Sarga 40
प्रयाणवर्णनम् (Departure from Ayodhya; Civic Lament and the Chariot’s Urgency)
अयोध्याकाण्ड
இந்த சர்க்கத்தில் ராமன், சீதை, லக்ஷ்மணன் ஆகியோரின் அயோத்தியாவிலிருந்து புறப்படும் நிகழ்வு விதிமுறையுடனும் உருக்கத்துடனும் வர்ணிக்கப்படுகிறது. மூவரும் கைகூப்பி தசரதரின் பாதங்களைத் தொட்டு, அவரைச் சுற்றி வலம் வந்து, துயருற்ற தந்தைக்கு வணங்கி விடைபெறுகின்றனர். பின்னர் ராமன் கௌசல்யையை வணங்குகிறார்; லக்ஷ்மணனும் கௌசல்யையையும் தன் தாய் சுமித்ரையையும் வணங்குகிறான். சுமித்ரை லக்ஷ்மணனுக்கு அறவுரை கூறுகிறாள்—வனவாசத்தை அரச தர்மத்தின் தொடர்ச்சியாகக் கருது; ராமனைத் தந்தைபோல், சீதையைத் தாய்போல், வனத்தை அயோத்தியாபோல் எண்ணி சேவை செய்—இதுவே அகதிவாழ்வின் நெறிக்கட்டமைப்பு. சுமந்திரன் பணிவுடன் ராமனை ரதத்தில் ஏறுமாறு வேண்டி, பதினான்கு ஆண்டுகளின் கணக்கு தொடங்கிவிட்டது என நினைவூட்டுகிறான். தசரதன் ஆடைகள், அணிகலன்கள், ஆயுதங்கள்-கவசங்கள் போன்ற பாதுகாப்புப் பொருட்களை ரதத்தில் வைக்கச் செய்கிறான். ரதம் நகர்ந்ததும் அயோத்தியா மக்கள் பெருக்கெடுத்து பின்தொடர்ந்து, ரதத்தின் பக்கங்களைப் பற்றிக்கொண்டு மெதுவாகச் செல்லுமாறு மன்றாடுகிறார்கள்—ராமமுக தரிசனம் நீடிக்க வேண்டுமென்று. மணி ஒலி, குதிரை-யானை ஒலிகள் நகரத்தின் கூட்டு வேதனையை வெளிப்படுத்துகின்றன. தசரதன் ராகுவால் மறைக்கப்பட்ட பூர்ணசந்திரனைப் போல மனம் மங்கித் தளர்ந்து விழுகிறான்; மக்கள் அழுகின்றனர்; கௌசல்யையும் ரதத்தின் பின்தொடர்ந்து ஓடுகிறாள். பெற்றோரின் துயரத்தைத் தாங்க இயலாத ராமன் மீண்டும் மீண்டும் பின்னால் நோக்கினாலும், சாரதியிடம் விரைவாகச் செலுத்துமாறு கட்டளையிடுகிறான். ‘நில்’ என்ற அரசன் கூவலும் ‘செல்’ என்ற ராமன் ஆணையும் இடையில் சுமந்திரன் ராமவாக்கையே பின்பற்றுகிறான்; பின்னர் கண்டனம் வந்தபோது ‘கேட்கவில்லை’ எனக் கூறி, வேதனையை நீட்டிப்பது அறத்திற்கு ஒவ்வாதது என உணர்த்துகிறான். இறுதியில் அமைச்சர்கள் அரசனை—திரும்ப வர வேண்டுமென விரும்புபவர்களை மிகத் தொலைவு வரை பின்தொடர வேண்டாம்—என்று தடுக்கின்றனர்; தசரதன் வியர்வையுடன், துயரால் நெஞ்சம் நொந்து, மகனை நோக்கி நின்று凝றப் பார்க்கிறான்.
Shlokas
Verse 1
अथ रामश्च सीता च लक्ष्मणश्च कृताञ्जलिः।उपसङ्गृह्य राजानं चक्रुर्दीना: प्रदक्षिणम्।।।।
அப்போது ராமன், சீதை, இலக்குமணன் கைகூப்பியவர்களாய், மனம் தாழ்ந்து, அரசனை வணக்கத்துடன் தொட்டு அவனைச் சுற்றி வலம் வந்தனர்.
Verse 2
तं चापि समनुज्ञाप्य धर्मज्ञस्सीतया सह।राघव श्शोकसम्मूढो जननीमभ्यवादयत्।।।।
அவரிடமும் விடைபெற்று, தர்மத்தை அறிந்த ராகவன் சீதையுடன், துயரால் மயங்கியவனாய் தன் தாய்க்கு வணக்கம் செலுத்தினான்।।
Verse 3
अअन्वक्षं लक्ष्मणो भ्रातुः कौशल्यामभ्यवादयत्।अथ मातु स्सुमित्राया जग्राह चरणौ पुनः।।।।
அண்ணனைத் தொடர்ந்து லக்ஷ்மணன் கௌசல்யையை வணங்கினான்; பின்னர் மீண்டும் தன் தாய் சுமித்ரையின் திருவடிகளைப் பற்றிக் கொண்டு வணக்கம் செலுத்தினான்.
Verse 4
तं वन्दमानं रुदती माता सौमित्रिमब्रवीत्।हितकामा महाबाहुं मूध्नर्युपाघ्राय लक्ष्मणम्।।।।
வணங்கி நிற்கும் சௌமித்ரி லக்ஷ்மணனைப் பார்த்து, அவன் தாய் சுமித்ரை அழுதபடியே அவன் நலத்தை நாடி, லக்ஷ்மணனின் நெற்றியை முத்தமிட்டு (சிரோ்ராணம் செய்து) அந்த மகாபாகுவிடம் உரைத்தாள்.
Verse 5
सृष्टस्त्वं वनवासाय स्वनुरक्तस्सुहृज्जने।रामे प्रमादं मा कार्षीः पुत्र भ्रातरि गच्छति।।।।
நீ உன் அன்புச் சுஹ்ருதர்களிடம் மிகுந்த பற்றுடையவனாயினும், உனக்குக் குறிக்கப்பட்டது வனவாசமே. மகனே, அண்ணன் ராமன் புறப்படும்போது அவரைப் பற்றித் தளர்ச்சி/அலட்சியம் கொள்ளாதே।
Verse 6
व्यसनी वा समृद्धो वा गतिरेष तवानघ।एष लोके सतां धर्मो यज्ज्येष्ठवशगो भवेत्।।।।
அனகனே, துன்பத்திலும் செல்வத்திலும் அவரே உன் அடைக்கலம். இவ்வுலகில் சத்புருஷர்களின் தர்மம் இதுவே: மூத்தவரின் கட்டுப்பாட்டில் இருந்து அவரின் ஆணையைப் பின்பற்றுதல்।
Verse 7
इदं हि वृत्तमुचितं कुलस्यास्य सनातनम्।दानं दीक्षा च यज्ञेषु तनुत्यागो मृधेषु च।।।।
இதுவே உங்கள் குலத்தின் சனாதனமும் தகுதியானதும் ஆன மரபு—தானம், யாகங்களில் தீட்சை, மேலும் போரில் உடல்-உயிர் தியாகம்।
Verse 8
लक्ष्मणं त्वेवमुक्त्वा सा संसिद्धं प्रियराघवम्।सुमित्रा गच्छ गच्छेति पुनः पुनरुवाच तम्।।।।
இவ்வாறு லக்ஷ்மணனிடம் கூறிய சுமித்ரை, முழுமையாகத் தயாரான தன் பிரிய ராகவனை நோக்கி, மகனிடம் மீண்டும் மீண்டும்—“செல், செல்” என்று சொன்னாள்।
Verse 9
रामं दशरथं विद्धि मां विद्धि जनकात्मजाम्।अयोध्यामटवीं विध्दि गच्छ तात यथासुखम्।।।।
ராமனை தசரதனாகவே அறி; ஜனகாத்மஜை சீதையை என்னாகவே எண்ணு; காட்டை அயோத்தியாகவே கருது. மகனே, நலமுடன் செல்।
Verse 10
ततः सुमन्त्रः काकुत्स्थं प्राञ्जलिर्वाक्यमब्रवीत्।विनीतो विनयज्ञश्च मातलिर्वासवं यथा।।।।
பின்னர் பணிவும் நெறியறிவும் கொண்ட சுமந்திரன் கைகூப்பி காகுத்ஸ்தன் (ராமன்)ிடம் பேசினான்; மாதலி வாசவனிடம் (இந்திரன்) பேசுவது போல.
Verse 11
ररथमारोह भद्रं ते राजपुत्र महायशः।क्षिप्रं त्वां प्रापयिष्यामि यत्र मां राम वक्ष्यसि।।।।
“மிகப் புகழ்மிக்க அரசகுமாரா, உனக்கு மங்கலம் உண்டாக—ரதத்தில் ஏறு. ராமா, நீ எங்கே சொல்லுகிறாயோ அங்கே உன்னை விரைவில் கொண்டு சேர்ப்பேன்.”
Verse 12
चतुर्दश हि वर्षाणि वस्तव्यानि वने त्वया।तान्युपक्रमितव्यानि यानि देव्यासि चोदितः।।।।
நிச்சயமாக நீ பதினான்கு ஆண்டுகள் வனத்தில் வாசிக்க வேண்டும். தேவியாம் அரசியின் ஆணையால் நிர்ணயிக்கப்பட்ட அந்த ஆண்டுகள் இப்போது முறையாகத் தொடங்கப்பட வேண்டும்।।
Verse 13
तं रथं सूर्यसङ्काशं सीता हृष्टेन चेतसा।आरुरोह वरारोहा कृत्वालङ्कारमात्मनः।।।।
சூரியனைப் போல் ஒளிவீசும் அந்த ரதத்தில், அழகிய வடிவுடைய சீதை மகிழ்ந்த மனத்துடன் தன்னை அலங்கரித்து ஏறினாள்।।
Verse 14
अथो ज्वलनसङ्काशं चामीकरविभूषितम्।तमारुरुहतुस्तूर्णं भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ।।।।
பின்னர் தீயைப் போல் ஒளிரும், பொன்னால் அலங்கரிக்கப்பட்ட அந்த ரதத்தில் இரு சகோதரர்கள் ராமனும் லக்ஷ்மணனும் விரைந்து ஏறினர்।।
Verse 15
वनवासं हि संख्याय वासांस्याभरणानि च।भर्तारमनुगच्छन्त्यै सीतायै श्वशुरो ददौ।।।।
வனவாச ஆண்டுகளை கணக்கிட்டு, கணவனைத் தொடர்ந்து செல்லும் சீதைக்கு மாமனார் ஆடைகளையும் அணிகலன்களையும் அளித்தார்।।
Verse 16
तथैवायुधजालानि भ्रातृभ्यां कवचानि च।रथोपस्थे प्रतिन्यस्य सचर्म कठिनं च तत्।।।।सीतातृतीयानारूढान् दृष्ट्वा दृष्टमचोदयत्।सुमन्त्रस्सम्मतानश्वान् वायुवेगसमान्जवे।।।।
அவ்வாறே அவன் ரதத்தின் இருக்கையில் இரு சகோதரருக்கான ஆயுதக் கூட்டத்தையும் கவசங்களையும் வைத்தான்; மேலும் கேடயங்களையும் உறுதியான பாதுகாப்புக் கருவிகளையும் சேர்த்தான்।
Verse 17
तथैवायुधजालानि भ्रातृभ्यां कवचानि च। रथोपस्थे प्रतिन्यस्य सचर्म कठिनं च तत्।।2.40.16।।सीतातृतीयानारूढान् दृष्ट्वा दृष्टमचोदयत्। सुमन्त्रस्सम्मतानश्वान् वायुवेगसमान्जवे।।2.40.17।।
சீதையை மூன்றாவதாகக் கொண்டு அவர்கள் ஏறியிருப்பதைப் பார்த்த சுமந்திரன், காற்றின் வேகத்துக்கு ஒப்பான விரைவுடைய நன்கு பயிற்றப்பட்ட குதிரைகளைத் தூண்டி விரைந்து முன்னே செலுத்தினான்।
Verse 18
प्रतियाते महारण्यं चिररात्राय राघवे।बभूव नगरे मूर्छा बलमूर्छा जनस्य च।।।।
ராகவன் நீண்ட காலத்திற்காகப் பெருவனத்திற்குப் புறப்பட்டபோது, நகரம் மயக்கத்தில் ஆழ்ந்தது; மக்களின் வலிமையும் சோர்ந்து மயங்கியது போல ஆனது।
Verse 19
तत्समाकुलसम्भ्रान्तं मत्तसङ्कुपितद्विपम्।हयशिञ्जितनिर्घोषं पुरमासीन्महास्वनम्।।।।
அந்நகரம் கலக்கமும் திகைப்பும் நிறைந்ததாகியது; மதம் கொண்ட யானைகள் சீற்றமுற்றன; குதிரைகளின் கிண்கிணி ஒலியும் குதிரைச் சத்தமும் சேர்ந்து பேரொலியாக முழங்கின।
Verse 20
तत स्सबालवृद्धा सा पुरी परमपीडिता।राममेवाभिदुद्राव घर्मार्ता सलिलं यथा।।।।
அப்போது அந்த நகரம்—இளையோரும் முதியோரும் உடன்—மிகுந்த துயரால் வாடி, வெயிலால் துடிப்போர் நீரைக் நோக்கி ஓடுவது போல, ராமனையே நோக்கி ஓடினது।
Verse 21
पार्श्वतः पृष्ठतश्चापि लम्बमानास्तदुन्मुखाः।बाष्पपूर्णमुखास्सर्वे तमूचुर्भृशनिस्वनाः।।।।
ரதத்தின் பக்கங்களிலும் பின்னாலும் பற்றிக்கொண்டு, அவனை நோக்கி முகம் திருப்பி, கண்ணீரால் நிரம்பிய முகங்களுடன் அனைவரும் ஆழ்ந்த சோகக் குரலில் சுமந்திரனிடம் உரைத்தனர்।
Verse 22
संयच्छ वाजिनां रश्मीन् सूत याहि शनैश्शनैः।मुखं द्रक्ष्याम रामस्य दुर्दर्शं नो भविष्यति।।।।
“ஓ தேரோட்டியே! குதிரைகளின் கடிவாளத்தை அடக்கி, மெதுவாக மெதுவாகச் செல்; ராமரின் முகத்தை நாங்கள் பார்த்துக்கொள்ள வேண்டும்; விரைவில் அவரைக் காண்பது எங்களுக்கு அரிதாகிவிடும்.”
Verse 23
आयसं हृदयं नूनं राममातुरसंशयम्।यद्देवगर्भप्रतिमे वनं याति न भिद्यते।।।।
ஐயமின்றி ராமரின் தாயின் இதயம் இரும்பினாலானதே; தேவர்பிள்ளை போன்ற ராமன் வனத்திற்குச் செல்கிறபோதும் அது உடையாமல் தாங்குகிறது।
Verse 24
कृतकृत्या हि वैदेही छायेवानुगता पतिम्।न जहाति रता धर्मे मेरुमर्कप्रभा यथा।।।।
வைதேஹி தன் கடமை நிறைவேறியது எனக் கருதி, தர்மத்தில் நிலைத்து, நிழல்போல் கணவனைத் தொடர்ந்து செல்கிறாள்; அவனை விட்டு விலகாள்—மேருமலையை சூரியஒளி விட்டு விலகாததுபோல்।
Verse 25
अहो लक्ष्मण सिद्धार्थ स्सततं प्रियवादिनम्।भ्रातरं देवसङ्काशं यस्त्वं परिचरिष्यसि।।।।
அஹோ லக்ஷ்மணா! நீ கृतார்த்தன்; எப்போதும் இனிய மொழி பேசும், தேவர்போல் திகழும் உன் அண்ணனை நீ சேவிப்பாய்.
Verse 26
महत्येषा हि ते सिध्दिरेष चाभ्युदयो महान्।एष स्वर्गस्य मार्गश्च यदेनमनुगच्छसि।।।।
இது உண்மையிலேயே உனக்குப் பெரும் சித்தி; புண்ணியத்தின் உயர்வும் மிகப் பெரிது—நீ அவரைப் பின்தொடர்வதனால். இதுவே சொர்க்கத்தின் மார்க்கம்.
Verse 27
एवं वदन्तस्ते सोढुं न शेकुर्बाष्पमागतम्।नरास्तमनुगच्छन्तः प्रियमिक्ष्वाकुनन्दनम्।।।।
இவ்வாறு சொல்லிக்கொண்டிருந்தபோதும், இக்ஷ்வாகு குலத்தின் ஆனந்தமான தம் பிரிய ராமரைப் பின்தொடர்ந்த அந்த ஆண்கள் எழுந்த கண்ணீரைத் தடுக்க இயலவில்லை.
Verse 28
अथ राजा वृत स्त्रीभिर्दीनाभिर्दीनचेतनः।निर्जगाम प्रियं पुत्रं द्रक्ष्यामीति ब्रुवन् गृहात्।।।।
பின்பு அரசன், மனம் துயரில் மூழ்கி, துயருற்ற பெண்களால் சூழப்பட்டவனாய், “என் பிரிய மகனை நான் காண வேண்டும்” என்று சொல்லிக்கொண்டு அரண்மனையிலிருந்து வெளியே வந்தான்.
Verse 29
शुश्रुवे चाग्रतः स्त्रीणां रुदन्तीनां महास्वनः।यथा नादः करेणूनां बद्धे महति कुञ्जरे।।।।
முன்னே அழுதுகொண்டிருந்த பெண்களின் பேரொலி கேட்டது—மிகப் பெரிய ஆண் யானை கட்டப்பட்டபோது பெண் யானைகள் எழுப்பும் முழக்கம்போல.
Verse 30
पिता हि राजा काकुत्स्थः श्रीमान् सन्नस्तदाऽभवत्।परिपूर्णः शशी काले ग्रहेणोपप्लुतो यथा।।।।
அப்போது காகுத்ஸ்த வம்சத்து தந்தை அரசன், திருச்செல்வம் உடையவராயிருந்தும், மங்கினார்—கிரகண வேளையில் ராகுவால் பிடிக்கப்பட்ட பூர்ணச் சந்திரனைப் போல।
Verse 31
स च श्रीमानचिन्त्यात्मा रामो दशरथात्मजः।सूतं सञ्चोदयामास त्वरितं वाह्यतामिति।।।।
மேலும் திரிமான், அளவிட முடியாத உள்ளத்தையுடைய தசரதன் புதல்வன் ராமன், தேரோட்டியனைத் தூண்டி—“விரைவாகத் தேரை ஓட்டுக” என்றான்।
Verse 32
रामो याहीति सूतं तं तिष्ठेति स जनस्तदा।उभयं नाशकत्सूतः कर्तुमध्वनि चोदितः।।।।
வழியில் ராமன்—“செல்” என்றான்; அதே நேரம் நகர மக்கள்—“நில்” என்றனர்; இவ்வாறு அழுத்தப்பட்ட தேரோட்டி இரண்டையும் நிறைவேற்ற இயலவில்லை।
Verse 33
निर्गच्छति महाबाहौ रामे पौरजनाश्रुभिः।पतितैरभ्यवहितं प्रशशाम महीरजः।।।।
மகாபாகு ராமன் புறப்பட்டபோது, நகர மக்களின் விழுந்த கண்ணீரால் நிலத்திலிருந்து எழுந்த தூசி அடங்கி அமைந்தது।
Verse 34
रुदिताश्रुपरिद्यूनं हाहाकृतमचेतनम्।प्रयाणे राघवस्यासीत्पुरं परमपीडितम्।।।।
ராகவனின் புறப்பாட்டில் நகரம் மிகுந்த துயருற்றது—அழுகைக் கண்ணீரால் நனைந்து, ‘அய்யோ அய்யோ’ என்ற அலறலால் முழங்கிக் கொண்டு, அறிவிழந்ததுபோல் இருந்தது।
Verse 35
सुस्राव नयनैः स्त्रीणामस्रमायाससम्भवम्।मीनसङ्क्षोभचलितै स्सलिलं पङ्कजैरिव।।।।
பெண்களின் கண்களிலிருந்து துயரத்தால் பிறந்த கண்ணீர் பெருகியது; மீன்களின் அசைவால் அசைந்த தாமரைகளிலிருந்து நீர்த்துளிகள் வழிவதுபோல.
Verse 36
दृष्ट्वा तु नृपति श्श्रीमानेकचित्तगतं पुरम्।निपपातैव दुःखेन हतमूल इव द्रुमः।।।।
நகரமெங்கும் ஒரே துயரில் மூழ்கியிருப்பதைப் பார்த்த செல்வமிக்க மன்னன் துக்கத்தால் சாய்ந்தான்—வேர் வெட்டப்பட்ட மரம்போல்.
Verse 37
ततो हलहलाशब्दो जज्ञे रामस्य पृष्ठतः।नराणां प्रेक्ष्य राजानं सीदन्तं भृशदुःखितम्।।।।
அப்போது ராமனின் பின்னால் ஆண்களிடையே ‘ஹலஹல’ எனும் பெரும் அலறல் எழுந்தது; கடுந்துயரால் நொறுங்கி மன்னன் சாய்வதை அவர்கள் கண்டதால்.
Verse 38
हा रामेति जनाः केचिद्राममातेति चापरे।अन्तःपुरं समृद्धं च क्रोशन्तः पर्यदेवयन्।।।।
சிலர் ‘ஹா ராமா!’ என்று, மற்றோர் சிலர் ‘ஹா ராமனின் தாயே!’ என்று கதறினர்; அவர்களின் பெருங்குரல் அழுகையால் செழுமையான அந்தப்புரமும் ஒலித்தது.
Verse 39
अन्वीक्षमाणो रामस्तु विषण्णं भ्रान्तचेतसम्।राजानं मातरं चैव ददर्शानुगतौ पथि।।।।
திரும்பிப் பார்த்த ராமன், வழியில் பின்தொடர்ந்து வந்த மன்னனையும் தன் தாயையும் கண்டான்—இருவரும் மனம் கலங்கி, மிகுந்த சோகத்தில் ஆழ்ந்திருந்தனர்.
Verse 40
स बद्ध इव पाशेन किशोरो मातरं यथा।धर्मपाशेन सङ्क्षिप्तः प्रकाशं नाभ्युदैक्षत।।।।
கயிற்றால் கட்டப்பட்ட இளங்குதிரை தன் தாயைத் தெளிவாகப் பார்க்க இயலாததுபோல், தர்மப் பாசத்தால் கட்டுண்ட ஸ்ரீராமன் தன் தாய்-தந்தையரை வெளிப்படையாக நோக்க இயலவில்லை.
Verse 41
पदातिनौ च यानार्हावदुःखार्हौ सुखोचितौ।दृष्ट्वा सञ्चोदयामास शीघ्रं याहीति सारथिम्।।।।
ரதத்தில் ஏறத் தகுதியானவர்களும், சுகத்திற்கு பழகியவர்களும், துயரத்திற்கு உரியவரல்லாதவர்களுமான தம் தாய்-தந்தையர் கால்நடையாகச் செல்வதைப் பார்த்து, ஸ்ரீராமன் சாரதியிடம்—“விரைவாகச் செலுத்து” என்று உந்தினான்.
Verse 42
न हि तत्पुरुषव्याघ्रो दुःखदं दर्शनं पितुः।मातुश्च सहितुं शक्तस्तोत्रार्दित इव द्विपः।।।।
மனிதர்களில் புலியான ஸ்ரீராமன், தந்தை-தாயின் அந்தத் துயரமூட்டும் காட்சியைத் தாங்க இயலவில்லை—அங்குசத்தால் வதைக்கப்படும் யானைபோல்.
Verse 43
प्रत्यगारमिवायान्ती वत्सला वत्सकारणात्।बद्धवत्सा यथा धेनू राममाताभ्यधावत।।।।
கன்றின் பொருட்டு தொழுவை நோக்கி ஓடும், கன்று கட்டப்பட்டிருந்தாலும் அன்புமிகு பசு ஓடுவதுபோல், ராமனின் தாய் ஸ்ரீராமனைத் தொடர்ந்து ஓடினாள்.
Verse 44
तथा रुदन्तीं कौसल्यां रथं तमनुधावतीम्।क्रोशन्तीं राम रामेति हा सीते लक्ष्मणेति च।।।।रामलक्ष्मणसीतार्थं स्रवन्तीं वारि नेत्रजम्।असकृत्प्रैक्षत तदा नृत्यन्तीमिव मातरम्।।।।
அப்போது கௌசல்யை அழுதபடியே அந்தத் தேரைத் தொடர்ந்து ஓடினாள்—“ராமா! ராமா!” என்று கதறி, “அய்யோ சீதே! லக்ஷ்மணா!” என்றும் கூவி; ராமன், லக்ஷ்மணன், சீதை இவர்களுக்காக கண்களில் இருந்து நீர் பெருகச் சிந்தி—ராமன் மீண்டும் மீண்டும் தன் தாயைத் திரும்பிப் பார்த்தான்; அவள் துயர வேகத்தில் நடனமாடுபவள்போல் தளர்ந்து தள்ளாடினாள்।
Verse 45
तथा रुदन्तीं कौसल्यां रथं तमनुधावतीम्। क्रोशन्तीं राम रामेति हा सीते लक्ष्मणेति च।।2.40.44।।रामलक्ष्मणसीतार्थं स्रवन्तीं वारि नेत्रजम्। असकृत्प्रैक्षत तदा नृत्यन्तीमिव मातरम्।।2.40.45।।
இந்தச் செய்யுள் மீண்டும் அதே பொருளே—கௌசல்யை அழுதபடியே தேரைத் தொடர்ந்து ஓடி, “ராமா! ராமா!” என்று கதறி, “அய்யோ சீதே! லக்ஷ்மணா!” என்றும் கூவி; கண்நீர் பெருகச் சிந்தி—ராமன் மீண்டும் மீண்டும் தாயைத் திரும்பிப் பார்த்தான்; அவள் துயர வேகத்தில் நடனமாடுபவள்போல் தள்ளாடினாள்।
Verse 46
तिष्ठेति राजा चुक्रोश याहि याहीति राघवः।सुमन्त्रस्य बभूवात्मा चक्रयोरिव चान्तरा।।।।
அரசன் “நில், நில்!” என்று கூவினார்; ராகவன் (ராமன்) “போ, போ!” என்று கூறினான். அப்போது சுமந்திரனின் மனம் இரு சக்கரங்களுக்கு நடுவே சிக்கியதுபோல் ஆனது।
Verse 47
नाश्रौषमिति राजानमुपालब्धोऽपि वक्ष्यसि।चिरं दुःखस्य पापिष्ठमिति रामस्तमब्रवीत्।।।।
ராமன் அவனிடம் கூறினான்—“அரசன் உன்னை கண்டித்தாலும், ‘நான் கேளவில்லை’ என்று சொல். துயரத்தை நீட்டிப்பது மிகப் பெரும் பாவம்.”
Verse 48
रामस्य स वचः कुर्वन्ननुज्ञाप्य च तं जनम्।व्रजतोऽपि हयान् शीघ्रं चोदयामास सारथिः।।।।
ராமனின் சொல்லை நிறைவேற்றி, அங்கிருந்த மக்களிடம் விடைபெற்று, சாரதி ஓடிக்கொண்டிருந்த குதிரைகளை இன்னும் வேகமாகத் தள்ளிச் செலுத்தினான்।
Verse 49
न्यवर्तत जनो राज्ञो रामं कृत्वा प्रदक्षिणम्।मनसाप्यश्रुवेगैश्च न न्यवर्तत मानुषम्।।।।
அரசரின் மக்கள் ஸ்ரீராமனைப் பிரதட்சிணம் செய்து திரும்பினர்; ஆனால் மனத்தில் பொங்கிய துயரமும் கண்ணீரின் பெருக்கமும் அவர்களுடன் திரும்பவில்லை।
Verse 50
यमिच्छेत्पुनरायान्तं नैनं दूरमनुव्रजेत्।इत्यमात्या महाराजमूचुर्दशरथं वचः।।।।
மீண்டும் திரும்பி வர வேண்டும் என்று நாம் விரும்புபவரைத் தூரம் வரை தொடர்ந்து செல்லக் கூடாது—என்று அமைச்சர்கள் மகாராஜா தசரதனிடம் கூறினர்।
Verse 51
तेषां वचः सर्वगुणोपपन्नंप्रस्विन्नगात्रः प्रविषण्णरूपः।निशम्य राजा कृपणः सभार्योव्यवस्थितस्तं सुतमीक्षमाणः।।।।
அவர்களின் எல்லாநற்குணங்களும் நிறைந்த, நல்வழிகாட்டும் சொற்களை கேட்ட அரசன் துயரால் நொந்தான்; உடல் வியர்வையால் நனைந்து, முகம் சோர்ந்து—ராணிகளுடன் அங்கேயே நின்று மகனை நோக்கி விழி நிலைத்திருந்தான்।
Frequently Asked Questions
The sarga presents a dharma-tension between compassion and duty: Rāma must not prolong the parents’ and citizens’ agony, so he orders swift travel, while the king and populace plead for delay—placing Sumantra between conflicting moral claims.
Sumitrā’s instruction offers an exile-ethics model: translate relationships into dharmic roles (Rāma as father, Sītā as mother, forest as Ayodhyā), so that hardship is managed through disciplined perception and service to the eldest as a virtuous norm.
Ayodhyā functions as the cultural landmark, defined by civic procession, lament, and royal protocol; the chariot rite (obeisance, pradakṣiṇā, mounting, reins control) and the transition toward the ‘great forest’ mark the chapter’s spatial and ritual geography.
Read Valmiki Ramayana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.