
Bhārgava Rāma at Māhiṣmatī: Narmadā-stuti and the Challenge to Kārttavīryārjuna
இந்த அதிகாரத்தில் வசிஷ்டர் உரையாக, கிருஷ்ணன் மறைந்த பின் பார்கவ ராமன் (பரசுராமன்) பற்றிய வர்ணனை வருகிறது; கிருஷ்ணப் பாதிப்பால் அவனது தன்னம்பிக்கை மேலும் உயர்ந்ததாகக் கூறப்படுகிறது. அவன் எரியும் தீப்பொறிபோல், ஹைஹயர்களின் மையமும் கார்த்தவீர்யார்ஜுனனுடன் தொடர்புடையதுமான மாஹிஷ்மதியை நோக்கி முன்னேறுகிறான். நர்மதா பரம புனிதை—தரிசனமாத்திரத்தால் பாபநாசினி எனப் போற்றப்படுகிறாள்; ராமன் அவளை ‘ஹரதேஹ-சமுத்பவா’ என்று வணங்கி, விரைவான சத்ருநாசமும் வரங்களும் வேண்டுகிறான்; தீர்த்த சக்தி தர்மயுத்தத்தைத் தாங்குகிறது என்பதும் வெளிப்படுகிறது. பின்னர் ராமன் கார்த்தவீர்யார்ஜுனனிடம் தூதனை அனுப்பி, தூத தர்மம் மற்றும் தூதனுக்கான அபயம் ஆகியவற்றை வலியுறுத்தி முறையான போர்ச் சவால் விடுக்கிறான். தூதன் அரசசபையில் செய்தியைச் சொல்ல, அளவற்ற வலிமையும் வெற்றிப் பெருமிதமும் கொண்ட ஹைஹய அரசன் கோபத்துடன் பதிலளித்து, தன் புஜபலத்தால் பிற அரசர்களை அடக்கியதாகப் பெருமை பேசிக் கொண்டு போருக்கு ஒப்புக்கொள்கிறான். இவ்வாறு நர்மதா தீர்த்தம், வம்ச விரோதம், தூத நெறி ஆகியவை கதையை முன்னெடுக்கின்றன.
Verse 1
इति श्रीब्रहामाण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यभागे तृतीय उपोद्धातपादे भर्गवचरिते सप्तत्रिंशत्तमो ऽध्यायः // ३७// वसिष्ठ उवाच अन्तर्द्धानं गते कृष्णे रामस्तु सुमहायशाः / समुद्रिक्तमथात्मानं मेने कृष्णानुभावतः
இவ்வாறு ஸ்ரீபிரஹ்மாண்ட மகாபுராணம் (வாயு உரைத்தது) நடுப்பகுதியின் மூன்றாம் உபோதாதபாதத்தில் பார்கவசரிதத்தின் முப்பத்தேழாம் அதிகாரம். வசிஷ்டர் கூறினார்—கிருஷ்ணன் மறைந்தபின், மிகப் புகழ்மிக்க ராமன் கிருஷ்ணனின் தாக்கத்தால் தன்னை மிகுந்த உந்துதலுடன் இருப்பதாக எண்ணினான்.
Verse 2
अकृतव्रणसंयुक्तः प्रदीप्ताग्निरिव ज्वलन् / समायातो भार्गवो ऽसीपुरीं महिष्मतीं प्रति
காயமற்ற உடலுடன், எரியும் தீப்போல் ஜ்வலித்து, பார்கவன் அசிபுரி மகிஷ்மதியை நோக்கி வந்தான்.
Verse 3
यत्र पापहरा पुण्या नर्मदा सरितां वरा / पुनाति दर्शनादेव प्राणिनः पापिनो ह्यपि
எங்கே நதிகளில் சிறந்த, புனிதமும் பாபநாசினியுமான நர்மதா ஓடுகிறாளோ; அவளின் தரிசனமே பாவிகளான உயிர்களையும் தூய்மைப்படுத்தும்.
Verse 4
पुरा त्रय हरेणापि निविष्टेन महात्मना / त्रिपुरस्य विनाशाय कृतो यत्नो महीपते
ஓ மஹீபதே! முற்காலத்தில் மகாத்மா ஹரியும் திரிபுரத்தை அழிக்க உறுதியாக முயன்றான்।
Verse 5
तत्र किं वर्ण्यते पुण्यं नृणां देवस्वरूपिणाम् / सदृष्ट्वा नर्मदां भूप भर्गवः कुलनन्दनः
ஓ அரசே! அங்கே தேவச్వరூபமான மனிதர்களின் புண்ணியத்தை என்ன சொல்லி வர்ணிப்பது? நர்மதையைத் தரிசித்து ப்ருகுவம்சக் குலநந்தன் மகிழ்ந்தான்।
Verse 6
नमश्चकार सुप्रीतः शत्रुसाधनतत्परः / नमो ऽस्तु नर्मदे तुभ्यं हरदेहसमुद्भवे
பகைவரை அடக்கத் துடித்தவன் மிக மகிழ்ந்து வணங்கினான்—“ஹரியின் தேகத்திலிருந்து தோன்றிய நர்மதையே, உனக்கு நமஸ்காரம்.”
Verse 7
क्षिप्रं नाशय शत्रून्मे वरदा भव शोभने / इत्येवं स नमस्कृत्य नर्मदां पापनाशिनीम्
“அழகியவளே! என் பகைவர்களை விரைவில் அழி; வரம் அளிப்பவளாக இரு.” என்று கூறி பாபநாசினி நர்மதையை வணங்கினான்।
Verse 8
दूतं प्रस्थापयामास कार्त्तवीर्यार्जुनं प्रति / दूत राजात्वया वाच्यो यदहं वच्मि ते ऽनघ
பின்னர் அவன் கார்த்தவீர்யார்ஜுனனிடம் தூதனை அனுப்பி, “குற்றமற்ற தூதா, நான் சொல்வதையே அரசனிடம் கூறு” என்றான்।
Verse 9
न संदेहस्त्वया कार्यो दूतः क्वापि न बध्यते / यद्बलं तु समाश्रित्य जमदग्निमुनिं नृपः
நீ சந்தேகம் கொள்ள வேண்டாம்; தூதனை எங்கும் கட்டுவதில்லை. எந்த வலிமையைச் சார்ந்து அந்த அரசன் ஜமதக்னி முனிவனை அணைந்தானோ.
Verse 10
तिरस्त्वं कृतवान्मूढ तत्पुत्रो योद्धुमागतः / शीघ्रं निर्गच्छ मन्दात्मन्युद्धं रामाय देहि तत्
மூடனே! நீ அவனை அவமதித்தாய்; அவன் மகன் போரிட வந்துள்ளான். மந்தமனமே, விரைந்து வெளியே வந்து அந்தப் போரைக் ராமனுக்குக் கொடு.
Verse 11
भार्गवं त्वं समासाद्य गच्छ लोकान्तरं त्वरा / इत्येवमुक्त्वा राजानं श्रुत्वा तस्य वचस्तथा
‘பார்கவ ராமனை எதிர்கொண்டு, விரைவில் வேறு உலகத்திற்குச் செல்.’ என்று கூறி, அரசன் அவன் சொற்களை அப்படியே கேட்டான்.
Verse 12
शीघ्रमागच्छ भद्रं ते विलंबो नेह शस्यते / तेनैवमुक्तो दूतस्तु गतो हैहयभूपतिम्
விரைந்து வா, உனக்கு நலம் உண்டாக; இங்கே தாமதம் புகழத்தக்கதல்ல. இவ்வாறு சொல்லப்பட்ட தூதன் ஹைஹய அரசனை அணைந்தான்.
Verse 13
रामोदितं तत्सकलं श्रावयामास संसदि / स राजात्रेयभक्तस्तु महाबलपराक्रमः
அவன் சபையில் ராமன் உரைத்த அனைத்தையும் கேட்கச் செய்தான். அந்த அரசன் அத்ரேயரின் பக்தன்; மாபெரும் வலமும் வீரமும் உடையவன்.
Verse 14
चुक्रोध श्रुत्वा वाच्यं तद्दूतमुत्तरमावहत् / कार्त्तवीर्य उवाच मया भुजबलेनैव दत्तदत्तेन मेदिनी
அந்த வார்த்தையைச் செவிமடுத்து அவர் சினந்து தூதனைப் பதிலுடன் அனுப்பினார். கார்த்தவீர்யன் கூறினான்—என் புஜபலத்தாலேயே, தத்தனின் தத்தவழக்கின்படி, இந்த மெதினியை நான் பெற்றேன்।
Verse 15
जिता प्रसह्य भूपालान्बद्ध्वानीय निजं पुरम् / तद्बलं मयि वर्त्तेत युद्धं दास्ये तवाधुना
நான் அரசர்களை வலுக்கட்டாயமாக வென்று கட்டி என் நகருக்குக் கொண்டு வந்தேன். அவர்களின் வலிமை என்னிடமே நிலைக்கட்டும்; இப்போது உனக்கு யுத்தம் அளிப்பேன்।
Verse 16
इत्युत्क्वा विससर्ज्जाशु दूतं हैहयभूपतिः / सेनाध्यक्षं समाहूय प्रोवाच वदतां वरः
இவ்வாறு சொல்லி ஹைஹய அரசன் தூதனை விரைவில் அனுப்பிவிட்டான். பின்னர் சேனாதிபதியை அழைத்து, சொல்வல்லவன் ஆகிய அரசன் கூறினான்।
Verse 17
सज्जं कुरु महाभाग सैन्यं मे वीरसंमतः / योत्स्ये रामेण भृगुणा विलंबो मा भवत्विति
மகாபாக்யவானே, வீரர்க்கு உகந்தவனே! என் சேனையைத் தயார் செய். நான் ப்ருகுவம்சத்து ராமனுடன் போரிடுவேன்; தாமதம் வேண்டாம்।
Verse 18
एवमुक्तो महावीरः सेनाध्यक्षः प्रतापनः / सैन्यं सज्जं विधायाशु चतुरङ्ग न्यवेदयत्
இவ்வாறு கூறப்பட்டதும், பராக்கிரமமிக்க மகாவீர சேனாதிபதி விரைவில் நான்கு அங்கங்களுடைய சேனையைத் தயார் செய்து அரசனிடம் அறிவித்தான்।
Verse 19
सैन्यं सज्जं समाकर्ण्य कार्त्तवीर्यो नृपो मुदा / सूतोपनीतं स्वरथमारुरोह विशांपते
படை ஆயத்தமெனக் கேட்டு கார்த்தவீர்ய மன்னன் மகிழ்ந்தான்; சாரதி கொண்டு வந்த தன் தேரில் ஏறி, குடிகளின் தலைவனாய் புறப்பட்டான்.
Verse 20
तस्य राज्ञः समन्तात्तु सामन्ता मण्डलेश्वराः / अनेकाक्षौहिणीयुक्ताः परिवार्योपतस्थिरे
அந்த அரசனைச் சுற்றிலும் சாமந்தரும் மண்டலேஸ்வரரும் பல அக்ஷௌஹிணி படைகளுடன் சூழ்ந்து வந்து பணிந்தனர்.
Verse 21
नागास्तु कोटिशस्तत्र हयस्यन्दनपत्तयः / असंख्याता महाराज सैन्ये सागरसन्निभे
மகாராஜா! கடல்போல் விரிந்த அந்தப் படையில் யானைகள் கோடிக்கணக்கில்; குதிரை, தேரு, காலாட்கள் எண்ணற்றவையாக இருந்தன.
Verse 22
दृश्यन्ते तत्र भूपाला नानावंशसमुद्भवाः / महावीरा महाकाया नानायुद्धविशारदाः
அங்கே பல வம்சங்களில் பிறந்த அரசர்கள் காணப்பட்டனர்—மகாவீரர், பெருந்தோற்றம் உடையோர், பலவகை யுத்தங்களில் தேர்ந்தோர்.
Verse 23
नानाशस्त्रास्त्रकुशला नानावाहगता नृपाः / नानालङ्कारसंयुक्ता मत्ता दानविभूषिताः
அந்த அரசர்கள் பலவகை ஆயுதங்களில் தேர்ந்தோர், பலவகை வாகனங்களில் ஏறியோர்; பல அலங்காரங்களால் அலங்கரிக்கப்பட்டு, உற்சாகமுற்று, தானத்தால் மிளிர்ந்தனர்.
Verse 24
महामात्रकृतेद्देशा भान्ति नागा ह्यनेकशः / नानाज्ञातिसमुत्पन्ना हयाः पवनरंहसः
மஹாமாத்திரர்கள் அமைத்த நாடுகள் ஒளிர்ந்தன; பல யானைகள் பிரகாசித்தன. பல குலங்களில் பிறந்த, காற்றின் வேகத்தில் பாயும் குதிரைகளும் இருந்தன.
Verse 25
प्लवन्तो भान्ति भूपाल सादिभिः कृतशिक्षणाः / स्यन्दनानि सुदीर्घाणि जवनाश्वयुतानि च
ஓ அரசே! சாரதிகள் முதலியோர் பயிற்றுவித்த குதிரைகள் துள்ளி ஓடி அழகுறத் தோன்றின. மேலும் யவனக் குதிரைகள் பூட்டிய மிக நீளமான தேர்களும் இருந்தன.
Verse 26
चक्रनिर्घोषयुक्तानि प्रावृण्मेघोपमानि च / पदातयस्तु राजन्ते खड्गचर्मधरा नृप
சக்கரங்களின் முழக்கத்துடன் அந்தத் தேர்கள் மழைக்கால மேகங்களைப் போலத் தோன்றின. அரசே! வாள் மற்றும் கேடயம் தாங்கிய காலாட்படையும் ஒளிர்ந்தது.
Verse 27
अहंपूर्वमहंपूर्वमित्यहंपूर्वकान्विताः / यदा प्रचलितं सैन्यं कार्त्तवीर्यार्जुनस्य वै
‘நான் முன்னே, நான் முன்னே’ எனும் ‘அஹம்பூர்வ’ மனப்பாங்குடன், கார்த்தவீர்யார்ஜுனனின் படை உண்மையாக நகரத் தொடங்கியபோது.
Verse 28
तदा प्राच्छादितं व्योम रजसा च दिशो दश / नानावादित्रनिर्घोषैर्हयानां ह्रेषितैस्तथा
அப்போது வானமும் பத்து திசைகளும் தூசியால் மூடப்பட்டன; பலவகை வாத்தியங்களின் முழக்கமும் குதிரைகளின் கத்தலும் அதனை நிரப்பின.
Verse 29
गजानां बृंहितै राजन्व्याप्तं गगनमण्डलम् / मार्गे ददर्श राजेन्द्रो विपरीतानि भूपते
அரசே, யானைகளின் கர்ஜனையால் ஆகாயமண்டலம் நிறைந்தது; வழியில் அரசேந்திரன், அரசனே, எதிர்மறை அபசகுனங்களை கண்டான்।
Verse 30
शकुनानि रणे तस्य मृत्युदौत्यकराणि च / मुक्तकेशां छिन्ननासां रुदतीं च दिगंबराम्
அவனுடைய போரில் மரணதூதரைப் போல் அபசகுனங்கள் தோன்றின; சிதறிய கூந்தலுடன், வெட்டப்பட்ட மூக்குடன், அழுதுகொண்டே திகம்பரியாகிய பெண்ணையும் கண்டான்।
Verse 31
कृष्णवस्त्रपरीधानां वनितां स ददर्श ह / कुचैलं पतितं भग्नं नग्नं काषायवाससम्
அவன் கரிய ஆடை அணிந்த பெண்ணைக் கண்டான்; மேலும் அழுக்கான ஆடை, விழுந்தது, உடைந்தது, நிர்வாணம், காவிய ஆடை அணிந்தவனையும் கண்டான்।
Verse 32
अङ्गहीनं ददर्शासौ नरं दुःशितमानसम् / गोधां च शशकं शल्यं रिक्तकुम्भं सरीमृपम्
அவன் அங்கமற்ற, கெட்ட மனமுடைய ஒருவனை கண்டான்; மேலும் உடும்பு, முயல், சல்யம் (முள்/அம்பு), காலியான குடம், நீர்சார் மிருகத்தையும் கண்டான்।
Verse 33
कार्पासं कच्छपं तैलं लवणं चास्थिखण्डकम् / स्वदक्षिणे शृगालं च कुर्वन्तं भैर्वं रवम्
அவன் பருத்தி, ஆமை, எண்ணெய், உப்பு, எலும்புத் துண்டையும் கண்டான்; மேலும் தன் வலப்புறத்தில் பைரவனைப் போல் பயங்கர ஒலி எழுப்பும் நரியையும் கண்டான்।
Verse 34
रोगिणं पुंल्कसं चैव वृषं च श्येनभल्लुकौ / दृष्ट्वापि प्रययौ योद्धुं कालपाशावृतो हझात्
நோயுற்றவன், புஂல்கசன், காளை, மேலும் ஷ்யேனமும் பல்லூகமும் ஆகியவற்றைக் கண்டும் அவன் போருக்கு சென்றான்; காலத்தின் பாசத்தில் கட்டுண்டவனாய் தளர்ந்தான்.
Verse 35
नर्मदोत्तरतीरस्थो ह्यकृतव्रणसंयुतः / वटच्छायासमासीनो रामो ऽपश्यदुपागतम्
நர்மதையின் வடகரையில், காயமின்றி, ஆலமர நிழலில் அமர்ந்திருந்த ராமன் அருகே வந்தவனை கண்டான்.
Verse 36
कार्त्तवीर्यं नृपवरं शतकोटिनृपान्वितम् / सहस्राक्षौहिणीयुक्तं दृष्ट्वा बभूव ह
சிறந்த அரசன் கார்த்தவீர்யனை—எண்ணற்ற அரசர்கள் சூழ, ஆயிரம் அக்ஷௌஹிணி படையுடன் கூடியவனை—கண்டு அவன் வியந்தான்.
Verse 37
अद्य मे सिद्धिमायातं कार्यं चिरसमीहितम् / यद्दृष्टिगोचरो जातः कार्तवीर्यो नृपाधमः
இன்று என் நீண்டநாள் விருப்பமான காரியம் நிறைவேறியது; ஏனெனில் அந்தத் தாழ்ந்த அரசன் கார்த்தவீர்யன் என் கண்முன் வந்தான்.
Verse 38
इत्येवमुक्त्वा चोत्थाय धृत्वा परशुमायुधम् / व्यञ्जृभतारिनाशायसिंहः क्रुद्धो यथा तथा
இவ்வாறு சொல்லி எழுந்து, பரசுவை ஆயுதமாக ஏந்தினான்; பகைநாசத்திற்காக கோபித்த சிங்கம்போல் கர்ஜித்தான்.
Verse 39
दृष्ट्वा समुद्यतं रामं सैनिकानां वधाय च / चकंपिरे भृशं सर्वे मृत्योरिव शरीरिणः
படையினரை அழிக்கத் தயாராக எழுந்த ராமனைப் பார்த்ததும், உடலுடைய அனைவரும் மரணத்தின் முன் நிற்பதுபோல் மிகுந்து நடுங்கினர்।
Verse 40
स यत्र यत्रानिलरंहसं भृगुश्चिक्षेप रोषेण युतः परश्वधम् / ततस्ततश्छिन्नभुजोरुकङ्घरा नागा हयाः शूरनरा निपेतुः
கோபம் கொண்ட ப்ருகுவம்சத்தவன் எங்கெங்கும் காற்றின் வேகத்தோடு பரசுவை எறிந்தானோ, அங்கங்கும் வெட்டப்பட்ட கை, தொடை, தோள் உடைய யானைகள், குதிரைகள், வீரர்கள் வீழ்ந்தனர்।
Verse 41
यथा गजेन्द्रो मदयुक्समन्ततो नालं वनं भर्द्दयति प्रधावन् / तथैव रामो ऽपि मनोनिलौजा विमर्द्दयामास नृपस्य सेनाम्
மதம் கொண்ட யானை அரசன் ஓடிச் சென்று நாணல் காடைச் சுற்றிலும் மிதித்து நசுக்குவது போல, மனவேகத்துடன் எழுந்த ராமனும் அரசனின் சேனையை நசுக்கினான்।
Verse 42
दृष्ट्वा तमित्थं प्रहरन्तमोजसा रामं रणे शस्त्रभृतां वरिष्ठम् / उद्यम्य चापं महदास्थितो रथं सृज्यं च कृत्वा किलमन्स्यराजः
போரில் ஆயுததாரர்களில் சிறந்த ராமன் இவ்வாறு வலிமையுடன் தாக்குவதைக் கண்டு, மானஸ்யராஜன் பெரிய வில்லை எடுத்து ரதத்தில் ஏறி அம்பு விடத் தயாரானான்।
Verse 43
आकृष्य वाणाननलोग्रतेजसः समाकिरन्भार्गवमाससाद / दृष्ट्वा तमायान्तमथो महात्मा रामो गृहीत्वा धनुषं महोग्रम्
அக்னிபோல் கடும் ஒளி கொண்ட அம்புகளை இழுத்து, அவன் பார்கவனை அம்புமழையால் மூடி நெருங்கினான்; அவன் வருவதைப் பார்த்த மகாத்மா ராமனும் மிகக் கொடிய வில்லைப் பிடித்தான்।
Verse 44
वायव्यमस्त्रं विदधे रुषाप्लुतो निवारयन्मङ्गलबाणवर्षम् / स चापि राजातिबलो मनस्वी ससर्ज रामाय तु पर्वतास्त्रम्
கோபம் பொங்க அவன் வாயவ்ய அஸ்திரத்தைச் செலுத்தி மங்கள அம்புகளின் மழையைத் தடுத்தான். பின்னர் மிகுந்த வலமும் திடமனமும் கொண்ட அரசன் ராமர்மேல் பர்வதாஸ்திரத்தை எறிந்தான்.
Verse 45
तस्तंभ तेनातिबलं तदस्त्रं वायव्यमिष्वस्त्रविधानदक्षः / रामो ऽपि तत्रातिबलं विदित्वा तं मत्स्यराजं विविधास्त्रपूगैः
வாயவ்யமும் அம்பாஸ்திர விதானமும் அறிந்த ராமர், அந்த மிக வலிமையான அஸ்திரத்தைத் தடுத்து நிறுத்தினார். அதன் பேராற்றலை உணர்ந்து, ராமர் மತ್ಸ்யராஜனைப் பலவகை அஸ்திரக் கூட்டங்களால் தாக்கினார்.
Verse 46
किरन्तमाजौ प्रसभं सुमोच नारायणास्त्रं विधिमन्त्रयुक्तम् / नारायणास्त्रे भृगुणा प्रयुक्ते रामेण राजन्नृपतेर्वधाय
போர்க்களத்தில் வன்மையாக அம்புகளைப் பொழிந்தவனை எதிர்த்து, விதி-மந்திரம் இணைந்த நாராயணாஸ்திரத்தை ராமர் விடுத்தார். அரசே, ப்ருகுவால் அளிக்கப்பட்ட அந்த நாராயணாஸ்திரம் மூலம் ராமர் அந்த அரசனை வதைக்கத் தாக்கினார்.
Verse 47
दिशस्तु सर्वाः सुभृशं हि तेजसा प्रजज्वलुर्मत्स्यपतिश्चकंपे / रामस्तु तस्याथ विलक्ष्य कम्पं बाणैश्चतुर्भिर्निजघान वाहान्
அந்த ஒளிவீச்சால் எல்லாத் திசைகளும் மிகுந்து எரிந்தன; மత్స்யபதி நடுங்கினான். அவன் நடுக்கத்தை உணர்ந்த ராமர் நான்கு அம்புகளால் அவன் வாகனங்களை வீழ்த்தினார்.
Verse 48
शरेण चैकेन ध्वजं महात्मा चिच्छेद चापं च शरद्वयेन / बाणेन चैकेन प्रसह्य सारथिं निपात्य भूमौ रथमार्द्दयत्त्रिभिः
மகாத்மா ஒரே அம்பால் கொடியை வெட்டி, இரண்டு அம்புகளால் வில்லையும் துண்டித்தார். பின்னர் ஒரே அம்பால் சாரதியை வலுக்கட்டாயமாக நிலத்தில் வீழ்த்தி, மூன்று அம்புகளால் ரதத்தை நொறுக்கினார்.
Verse 49
त्यक्त्वा रथं भूमिगतं च मङ्गलं परश्वधेनाशु जघान मूर्द्धनि / स भिन्नशीर्षो रुधिरं वमन्मुहुर्मर्च्छामवाप्याथ ममार च क्षणात्
தேரை விட்டு இறங்கி தரையில் நின்றவாறு, அவர் தனது கோடரியால் மங்களனின் தலையில் வேகமாகத் தாக்கினார். தலை பிளந்து, இரத்தம் கக்கியவாறு மயக்கமடைந்த அவன், ஒரு கணத்தில் உயிரிழந்தான்.
Verse 50
तत्सैन्यमस्त्रेण च संप्रदग्धं विनाशमायादथ भस्मसात्क्षणात् / तस्मिन्निपतिते राज्ञि चन्द्रवंशसमुद्भवे
அவனது படை அஸ்திரத்தால் எரிக்கப்பட்டு, ஒரு கணத்தில் சாம்பலாகி அழிந்தது. சந்திர வம்சத்தில் தோன்றிய அந்த அரசன் வீழ்ந்தபோது...
Verse 51
मङ्गले नृपतिश्रेष्ठे रामो हर्षमुपागतः
அரசர்களில் சிறந்தவனான மங்களன் வீழ்ந்தபோது, ராமர் (பரசுராமர்) மகிழ்ச்சி அடைந்தார்.
The episode centers on the Bhārgava (Paraśurāma/Jamadagni line) in confrontation with the Haihaya king Kārttavīryārjuna, a classic dynastic rivalry framed as both political contest and dharmic reckoning.
Narmadā is presented as intrinsically purifying—capable of removing sin by mere sight—and as a boon-bestowing power invoked by Rāma; her epithet ‘Haradeha-samudbhavā’ embeds the river in Śaiva cosmology while legitimizing the hero’s mission through sacred geography.
The text highlights dūta-dharma: an envoy should not be bound or harmed (‘dūtaḥ kvāpi na badhyate’), underscoring that even imminent warfare is preceded by protocol and moral constraint.