒पानं॑ परि॒पाणं॑ कृण्वा॒ना यदु॑पोचि॒रे सर्वं॒ तद॑र॒सं कृ॑धि
వారు ‘దేవ-పుర’ (దివ్య దుర్గాలు) తో కదిలివచ్చినా, మంత్రబలంతో కవచాలను నిర్మించి—తనూపానం (దేహ-రక్ష) మరియు పరిపాణం (చుట్టూ రక్ష) గా చేసుకొని—దానిపై వారు జపించిన/గుసగుసలాడిన సమస్తాన్ని, నీవు (దేవ/బ్రహ్మన్) సారరహితంగా, నిష్ప్రభంగా చేయుము.
Mantra 18
क्र॒व्यादा॑नुव॒र्तय॑न्मृ॒त्युना॑ च पु॒रोहि॑तम्। त्रिष॑न्धे॒ प्रेहि॒ सेन॑या॒ जया॒मित्रा॒न् प्र प॑द्यस्व
క్రవ్యాదులను (మాంసభక్షకులను) వెంబడిస్తూ, మృత్యువును సహాయకుడిగా చేసుకొని, ముందర నిలిపిన శత్రు-నాయకుణ్ణి ముందుగా కొట్టి పడగొట్టు. త్రిసంధి (మూడు సంధి) వద్ద సేనతో బయలుదేరు; శత్రువులను జయించు; వారి మీద పాదం మోపి ముందుకు సాగు.
Mantra 19
त्रिष॑न्धे॒ तम॑सा॒ त्वम॒मित्रा॒न् परि॑ वारय । पृ॒ष॒दा॒ज्यप्र॑णुत्तानां॒ मामीषां॑ मोचि॒ कश्च॒न
త్రిసంధి వద్ద, తమసా (చీకటి)తో నీవు శత్రువులను చుట్టుముట్టి నియంత్రించు. పృషదాజ్యం (చుక్కల నెయ్యి) వెనక్కి తోసిన వారిలో, మా వారిలో ఒక్కరైనా ఎట్టి విధంగానూ విడిపోకుండా ఉండుగాక.
Mantra 20
शि॒ति॒प॒दी सं प॑तत्व॒मित्रा॑णाम॒मूः सिचः॑ । मुह्य॑न्त्व॒द्यामूः सेनाः॑ अ॒मित्रा॑नां न्यर्बुदे
శితిపదీ (Śitipadī) శత్రువుల ఆ దూరపు ప్రవాహాలు/గుంపుల మీద ఒకేసారి పడుగాక. ఈ రోజు శత్రువుల ఆ దూరపు సేనలు న్యర్బుదలో క్రిందకే క్రింద మోహితమై గందరగోళపడుగాక.
Mantra 21
मू॒ढा अ॒मित्रा॑ न्यर्बुदे ज॒ह्येऽषां॒ वरं॑वरम्। अ॒नया॑ जहि॒ सेन॑या
న్యార్బుదలో మోహగ్రస్తులైన శత్రువులను—వారిని సంహరించు; వారిలో ప్రతి ఎంచుకున్న వీరుణ్ణీ సంహరించు. ఇదే (సిద్ధమైన) సేనతో వారిని కూలదోపు.
Mantra 22
यश्च॑ कव॒ची यश्चा॑कव॒चो॒३मित्रो॒ यश्चाज्म॑नि । ज्या॒पा॒शैः क॑वचपा॒शैरज्म॑ना॒भिह॑तः शयाम्
శత్రువు కవచధారియైనా అకవచధారియైనా, అతడు ప్రయాణమార్గంలో ఉన్నా—ధనుర్జ్యా-పాశాలతో, కవచ-పాశాలతో, అదే బాటలోనే దెబ్బతిని—అతడు నేలకూలి పడి ఉండుగాక.
Mantra 23
ये व॒र्मिणो॒ येऽव॒र्माणो॑ अ॒मित्रा॒ ये च॑ व॒र्मिणः॑ । सर्वां॒स्तां अ॑र्बुदे ह॒तांछ्वानो॑ऽदन्तु॒ भूम्या॑म्
కవచధారులైనవారైనా, కవచరహితులైనా—అమిత్రులు, ఇంకా కవచధారులైనవారూ—అర్బుదే (నాశక గర్తం/పాతాళం) లో హతులైన వారందరినీ భూమిపై కుక్కలు తినుగాక.
Mantra 24
ये र॒थिनो॑ ये अ॑र॒था अ॑सा॒दा ये च॑ सा॒दिनः॑ । सर्वा॑नदन्तु॒ तान् ह॒तान् गृध्राः॑ श्ये॒नाः प॑त॒त्रिणः॑
రథయోధులైనా, రథరహితులైనా, అశ్వారోహణం లేనివారైనా, అశ్వారోహులైనా—హతులైన వారందరినీ గృధ్రులు, శ్యేనులు, పతత్రులు (పక్షిజాతి) తినుగాక.
Mantra 25
स॒हस्र॑कुणपा शेतामामि॒त्री सेना॑ सम॒रे व॒धाना॑म्। विवि॑द्धा कक॒जाकृ॑ता
సమర వధలో శత్రు సేన సహస్ర కుణపాలుగా (శవకుప్పలుగా) పడి ఉండుగాక—విద్దబడినది, కాక-భక్షకులకు అప్పగించబడినది.
Mantra 26
म॒र्मा॒विधं॒ रोरु॑वतं सुप॒र्णैर॒दन्तु॑ दु॒श्चितं॑ मृदि॒तं शया॑नम्। य इ॒मां प्र॒तीची॒माहु॑तिम॒मित्रो॑ नो॒ युयु॑त्सति
మర్మాలలో విద్దబడి రోరువడుతూ ఉన్నవానిని—సుపర్ణులు (సుందర-పక్షులు) ఆ దుష్చితుడిని, మృదితుడై నేలపై పడి ఉన్న శత్రువును భక్షించుగాక; ఎవడైతే ఈ ప్రతీచీ ఆహుతిని తిరగదోసి మాపై యుద్ధం చేయదలచుకున్న అమిత్రుడో అతడు.
Mantra 27
यां दे॒वा अ॑नु॒तिस्ठ॑न्ति॒ यस्या॒ नास्ति॑ वि॒राध॑नम्। तयेन्द्रो॑ हन्तु वृत्र॒हा वज्रे॑ण॒ त्रिषं॑धिना
దేవులు అనుతిష్ఠించే, విఫలత లేని ఆ కర్మ/విధితో—వృత్రహా ఇంద్రుడు తన త్రిసంధి వజ్రంతో (మా శత్రువును) హతమార్చుగాక.
Primarily aggressive (Abhicārika/Saṃgrāmika). It aims to coerce and crush enemies, though it also functions defensively by reversing hostile kṛtyā (witchcraft) back to the sender.
Triṣaṃdhi is treated as a commanding junction-power associated with banners/marks (ketu) and lordship. The hymn uses Triṣaṃdhi to impose submission across all domains—sky, mid-air, earth, and human society.
They intensify the curse’s finality: Arbuda represents crushing calamity, and dogs symbolize post-mortem pollution and dishonour. Together they deny the enemy a dignified end, making defeat socially and ritually complete.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.