Adhyaya 138
भीमस्य जलान्वेषणं तथा वनविश्रान्तिः (Bhīma’s Search for Water and the Forest Halt)
Upa-parva: Jatugṛha-dāha Parva (The Lac House and Escape Episode)
Vaiśaṃpāyana describes the Pāṇḍavas’ rapid, concealed movement through harsh terrain after the Vāraṇāvata incident. The wind, likened to a pure seasonal gale, intensifies the sense of urgency as vegetation and thickets are crushed in the wake of forceful passage. The party repeatedly crosses to distant banks using their arms as improvised support, avoiding routes due to fear of Dhṛtarāṣṭra’s faction. Bhīma bears Kuntī across uneven ground, underscoring protective duty amid logistical strain. By evening they reach a frightening forest tract with scarce roots, fruits, and water; ominous birds and beasts and darkened directions heighten vulnerability. Exhausted and thirsty, the group cannot proceed. Bhīma enters deeper into the forest, finds a broad-shaded banyan (nyagrodha), settles them, and announces he will seek water. Hearing the calls of water-birds (sārasas), he infers a substantial water source, drinks, bathes, and returns carrying water in his cloth. Seeing Kuntī and his brothers sleeping on the bare earth, Bhīma laments the reversal from palace beds to ground-rest, praises Kuntī’s stature and motherhood of the brothers, and reflects on the protective value of righteous kinship networks. He resolves to keep watch through the night so they may drink and recover upon waking.
Chapter Arc: जनमेजय! आचार्य द्रोण अपने शिष्यों को बुलाते हैं और गुरु-दक्षिणा के रूप में एक ही कठोर आज्ञा रखते हैं—पांचालराज द्रुपद को रणभूमि में पकड़कर मेरे पास ले आओ। → कुमार-वीर—‘मैं पहले, मैं पहले’ कहते हुए—प्रतिज्ञा को अपनी कीर्ति का शिखर मानकर पंचाल पर चढ़ दौड़ते हैं। रण में रथ, अश्व, गज और धनुष-टंकार का कोलाहल उठता है; भीम की गदा से पर्वत-से गज रक्त बहाते गिरते हैं, और पाण्डवों का वेग पंचाल-सेना को विचलित कर देता है। → रणमूर्धनि द्रुपद का घेरा टूटता है; पाण्डव-बल के प्रहार से गज-रथ धराशायी होते हैं और अंततः द्रुपद को बंदी बनाकर द्रोण के सम्मुख लाया जाता है—गुरु-दक्षिणा का लक्ष्य साकार। → द्रुपद, पराक्रमी शिष्यों के बीच द्रोण की सामर्थ्य स्वीकार करता है और विनय से स्थायी प्रीति/संबंध की याचना करता है। द्रोण का अपमान-प्रतिशोध अब अधिकार और दंड के रूप में रूपांतरित होता है—शिष्य-बल से गुरु का मान स्थापित। → बंदी द्रुपद के साथ द्रोण क्या निर्णय करेंगे—क्षमा, विभाजन, या अपमान का प्रतिदान? और क्या यह अपमान भविष्य में अग्नि की तरह लौटकर द्रोण के भाग्य को जला देगा?
Shlokas
Verse 1
(दाक्षिणात्य अधिक पाठका १ श्लोक मिलाकर कुल २६ श्लोक हैं) ऑपन-माजल छा अकाल सप्तत्रिशर्दाधिकशततमोब< ध्याय: द्रोणका शिष्योंद्वारा द्रपदपर आक्रमण करवाना
வைசம்பாயனர் கூறினார்—அரசே! பாண்டவர்களும் திருதராஷ்டிரப் புதல்வர்களும் ஆயுதக் கலையில் முழுமையாகத் தேர்ந்திருப்பதைப் பார்த்த குரு துரோணர், குருதக்ஷிணை பெற வேண்டிய காலம் வந்துவிட்டதாக மனத்தில் எண்ணி, தம் நோக்கத்திற்கேற்ற ஒரு தீர்மானத்தை எடுத்தார்.
Verse 2
ततः शिष्यात् समानीय आचार्यो<5र्थमचोदयत् । द्रोण: सर्वानशेषेण दक्षिणार्थ महीपते,जनमेजय! तदनन्तर आचार्यने अपने शिष्योंको बुलाकर उन सबसे गुरुदक्षिणाके लिये इस प्रकार कहा--
பின்னர் ஆசாரியர் துரோணர் சீடர்களை அழைத்து, அரசே ஜனமேஜயா, ஒருவரையும் விடாமல் அனைவரிடமும் குருதக்ஷிணை குறித்து வலியுறுத்தி உரைத்தார்.
Verse 3
पज्चालराजं ट्रुपदं गृहीत्वा रणमूर्धनि । पर्यानयत भद्र व: सा स्थात् परमदक्षिणा
“சீடர்களே! போர்க்களத்தின் நடுவே பாஞ்சால மன்னன் துருபதனைப் பிடித்து என்னிடம் கொண்டு வாருங்கள். உங்களுக்கு நலம் உண்டாகட்டும். அதுவே எனக்கான உயர்ந்த குருதக்ஷிணை ஆகும்.”
Verse 4
तथेत्युक्त्वा तु ते सर्वे रथैस्तूर्ण प्रहारिण: । आचार्य धनदानार्थ द्रोणेन सहिता ययु:
அப்போது “அப்படியே” என்று கூறி, விரைந்து தாக்கும் அந்த அரசகுமாரர்கள் அனைவரும், குருதட்சிணை செலுத்தும் பொருட்டு ஆசாரியர் துரோணருடன் சேர்ந்து தேர்களில் ஏறி அங்கிருந்து புறப்பட்டனர்।
Verse 5
ततो5भिजग्मु: पञ्चालान् निध्नन्तस्ते नरर्षभा: । ममृदुस्तस्य नगर द्रुपदस्य महौजस:
பின்னர் அந்த நரசிறந்தோர் பாஞ்சாலர்கள்மேல் பாய்ந்து அவர்களைத் தாக்கித் தள்ளினர்; மேலும் மகாவலிமை உடைய துருபதனின் நகரை மிதித்துத் தகர்த்தனர்।
Verse 6
दुर्योधनश्व कर्णश्न युयुत्सुश्न महाबल: । दुःशासनो विकर्णश्रव जलसंध: सुलोचन:
துரியோதனன், கர்ணன், மகாபலன் யுயுத்ஸு; மேலும் துஷ்ஷாசனன், விகர்ணன், ஜலசந்தன், சுலோசனன்—இவர்களும் (அவர்களில்) இருந்தனர்।
Verse 7
एते चान्ये च बहवः कुमारा बहुविक्रमा: । अहं पूर्वमहं पूर्वमित्येवं क्षत्रियर्षभा:
இவர்களும் இன்னும் பல பெரும் வீரமுடைய அரசகுமாரர்களும், ‘நான் முதலில்! நான் முதலில்!’ என்று கூறிக்கொண்டு, க்ஷத்திரியர்களில் காளைபோல் முன்னே தள்ளிச் சென்றனர்।
Verse 8
तदनन्तर दुर्योधन, कर्ण, महाबली युयुत्सु, दुःशासन, विकर्ण, जलसंध तथा सुलोचन-- ये और दूसरे भी बहुत-से महापराक्रमी नरश्रेष्ठ क्षत्रियशिरोमणि राजकुमार “पहले मैं युद्ध करूँगा, पहले मैं युद्ध करूँगा” इस प्रकार कहते हुए पंचालदेशमें जा पहुँचे और वहाँके निवासियोंको मारते-पीटते हुए महाबली राजा द्रुपदकी राजधानीको भी रौंदने लगे || ५-- ७ ।। ततो वररथारूढा: कुमारा: सादिभि: सह । प्रविश्य नगरं सर्वे राजमार्गमुपाययु:,उत्तम रथोंपर बैठे हुए वे सभी राजकुमार घुड़सवारोंके साथ नगरमें घुसकर वहाँके राजपथपर चलने लगे
அதன்பின் சிறந்த தேர்களில் ஏறிய அந்த அரசகுமாரர்கள் அனைவரும் குதிரைவீரர்களுடன் நகருக்குள் நுழைந்து அரசவீதியின்வழி சென்றனர்।
Verse 9
तस्मिन् काले तु पाउ्चाल: श्रुत्वा दृष्टयवा महद् बलम् । भ्रातृभि: सहितो राजंस्त्वरया निर्ययौ गृहात्
அந்நேரத்தில் பாஞ்சால அரசன் யஜ்ஞசேனன் (த்ருபதன்) கௌரவர்களின் தாக்குதல் செய்தியைச் செவியுற்று, அவர்களின் மாபெரும் படையைத் தன் கண்களால் கண்டதும், ஓ ஜனமேஜயா, சகோதரர்களுடன் விரைந்து அரண்மனையிலிருந்து வெளியே வந்தான்।
Verse 10
ततस्तु कृतसंनाहा यज्ञसेनसहोदरा: । शरवर्षाणि मुज्चन्त: प्रणेदु: सर्व एव ते,महाराज यज्ञसेन (ट्रुपद) और उनके सब भाइयोंने कवच धारण किये। फिर वे सभी लोग बाणोंकी बौछार करते हुए जोर-जोरसे गर्जना करने लगे
பின்னர் யஜ்ஞசேனன் (த்ருபதன்) மற்றும் அவன் சகோதரர்கள் அனைவரும் கவசம் அணிந்து முழுமையாக ஆயத்தமாயினர்; அதன் பின், ஓ மகாராஜா, அவர்கள் அனைவரும் அம்புமழை பொழிந்து உரக்க முழங்கத் தொடங்கினர்.
Verse 11
ततो रथेन शुभ्रेण समासाद्य तु कौरवान् | यज्ञसेन: शरान् घोरान् ववर्ष युधि दुर्जय:
அதன்பின் போரில் வெல்ல இயலாத யஜ்ஞசேனன் (அரசன் த்ருபதன்) ஒளிவீசும் தேரில் ஏறி கௌரவர்களை அணுகி, போர்க்களத்தில் பயங்கரமான அம்புமழையைப் பொழிந்தான்.
Verse 12
वैशम्पायन उवाच पूर्वमेव तु सम्मन्त्रय पार्थो द्रोणमथाब्रवीत् | दर्पोद्रेकात् कुमाराणामाचार्य द्विजसत्तमम्
வைசம்பாயனர் கூறினார்—ஓ ஜனமேஜயா! இளவரசர்கள் தங்கள் வலமும் வீரமும் குறித்து மிகுந்த அகந்தையால் மிதந்தனர்; ஆகவே பார்த்தன் (அர்ஜுனன்) முன்பே ஆலோசித்து, இருபிறப்போரில் சிறந்த ஆசாரியன் துரோணனை நோக்கி உரைத்தான்.
Verse 13
एषां पराक्रमस्यान्ते वयं कुर्याम साहसम् | एतैरशक्य: पाज्चालो ग्रहीतुं रणमूर्थनि
‘குருதேவா! இவர்கள் தங்கள் வீரத்தை வெளிப்படுத்திய பின், நாங்கள் எங்கள் துணிச்சலான செயலை மேற்கொள்வோம். போரின் முன்னணியில் பாஞ்சால அரசனை இவர்களால் கைதாக்க இயலாது’ என்று நான் நம்புகிறேன்.’
Verse 14
एवमुकक््त्वा तु कौन्तेयो भ्रातृभि: सहितो5नघ: । अर्धक्रोशे तु नगरादतिष्ठद् बहिरेव स:,यों कहकर पापरहित कुन्तीनन्दन अर्जुन अपने भाइयोंके साथ नगरसे बाहर ही आधे कोसकी दूरीपर ठहर गये थे
இவ்வாறு கூறிய பாவமற்ற குந்தீபுத்ரன் அர்ஜுனன், தன் சகோதரர்களுடன் நகரத்துக்கு வெளியே அரைக் குரோசம் தூரத்தில் தங்கினான்।
Verse 15
द्रुपद: कौरवान् दृष्टवा प्राधावत समन्ततः । शरजालेन महता मोहयन् कौरवीं चमूम्
கௌரவர்களைப் பார்த்ததும் அரசன் துருபதன் எல்லாத் திசைகளிலிருந்தும் பாய்ந்து தாக்கினான்; பெரும் அம்புவலையைப் பரப்பி கௌரவ சேனையை மயக்கமும் திகைப்பும் அடையச் செய்தான்।
Verse 16
तमुद्यतं रथेनैकमाशुकारिणमाहवे । अनेकमिव संत्रासान्मेनिरे तत्र कौरवा:
அவனைத் தேரில் தனியாகவே, போரில் வேகமுடன் முன்னேறிக் கொண்டிருப்பதைக் கண்ட அங்கிருந்த கௌரவர்கள் அச்சத்தால் அவனைப் பலர் போல எண்ணினர்।
Verse 17
ट्रुपदस्य शरा घोरा विचेरु: सर्वतो दिशम् । ततः शड्खाश्न भेर्यश्व मृदड़ाश्न सहस्रश:
துருபதனின் கொடிய அம்புகள் எல்லாத் திசைகளிலும் பாய்ந்தன. மன்னரே, அவன் வெற்றியைப் பார்த்ததும் பாஞ்சாலர்களின் இல்லங்களில் ஆயிரக் கணக்கான சங்குகள், பேரிகள், மிருதங்கங்கள் ஒருசேர முழங்கின; மகாத்மா பாஞ்சாலர்களின் சிங்கநாதம் எழுந்தது, வில்லின் நாண்களின் பெரும் டங்காரம் ஆகாயத்தைத் தொட்டு தூரதூரம் எதிரொலித்தது।
Verse 18
प्रावाद्यन्त महाराज पाञ्चालानां निवेशने । सिंहनादश्न संजज्ञे पाज्चालानां महात्मनाम्
மன்னரே, பாஞ்சாலர்களின் குடியிருப்பில் வாத்தியங்கள் முழங்கின; மகாத்மா பாஞ்சாலர்களின் சிங்கநாதம் எழுந்தது।
Verse 19
दुर्योधनो विकर्णश्न सुबाहुर्दीर्घलोचन:
வைசம்பாயனர் கூறினார்—துரியோதனன், விகர்ணன், சுபாஹு, தீர்கலோசனன், துச்சாசனன் ஆகியோர் கோபத்தில் மூழ்கி அம்புமழை பொழிந்தனர். அப்போது போரில் எளிதில் வெல்லப்படாத ரதத்தையுடைய மகாதனுர்தரன் திருபத அரசன், அவர்களின் அம்புகளால் கடுமையாகக் குத்தப்பட்டிருந்தாலும், உடனே அவர்களுடைய எல்லாப் படைகளையும் நெருக்கி வருத்தினான். சுழலும் தீக்குச்சி வட்டம்போல் எல்லாத் திசைகளிலும் சுற்றி, துரியோதனன், விகர்ணன், மகாபலன் கர்ணன், பல வீர அரசகுமாரர்கள் மற்றும் அவர்களுடைய பல்வகைத் துருப்புகளை அம்புகளால் ‘திருப்தி’ செய்யத் தொடங்கினான்.
Verse 20
दुःशासनश्न संक़्रुद्ध: शरवर्षैरवाकिरन् । सो35तिविद्धो महेष्वास: पार्षतो युधि दुर्जय:
வைசம்பாயனர் கூறினார்—துச்சாசனன் கோபத்தில் அம்புமழை பொழிந்தான். போரில் வெல்லற்கரிய மகாதனுர்தரன் பார்ஷதன் (திருபதன்), கடுமையாகக் குத்தப்பட்டிருந்தாலும், அந்தத் தாக்குதலைத் தாங்கி முன்னேறினான்.
Verse 21
व्यधमत् तान्यनीकानि तत्क्षणादेव भारत । दुर्योधनं विकर्ण च कर्ण चापि महाबलम्
ஓ பாரதா! அந்தக் கணமே அவன் அவர்களின் படைவியூகங்களைச் சிதைத்து, துரியோதனன், விகர்ணன், மேலும் மகாபலன் கர்ணன் ஆகியோரையும் தாக்கினான்.
Verse 22
नानानृपसुतान् वीरान् सैन्यानि विविधानि च । अलातचक्रवत् सर्व चरन् बाणैरतर्पयत्
அலாதச்சக்கரம் போல் எங்கும் சுழன்று, பல வீர அரசகுமாரர்களையும் பல்வகைப் படைகளையும் அம்புகளால் ‘திருப்தி’ செய்யத் தொடங்கினான்.
Verse 23
(दुःशासनं च दशभिर्विकर्ण विंशकै: शरै: | शकुनिं विंशकैस्ती&णैर्दशभिर्मर्म भेदिभि: ।।
அதன்பின் நகரத்தார் அனைவரும் உலக்கைகளையும் தண்டுகளையும் எடுத்துக்கொண்டு கௌரவர்கள்மேல் பாய்ந்து, மழை பொழியும் மேகங்கள் போல அவர்கள்மேல் அடிகளின் மழையைப் பொழிந்தனர்.
Verse 24
सबालवृद्धास्ते पौरा: कौरवानभ्यायुस्तदा । श्र॒ुत्वा सुतुमुलं युद्ध कौरवानेव भारत
வைசம்பாயனர் கூறினார்—அப்போது நகர மக்கள், குழந்தை முதல் முதியவர் வரை, அனைவரும் கௌரவர்களை எதிர்த்து விரைந்தனர். ஓ பாரத (ஜனமேஜய)! அங்கே கொடிய, பெரும் கலகப் போர் நடக்கிறது என்று கேட்டதும் கௌரவர்கள் கலங்கி சிதறினர்.
Verse 25
द्रवन्ति सम नदन्ति सम क्रोशन्त: पाण्डवान् प्रति । (पाञज्चालशरभिन्नाड़ो भयमासाद्य वै वृष: । कर्णो रथादवप्लुत्य पलायनपरो5 भवत् ।।
அவர்கள் பாண்டவர்களை நோக்கி ஓடிக்கொண்டே ஒருசேர அலறி, புலம்பி, கூச்சலிட்டனர். பாஞ்சாலரின் அம்புகளால் உடல் கிழிக்கப்பட்ட வृषன் (கர்ணன்) அச்சத்தில் ஆட்கொள்ளப்பட்டான்; ரதத்திலிருந்து குதித்து தப்பிச் செல்லத் துணிந்தான். பாண்டவர்கள் காயமுற்றோரின் மெய்சிலிர்க்கச் செய்யும் ஆற்றலறை ஒலியை கேட்டனர்.
Verse 26
अभिवाद्य ततो द्रोणं रथानारुरुहुस्तदा । युधिष्ठिरं निवार्याशु मा युध्यस्वेति पाण्डवम्
பின்னர் அவர்கள் துரோணரை வணங்கி விரைவாக ரதங்களில் ஏறினர். உடனே அர்ஜுனன் பாண்டுவின் மகன் யுதிஷ்டிரனைத் தடுத்து, “நீங்கள் போரிட வேண்டாம்” என்று கூறினான்.
Verse 27
माद्रेयौ चक्ररक्षौ तु फाल्गुनश्व॒ तदाकरोत् सेनाग्रगो भीमसेन: सदाभूद् गदया सह
அப்போது பால்குணன் (அர்ஜுனன்) மாத்ரியின் மகன்கள் நகுலன், சகதேவன் ஆகியோரைக் தனது ரதச் சக்கரக் காவலர்களாக நியமித்தான். பீமசேனன் எப்போதும் கதையை கையில் ஏந்தி படையின் முன்னணியில் இருந்தான்.
Verse 28
तदा शत्रुस्वनं श्र॒त्वा भ्रातृभि: सहितो5नघ: । अयाज्जवेन कौन्तेयो रथेनानादयन् दिश:
அப்போது எதிரியின் கர்ஜனையை கேட்ட நிர்மலமான குந்தியின் மகன் அர்ஜுனன், சகோதரர்களுடன் பெரும் வேகத்தில் முன்னே பாய்ந்தான்; அவன் ரதத்தின் முழக்கம் எல்லாத் திசைகளையும் அதிர வைத்தது.
Verse 29
जीप नो सहज अत णिरिवानक ततः :स्वनाम् | भीमसेनो :
வைசம்பாயனர் கூறினார்— பீமசேனன் முன்னணியில் நிற்க, பாஞ்சாலரின் பெருஞ்சேனை உயர்ந்த அலைகளால் கலங்கிய மாபெரும் கடலைப் போல முழங்கியது. மகாபாகு பீமன் தண்டம் போன்ற ஆயுதம் தாங்கி, நீதியும் மரணமும் ஆளும் யமனைப் போல அந்தப் பெருஞ்சேனையில் பாய்ந்தான்—கடலில் மகரம் நுழைவதுபோல். கதையுதம் ஏந்திய பீமன் தானே யானைப் படையின்மேல் பாய்ந்து, அடக்கமறா வலிமையால் அதை உடைத்தெறியத் தொடங்கினான்।
Verse 30
प्रविवेश महासेनां मकर: सागर यथा । स्वयमभ्यद्रवद् भीमो नागानीकं॑ गदाधर:
கதையுதம் ஏந்திய பீமன், மகரம் கடலில் நுழைவதுபோல் பெருஞ்சேனையில் நுழைந்தான்; பின்னர் தானே முனைந்து யானைப் படையின்மேல் நேராகப் பாய்ந்தான்।
Verse 31
स युद्धकुशलः पार्थों बाहुवीयेण चातुल: । अहनत् कुञ्जरानीकं गदया कालरूपधृत्
அந்த பார்த்தன் போர்க் கலைஞானத்தில் தேர்ந்தவன்; புயவலிமையில் ஒப்பற்றவன். காலன் போன்ற உருவம் கொண்டு, கதையால் யானைப் படையை அழிக்கத் தொடங்கினான்।
Verse 32
ते गजा गिरिसंकाशा: क्षरन्तो रुधिरं बहु भीमसेनस्य गदया भिन्नमस्तकपिण्डका:
மலைபோல் பெரிதான அந்த யானைகள் மிகுந்த இரத்தம் சொட்டச் சொட்டக் கிடந்தன; பீமசேனனின் கதையால் அவர்களின் தலைக்கூடு சிதறித் துண்டுகளாயிற்று।
Verse 33
पतन्ति द्विरदा भूमौ वज़घातादिवाचला: । गजानश्चान् रथांश्वैव पातयामास पाण्डव:
இடிவெட்டால் தாக்கப்பட்டதுபோல் அந்தப் பெருயானைகள் தரையில் விழுந்தன; அவர்களின் வலிமை செயலிழந்தது. மேலும் அந்தப் பாண்டவன் போர்முனைப்பில் யானைகள், குதிரைகள், ரதங்களையும் வீழ்த்தினான்।
Verse 34
पदातींश्व रथांश्चैव न्यवधीदर्जुनाग्रज: । गोपाल इव दण्डेन यथा पशुगणान् वने
வைசம்பாயனர் கூறினார்—அர்ஜுனனின் மூத்த சகோதரன் காலாட்களையும் ரதவீரர்களையும் வெட்டி வீழ்த்தி, காட்டில் கோபாலன் தண்டத்தால் மாடுகளின் கூட்டத்தை அடக்கி நடத்துவது போல அவர்களைப் பின்னோக்கித் துரத்தினான்.
Verse 35
चालयन् रथनागांश्व॒ संचचाल वृकोदर: । भीमसेनकी गदासे मस्तक फट जानेके कारण वे पर्वतोंके समान विशालकाय गजराज लोहूके झरने बहाते हुए वज़्के आघातसे (पंख कटे हुए) पहाड़ोंकी भाँति पृथ्वीपर गिर पड़ते थे। अर्जुनके बड़े भाई पाण्डुनन्दन भीमने हाथियों
வைசம்பாயனர் கூறினார்—விர்கோதரன் பீமன் ரதங்களையும் யானைகளையும் குதிரைகளையும் குலுங்கச் செய்து போர்க்களத்தில் பாய்ந்தான். பீமசேனனின் கதையடி பட்ட மலைப்போல் பெருத்த யானை அரசர்களின் தலைகள் பிளந்து, இரத்தம் அருவிபோல் வழிந்தோட, அவர்கள் இடியால் இறக்கை அறுக்கப்பட்ட மலைகள் போல மண்ணில் விழுந்தனர். பாண்டுவின் மகன் பீமன் யானை, குதிரை, ரதம் அனைத்தையும் வீழ்த்தி, காலாட்களையும் ரதவீரர்களையும் கொன்றொழித்தான். காட்டில் கோபாலன் தண்டத்தால் மாடுகளைத் துரத்துவது போல, பீமசேனன் ரதவீரர்களையும் யானைக் கூட்டங்களையும் துரத்தித் தொடர்ந்து விரட்டினான்.
Verse 36
पार्षत॑ शरजालेन क्षिपन्नागात् स पाण्डव: । हयौघांश्ष रथौघांक्ष॒ गजौघांश्व॒ समन्तत:ः
வைசம்பாயனர் கூறினார்—அந்த பாண்டவன் அம்புகளின் வலையை எறிந்தவாறே விரைந்து முன்னேறி, எல்லாத் திசைகளிலும் குதிரைப் படைகள், ரதக் கூட்டங்கள், யானைக் கூட்டங்கள் மீது தாக்கினான்.
Verse 37
पातयन् समरे राजन् युगान्ताग्निरिव ज्वलन् | वैशम्पायनजी कहते हैं--राजन्! उस समय द्रोणाचार्यका प्रिय करनेके लिये उद्यत हुए पाण्डुनन्दन अर्जुन द्रुपदपर बाणसमूहोंकी वर्षा करते हुए उनपर चढ़ आये। वे रणभूमिमें घोड़ों
வைசம்பாயனர் கூறினார்—அரசே, அந்தப் போரில் அர்ஜுனன் யுகாந்தத் தீ போல எரிந்து, எதிரிகளை வீழ்த்தியவாறே முன்னேறினான். துரோணரின் விருப்பத்தை நிறைவேற்றத் துருபதனை நோக்கி பாய்ந்து, அம்புமழை பொழிந்து, குதிரை, ரதம், யானை ஆகிய கூட்டங்களை எல்லாத் திசைகளிலும் அழித்தான்.
Verse 38
शरैनननाविधैस्तूर्ण पार्थ संछाद्य सर्वश: । सिंहनादं मुखै: कृत्वा समयुध्यन्त पाण्डवम्
வைசம்பாயனர் கூறினார்—அவனது அம்புகளால் காயமுற்ற பாஞ்சால வீரர்களும் வீரன் சஞ்சயனும் உடனே பலவகை அம்புமழையால் பார்த்தனை எல்லாத் திசைகளிலும் மூடினர். சிங்கம் போல கர்ஜித்து, அவர்கள் பாண்டவனுடன் நேரடிப் போரில் இறங்கினர்.
Verse 39
तद् युद्धमभवद् घोर सुमहाद्भुतदर्शनम् । सिंहनादस्वनं श्रुत्वा नामृष्पतत् पाकशासनि:,वह युद्ध अत्यन्त भयानक और देखनेमें बड़ा ही अद्भुत था। शत्रुओंका सिंहनाद सुनकर इन्द्रकुमार अर्जुन उसे सहन न कर सके
அப்போர் மிகக் கொடுமையானதாகி, காண்பதற்கு பேரதிசயமாகத் தோன்றியது. பகாசுரனை அடக்கிய இந்திரனின் புதல்வன் அர்ஜுனன், பகைவரின் இடிமுழக்கச் சிங்கநாதத்தை கேட்டதும் அதைத் தாங்க இயலவில்லை.
Verse 40
ततः किरीटी सहसा पाञ्चालान् समरे<द्रवत् । छादयन्निषुजालेन महता मोहयन्निव,उस युद्धमें किरीटधारी पार्थने बाणोंका बड़ा भारी जाल-सा बिछाकर पांचालोंको आच्छादित और मोहित-सा करते हुए उनपर सहसा आक्रमण किया
அப்போது கிரீடம் சூடிய அர்ஜுனன் போர்க்களத்தில் திடீரென பாஞ்சாலர்கள்மேல் பாய்ந்தான். பெரும் அம்புவலையை விரித்து அவர்களை மூடிக்கொண்டு, அவர்களை மயக்குவது போலத் தோன்றினான்.
Verse 41
शीघ्रमभ्यस्यतो बाणान् संदधानस्य चानिशम् | नान्तरं ददृशे किंचित् कौन्तेयस्य यशस्विन:
புகழ்மிக்க குந்தியின் புதல்வன் அர்ஜுனன் மிக வேகமாக அம்புகளைப் பயிற்றுவித்து, இடைவிடாது அம்பை அம்பாக வில்லில் பொருத்தினான். அம்பை வில்லில் வைப்பதற்கும் விடுவதற்கும் இடையில் சிறிதளவும் இடைவெளி காணப்படவில்லை.
Verse 42
(न दिशो नान्तरिक्षं च तदा नैव च मेदिनी । अदृश्यत महाराज तत्र किंचन संयुगे ।।
மகாராஜா! அந்தப் போரில் அப்போது திசைகளும் தெரியவில்லை; ஆகாயமும் தெரியவில்லை; பூமியும் கூட—எதுவும் தெளிவாகப் புலப்படவில்லை. வலிமைமிக்க காந்தீவம் தாங்கிய அர்ஜுனன் தன் அம்புகளால் ஒரு கடும் இருளை பரப்பியதுபோல் இருந்தது.
Verse 43
त्वरमाणोभिदुद्राव महेन्द्र शम्बरो यथा । महता शरवर्षेण पार्थ: पाउ्चालमावृणोत्
அப்போது பாஞ்சால அரசன் துருபதன், ஒருகாலத்தில் சம்பரன் மகேந்திரன் இந்திரனைத் தாக்கியதுபோல், விரைந்து அர்ஜுனன்மேல் பாய்ந்தான். ஆனால் குந்தியின் புதல்வன் பார்த்தன் பெரும் அம்புமழையால் பாஞ்சால அரசனை மூடினான்.
Verse 44
ततो हलहलाशब्द आसीत् पाञ्चालके बले । जिघृक्षति महासिंहो गजानामिव यूथपम्
அப்போது பாஞ்சாலப் படையில் பெரும் அலறல் எழுந்தது. யானைக் கூட்டத்தின் தலைவனைப் பிடிக்கப் பெருஞ்சிங்கம் பாய்வதுபோல், அர்ஜுனன் த்ருபதனைப் பிடிக்கத் துடித்தான்; அதே வேளையில் பாஞ்சால வரிசைகளில் பெரும் கலக்கம் பரவியது.
Verse 45
दृष्टवा पार्थ तदा5<यान्तं सत्यजित् सत्यविक्रम: । पाज्चालं वै परिप्रेप्सुर्धनं॑ जयमुपाद्रवत्
அப்போது பார்தன் முன்னே வருவதைக் கண்ட உண்மைப் பராக்கிரமன் சத்யஜித், பாஞ்சால அரசனைப் பாதுகாக்கவும் தனஞ்சயனைத் தடுக்கவும் அர்ஜுனன் மீது பாய்ந்தான். இவ்வாறு இந்திரன்–பலியைப் போல அர்ஜுனனும் பாஞ்சால வீரன் சத்யஜித்தும் போருக்காக நேருக்கு நேர் நின்றனர்; இரு படைகளும் கலக்கத்தில் உதிர்ந்தன.
Verse 46
ततस्त्वर्जुनपाञ्चालौ युद्धाय समुपागतौ । व्यक्षोभयेतां तौ सैन्यमिन्द्रवैरोचनाविव
பின்பு அர்ஜுனனும் பாஞ்சால அரசனும் போருக்காக ஒருவரை ஒருவர் நோக்கி முன்னேறினர். இந்திரன்–வைரோசனனைப் போல அந்த இருவரும் படையனைத்தையும் கலக்கத்தில் ஆழ்த்தினர்.
Verse 47
ततः सत्यजितं पार्थो दशभिर्मर्मभेदिभि: । विव्याध बलवद् गाढं तदद्भुतमिवा भवत्,तब अर्जुनने दस मर्मभेदी बाणोंद्वारा सत्यजितपर बलपूर्वक गहरा आघात करके उन्हें घायल कर दिया। यह अद्भुत-सी बात हुई
அப்போது பார்தன் சத்யஜித்தை பத்து மర్మம் துளைக்கும் அம்புகளால் வலிமையுடன் ஆழமாகக் குத்தினான். அது வியப்பூட்டும் நிகழ்வாகத் தோன்றியது.
Verse 48
ततः शरशतै: पार्थ पाज्चाल: शीघ्रमार्दयत् । पार्थस्तु शरवर्षेण छाद्यमानो महारथ:
அப்போது பாஞ்சால வீரன் விரைவாக நூற்றுக்கணக்கான அம்புகளால் பார்தனைத் துன்புறுத்தினான். ஆனால் மகாரதன் அர்ஜுனன், அம்புமழையில் மூடப்பட்டிருந்தாலும், வில்லின் நாணைச் சீர்செய்து மிகுந்த வேகத்தில் அம்புகளை விடத் தொடங்கினான்; சத்யஜித்தின் வில்லைக் கிழித்து, த்ருபத அரசனை நோக்கி முன்னேறினான்.
Verse 49
वेग॑ चक्रे महावेगो धनुज्यामवमृज्य च । ततः सत्यजितश्चापं छित्त्वा राजानमभ्ययात्
வைசம்பாயனர் கூறினார்— மாபெரும் வேகமுடைய பார்த்தன் அர்ஜுனன் வேகத்தைத் திரட்டினான். வில்லின் நாணைத் துடைத்து ஒழுங்குபடுத்தி, பெரும் வலிமையுடன் அம்புகளைப் பொழியத் தொடங்கினான். பின்னர் சத்யஜித்தின் வில்லை வெட்டி, அரசன் த்ருபதனை நோக்கி முன்னேறினான்.
Verse 50
अथान्यद् धनुरादाय सत्यजिद् वेगवत्तरम् | साश्वंं ससूतं सरथं पार्थ विव्याध सत्वर:,तब सत्यजितने दूसरा अत्यन्त वेगशाली धनुष लेकर तुरंत ही घोड़े, सारथि एवं रथसहित अर्जुनको बींध डाला
பின்னர் சத்யஜித் இன்னும் வேகமிக்க மற்றொரு வில்லை எடுத்துக் கொண்டு, உடனே குதிரைகள், தேரோட்டி, தேருடன் கூடிய பார்த்தன் அர்ஜுனனை அம்புகளால் துளைத்தான்.
Verse 51
सतं न ममृषे पार्थ: पाज्चालेनार्दितो युधि । ततस्तस्य विनाशार्थ सत्वरं व्यसृजच्छरान्
போரில் பாஞ்சால வீரன் செய்த தாக்குதலால் துன்புற்ற பார்த்தன் அர்ஜுனன் அதைத் தாங்க இயலவில்லை. ஆகவே அவனை அழிக்க எண்ணி, அவன் விரைவாக அம்புகளின் மழையைப் பொழிந்தான்.
Verse 52
हयान् ध्वजं धनुर्मुष्टिमुभौ तौ पार्ष्णिसारथी । स तथा भियद्यमानेषु कार्मुकेषु पुन: पुन:
அர்ஜுனன் சத்யஜித்தின் குதிரைகள், கொடி, வில், வில் பிடித்த கை ஆகியவற்றைச் சிதைத்தான்; மேலும் பக்கக் காவலனையும் தேரோட்டியையும்—இருவரையும் செயலிழக்கச் செய்தான். இவ்வாறு மீண்டும் மீண்டும் வில் முறிவதும் குதிரைகள் வீழ்வதும் நிகழ, சத்யஜித் போர்க்களத்திலிருந்து ஓடினான். அவன் போரிலிருந்து விலகுவதைப் பார்த்த பாஞ்சால அரசன் த்ருபதன், பாண்டுவின் மகன் அர்ஜுனன் மீது வேகமாக அம்புமழை பொழிந்தான்; அப்போது வெற்றிவீரர்களில் தலைசிறந்த அர்ஜுனன் அவனுடன் கடும் போரைத் தொடங்கினான்.
Verse 53
हयेषु विनियुक्तेषु विमुखो5भवदाहवे । स सत्यजितमालोक्य तथा विमुखमाहवे
அவனுடைய குதிரைகள் செயலிழக்கச் செய்யப்பட்டபோது, அவன் போரில் இருந்து விலகினான். சத்யஜித் இவ்வாறு போர்க்களத்திலிருந்து பின்னடைவதைப் பார்த்த பாஞ்சால அரசன் த்ருபதன், பாண்டுவின் மகன் அர்ஜுனன் மீது தீவிர வேகத்தில் அம்புமழை பொழிந்தான்; அப்போது வெற்றிவீரர்களில் தலைசிறந்த அர்ஜுனன் அவனுடன் கடும் சமரை நிகழ்த்தினான்.
Verse 54
वेगेन महता राजन्नभ्यवर्षत पाण्डवम् | तदा चक्रे महद् युद्धमर्जुनो जयतां वर:
வைசம்பாயனர் கூறினார்—அரசே, அவன் மிகுந்த வேகமும் வலிமையும் கொண்டு பாண்டவர்மேல் அம்புமழை பொழிந்தான். அப்போது வெற்றிவீரர்களில் முதன்மையான அர்ஜுனன் பெரும் போரில் இறங்கினான்.
Verse 55
तस्य पार्थो धनुश्कछित्त्वा ध्वजं चोव्यामपातयत् | पजञ्चभिस्तस्य विव्याथ हयान् सूतं च सायकै:
அப்போது பார்த்தன் அர்ஜுனன் அவனது வில்லை வெட்டி, கொடியையும் தரையில் வீழ்த்தினான்; பின்னர் ஐந்து அம்புகளால் அவனது குதிரைகளையும் தேரோட்டியையும் காயப்படுத்தினான்.
Verse 56
तत उत्सृज्य तच्चापमाददानं शरावरम् । खड्गमुद्धृत्य कौन्तेय: सिंहनादमथाकरोत्
பின்னர் அந்த வெட்டப்பட்ட வில்லைத் தள்ளிவிட்டு, மற்றொரு விலும் அம்புத்தொகுப்பும் எடுக்க முயன்றபோது, குந்தியின் மகன் அர்ஜுனன் வாளை இழுத்து சிங்கம் போல் கர்ஜித்தான்.
Verse 57
पाञ्चालस्य रथस्येषामाप्लुत्य सहसापतत् । पाञज्चालरथमास्थाय अवित्रस्तो धनंजय:
அப்போது அஞ்சாத தனஞ்சயன் திடீரென பாஞ்சால அரசனின் தேர்தண்டில் பாய்ந்து ஏறினான்; பாஞ்சாலத் தேரில் ஏறி அவர்களைத் தன் கட்டுப்பாட்டுக்குள் கொண்டுவந்தான்.
Verse 58
विक्षोभ्याम्भोनिधिं पार्थस्तं नागमिव सो5ग्रहीत् । ततस्तु सर्वपाञज्चाला विद्रवन्ति दिशो दश
பார்த்தன் அர்ஜுனன், கலங்கிய கடலில் இருந்து பாம்பை பிடிப்பதுபோல் அவனைப் பிடித்து அடக்கினான். அப்போது அச்சமுற்ற பாஞ்சாலப் படை பத்து திசைகளிலும் சிதறி ஓடியது.
Verse 59
दर्शयन् सर्वसैन्यानां स बाद्दोर्बलमात्मन: । सिंहनादस्वनं कृत्वा निर्जनाम धनंजय:,समस्त सैनिकोंको अपना बाहुबल दिखाते हुए अर्जुन सिंहनाद करके वहाँसे लौटे
அனைத்து படைகளின் முன்னும் தன் புஜபலத்தை வெளிப்படுத்தி தனஞ்சயன் (அர்ஜுனன்) சிங்கநாதம் செய்தான்; பின்னர் அந்த இடத்தை வெறிச்சோடச் செய்து அங்கிருந்து விலகினான்.
Verse 60
आयान्तमर्जुनं दृष्टवा कुमारा: सहितास्तदा । ममृदुस्तस्य नगर टद्रुपदस्य महात्मन:,अर्जुनको आते देख सब राजकुमार एकत्र हो महात्मा ट्रपदके नगरका विध्वंस करने लगे
அர்ஜுனன் வருவதைக் கண்டதும், இளவரசர்கள் அனைவரும் ஒன்றுகூடி மகாத்மா துருபதனின் நகரத்தைத் தாக்கி சேதப்படுத்தத் தொடங்கினர்.
Verse 61
अर्जुन उवाच सम्बन्धी कुरुवीराणां द्रुपदो राजसत्तम: । मा वधीस्तद्धलं भीम गुरुदानं प्रदीयताम्
அர்ஜுனன் கூறினான்—“பீமா! அரசர்களில் சிறந்த துருபதன் குரு வீரர்களின் உறவினர். ஆகவே அவன் படையை அழிக்காதே. குருதட்சிணையாக துரோணருக்கு அரசன் துருபதனையே ஒப்படை.”
Verse 62
वैशमग्पायन उवाच भीमसेनस्तदा राजन्नर्जुनेन निवारित: । अतृप्तो युद्धधर्मेषु न््यवर्तत महाबल:
வைசம்பாயனர் கூறினார்—ஓ அரசன் ஜனமேஜயா! அப்போது அர்ஜுனன் தடுத்ததால், யுத்ததர்மத்தில் இன்னும் திருப்தியடையாதிருந்தாலும், மகாபலன் பீமசேனன் விலகினான்.
Verse 63
ते यज्ञसेन द्रुपदं गृहीत्वा रणमूर्थनि । उपाजहु: सहामात्यं द्रोणाय भरतर्षभ,भरतश्रेष्ठ जनमेजय! उन पाण्डवने यज्ञसेन द्रुपदको मन्त्रियोंसहित संग्रामभूमिमें बंदी बनाकर द्रोणाचार्यको उपहारके रूपमें दे दिया
வைசம்பாயனர் கூறினார்—ஓ பாரதசிறந்தவனே! போர்க்களத்தின் முன்னணியில் யஜ்ஞசேனன் துருபதனை அமைச்சர்களுடன் பிடித்து, பாண்டவர்கள் துரோணாசாரியருக்கு காணிக்கையாக ஒப்படைத்தனர்.
Verse 64
भग्नदर्प हृतधनं तं तथा वशमागतम् | स वैरं मनसा ध्यात्वा द्रोणो द्रुपदमब्रवीत्
அவனுடைய அகந்தை நொறுங்கியது; செல்வம் பறிக்கப்பட்டது; அவன் முழுமையாக அடக்கப்பட்டான். அப்போது துரோணர் மனத்தில் பழைய பகையை நினைத்து அரசன் துருபதனை நோக்கி கூறினார்—
Verse 65
विमृद्य तरसा राष्ट्र पुरं ते मृदितं मया । प्राप्प जीवं रिपुवशं सखिपूर्व किमिष्यते
“அரசே! நான் வலிமையால் உன் நாட்டை மிதித்து நசைத்தேன்; உன் நகரைத் தூளாக்கினேன். இப்போது நீ பகைவரின் ஆட்சிக்குள், உயிரை மட்டும் காப்பாற்றிக் கொண்டு இங்கே வந்திருக்கிறாய். சொல்—இப்போது அந்தப் பழைய நட்பையே நாடுகிறாயா?”
Verse 66
एवमुक््त्वा प्रहस्यैनं किंचित् स पुनरब्रवीत् । मा भे: प्राणभयाद् वीर क्षमिणो ब्राह्मणा वयम्
இவ்வாறு கூறி துரோணர் சிறிது சிரித்து, மீண்டும் சொன்னார்—“வீரனே! உயிர் அச்சத்தால் அஞ்சாதே; நாங்கள் பிராமணர்கள் இயல்பாகவே பொறுமையுடனும் மன்னிப்புடனும் இருப்பவர்கள்.”
Verse 67
आश्रमे क्रीडितं यत् तु त्वया बाल्ये मया सह । तेन संवर्द्धित: स्नेह: प्रीतिश्न क्षत्रियर्षभ
“க்ஷத்திரியருள் சிறந்தவனே! சிறுவயதில் நீ என்னுடன் ஆசிரமத்தில் விளையாடியதனால், உன்னிடம் எனது பாசமும் அன்பும் மிகுதியாக வளர்ந்தன.”
Verse 68
प्रार्थयेयं त्वया सख्यं पुनरेव जनाधिप । वरं ददामि ते राजन् राज्यस्यार्धमवाप्रुहि
“மக்களுடைய தலைவனே! மீண்டும் உன்னுடன் நட்பை வேண்டுகிறேன். அரசே! உனக்கு ஒரு வரம் அளிக்கிறேன்—இந்த அரசின் பாதியை என்னிடமிருந்து ஏற்றுக்கொள்.”
Verse 69
अराजा किल नो राज्ञ: सखा भवितुमहसि । अतः: प्रयतितं राज्ये यज्ञसेन मया तव,'यज्ञसेन! तुमने कहा था--जो राजा नहीं है, वह राजाका मित्र नहीं हो सकता; इसीलिये मैंने तुम्हारा राज्य लेनेका प्रयत्न किया है
வைசம்பாயனர் கூறினார்—“யஜ்ஞசேன! அரசன் அல்லாதவன் அரசனுக்கு நண்பனாக முடியாது என்று நீ சொன்னாய்; ஆகவே உன் அரசாட்சியை நிலைநிறுத்த நான் முயன்றேன்.”
Verse 70
राजासि दक्षिणे कूले भागीरथ्याहमुत्तरे । सखायं मां विजानीहि पाउ्चाल यदि मन्यसे,“गंगाके दक्षिण प्रदेशके तुम राजा हो और उत्तरके भूभागका राजा मैं हूँ। पांचाल! अब यदि उचित समझो तो मुझे अपना मित्र मानो”
வைசம்பாயனர் கூறினார்—“பாகீரதியின் தென் கரையில் நீ அரசன்; வடப் பகுதியின் அரசன் நான். பாஞ்சாலா! உகந்ததாக எண்ணினால் என்னை உன் நண்பனென அறிந்துகொள்.”
Verse 71
दुपद उवाच अनाश्षर्यत्रिदं ब्रह्मन् विक्रान्तेषु महात्मसु । प्रीये त्वयाहं त्वत्तश्न॒ प्रीतिमिच्छामि शाश्व॒तीम्
த்ருபதன் கூறினான்—“பிராமணரே! உம்மைப் போன்ற வீரமிகு மகாத்மர்களிடம் இத்தகைய பெருந்தன்மை இருப்பது வியப்பல்ல. உம்மால் நான் மிக மகிழ்கிறேன்; உம்முடன் நிலையான நட்பும் அன்பும் வேண்டுகிறேன்.”
Verse 72
वैशग्पायन उवाच एवमुक्त: स तं॑ द्रोणो मोक्षयामास भारत । सत्कृत्य चैनं प्रीतात्मा राज्यार्ध प्रत्यपादयत्
வைசம்பாயனர் கூறினார்—“பாரதா! இவ்வாறு சொல்லப்பட்டதும் துரோணன் அவனை விடுவித்தான்; மகிழ்ந்த மனத்துடன் உரிய மரியாதை செய்து, அரசின் பாதியை அவனுக்கு மீட்டளித்தான்.”
Verse 73
माकन्दीमथ गज्जायास्तीरे जनपदायुताम् । सो<ध्यावसद् दीनमना: काम्पिल्यं च पुरोत्तमम्
வைசம்பாயனர் கூறினார்—“பின்னர் அவன் மனம் தளர்ந்து, கங்கைக் கரையில் பல குடியிருப்புகள் நிறைந்த மாகந்தியில், மேலும் நகரங்களில் சிறந்த காம்பில்யத்திலும் தங்கினான்.”
Verse 74
दक्षिणांश्नापि पञज्चालान् यावच्चर्मण्वती नदी । द्रोणेन चैवं ट्रपद: परिभूयाथ पालित:
வைசம்பாயனர் கூறினார்—துரோணர் இவ்வாறு அரசன் துருபதனை வென்று அவமதித்தபின்பும், சர்மண்வதி நதி வரை உள்ள தென் பாஞ்சாலத்தின் ஆட்சியை அவனிடமே வைத்துத் தன்னிடத்தில் அவனைப் பாதுகாத்தார்।
Verse 75
क्षात्रेण च बलेनास्य नापश्यत् स पराजयम् | हीनं विदित्वा चात्मानं ब्राह्ेण स बलेन तु
வைசம்பாயனர் கூறினார்—துருபதன், தன் க்ஷத்திரியப் பலத்தாலும் போர்திறனாலும் துரோணரின் தோல்வியை எதிர்பார்க்க இயலவில்லை. பிராமணப் பலம்—தவமும் தேஜஸும்—அதில் தன்னைத் தாழ்ந்தவன் என உணர்ந்து, துரோணரை வெல்ல வல்ல வலிமைமிக்க மகனைப் பெறும் ஆசையுடன் பூமியெங்கும் அலைந்தான். இதற்கிடையில் துரோணர் வட பாஞ்சாலத்தின் அஹிச்சத்திர அரசைத் தம் வசப்படுத்தினார்.
Verse 76
पुत्रजन्म परीप्सन् वै पृथिवीमन्वसंचरत् । अहिच्छत्रं च विषयं द्रोणग: समभिपद्यत
வைசம்பாயனர் கூறினார்—மகன் பிறப்பை விரும்பி துருபதன் பூமியெங்கும் அலைந்தான். அந்த இடைவெளியில் துரோணபுத்ரன் அஸ்வத்தாமா அஹிச்சத்திரம் எனும் நாட்டையும் அரசையும் கைப்பற்றினான்.
Verse 77
एवं राजन्नहिच्छत्रा पुरी जनपदायुता । युधि निर्जित्य पार्थेन द्रोणाय प्रतिपादिता
வைசம்பாயனர் கூறினார்—அரசே, இவ்வாறு பல மாவட்டங்களால் வளமுற்ற அஹிச்சத்திரா நகரை போரில் வென்ற பார்த்தன் (அர்ஜுனன்), குருதட்சிணையாக முறையாகத் துரோணரிடம் ஒப்படைத்தான்.
Verse 136
इस प्रकार श्रीमहाभारत आदिपववके अन्तर्गत यम्भवपर्वमें अस्त्र- कौशलदर्शनविषयक एक सौ छत्तीसवाँ अध्याय पूरा हुआ
இவ்வாறு ஸ்ரீமகாபாரதத்தின் ஆதிபர்வத்தின் உட்பட்ட சம்பவபர்வத்தில் ஆயுதக் கலைத் திறன் வெளிப்பாடு பற்றிய நூற்று முப்பத்தாறாம் அத்தியாயம் நிறைவுற்றது.
Verse 137
इति श्रीमहाभारते आदिपर्वणि सम्भवपर्वणि द्रुपदशासने सप्तत्रिंशदाधिकशततमो<ध्याय:
இவ்வாறு ஸ்ரீமகாபாரதத்தின் ஆதிபர்வத்தில் உள்ள சம்பவபர்வத்தில் “த்ருபதசாசனம்” எனும் நூற்று முப்பத்தேழாவது அத்தியாயம் நிறைவுற்றது.
Verse 183
धनुर्ज्यातलशब्दश्न संस्पृश्य गगनं महान् | द्रपदके भयंकर बाण सब दिशाओंमें विचरने लगे। महाराज! उनकी विजय होती देख पांचालोंके घरोंमें शंख
வைசம்பாயனர் கூறினார்—வில் நாண்களின் பேரொலி எழுந்து, அது ஆகாயத்தைத் தொடுவதைப் போலத் தோன்றியது. அச்சமூட்டும் அம்புகள் எல்லாத் திசைகளிலும் பாய்ந்து சென்றன. அரசே! அவர்களின் வெற்றியைக் கண்டதும் பாஞ்சாலர்களின் இல்லங்களில் சங்குகள், பேரிகள், மிருதங்கங்கள் முதலிய ஆயிரக்கணக்கான வாத்தியங்கள் ஒரே நேரத்தில் முழங்கின. பெரும் உள்ளார்ந்த வலிமை கொண்ட பாஞ்சால சேனைகள் சிங்கநாதம் செய்தன; அதே வேளையில் வில் நாண்களின் கடும் ஒலி வானெங்கும் பரவி எங்கும் எதிரொலித்தது.
Frequently Asked Questions
The chapter presents a survival-ethics dilemma: how to preserve family safety and dignity while operating under concealment—balancing speed, secrecy, and care for exhausted dependents without increasing detection risk.
Adversity is framed as a test of dharma expressed through concrete care—resource-seeking, sheltering, and vigilance—where leadership is measured by protection of the vulnerable and steadiness under reversed fortune.
No explicit phalaśruti appears here; the meta-function is narrative-ethical, using Bhīma’s lament and resolve as an exemplum of protective duty and resilience within the epic’s broader moral causality.