Adhyaya 76
HymnPraiseDevi Stuti58 Shlokas

Adhyaya 76: The Sixth Manvantara: Cakshusha Manu, the Child-Snatcher, and the Problem of Kinship

चाक्षुषमन्वन्तरवर्णनम् (Cākṣuṣa-manvantara-varṇanam)

Hymn to the Goddess

இந்த அத்தியாயத்தில் ஆறாம் மன்வந்தரமான சாக்ஷுஷ மனுவின் வரலாறு, அவன் காலத்திலிருந்த தேவர்–ரிஷி–பிரஜாபதி தொடர்புகள், மேலும் குழந்தைகளைப் பறிக்கும் ராட்சசியின் நிகழ்வு கூறப்படுகிறது। அச்சமும் கருணையும் நிறைந்த சூழலில் குலம்–கோத்திரம், உறவுமுறை, தத்தெடுப்பு முதலியவற்றின் வழி ‘யார் நம் சொந்தம்?’ என்ற தர்மச் சிக்கல் விளக்கப்பட்டு, பாதுகாப்புத் தர்மத்தின் பெருமை வெளிப்படுகிறது।

Divine Beings

Brahmā (Prajāpati)Indra (Manojava)Deva-gaṇas: Āpyas, Prasūtas, Bhavyas, Yūthagas, Lekhas

Celestial Realms

Cākṣuṣa Manvantara (sixth Manvantara framework)Vaivasvata Manvantara (seventh, introduced as the next context)

Key Content Points

Manvantara transition and identity across births: Mārkaṇḍeya introduces the sixth Manvantara and explains Cākṣuṣa Manu’s prior birth and recognition as a jātismara child.Ethical-psychological parable of attachment: the child interprets maternal affection, feline predation, and the jātahāriṇī’s concealed action as forms of self-interest, provoking a critique of possessive love and instrumental care.Narrative of infant substitution and social disruption: the jātahāriṇī repeatedly exchanges infants among households, producing contested lineage and a crisis of maternal/paternal certainty.Philosophical inquiry into kinship under saṃsāra: Ānanda questions the meaning of ‘mother’ and ‘father’ when relations dissolve through death and rebirth; the guru confesses perplexity, and Ānanda articulates the impermanence of bonds.Tapas and divine authorization: Brahmā instructs Ānanda to cease austerity and assume the role of the sixth Manu, confirming him as Cākṣuṣa and thereby linking moral reflection to cosmic administration.Manvantara catalogue: deva-gaṇas (Āpyas, Prasūtas, Bhavyas, Yūthagas, Lekhas), Indra Manojava, the seven ṛṣis (Sumedhā, Virajā, Haviṣmān, Unnata, Madhu, Atināmā, Sahiṣṇu), and Cākṣuṣa’s royal sons (Ūru, Puru, Śatadyumna, etc.).

Focus Keywords

Markandeya Purana Adhyaya 76Cakshusha ManvantaraCakshusha Manu storyJatahārini infant snatcher Markandeya PuranaJatismara child in PuranasManvantara chronology Markandeya PuranaIndra ManojavaSeven rishis of Cakshusha ManvantaraPuranic philosophy of kinship and rebirthSaṃsāra and family bonds in the Markandeya Purana

Shlokas in Adhyaya 76

Verse 1

इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे रैवतमन्वन्तरे पञ्चसप्ततितमोऽध्यायः । षट्सप्ततितमोऽध्यायः— ७६ । मार्कण्डेय उवाच— इत्येतत् कथितं तुभ्यं पञ्च मन्वन्तरं तव । चाक्षुषस्य मनोः षष्ठं श्रोतामिदमन्तरम् ॥

இவ்வாறு ஸ்ரீ மார்கண்டேய புராணத்தில் ரைவத-மன்வந்தரத்தில் எழுபத்தைந்தாம் அத்தியாயம் நிறைவுற்றது. இப்போது எழுபத்தாறாம் அத்தியாயம் தொடங்குகிறது. மார்கண்டேயர் கூறினார்—இவ்வாறு ஐந்து மன்வந்தரங்கள் உனக்குச் சொல்லப்பட்டன; இப்போது ஆறாம் காலமான சாக்ஷுஷ மனுவின் மன்வந்தரத்தை கேள்.

Verse 2

अन्यजन्मनि जातो 'सौ चाक्षुषः परमेṣ्ठिनः । चाक्षुषत्वमतस्तस्य जन्मन्यस्मिन्नपि द्विज ॥

மற்றொரு பிறவியில் அவன் பரமேஷ்டி (பிரம்மா) அவர்களின் புதல்வனாக ‘சாக்ஷுஷ’ எனப் பிறந்தான். ஆகவே, ஓ இருமுறைப் பிறந்தவனே, இப்பிறவியிலும் அவனுக்கு ‘சாக்ஷுஷத்’ தன்மை நிலைத்துள்ளது.

Verse 3

जातं माता निजोत्सङ्गे स्थितमुल्लाप्य तं पुनः । परिष्वजति हार्देन पुनरुल्लापयत्यथ ॥

குழந்தை பிறந்தவுடன் தாய் அவனைத் தன் மடியில் வைத்து மீண்டும் மீண்டும் கொஞ்சி, உள்ளமார்ந்த அன்புடன் அணைத்து, பின்னர் மறுபடியும் விளையாட்டாக அவனிடம் பேசினாள்.

Verse 4

जातिस्मरः स जातो वै मातुरुत्सङ्गमास्थितः । जहास तं तदा माता संक्रुद्धा वाक्यमब्रवीत् ॥

அக்குழந்தை உண்மையிலேயே ஜாதிஸ்மரன். தாயின் மடியில் அமர்ந்து அவன் சிரித்தான்; அப்போது தாய் கோபமுற்று அவனிடம் கூறினாள்.

Verse 5

भीतास्मि किमिदं वत्स ! हासो यद्वदने तव । अकालबोधः सञ्जातः कच्चित् पश्यसि शोभनम् ॥

“எனக்குப் பயமாக உள்ளது—குழந்தையே, உன் முகத்தில் இந்தச் சிரிப்பு என்ன? காலமல்லாத ஏதோ கலக்கம் ஏற்பட்டதா? நீ ஏதாவது அசுபத்தைப் பார்க்கிறாயா?”

Verse 6

पुत्र उवाच मामत्तुमिच्छति पुरो मार्जारी किम न पश्यसि । अन्तर्धानगता चेयं द्वितीया जातहारिणी ॥

மகன் கூறினான்—“முன்னே நிற்கும் பெண்-பூனை என்னைத் தின்ன விரும்புகிறது—நீ பார்க்கவில்லையா? மேலும் இந்த இரண்டாவது, குழந்தை-கவர்பவள், மறைந்து போய் கண்களுக்கு தெரியாமல் உள்ளது.”

Verse 7

पुत्रप्रीत्या च भवती सहार्दा मामवेक्षती । उल्लाप्योल्लाप्य बहुशः परिष्वजति मां यतः ॥

நீயும் மகன்-பாசத்தால் என்னை மென்மையான அன்புடன் நோக்குகிறாய்; ஏனெனில் நீ மீண்டும் மீண்டும் இனிய குரலில் என்னை அழைத்து, மீண்டும் மீண்டும் என்னை அணைத்துக்கொள்கிறாய்।

Verse 8

उद्भूतपुलका स्नेहसम्भवास्त्राविलेक्षणा । ततो ममागतो हासः शृणु चाप्यत्र कारणम् ॥

அன்பால் என் உடலில் மெய்சிலிர்ப்பு எழுந்தது; கண்கள் ஈரமாயின. அப்பொழுது எனக்கு சிரிப்பு வந்தது—அதற்கான காரணத்தையும் இங்கே கேள்।

Verse 9

स्वार्थे प्रसक्ता मार्जारी प्रसक्तं मामवेक्षते । तथान्तर्धानगा चैव द्वितीया जातहारिणी ॥

தன் நோக்கத்தில் உறுதியாகிய அந்தப் பூனை என்னை கூர்மையாகக் கவனிக்கிறது; அதுபோல இரண்டாவது, குழந்தை-கவர்பவள், மறைவாகச் சுற்றித் திரிகிறாள்।

Verse 10

स्वार्थाय स्निग्धहृदया यथैवैते ममोपरि । प्रवृत्ते स्वार्थमास्थाय तथैव प्रतिभासि मे ॥

இவர்கள் இருவரும் மென்மையான மனமுடையவர்கள்போல் தோன்றினாலும், தம் சுயநலத்தில் கட்டுண்டு என்னிடம் நடக்கிறார்கள்; அதுபோல நீயும் எனக்குச் சுயநலமுடையவனாகவே தோன்றுகிறாய்।

Verse 11

किन्तु मदुपभोगाय मार्जारी जातहारिणी । त्वन्तु क्रमेणोपभोग्यं मत्तः फलमभीप्ससि ॥

பூனையும் குழந்தை-கவர்பவளும் என்னை நேரடியாகப் பயன்படுத்தி இன்புற விரும்புகின்றனர்; ஆனால் நீ என்னிடமிருந்து ‘பலன்’ வேண்டுகிறாய்—அது காலம் வந்தபோது சிறிது சிறிதாக அனுபவிக்கப்படுவது।

Verse 12

न मां जानासि कोऽप्येष न चैवापकृतं मया । सङ्गतं नातिकालीनाṃ पञ्चसप्तदिनात्मकम् ॥

நான் யார் என்று உனக்குத் தெரியாது; நான் உனக்கு ஒரு தீங்கும் இழைக்கவில்லை. நமது உறவு நீண்ட காலமானது அல்ல, வெறும் ஐந்து அல்லது ஏழு நாட்கள் மட்டுமே.

Verse 13

तथापि स्तृह्यसे सास्त्रां परिष्वजसि चाप्यति । तातेतिवत्स ! भद्रेति निर्व्यलीकं ब्रवीषि माम् ॥

ஆயினும் நீ எனக்காக ஏங்குகிறாய், என்னைத் தழுவுகிறாய்; 'அன்புத் தந்தையே', 'என் குழந்தையே', 'பெண்ணே' என்று வஞ்சனையின்றிக் கூறுகிறாய்.

Verse 14

मातोवाच न त्वाहमुपकारार्थं वत्स ! प्रीत्या परिष्वजे । न चेदेतद्भवत्प्रीत्यै परित्यक्तास्म्यहं त्वया ॥

தாய் கூறினாள்: "அன்பே, ஏதோ பயன் கருதி நான் உன்னைத் தழுவவில்லை; பாசத்தினால் தழுவுகிறேன். இது உனக்கு விருப்பமில்லை என்றால், நீ என்னால் கைவிடப்பட்டாய்."

Verse 15

स्वार्थो मया परित्यक्तो यस्त्वत्तो मे भविष्यति । इत्युक्त्वा सा तमुत्सृज्य निष्क्रान्ता सूतिकागृहात् ॥

"உன்னிடமிருந்து எனக்குக் கிடைக்கக்கூடிய எந்தவொரு தனிப்பட்ட பயனையும் நான் விட்டுவிட்டேன்." இவ்வாறு கூறி, அவள் அவனை விட்டுவிட்டுப் பிரசவ அறையிலிருந்து வெளியேறினாள்.

Verse 16

जडाङ्गबाह्यकरणं शुद्धान्तः करणात्मकम् । जहारा तं परित्यक्तं सा तदा जातहारिणी ॥

பின்னர் அந்த ஜாதஹாரிணி கைவிடப்பட்ட அந்தக் குழந்தையைத் தூக்கிச் சென்றாள்—அக்குழந்தையின் உறுப்புகளும் வெளிப்புலன்களும் அசைவற்றிருந்தன, ஆயினும் அதன் அகக்கருவி (மனம்) தூய்மையாக இருந்தது.

Verse 17

सा हृत्वा तं तदा बालं विक्रान्तस्य महीभृतः । प्रसूतपत्नीशयने न्यस्य तस्याददे सुतम् ॥

அந்தக் குழந்தையை எடுத்துக் கொண்டு, இப்போதுதான் பிரசவித்த விக்ராந்த அரசனின் மனைவியின் படுக்கையில் வைத்தாள்; பின்னர் அந்த அரசனின் மகனைத் திருடிக் கொண்டு சென்றாள்.

Verse 18

तमप्यन्यगृहे नीत्वा गृहीत्वा तस्य चात्मजम् । तृतीयं भक्षयामास सा क्रमाज्जातहारिणी ॥

அவனை இன்னொரு வீட்டிற்கு கொண்டு சென்று, அந்த இல்லத்தாரின் குழந்தையையும் எடுத்துக் கொண்டு, ஜாதஹாரிணி படிப்படியாக மூன்றாவதைக் கவ்வி விழுங்கினாள்.

Verse 19

हृत्वा हृत्वा तृतीयन्तु भक्षयत्यतिनिर्घृणा । करोत्यानुदिनं सा नु परिवर्तन्तथान्ययोः ॥

அவள் மீண்டும் மீண்டும் திருடுவாள்; மூன்றாவதையோ மிகக் கருணையற்றவளாய் விழுங்குவாள். இவ்வாறு அவள் நாள்தோறும் செய்தாள்; மற்ற இரண்டும் வீடு வீடாக மாற்றப்பட்டன.

Verse 20

विक्रान्तोऽपि ततस्तस्य सुतस्यैव महीपतिः । कारयामास संस्कारान् राजन्यस्य भवन्ति ये ॥

அப்போது விக்ராந்த அரசன் அவனைத் தன் மகனெனவே கருதி, க்ஷத்திரியருக்குப் விதிக்கப்பட்ட சம்ஸ்காரச் சடங்குகளை அவனுக்காக நடத்தினான்.

Verse 21

आनन्देति च नामास्य पिता चक्रे विधानतः । मुदा परमया युक्तो विक्रान्तः स नराधिपः ॥

அவனுடைய தந்தை விதிப்படி அவனுக்கு ‘ஆனந்த’ என்று பெயரிட்டார். அந்த நராதிபன் விக்ராந்தன் பரமானந்தத்தில் நிறைந்தான்.

Verse 22

कृतोपनयनं तन्तु गुरुराह कुमारकम् । जनन्याः प्रागुपस्थानं क्रियताञ्चाभिवादनम् ॥

சிறுவனின் உபநயனத்தை நிறைவேற்றிய பின் ஆசான் இளைஞனிடம் கூறினார்— “முதலில் உன் தாயை அணுகி மரியாதையுடன் வணங்குவாயாக।”

Verse 23

स गुरोस्तद्वचः श्रुत्वा विहस्यैवमथाब्रवीत् । वन्द्या मे कतमा माता जननी पालनī नु किम् ॥

ஆசானின் சொற்களை கேட்ட அவன் புன்னகையுடன் கூறினான்— “நான் யாரை வணங்க வேண்டும்— என்னை பெற்ற தாயையா, அல்லது என்னை வளர்த்து காத்த தாயையா?”

Verse 24

गुरुरुवाच न त्वियं ते महाभाग ! जनयित्री ऋथात्मजा । विक्रान्तस्याग्रमहिषी हैमिनी नाम नामतः ॥

ஆசான் கூறினார்— “அதிர்ஷ்டவானே, இவள் உன் பிறப்புத் தாய் அல்ல. இவள் ரூதாவின் மகள்; விக்ராந்தனின் முதன்மை அரசமகிஷி, ‘ஹைமினீ’ என்ற பெயரால் புகழ்பெற்றவள்.”

Verse 25

आनन्द उवाच इयं जनित्री चैत्रस्य विशालग्रामवासिनः । विप्राग्र्यबोधपुत्रस्य योऽस्यां जातोऽन्यतो वचम् ॥

ஆனந்தன் கூறினான்— “இவளே ‘விசால’ என்ற கிராமத்தில் வாழும் சைத்ரனின் பிறப்புத் தாய்; சைத்ரன் சிறந்த பிராமணன் போதனின் மகன். இது வேறாக எப்படியிருக்கும்?”

Verse 26

गुरुरुवाच कुतस्त्वं कथयानन्द ! चैत्रः को वा त्वयोच्यते । सङ्कटं महदाभाति क्व जातोऽत्र ब्रवीषि किम् ॥

ஆசான் கூறினார்— “ஆனந்தா, நீ இவ்வாறு எங்கிருந்து சொல்கிறாய்? நீ குறிப்பிடும் ‘சைத்ரன்’ யார்? பெரிய அபாயம் தோன்றுகிறது— நீ எங்கே பிறந்தாய்? நீ உண்மையில் என்ன சொல்கிறாய்?”

Verse 27

आनन्द उवाच जातोऽहमवनीन्द्रस्य क्षत्रियस्य गृहे द्विज । तत्पत्न्यां गिरिभद्रायामाददे जातहारिणी ॥

ஆனந்தன் கூறினான்— ஓ பிராமணரே, நான் ஒரு க்ஷத்திரிய அரசன் வீட்டில் பிறந்தேன். அவன் மனைவி கிரிபத்ராவின் அருகிலிருந்து ஒரு குழந்தை-கவரும் பெண் என்னை அபகரித்துச் சென்றாள்.

Verse 28

तयात्र मुक्तो हैमिन्या गृहीत्वा च सुतञ्च सा । बोधस्य द्विजमुख्यस्य गृहे नीतवती पुनः ॥

அந்த குழந்தை-கவரும் பெண் என்னை அங்கே விட்டபின், ஹைமினி என்னை எடுத்துக்கொண்டாள். அவள் தன் மகனையும் உடன் கொண்டு, முதன்மை பிராமணன் போதனின் வீட்டிற்கு என்னை மீண்டும் கொண்டு வந்தாள்.

Verse 29

भक्षयामास च सुतं तस्य बोधद्विजन्मनः । स तत्र द्विजसंस्कारैः संस्कृतो हैमिनीसुतः ॥

மேலும் அந்த குழந்தை-கவரும் பெண் அந்த பிராமணன் போதனின் மகனை விழுங்கினாள். பின்னர் நான்—ஹைமினியின் (என்று கருதப்பட்ட) மகனாக—அங்கே இருமுறை பிறந்தோரின் சடங்குகளால் சுத்திகரிக்கப்பட்டு/தீட்சை பெற்றேன்.

Verse 30

वयमत्‍र महाभाग ! संस्कृता गुरुना त्वया । मया तव वचः कार्यमुपैमी कतमां गुरो ॥

ஓ பெருமகனே, என் குருவான நீங்கள் இங்கே எனக்கு உபநயனம்/தீட்சை அளித்தீர்கள். உங்கள் ஆணையை நிறைவேற்ற வேண்டும்—ஆகையால், ஓ குருவே, நான் எந்த (தாயின்) அருகே செல்ல வேண்டும்?

Verse 31

गुरुरुवाच अतीव गहनं वत्स ! सङ्कटं महदागतम् । न वेद्मि किञ्चिन्मोहेन भ्रमन्तीव हि बुद्धयः ॥

குரு கூறினார்— வத்சா, மிக ஆழமும் பெருமையும் கொண்ட நெருக்கடி வந்தடைந்துள்ளது. என்ன செய்ய வேண்டும் என எனக்குத் தெரியவில்லை; மயக்கத்தால் எண்ணங்கள் சுழல்வதுபோல் தோன்றுகின்றன.

Verse 32

आनन्द उवाच मोहस्यावसरः कोऽत्र जगत्येवं व्यवस्थिते । कः कस्य पुत्रो विप्रर्षे ! को वा कस्य नु बान्धवः ॥

ஆனந்தன் கூறினான்—உலகம் இவ்வாறு ஒழுங்குபடுத்தப்பட்டிருக்கையில் மயக்கத்திற்கு இடமெங்கே? ஓ பிராமண முனிவர்களில் சிறந்தவரே, இங்கே யார் யாருடைய மகன், யார் உண்மையில் யாருடைய உறவினர்?

Verse 33

आरभ्य जन्मनो नॄणां सम्बन्धित्वमुपैति यः । अन्ये सम्बन्धिनो विप्र ! मृत्युना सन्निवर्तिताः ॥

பிறந்த கணமே மனிதர்களிடையே ‘உறவுத்தன்மை’ கிடைக்கிறது; ஓ பிராமணரே, பிற உறவுகளும் மரணத்தால் முற்றிலும் துண்டிக்கப்படுகின்றன.

Verse 34

अत्रापि जातस्य सतः सम्बन्धो योऽस्य बान्धवैः । सोऽप्यस्तङ्गते देहे प्रयात्येषोऽखिलक्रमः ॥

இங்கே பிறந்து வாழ்பவனுக்குத் தன் உறவினருடன் உள்ள பிணைப்பு—உடல் அஸ்தமித்தால் (அழிந்தால்) அதுவும் நீங்கிவிடுகிறது. இதுவே அனைத்தின் நடைமுறை.

Verse 35

अतो ब्रवीमि संसारे वसतः को न बान्धवः । को वापि सततं बन्धुः किं वो विभ्राम्यते मतिः ॥

ஆகையால் நான் சொல்கிறேன்—இந்தச் சம்சாரத்தில் வாழ்பவனுக்கு யார் (ஏதோ ஒரு வகையில்) உறவினர் அல்லர்? மேலும் யார் உண்மையில் நிலையான உறவினர்? அப்படியிருக்க உன் மனம் ஏன் குழம்புகிறது?

Verse 36

पितृद्वयं मया प्राप्तमस्मिन्नेव हि जन्मनि । मातृद्वयञ्च किञ्चित्रं यदन्यद् देहसम्भवे ॥

இந்தப் பிறவியிலேயே எனக்கு இரண்டு தந்தையரும் இரண்டு தாயரும் கிடைத்தனர்—அஹோ, எத்தனை விசித்திரம்! உடலெடுப்பிலிருந்து எழும் பிற அனைத்தும் இதுபோலவே.

Verse 37

सोऽहं तपः करिष्यामि त्वया यो ह्यस्य भूपतेः । विशालग्रामतः पुत्रश्चैत्र आनीयतामिह ॥

ஆகையால் நான் தவம் செய்வேன். இந்த அரசனின் மகன் சைத்ரனை—விசாலகிராமத்திலிருந்து நீங்கள் இங்கே கொண்டு வாருங்கள்.

Verse 38

मार्कण्डेय उवाच ततः स विस्मितो राजा सभार्यः सह बन्धुभिः । तस्मान्निवर्त्य ममतामनुमेने वनाय तम् ॥

மார்கண்டேயர் கூறினார்—அப்போது அரசன் மனைவி மற்றும் உறவினர்களுடன் வியந்து, ‘எனது’ என்ற பற்றை நீக்கி, அவனுக்கு வனத்திற்குச் செல்ல அனுமதி அளித்தான்.

Verse 39

चैत्रमानीय तनयं राज्ययोग्यं चकार सः । सम्मान्य ब्राह्मणं येन पुत्रबुद्ध्या स पालितः ॥

மகன் சைத்ரனை அழைத்து வந்து அவனை அரசாட்சிக்கு உரியவனாக ஆக்கினான்; மேலும் ‘இவன் என் மகன்’ என்ற எண்ணத்துடன் அவனை வளர்த்த அந்தப் பிராமணனை முறையாகப் போற்றினான்.

Verse 40

सोऽप्यानन्दस्तपस्तेपे बाल एव महावने । कर्मणां क्षुपणार्थाय विमुक्तेः परिपन्थिनाम् ॥

அந்த ஆனந்தனும் சிறுவனாகவே, பேர்வனத்தில், மோக்ஷ மார்க்கத்திற்கு தடையாக நிற்கும் கர்மங்களைச் சிதைக்கத் தவம் செய்தான்.

Verse 41

तपस्यन्तं ततस्तञ्च प्राह देवः प्रजापतिः । किमर्थं तप्यसे वत्स ! तपस्तीव्रं वदस्व तत् ॥

அப்போது அவன் தவத்தில் ஈடுபட்டிருந்தபோது, தேவன் பிரஜாபதி அவனிடம் கூறினார்—‘அன்புக் குழந்தையே! எந்த நோக்கத்திற்காக நீ இந்தக் கடுந்தவம் செய்கிறாய்? எனக்குச் சொல்.’

Verse 42

आनन्द उवाच आत्मनः शुद्धिकामोऽहं करोमि भगवन्स्तपः । बन्धाय मम कर्माणि यानि तत्क्षपणोन्मुखः ॥

ஆனந்தன் கூறினான்—ஹே பகவனே! எனது ஆத்ம சுத்தியை விரும்பி நான் தவம் செய்கிறேன்; பந்தத்திற்குக் காரணமான எனது கர்மங்களை அழிக்க உறுதியான மனத்துடன் இருக்கிறேன்।

Verse 43

ब्रह्मोवाच क्षीणाधिकारो भवति मुक्तियोग्यो न कर्मवान् । सत्त्वाधिकारवान् मुक्तिमवाप्स्यति ततो भवान् ॥

பிரம்மா கூறினார்—யாருடைய அதிகாரம் (அதிகார-போகம்) தீர்ந்துவிட்டதோ அவனே மோக்ஷத்திற்குத் தகுதியானவன்; கர்மப் பந்தத்தில் கட்டுண்டவன் அல்ல. ஆனால் சத்த்வ அதிகாரம் உடையவன் மோக்ஷத்தை அடைவான்; ஆகவே நீயும் அதனை அடைவாய்।

Verse 44

भवता मनुना भाव्यं षष्ठेन व्रज तत्कुरु । अलन्ते तपसा तस्मिन् कृते मुक्तिमवाप्स्यसि ॥

நீ ஆறாம் மனுவாக வேண்டும்—சென்று அந்த தர்மக் கடமையை நிறைவேற்று. உன் தவம் போதுமானது; அந்தப் பணி நிறைவேறிய பின் நீ மோக்ஷத்தை அடைவாய்।

Verse 45

मार्कण्डेय उवाच इत्युक्तो ब्रह्मणा सोऽपि तथेत्युक्त्वा महामतिः । तत्कर्माभिमुखो यातस्तपसो विरराम ह ॥

மார்கண்டேயர் கூறினார்—பிரம்மா இவ்வாறு உரைத்தபோது அந்த மகாமனத்தவன் “அவ்வாறே ஆகுக” என்று பதிலளித்து, நியமிக்கப்பட்ட பணியை நோக்கி திரும்பி தன் தவத்தை நிறுத்தினான்।

Verse 46

चाक्षुषेत्याह तं ब्रह्मा तपसो विनिवर्तयन् । पूर्वनाम्ना बभूवाथ प्रख्यातश्चाक्षुषो मनुः ॥

அவனை தவத்திலிருந்து திருப்பும்போது பிரம்மா அவனை “சாக்ஷுஷ” என்று அழைத்தார்; பின்னர் அந்த முன்னைய பெயராலேயே அவன் “சாக்ஷுஷ மனு” எனப் புகழ்பெற்றான்।

Verse 47

उपयेमे विदर्भां स सुतामुग्रस्य भूभृतः । तस्याञ्चोत्पादयामास पुत्रान् प्रख्यातविक्रमान् ॥

அவன் அரசன் உக்ரனின் மகள் விதர்பாவை மணந்து, அவளால் வீரத்தால் புகழ்பெற்ற புதல்வர்களை பெற்றான்.

Verse 48

तस्य मन्वन्तरेशस्य येऽन्तरे त्रिदशा द्विज । ये चर्षयस्तथैवेन्द्रो ये सुताश्चास्य तान् शृणु ॥

ஓ இருபிறப்பாளனே, கேள்—அந்த மன்வந்தரத்தின் அதிபதியின் இடைக்காலத்தில் எந்த தேவர்கள் இருந்தனர், எந்த ரிஷிகள் இருந்தனர், யார் இந்திரன், அவனுடைய புதல்வர்கள் யார் என்பதையும்.

Verse 49

आप्या नाम सुरास्तत्र तेषामेकोऽष्टको गणः । प्रख्यातकर्मणां विप्र यज्ञे हव्यभुजामयम् ॥

அங்கே தேவர்கள் ‘ஆப்யர்’ என அழைக்கப்பட்டனர்; அவர்களில் எட்டுப் பேருடைய ஒரு கணம் இருந்தது. ஓ பிராமணனே, செயல்களால் புகழ்பெற்ற இவர்கள் யாகத்தில் ஹவிஸை உண்ணுபவர்கள்.

Verse 50

प्रख्यातबलवीर्याणां प्रभामण्डलदुर्दृशाम् । द्वितीयश्च प्रसूताख्यो देवानामष्टको गणः ॥

வலமும் வீரியமும் கொண்டதாகப் புகழ்பெற்று, தங்கள் தேஜோமண்டலங்களால் காண அரிதான—எட்டுத் தேவர்களின் இரண்டாம் கணமும் உண்டு; அது ‘பிரசூத’ என அழைக்கப்படுகிறது.

Verse 51

तथैवाष्टक एवाऽन्यो भव्याख्यो देवतागणः । चतुर्थश्च गणस्तत्र यूथगाख्यस्तथाष्टकः ॥

அதேபோல் ‘பவ்ய’ எனப்படும் எட்டுத் தெய்வங்களின் இன்னொரு கணமும் உள்ளது; அங்கேயே எட்டுப் பேருடைய நான்காம் கணமும் உள்ளது, அது ‘யூதக’ என அழைக்கப்படுகிறது.

Verse 52

लेखसंज्ञास्तथैवान्ये तत्र मन्वन्तरे द्विज । पञ्चमे च गणे देवास्तत्संज्ञा ह्यमृताशिनः ॥

ஓ இருபிறப்பாளனே! அந்த மன்வந்தரத்தில் ‘லேகா’ எனப் பெயர்பெற்ற பிறரும் இருந்தனர். ஐந்தாம் கணத்தில் தேவர்கள் அதே பெயரால் அழைக்கப்பட்டனர்; ஏனெனில் அவர்கள் அமிர்தம் உண்ணுபவர்கள், அதாவது அமரர்கள்.

Verse 53

शतं क्रतूनामाहृत्य यस्तेषामधिपोऽभवत् । मनोजवस्तथैवेन्द्रः संख्यातो यज्ञभागभुक् ॥

நூறு யாகங்களை நிறைவேற்றிய பின் அவன் அவர்களின் தலைவனானான். அந்த இந்திரன் ‘மனோஜவ’ எனப் புகழ்பெற்றான்; யாகப் பங்கினை அனுபவிப்பவன்.

Verse 54

सुमेधा विरजाश्चैव हविष्मानुन्नतो मधुः । अतिनामा सहिष्णुश्च सप्तासन्निति चर्षयः ॥

சுமேதா, விரஜா, ஹவிஷ்மான், உன்னத, மது, அதிநாமா, சகிஷ்ணு—இவர்கள் ஏழு ரிஷிகள்.

Verse 55

ऊरु-पुरु-शतद्युम्नप्रमुखाः सुमहाबलाः । चाक्षुषस्य मनोः पुत्राः पृथिवीपतयोऽभवन् ॥

உரு, புரு, சதத்யும்னன் முதலிய மிகுந்த வலிமையுடையோர் சாக்ஷுஷ மனுவின் புதல்வர்கள்; அவர்கள் பூமியின் அதிபதிகளாக (அரசர்களாக) ஆனார்கள்.

Verse 56

एतत्ते कथितं षष्ठं मया मन्वन्तरं द्विज । चाक्षुषस्य तथा जन्म चरितञ्च महात्मनः ॥

இவ்வாறு, ஓ இருபிறப்பாளனே! ஆறாம் மன்வந்தரத்தையும், மகாத்மா சாக்ஷுஷனின் பிறப்பும் வரலாறும் உனக்குச் சொன்னேன்.

Verse 57

साम्प्रतं वर्तते योऽयं नाम्ना वैवस्वतो मनुः । सप्तमीयेऽन्तरे तस्य देवाद्यास्तान् शृणुष्व मे ॥

இப்போது நடைமுறையில் உள்ள மனு ‘வைவஸ்வத’ எனப் பெயருடையவர். அவருடைய ஏழாவது மன்வந்தரத்தில் தேவர்கள் முதலிய பிற கூறுகளை என்னிடமிருந்து கேள்.

Verse 58

य इदं कीर्तयेद्धीमान् चाक्षुषस्यान्तरं भुवि । शृणुते च लभेत् पुत्रानारोग्यसुखसम्पदम् ॥

பூமியில் சாக்ஷுஷ மன்வந்தரத்தின் இந்த வரலாற்றை ஞானி ஒருவர் பாராயணம் செய்தாலும், அதைச் செவிமடுத்தாலும், அவர் புத்திரலாபமும் ஆரோக்கிய–இன்ப–செல்வச் செழிப்பும் பெறுவார்.

Frequently Asked Questions

The chapter interrogates the reliability of worldly affection and kinship under saṃsāra, showing how care can be entangled with self-interest and how parentage becomes conceptually unstable when births, deaths, and substitutions disrupt fixed identities.

It concludes the sixth Manvantara by identifying Ānanda as the future Cākṣuṣa Manu under Brahmā’s instruction and then supplies the standard Manvantara roster—deva-gaṇas, the presiding Indra (Manojava), the seven ṛṣis, and Cākṣuṣa’s sons—before transitioning toward the seventh (Vaivasvata) Manvantara.

This Adhyaya is Manvantara-focused (not Devi Māhātmya). It names the deva-gaṇas (Āpyas, Prasūtas, Bhavyas, Yūthagas, Lekhas), Indra Manojava, the seven sages (Sumedhā, Virajā, Haviṣmān, Unnata, Madhu, Atināmā, Sahiṣṇu), and Cākṣuṣa Manu’s royal sons (Ūru, Puru, Śatadyumna, etc.).