Sukta 11
Rishi: Atharvanic tradition (often transmitted under Atharvan/Angiras lineages; specific r̥ṣi attribution depends on anukramaṇī tradition).
Devata: Pradiśas (the Quarters) and Devāḥ (the Gods) as collective agents of delivery.
Chandas: Anuṣṭubh (11.2 is in the common Atharvanic anuṣṭubh cadence).
ఈ సూక్తం అథర్వణ సంప్రదాయానికి చెందిన ప్రసవ-మంత్రం. మూసుకుపోయినదాన్ని “తెరవగల” విశ్వకారకులైన దిక్కులు (ప్రదిశలు) మరియు దేవతలను ఉద్దేశించి, ప్రసవం అడ్డంకుల్లేకుండా పూర్తయ్యేలా చేయడం దీని లక్ష్యం. ఆకాశం–భూమి యొక్క అన్ని దిశలను ఆవరించే సమగ్ర స్థల-ప్రతీకాలను, ప్రసవ శరీరక్రియల స్పష్టమైన చిత్రణతో కలిపి—గర్భద్వారం తెరుచుకోవడం, అడ్డంకి బయటకు తొలగిపోవడం, అపర (ప్లాసెంటా) దిగివచ్చి బయటపడడం—ప్రసవం త్వరగా, సురక్షితంగా, ఏ నిలుపుదల లేకుండా సాగాలని ప్రార్థిస్తుంది.
Mantras
Mantra 1
नारी–सुखप्रसूतिः। वष॑ट् ते पूषन्न॒स्मिन्त्सू॑तावर्य॒मा होता॑ कृणोतु वे॒धाः । सिस्र॑तां॒ नार्यृ॒तप्र॑जाता॒ वि पर्वा॑णि जिहतां॒ सूत॒वा उ॑
(నారీ–సుఖప్రసూతిః) హే పూషన్, నీకు ‘వషట్’! ఈ ప్రసవంలో ఆర్యమన్—జ్ఞానవంతుడైన విధాత—హోతాగా నియమింపబడుగాక. ఋతమునుండి జనించిన స్త్రీ ప్రవహించుగాక; సంధులు, ముడులు, బంధనలు విడివిడిగా సడలిపోవుగాక—హే ప్రసవవాహినీ, ఇప్పుడే విడిచిపెట్టు.
Mantra 2
चत॑स्रो दि॒वः प्र॒दिश॒श्चत॑स्रो॒ भूम्या॒ उ॒त। दे॒वा गर्भं॒ समै॑रय॒न् तं व्यू॑र्णुवन्तु॒ सूत॑वे
ఆకాశానికి నాలుగు దిక్కులు ఉన్నాయి; భూమికీ నాలుగు దిక్కులు ఉన్నాయి. దేవతలు కలిసి గర్భాన్ని ప్రవర్తింపజేశారు; వారు దానిని విప్పి విడిచిపెట్టుగాక, అది ప్రసవానికి బయలుదేరునట్లు.
Mantra 3
सू॒षा व्यू॑र्णोतु॒ वि योनिं॑ हापयामसि । श्र॒थया॑ सूषणे॒ त्वमव॒ त्वं बि॑ष्कले सृज
సూషా గర్భాశయాన్ని తెరవనీ, యోనిమార్గాన్ని విశాలం చేయనీ; మేము అడ్డంకిని తొలగింపజేస్తాము. హే శీథిలకారిణీ (సూషణే), నీవు శీథిలపరచి—అవును, నీవే—హే బిష్కల, దీనిని కిందకూ బయటకూ పడవేయి; దీనిని విడుదల చేయి.
Mantra 4
नेव॑ मां॒से न पीव॑सि॒ नेव॑ म॒ज्जस्वाह॑तम्। अवै॑तु॒ पृश्नि॒ शेव॑लं॒ शुने॑ ज॒राय्वत्त॒वेऽव॑ ज॒रायु॑ पद्यताम्
ఇది మాంసానికి అంటుకోకూడదు, కొవ్వుకూ అంటుకోకూడదు; మజ్జకూ అంటుకోకూడదు—స్వాహా-ప్రహారంతో పూర్తిగా తొలగిపోవాలి. మచ్చలతో ఉన్న శ్లేష్మలమైనది (పృశ్ని శేవల) దూరమవ్వాలి; అది కుక్కకే—జరాయు-భోజికి; జరాయు (అపరా/ఆఫ్టర్‌బర్త్) కింద పడిపోవాలి.
Mantra 5
वि ते॑ भिनद्मि॒ मेह॑नं॒ वि योनिं॒ वि ग॒वीनि॑के । वि मा॒तरं॑ च पु॒त्रं च॒ वि कु॑मा॒रं ज॒रायु॒णाव॑ ज॒रायु॑ पद्यताम्
నీ కోసం నేను మూత్రమార్గాన్ని చీల్చి తెరుస్తాను; యోనిమార్గాన్ని చీల్చి తెరుస్తాను; గోపథం (గవీనికా) ను చీల్చి తెరుస్తాను. తల్లిని కుమారుని నుండి వేరు చేస్తాను; శిశువును కూడా వేరు చేస్తాను; జరాయు (అపరా) తో కలిసి కిందకు—అపరా తానే బయటికి రావాలి.
Mantra 6
यथा॒ वातो॒ यथा॒ मनो॒ यथा॒ पत॑न्ति प॒क्षि॑णः॑ । ए॒वा त्वं द॑शमास्य सा॒कं ज॒रायु॑णा प॒ताव॑ ज॒रायु॑ पद्यताम्
గాలిలా, మనసులా, రెక్కలున్న పక్షులు ఎగిరిపోవునట్లుగా—అలాగే, ఓ పది-నెలల శిశువా, నీవు జరాయు (afterbirth) తో కలిసి బయటికి రా; ఎగిరి బయటికి రా; జరాయు కిందికి దిగిపోవుగాక.
Frequently Asked Questions
It is used to facilitate childbirth—especially when labor is delayed—by ritually ‘opening’ the birth-passage, removing hindrance, and ensuring both baby and afterbirth come out safely.
Invoking all quarters symbolizes total cosmic support and the opening of all pathways, so delivery is not ‘blocked’ in any direction—physically or ritually.
No. The mantras themselves focus on command and release imagery (opening, loosening, expelling). In practice, some may add clean water or calming observances, but the text does not require substances.
Ask anything about Sukta 11 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
