Adhyaya 123

Verse 1

(दाक्षिणात्य अधिक पाठके १६३ श्लोक मिलाकर कुल ४८३ “लोक हैं।) फल र (0) आज अत+- एकविशर्त्याधेकशततमो< ध्याय: सात्यकिके द्वारा पाषाणयोधी म्लेच्छोंकी सेनाका संहार और दुःशासनका सेनासहित पलायन धृतराष्ट्र रवाच सम्प्रमृद्य महत्‌ सैन्यं यान्तं शैनेयमर्जुनम्‌ । निर्ह्लीका मम ते पुत्रा: किमकुर्वत संजय

திருதராஷ்டிரன் கூறினான்—சஞ்சயா! ஷைனேயன் சாத்தியகியும் அர்ஜுனனும் என் பெரும் படையை மிதித்துக்கொண்டு முன்னேறிக் கொண்டிருந்தபோது, என் அந்த வெட்கமற்ற புதல்வர்கள் அப்போது என்ன செய்தனர்?

Verse 2

कथं वैषां तदा युद्धे धृतिरासीन्मुमूर्षताम्‌ । शैनेयचरितं दृष्टवा यादृशं सव्यसाचिन:,वे सब-के-सब मरना चाहते थे। उस समय युद्धस्थलमें अर्जुनके समान ही सात्यकिका चरित्र देखकर उनकी कैसी धारणा हुई थी?

அந்தப் போரில் மரணத்திற்கே தயாராக இருந்த அவர்களுக்குள் அப்போது திடமனம் எவ்வாறு எழுந்தது? மேலும் சவ்யசாசி அர்ஜுனனைப் போலவே இருந்த ஷைனேயன் சாத்தியகியின் செயற்பாட்டைக் கண்டபோது, அவர்களுக்குள் எத்தகைய உறுதியும் மனநிலையும் உருவாயிற்று?

Verse 3

कि नु वक्ष्यन्ति ते क्षात्र॑ सैन्यमध्ये पराजिता: । कथं नु सात्यकिर्युद्धे व्यतिक्रान्तो महायशा:

தங்கள் படையின் நடுவிலேயே தோற்றபின், அவர்கள் தங்கள் க்ஷத்திரிய வலிமையைப் பற்றி என்ன கூறுவார்கள்? மேலும் பெரும் புகழுடைய சாத்தியகி, போர்க்களத்தில் முழுப் படையையும் தாண்டி எவ்வாறு முன்னேறினான்?

Verse 4

कथं च मम पुत्राणां जीवतां तत्र संजय । शैनेयोडभिययौ युद्धे तन्ममाचक्ष्य संजय,संजय! युद्धस्थलमें मेरे पुत्रोंके जीते-जी शिनिनन्दन सात्यकि किस तरह आगे जा सके? संजय! यह सब मुझे बताओ

சஞ்சயா! அங்கே என் புதல்வர்கள் உயிருடன் இருக்கும்போதே, ஷினிநந்தனன் சாத்தியகி அந்தப் போரில் எவ்வாறு முன்னேறினான்? சஞ்சயா, அதை முழுவதும் எனக்குச் சொல்.

Verse 5

अत्यद्भुतमिदं तात त्वत्सकाशाच्छूणोम्यहम्‌ । एकस्य बहुभि: सार्ध शत्रुभिस्तैर्महारथै:

தாதா! உன் வாயிலிருந்து நான் மிக அதிசயமான செய்தியைக் கேட்கிறேன்—பகைவர்களின் அந்தப் பல மகாரதர்களுடன் ஒரே சாத்தியகி இத்தகைய கொடியப் போரைச் செய்தான் என்று.

Verse 6

विपरीतमहं मन्ये मन्दभाग्यं सुतं प्रति । यत्रावध्यन्त समरे सात्वतेन महारथा:

என் துர்பாக்கியமான மகனுக்காக எல்லாமே எதிர்மாறாகவே நடக்கிறது என நான் எண்ணுகிறேன்; ஏனெனில் போர்க்களத்தில் சாத்த்வத வீரன் சாத்தியகி பல மகாரதர்களை வீழ்த்திவிட்டான்.

Verse 7

एकस्य हि न पर्याप्त यत्सैन्यं तस्प संजय । क़ुद्धस्य युयुधानस्य सर्वे तिष्ठन्तु पाण्डवा:,संजय! और सब पाण्डव तो दूर रहें, क्रोधमें भरे हुए अकेले सात्यकिके लिये भी मेरी सारी सेना पर्याप्त नहीं है

சஞ்சயா! கோபத்தில் எரியும் அந்த ஒரே யுயுதானன் (சாத்தியகி) முன் என் முழு படையும் போதாது; பாண்டவர்கள் எல்லாம் விலகி நிற்கட்டும்.

Verse 8

निर्जित्य समरे द्रोणं कृतिनं चित्रयोधिनम्‌ । यथा पशुगणान्‌ सिंहस्तद्वद्धन्ता सुतानू मम

போரில் திறம்படச் செயல்படும், வியத்தகு போர்திறன் கொண்ட துரோணரை வென்று, சாத்தியகி பின்னர் என் புதல்வர்களை வதம் செய்வான்—சிங்கம் மிருகக் கூட்டத்தை வீழ்த்துவது போல.

Verse 9

कृतवर्मादिश्ि: शूरैर्यत्तैर्बहुभिराहवे । युयुधानो न शकितो हन्तुं यत्‌ पुरुषर्षभ:,कृतवर्मा आदि बहुत-से शूरवीर समरांगणमें प्रयत्न करते ही रह गये; परंतु पुरुषप्रवर सात्यकि मारे न जा सके

கிருதவர்மா முதலிய பல வீரர்கள் போர்க்களத்தில் முழு வலிமையுடன் முயன்றும், மனிதர்களில் காளைபோன்ற யுயுதானன் (சாத்யகி)யை அவர்கள் கொல்ல இயலவில்லை.

Verse 10

नैतदीदृशकं युद्ध॑ कृतवांस्तत्र फाल्गुन: । यादृशं कृतवान्‌ युद्ध शिनेर्नप्ता महायशा:,शिनिके महायशस्वी पौत्र सात्यकिने वहाँ जैसा युद्ध किया, वैसा तो अर्जुनने भी नहीं किया था

அங்கே பாள்குணன் அர்ஜுனனும் அத்தகைய போரைச் செய்ததில்லை; ஷினியின் பேரனான மகாயசஸ்வி சாத்யகி செய்த போர் அதற்கு ஒப்பில்லை.

Verse 11

संजय उवाच तव दुर्मन्त्रिते राजन्‌ दुर्योधनकृतेन च । शृणुष्वावहितो भूत्वा यत्‌ ते वक्ष्यामि भारत

சஞ்சயன் கூறினான்—அரசே! உன் தீய ஆலோசனையாலும் துரியோதனனின் செயல்களாலும் இவை அனைத்தும் நிகழ்ந்தன. பாரதா! நான் சொல்லவிருப்பதை கவனமாகக் கேள்.

Verse 12

ते पुनः संन्यवर्तन्त कृत्वा संशप्तकान्‌ मिथ: । परां युद्धे मतिं क्रूरां तव पुत्रस्य शासनात्‌

உன் மகனின் ஆணையின்படி அவர்கள் ஒருவருக்கொருவர் சபதம் செய்து மீண்டும் ‘சம்ஷப்தகர்கள்’ ஆனார்கள்; போருக்காகக் கொடூரமான உறுதியை மனத்தில் கொண்டு மீண்டும் திரும்பினர்.

Verse 13

त्रीणि सादिसहस््राणि दुर्योधनपुरोगमा: । शककाम्बोजबाह्लीका यवना: पारदास्तथा

துரியோதனனை முன்னிலைப்படுத்தி மூவாயிரம் வீரர்கள்—சகர்கள், காம்போஜர்கள், பாஹ்லீகர்கள், யவனர்கள், பாரதர்கள் முதலியோர்—ஷைனேயன் சாத்யகியின் மீது பாய்ந்தனர்; எரியும் தீயில் பட்டாம்பூச்சிகள் விழுவது போல.

Verse 14

कुलिन्दास्तड्भणाम्बष्ठा: पैशाचाश्न सबर्बरा: । पर्वतीयाश्न राजेन्द्र क़ुद्धा: पाषाणपाणय:

சஞ்சயன் கூறினான்—அரசேந்திரா! குலிந்தர், தங்கணர், அம்பஷ்டர், பைசாசர், பர்பரர், மலைவாழ் வீரர்—அனைவரும் கோபம் கொண்டு, கைகளில் கற்களை ஏந்தி, தீப்பற்றிய நெருப்பில் விழும் பட்டாம்பூச்சிகளைப் போல, ஷைனேயன் (சாத்யகி) மீது பாய்ந்தனர்।

Verse 15

।। युक्ताश्न पर्वतीयानां रथा: पाषाणयोधिनाम्‌

சஞ்சயன் கூறினான்—கற்களால் போரிடும் அந்த மலைவாழ் வீரர்களின் தேர்கள் மலைப்பிறப்பான குதிரைகளால் பூட்டப்பட்டிருந்தன।

Verse 16

ततो रथसहस्रेण महारथशतेन च

பின்னர் ஆயிரம் தேர்களும் நூறு மகாரதர்களும் எண்ணற்ற காலாட்களும் கொண்டு அவர்கள் ஷைனேயன் (சாத்யகி) மீது பாய்ந்தனர்।

Verse 17

द्विरदानां सहस्नरेण द्विसाहसैश्व॒ वाजिभि: । शरवर्षाणि मुज्चन्तो विविधानि महारथा:

ஆயிரம் யானைகளும் இரண்டாயிரம் குதிரைகளும் உடன், அந்த மகாரதர்கள் பலவகை அம்புமழைகளைப் பொழிந்தனர்।

Verse 18

तांश्व संचोदयन्‌ सर्वान्‌ घ्नतैनमिति भारत

பாரதா! அவன் அனைவரையும் தூண்டி—“இவனை வீழ்த்துங்கள்!” என்று முழங்கினான்।

Verse 19

तत्राद्भुतमपश्याम शैनेयचरितं महत्‌

சஞ்சயன் கூறினான்—அங்கே நாங்கள் ஷைனேயனின் அதிசயமான, மகத்தான வீரச் செயலும் வீர நடையும் கண்டோம்.

Verse 20

अवधीच्च रथानीकं द्विरदानां च तद्‌ बलम्‌

சஞ்சயன் கூறினான்—அவன் ரதப் படையணியையும் வெட்டி வீழ்த்தினான்; யானைப் படையின் அந்த வலிமையையும் அழித்தான்; இவ்வாறு போர்க்கள நடுவே எதிரியின் ஒழுங்குபடுத்தப்பட்ட வலிமையை மேலும் சிதைத்தான்.

Verse 21

तत्र चक्रैविमथितैर्भग्नैश्न परमायुधै:

சஞ்சயன் கூறினான்—அங்கே ரதச் சக்கரங்களால் போர்க்களம் மிதிக்கப்பட்டு கிழிக்கப்பட்டது; மிகச் சிறந்த ஆயுதங்களும் உடைந்து சிதறின.

Verse 22

अक्षैश्व बहुधा भग्नैरीषादण्डकबन्धुरै: । कुण्जरैर्मथितैश्वापि ध्वजैश्व विनिपातितैः

சஞ்சயன் கூறினான்—அந்தப் போர்க்களம் பலவிதமாகக் குவிந்திருந்தது: அச்சுகள் உடைந்த ரதங்கள், முறிந்த நுகங்கள் மற்றும் ஈஷாதண்ட-பந்துரங்கள், மிதிக்கப்பட்டு நசுங்கிய யானைகள், கீழே தள்ளப்பட்ட கொடிகள் ஆகியவற்றால்.

Verse 23

वर्मभिश्व तथानीकैव्यवरकीर्णा वसुंधरा । वहाँ चूर-चूर हुए चक्‍कों, टूटे हुए उत्तमोत्तम आयुधों, टूक-टूक हुए धुरों, खण्डित हुए ईषादण्डों और बन्धुरों, मथे गये हाथियों, तोड़कर गिराये हुए ध्वजों, छिन्न-भिन्न कवचों और विनष्ट हुए सैनिकोंकी लाशोंसे वहाँकी पृथ्वी पट गयी थी || २१-२२ ह ।।

சஞ்சயன் கூறினான்—அங்கே நிலம் கவசங்களாலும் சிதறிய படைஅணிகளாலும் பரவி இருந்தது; மேலும், ஓ மாரிஷ, மாலைகள், ஆபரணங்கள், ஆடைகள், ரதங்களின் இழுப்புக் கட்டுகள் (அனுகர்ஷங்கள்) ஆகியவற்றாலும் அந்தப் பூமி நிறைந்திருந்தது.

Verse 24

गिरिरूपधराश्चापि पतिता: कुज्जरोत्तमा:

சஞ்சயன் கூறினான்—மலைபோன்ற உருவம் கொண்ட சிறந்த யானைகளும் வீழ்ந்தன.

Verse 25

सुप्रतीककुले जाता महापद्मकुले तथा,नरेश्वर! सुप्रतीक, महापद्मय, ऐरावत तथा अन्य [पुण्डरीक, पुष्पदन्‍्त और सार्वभौम-- (इन) दिग्गजोंके] कुलोंमें उत्पन्न हुए बहुतेरे दंतार हाथी भी वहाँ धरतीपर लोट रहे थे

சஞ்சயன் கூறினான்—அரசே! சுப்ரதீக, மகாபத்ம குலங்களிலும், அதுபோல ஐராவத குலத்திலும், மேலும் புண்டரீக, புஷ்பதந்த, சார்வபௌம முதலிய புகழ்பெற்ற திக்குயானைக் குலங்களிலும் பிறந்த பல தந்தமுடைய யானைகள் அங்கே நிலத்தில் புரண்டு கொண்டிருந்தன.

Verse 26

ऐरावतकुले चैव तथान्येषु कुलेषु च । जाता दन्तिवरा राजन्‌ शेरते बहवो हता:

சஞ்சயன் கூறினான்—அரசே! ஐராவத குலத்திலும் மற்ற குலங்களிலும் பிறந்த பல சிறந்த தந்தமுடைய யானைகள் கொல்லப்பட்டு அங்கே கிடந்தன.

Verse 27

वनायुजानू्‌ पर्वतीयान्‌ काम्बोजान्‌ बाह्विकानपि | तथा हयवरान्‌ राजन्‌ निजघ्ने तत्र सात्यकि:

சஞ்சயன் கூறினான்—அரசே! அங்கே சாத்தியகி வனாயு, மலைநாட்டு, காம்போஜ, பாஹ்லீக தேசங்களில் பிறந்த சிறந்த குதிரைகளையும் வீழ்த்தினான்.

Verse 28

नानादेशसमुत्थांश्व नानाजातींश्व दन्तिन: । निजघ्ने तत्र शैनेय: शतशो5थ सहस्रश:,शिनिके उस वीर पौत्रने अनेक देशोंमें उत्पन्न हुए विभिन्न जातिके सैकड़ों और हजारों हाथियोंका भी संहार कर डाला

சஞ்சயன் கூறினான்—அங்கே சினியின் வீரப் பேரனான ஷைனேயன் (சாத்தியகி), பல நாடுகளிலிருந்து வந்த பல இன யானைகளை நூற்றுக்கணக்காகவும் ஆயிரக்கணக்காகவும் வீழ்த்தினான்.

Verse 29

तेषु प्रकाल्यमानेषु दस्यून्‌ दुःशासनोडब्रवीत्‌ । निवर्तध्वमधर्मज्ञा युध्यध्वं कि सृतेन व:

அந்த யானைகள் மரணத்தின் தாடைகளுக்குள் தள்ளப்பட்டுக் கொண்டிருந்தபோது, துஶ்ஶாசனன் கொள்ளையடிக்கும் தஸ்யுக்களை நோக்கி கூறினான்— “தர்மம் அறியாத வீரர்களே! இவ்வாறு ஓடிப்போனால் உங்களுக்கு என்ன பயன்? திரும்பி வந்து போரிடுங்கள்; இந்த ஓட்டம் உங்களுக்கு எதற்காக?”

Verse 30

तांश्वातिभग्नान्‌ सम्प्रेक्ष्य पुत्रो द:ःशासनस्तव । पाषाणयोधिन: शूरान्‌ पर्वतीयानचोदयत्‌

அவர்கள் முற்றிலும் சிதறி குழப்பமாக ஓடுவதைக் கண்டு, உன் மகன் துஶ்ஶாசனன் கற்களை எறிந்து போரிடும் வீர மலைவாசிகளைத் தாக்குதலுக்கு ஊக்கினான்।

Verse 31

अभश्मयुद्धेषु कुशला नैतज्जानाति सात्यकि: । अश्मयुद्धमजानन्तं घ्नतैनं युद्धकार्मुकम्‌

“வீரர்களே! நீங்கள் கல்-போரில் தேர்ந்தவர்கள்; சாத்தியகிக்கு அந்தக் கலை தெரியாது. கல்-போரைக் அறியாமலேயே போரைக் கோரும் இந்த வில்லாளி பகைவனை நீங்கள் வீழ்த்துங்கள்.”

Verse 32

तथैव कुरव: सर्वे नाश्मयुद्धविशारदा: । अभिद्रवत मा भैष्ट न व: प्राप्स्पति सात्यकि:,“इसी प्रकार समस्त कौरव भी प्रस्तरयुद्धमें प्रवीण नहीं हैं। अतः तुम डरो मत। आक्रमण करो। सात्यकि तुम्हें नहीं पा सकता”

“அதேபோல் கௌரவர்கள் அனைவரும் கல்-போரில் தேர்ந்தவர்கள் அல்ல. ஆகவே அஞ்சாதீர்கள்—பாய்ந்து தாக்குங்கள். சாத்தியகி உங்களை எட்ட முடியாது.”

Verse 33

ते पर्वतीया राजान: सर्वे पाषाणयोधिन: । अभ्यद्रवन्त शैनेयं राजानमिव मन्त्रिण:,जैसे मन्त्री राजाके पास जाते हैं, उसी प्रकार वे पाषाणयोधी समस्त पर्वतीय नरेश सात्यकिकी ओर दौड़े

அப்போது அந்த மலைநாட்டு அரசர்கள் அனைவரும்—கல்-போராளிகள்—அமைச்சர்கள் அரசனை அணைவதுபோல், ஷைனேயன் (சாத்தியகி) மீது பாய்ந்தனர்.

Verse 34

ततो गजशिर:प्रख्यैरुपलै: शैलवासिन: । उद्यतैर्युयुधानस्य पुरतस्तस्थुराहवे

அப்போது மலைவாசி வீரர்கள் யானைத் தலைபோன்ற பெரும் பாறைகளை உயர்த்திக் கொண்டு, போர்க்களத்தில் யுயுதானனின் முன்னே போருக்குத் தயாராய் நின்றனர்.

Verse 35

क्षेपणीयैस्तथाप्यन्ये सात्वतस्य वधैषिण: । चोदितास्तव पुत्रेण सर्वतो रुरुधुर्दिश:

உங்கள் மகன் துஶ்ஶாசனன் தூண்டுதலால், சாத்த்வத வீரன் சாத்தியகியை கொல்ல விரும்பிய பலர் எறியத்தக்க ஆயுதங்களை எடுத்துக் கொண்டு, எல்லாத் திசைகளிலும் அவனைச் சூழ்ந்து வழிகளைத் தடுத்தனர்.

Verse 36

तेषामापततामेव शिलायुद्ध॑ं चिकीर्षताम्‌ । सात्यकि: प्रतिसंधाय निशितान्‌ प्राहिणोच्छरान्‌

கல்லாயுதப் போருக்காக பாய்ந்து வந்த அவர்கள்மீது சாத்தியகி குறி வைத்து கூரிய அம்புகளைச் செலுத்தினான்.

Verse 37

तामश्मवृष्टिं तुमुलां पर्वतीय: समीरिताम्‌ । चिच्छेदोरगसंकाशै्नासचै: शिनिपुड्रव:,पर्वतीय सैनिकोंद्वारा की हुई उस भयंकर पाषाणवर्षाको शिनिप्रवर सात्यकिने अपने सर्पतुल्य नाराचोंद्वारा छिन्न-भिन्न कर दिया

மலைவாசி வீரர்கள் எறிந்த அந்தக் கொடிய, முழங்கும் கல் மழையை, ஷினிக் குலச் சிறந்தவன் சாத்தியகி பாம்புபோன்ற நாராச அம்புகளால் துண்டுத் துண்டாகச் சிதைத்தான்.

Verse 38

तैरश्मचूर्णै्दीप्यद्धि: खद्योतानामिव व्रजै: । प्राय: सैन्यान्यहन्यन्त हाहाभूतानि मारिष

மதிப்பிற்குரிய அரசே! மின்மினிப் பூச்சிகளின் கூட்டம்போல் ஒளிர்ந்த அந்தப் பாறைத் தூளால் பெரும்பாலான படைகள் தாக்குண்டு ‘அய்யோ! அய்யோ!’ என அலறின.

Verse 39

ततः पड्चशतं शूरा: समुद्यतमहाशिला: । निकृत्तबाहवो राजन निपेतुर्धरणीतले,राजन! तदनन्तर बड़े-बड़े प्रस्तरखण्ड उठाये हुए पाँच सौ शूरवीर अपनी भुजाओंके कट जानेसे धरतीपर गिर पड़े

அதன்பின், அரசே, பெரும் பாறைகளை உயர்த்திய ஐந்நூறு வீரர்கள்—கைகள் துண்டிக்கப்பட்டதால்—பூமியில் விழுந்தனர்।

Verse 40

पुनर्दशशताश्चान्ये शतसाहस्रिणस्तथा । सोपलैर्बाहुिभिश्क्िन्नै: पेतुरप्राप्पय सात्यकिम्‌

மீண்டும், வேறு படைகள்—சிலர் ஆயிரம், சிலர் இலட்சம்—சாத்யகியை அணுகுவதற்குமுன், கற்களைப் பற்றிய துண்டிக்கப்பட்ட கைகளோடு தரையில் விழுந்தனர்।

Verse 41

(सात्वतस्य च भल्‍्लेन निष्पिष्टैस्तैस्तथाद्रिभि: । न्यपतन्‌ निहता म्लेच्छास्तत्र तत्र गतासव: ।।

சாத்வதன் (சாத்யகி) எய்த கூர்மையான அம்புகளால் சிதறிய பாறைத்துண்டுகளே அவர்களை நசுக்க, மிலேச்ச வீரர்கள் உயிரிழந்து அங்கங்கே சிதறிக் கிடந்தனர். ஆயினும், மகாத்மையான சாத்வதன் போர்க்களத்தில் அவர்களை வெட்டிக் குவித்தபோதும், அவர்கள் சாத்வதன் மீது மிகக் கொடிய கல் மழையைப் பொழிந்தனர். கற்களால் போரிடும், வெற்றிக்காக முயலும், நிலைபெற்று நின்ற பல ஆயிரம் வீரர்களை சாத்யகி அழித்தான்; அது ஒரு அதிசயம்போல் தோன்றியது।

Verse 42

ततः पुनर्व्यात्तमुखास्ते5श्मवृष्टी: समनन्‍्ततः । अयोहस्ता: शूलहस्ता दरदास्तड्रणा: खसा:

பின்னர் மீண்டும், கோபத்தில் வாய்திறந்த தரதர், தங்கணர், கசர்—கைகளில் இரும்புக் கம்புகளும் திரிசூலங்களும் ஏந்தி—எல்லாத் திசைகளிலிருந்தும் சாத்யகியின் மீது கல் மழையைப் பொழிந்தனர்।

Verse 43

लम्पाकाश्न कुलिन्दाश्न चिक्षिपुस्तांश्न सात्यकि: । नाराचै: प्रतिचिच्छेद प्रतिपत्तिविशारद:

லம்பாகரும் குலிந்தரும் எறிந்தனர்; ஆனால் எதிர்தாக்கலில் தேர்ந்த சாத்யகி தன் நாராச அம்புகளால் அவற்றை வெட்டி வீணாக்கினான்।

Verse 44

अद्रीणां भिद्यमानानामन्तरिक्षे शितै: शरै: । शब्देन प्राद्रवन्‌ संख्ये रथाश्वगजपत्तय:

Sañjaya said: As sharp arrows split the rocky masses in mid-air, the crashing sound of those shattering stones spread terror; and on the battlefield charioteers, horsemen, elephant-corps, and foot-soldiers broke ranks and ran in all directions. The verse underscores how war’s violence and noise can dissolve discipline and courage, driving even trained forces into panic.

Verse 45

अश्मचूर्णरवाकीर्णा मनुष्यगजवाजिन: । नाशवनुवन्नवस्थातु भ्रमरैरिव दंशिता:,पत्थरके चूर्णोंसे व्याप्त हुए मनुष्य, हाथी और घोड़े वहाँ ठहर न सके, मानो उन्हें भ्रमरोंने डस लिया हो

Sañjaya said: The ground was strewn and filled with the roar of stone-dust; men, elephants, and horses could not hold their positions there, as if they had been stung by swarming bees. The image underscores the battlefield’s intolerable violence—so overwhelming that even the strongest beings lose steadiness and order amid the chaos.

Verse 46

हतशिष्टा: सरुधिरा भिन्नमस्तकपिण्डिका: । (विभिन्नशिरसो राजन दन्तैश्छिन्नेश्व॒ दन्तिन: । निर्धूतैश्व॒ करैनागा व्यड्राश्न शतश: कृता: ।।

Verse 47

(अश्मनां भिद्यमानानां सायकै: श्रूयते ध्वनि: । घद्मपत्रेषु धाराणां पतन्तीनामिव ध्वनि: ।।

Sanjaya said: “The sound was heard of stones being shattered by arrows—like the soft, continuous murmur of streams falling upon lotus-leaves. Then, O revered one, a great roar arose from your army, tormented by Madhava’s warrior (Sātyaki), like the ocean swelling in thunder on the day of the full moon.”

Verse 48

तं शब्द तुमुलं श्र॒ुत्वा द्रोणो यन्तारमब्रवीत्‌ । एष सूत रणे क्रुद्ध: सात्वतानां महारथ:

Sañjaya said: Hearing that tumultuous roar, Droṇa addressed his charioteer: “O charioteer, this great chariot-warrior of the Sātvatas, enraged in battle, is moving about like Death itself, repeatedly rending the Kaurava host. Drive my chariot to the very place from which that dreadful sound is rising.”

Verse 49

दारयन्‌ बहुधा सैन्यं रणे चरति कालवत्‌ | यत्रैष शब्दस्तुमुलस्तत्र सूत रथं नय

படையை மீண்டும் மீண்டும் பிளந்து களத்தில் அவன் காலனே போல் உலாவுகிறான். ஓ சாரதியே! எங்கு அந்தக் கொந்தளிக்கும் பேரொலி எழுகின்றதோ அங்கே ரதத்தை ஓட்டிச் செல்.

Verse 50

पाषाणयोधिभिननू्‌नं युयुधान: समागत: । तथा हि रथिन: सर्वे ह्वियन्ते विद्रुतैर्हयै:

நிச்சயமாக யுயுதானன் கல்-ஆயுத வீரர்களுடன் நெருக்குப் போரில் மோதியிருக்கிறான்; அதனால்தான் அச்சத்தில் பாயும் குதிரைகள் எல்லா ரதிகளையும் போர்க்களத்திலிருந்து வெளியே இழுத்துச் செல்கின்றன.

Verse 51

विशस्त्रकवचा रुग्णास्तत्र तत्र पतन्ति च । न शवनुवन्ति यन्तार: संयन्तुं तुमुले हयान्‌

ஆயுதமும் கவசமும் இழந்து, தாக்குதலால் காயமுற்ற வீரர்கள் இங்கும் அங்கும் விழுகின்றனர். இந்தக் கொந்தளிக்கும் போரில் சாரதிகளும் குதிரைகளை அடக்க இயலவில்லை.

Verse 52

इत्येतद्‌ वचन श्रुत्वा भारद्वाजस्य सारथि: । प्रत्युवाच ततो द्रोणं सर्वशस्त्रभूतां वरम्‌

இவ்வார்த்தைகளை கேட்டபின், பாரத்வாஜன் புதல்வன் துரோணனின் சாரதி, எல்லா ஆயுததாரர்களிலும் முதன்மையான துரோணனை நோக்கி அப்போது பதிலுரைத்தான்.

Verse 53

सैन्यं द्रवति चायुष्मन्‌ कौरवेयं समन्तत: । पश्य योधान्‌ रणे भग्नान्‌ धावतो वै ततस्तत:

ஓ நீண்ட ஆயுளுடையவரே! கௌரவர்களின் படை எல்லாத் திசைகளிலும் உடைந்து ஓடுகிறது. பாருங்கள்—போரில் சிதைந்த வீரர்கள் அனைத்துத் திசைகளிலும் தப்பிச் செல்கின்றனர்.

Verse 54

द्रोणाचार्यका यह वचन सुनकर सारथिने सम्पूर्ण शस्त्रधारियोंमें श्रेष्ठ द्रोणसे इस प्रकार कहा--'आयुष्मन्‌! कौरव-सेना चारों ओर भाग रही है। देखिये, रणक्षेत्रमें वे सब योद्धा व्यूह-भंग करके इधर-उधर दौड़ रहे हैं ।।

சஞ்சயன் கூறினான்—இதைக் கேட்ட சாரதி, ஆயுததாரர்களில் தலைசிறந்த துரோணரிடம் இவ்வாறு சொன்னான்—“ஆயுஷ்மான்! கௌரவர் சேனை எல்லாத் திசைகளிலும் ஓடுகிறது. பாருங்கள்; போர்க்களத்தில் வியூகம் சிதைந்து, வீரர்கள் இங்கும் அங்கும் சிதறி ஓடுகின்றனர். மேலும் பாண்டவர்களுடன் ஒன்றிணைந்த வீர பாஞ்சாலர்கள் ஒரே நோக்கத்துடன்—உங்களை வீழ்த்த—எல்லாத் திசைகளிலிருந்தும் உங்கள்மேலே பாய்ந்து வருகின்றனர்.”

Verse 55

अत्र कार्य समाधत्स्व प्राप्तकालमरिंदम । स्थाने वा गमने वापि दूरं यातश्न सात्यकि:

“எதிரிகளை அடக்கும் வீரனே! இக்கணத்தில் வேண்டிய கடமையில் மனத்தை நிலைநிறுத்து. இங்கே நிலைத்திருக்க வேண்டுமா, அல்லது வேறிடத்திற்குச் செல்ல வேண்டுமா—தீர்மானி; ஏனெனில் சாத்தியகி வெகுதூரம் சென்றுவிட்டான்.”

Verse 56

तथैवं वदतस्तस्य भारद्वाजस्य सारथे: । प्रत्यदृश्यत शैनेयो निध्नन्‌ बहुविधान्‌ रथात्‌,द्रोणाचार्यका सारथि जब इस प्रकार कह रहा था, उसी समय शिनिनन्दन सात्यकि बहुतेरे रथियोंका संहार करते दिखायी दिये

சஞ்சயன் கூறினான்—பாரத்வாஜபுத்திரன் துரோணனின் சாரதி இவ்வாறு பேசிக் கொண்டிருக்கையில், அச்சமயமே ஷைனேய யுயுதானன் (சாத்தியகி) கண்முன் தோன்றினான்; பலவகை ரதவீரர்களைத் தாக்கி வீழ்த்திக் கொண்டிருந்தான்.

Verse 57

ते वध्यमाना: समरे युयुधानेन तावका: । युयुधानरथं त्यक्त्वा द्रोणानीकाय दुद्गरुवु:,समरांगणमें युयुधानकी मार खाते हुए आपके सैनिक उनके रथको छोड़कर द्रोणाचार्यकी सेनाकी ओर भाग गये

சஞ்சயன் கூறினான்—போரில் யுயுதானனால் தாக்கப்பட்டு வீழ்த்தப்படுகின்ற உங்கள் வீரர்கள், யுயுதானனின் ரதத்தை விட்டு விலகி, துரோணரின் படைஅணிவகுப்பை நோக்கி ஓடிப் போனார்கள்.

Verse 58

यैस्तु दुःशासन: सार्ध रथै: पूर्व न्यवर्तत । ते भीतास्त्वभ्यधावन्त सर्वे द्रोणरथं प्रति,पहले दुःशासन जिन रथियोंके साथ लौटा था, वे सब-के-सब भयभीत होकर द्रोणाचार्यके रथकी ओर भाग गये

சஞ்சயன் கூறினான்—முன்பு துஶ்ஷாசனன் எந்த ரதவீரர்களுடன் பின்வாங்கினானோ, அவர்கள் அனைவரும் அச்சத்தால் நடுங்கி துரோணாசாரியரின் ரதத்தை நோக்கி ஓடினர்.

Verse 120

इस प्रकार श्रीमहाभारत द्रोणपर्वके अन्तर्गत जयद्रथवधपर्वमें सात्यकिका शत्रुसेनामें प्रवेश और दुर्योधनका पलायनविषयक एक सौ बीसवाँ अध्याय पूरा हुआ

இவ்வாறு ஸ்ரீமஹாபாரதத்தின் த்ரோணபர்வத்தில் உள்ள ஜயத்ரதவதப் பர்வத்தில், சாத்தியகி பகைவர் சேனையில் புகுதல் மற்றும் துர்யோதனன் பின்வாங்கிப் பாய்தல் ஆகியவற்றை விவரிக்கும் நூற்றிருபதாம் அத்தியாயம் நிறைவுற்றது।

Verse 121

इति श्रीमहाभारते द्रोणपर्वणि जयद्रथवधपर्वणि सात्यकिकप्रवेशे एकविंशत्यधिकशततमो<ध्याय:

இதி ஸ்ரீமஹாபாரதே த்ரோணபர்வணி ஜயத்ரதவதபர்வணி சாத்தியகிப்ரவேசே ஏகவிம்ஶத்யதிகஷததமோऽத்யாயஃ।

Verse 153

शूरा: पञ्चशता राजन्‌ शैनेयं समुपाद्रवन्‌ | राजन! पत्थरोंद्वारा युद्ध करनेवाले पर्वतीयोंके पाँच सौ शूरवीर रथी युद्धके लिये सुसज्जित हो सात्यकिपर चढ़ आये

அரசே! ஐந்நூறு வீரர்கள் ஷைனேயன் (சாத்தியகி) மீது ஒருங்கே பாய்ந்தனர். அவர்கள் மலைநாட்டு போர்வீரர்கள்; கற்களை எறிந்து போரிடுவதில் பழகியவர்கள்; போர்க்கலன்களுடன் ஆயத்தமாய் சாத்தியகியைத் தாக்க வந்தனர்।

Verse 173

अभ्यद्रवन्त शैनेयमसंख्येयाश्ष पत्तय: । तत्पश्चात्‌ एक हजार रथी

ஷைனேயன் (சாத்தியகி) மீது எண்ணற்ற காலாட்படையினர் பாய்ந்தனர். அதன் பின் ஆயிரம் ரதவீரர்கள், நூறு மகாரதர்கள், ஆயிரம் யானைகள், இரண்டாயிரம் குதிரைவீரர்கள் வந்தனர்; மேலும் பல மகாரதர்களும் கணக்கற்ற காலாட்களும் பலவகை அம்புகளை மழையென பொழிந்து, எல்லாத் திசைகளிலிருந்தும் சாத்தியகியைச் சூழ்ந்து தாக்கினர்।

Verse 186

दुःशासनो महाराज सात्यकिं पर्यवारयत्‌ । भरतवंशी महाराज! “इस सात्यकिको मार डालो”, इस प्रकार उन समस्त सैनिकोंको प्रेरित करते हुए दुःशासनने उन्हें चारों ओरसे घेर लिया

மகாராஜா! துஷ்ஷாசனன் சாத்தியகியை எல்லாத் திசைகளிலும் சூழ்ந்தான். “இந்தச் சாத்தியகியை கொன்றுவிடுங்கள்” என்று முழுப் படையையும் தூண்டி, அவனைச் சுற்றிலும் இறுக்கமாக முற்றுகையிட்டான்।

Verse 193

यदेको बहुभि: सार्धमसम्भ्रान्तमयुध्यत । वहाँ हमने सात्यकिका अत्यन्त अद्भुत चरित्र देखा कि वे बिना किसी घबराहटके अकेले ही बहुसंख्यक योद्धाओंके साथ युद्ध कर रहे थे

சஞ்சயன் கூறினான்—அங்கே நாம் சாத்தியகியின் மிக அதிசயமான வீரச்செயலைக் கண்டோம்; அச்சமின்றி, மனம் கலங்காது, ஒருவனாகவே பலருடன் போரிட்டான்।

Verse 206

सादिनश्वैव तान्‌ सर्वान्‌ दस्यूनपि च सर्वशः । उन्होंने रथसेना और गजसेनाका तथा उन समस्त घुड़सवारों एवं लुटेरे म्लेच्छोंका भी सब प्रकारसे संहार कर डाला

சஞ்சயன் கூறினான்—அவன் ரதசேனையையும் யானைசேனையையும், மேலும் எல்லா குதிரைவீரர்களையும், கொள்ளையடிக்கும் மிலேச்சத் தஸ்யுக்களையும் எல்லாவிதமாகவும் அழித்தான்।

Verse 236

संछन्ना वसुधा तत्र द्यौगग्रहैरिव भारत । माननीय भरतनरेश! योद्धाओंके हारों, आभूषणों, वस्त्रों और अनुकर्षोंसे आच्छादित हुई वहाँकी भूमि तारोंसे व्याप्त हुए आकाशके समान जान पड़ती थी

சஞ்சயன் கூறினான்—ஓ பாரதா, பாரதர்களின் மதிப்பிற்குரிய அரசே! அங்கே போர்க்களத்தின் நிலம் வீரர்களின் மாலைகள், ஆபரணங்கள், ஆடைகள், அலங்காரப் பொருட்களால் முழுதும் மூடப்பட்டு, நட்சத்திரங்கள் நிறைந்த வானத்தைப் போலத் தோன்றியது।

Verse 2436

अजगज्जनस्य कुले जाता वामनस्य च भारत । भारत! अंजन और वामन नामक दिग्गजके कुलमें उत्पन्न हुए पर्वताकार श्रेष्ठ गजराज भी वहाँ धराशायी हो गये थे

சஞ்சயன் கூறினான்—ஓ பாரதா! அஞ்சனன், வாமனன் எனும் திக்குயானைகளின் குலத்தில் பிறந்த மலைபோன்ற பெருமைமிக்க யானை அரசர்களும் அங்கே தரையில் வீழ்ந்தனர்।