Adhyaya 10
Shukla YajurvedaAdhyaya 1034 Mantras

Adhyaya 10

Sautramani and supplementary Soma rites.

← Adhyaya 9Adhyaya 11

Mantras

Mantra 1

अ॒पो दे॒वा मधु॑मतीरगृभ्ण॒न्नूर्ज॑स्वती राज॒स्वश्चिता॑नाः । याभि॑र्मि॒त्रावरु॑णाव॒भ्यषि॑ञ्च॒न्याभि॒रिन्द्र॒मन॑य॒न्नत्यरा॑तीः

देवाः मधुमतीरापः अगृह्णन्—ऊर्जस्वतीः, राजस्वश्चितानाः। याभिः मित्रावरुणावभ्यषिञ्चन्, याभिः इन्द्रं सर्वा अतिरातीः अनेयन्।

Mantra 2

वृष्ण॑ ऊ॒र्मिर॑सि राष्ट्र॒दा रा॒ष्ट्रं मे॑ देहि॒ स्वाहा॒ । वृष्ण॑ ऊ॒र्मिर॑सि राष्ट्र॒दा रा॒ष्ट्रम॒मुष्मै॑ देहि । वृ॑षसे॒नो॒ऽसि राष्ट्र॒दा रा॒ष्ट्रं मे॑ देहि॒ स्वाहा॑ । वृषसे॒नो॒ऽसि राष्ट्र॒दा रा॒ष्ट्रम॒मुष्मै॑ देहि

वृष्ण ऊर्मिरसि राष्ट्रदा; राष्ट्रं मे देहि स्वाहा। वृष्ण ऊर्मिरसि राष्ट्रदा; राष्ट्रममुष्मै देहि। वृषसेनोऽसि राष्ट्रदा; राष्ट्रं मे देहि स्वाहा। वृषसेनोऽसि राष्ट्रदा; राष्ट्रममुष्मै देहि।

Mantra 3

अ॒र्थेत॑ स्थ राष्ट्र॒दा रा॒ष्ट्रं मे॑ दत्त॒ स्वाहा॒ । ऽर्थेत॑ स्थ राष्ट्र॒दा रा॒ष्ट्रम॒मुष्मै॑ द॒त्तौज॑स्वती स्थ राष्ट्र॒दा रा॒ष्ट्रं मे॑ दत्त॒ स्वाहौज॑स्वती स्थ राष्ट्र॒दा रा॒ष्ट्रम॒मुष्मै॑ द॒त्ताप॑: परिवा॒हिणी॑ स्थ राष्ट्र॒दा रा॒ष्ट्रं मे॑ दत्त॒ स्वाहा॑ । ऽप॑: परिवा॒हिणी॑ स्थ राष्ट्र॒दा रा॒ष्ट्रम॒मुष्मै॑ दत्ता॒पां पति॑रसि राष्ट्र॒दा रा॒ष्ट्रं मे॑ देहि॒ स्वाहा॒ । ऽपां पति॑रसि राष्ट्र॒दा रा॒ष्ट्रम॒मुष्मै॑ देह्य॒पां गर्भो॑ऽसि राष्ट्र॒दा रा॒ष्ट्रं मे॑ देहि॒ स्वाहा॒ । ऽपां गर्भो॑ सि राष्ट्र॒दा रा॒ष्ट्रम॒मुष्मै॑ देहि॒

अर्थेत स्थ राष्ट्रदा; राष्ट्रं मे दत्त स्वाहा। अर्थेत स्थ राष्ट्रदा; राष्ट्रममुष्मै दत्त। ओजस्वती स्थ राष्ट्रदा; राष्ट्रं मे दत्त स्वाहा। ओजस्वती स्थ राष्ट्रदा; राष्ट्रममुष्मै दत्त। आपः परिवाहिणी स्थ राष्ट्रदा; राष्ट्रं मे दत्त स्वाहा। आपः परिवाहिणी स्थ राष्ट्रदा; राष्ट्रममुष्मै दत्ता। अपां पतिरसि राष्ट्रदा; राष्ट्रं मे देहि स्वाहा। अपां पतिरसि राष्ट्रदा; राष्ट्रममुष्मै देहि। अपां गर्भोऽसि राष्ट्रदा; राष्ट्रं मे देहि स्वाहा। अपां गर्भोऽसि राष्ट्रदा; राष्ट्रममुष्मै देहि।

Mantra 4

सूर्य॑त्वचस स्थ राष्ट्र॒दा रा॒ष्ट्रं मे॑ दत्त॒ स्वाहा॒ । सूर्य॑त्वचस स्थ राष्ट्र॒दा रा॒ष्ट्रम॒मुष्मै॑ दत्त सूर्य॑वर्चस स्थ राष्ट्र॒दा रा॒ष्ट्रं मे॑ दत्त॒ स्वाहा॒ । सूर्य॑वर्चस स्थ राष्ट्र॒दा रा॒ष्ट्रम॒मुष्मै॑ दत्त॒ मान्दा॑ स्थ राष्ट्र॒दा रा॒ष्ट्रं मे॑ दत्त॒ स्वाहा॒ । मान्दा॑ स्थ राष्ट्र॒दा रा॒ष्ट्रम॒मुष्मै॑ दत्त व्रज॒क्षित॑ स्थ राष्ट्र॒दा रा॒ष्ट्रं मे॑ दत्त॒ स्वाहा॑ । व्रज॒क्षित॑ स्थ राष्ट्र॒दा रा॒ष्ट्रम॒मुष्मै॑ दत्त॒ वाशा॑ स्थ राष्ट्र॒दा रा॒ष्ट्रं मे॑ दत्त॒ स्वाहा॒ । वाशा॑ स्थ राष्ट्र॒दा रा॒ष्ट्रम॒मुष्मै॑ दत्त॒ शवि॑ष्ठा स्थ राष्ट्र॒दा रा॒ष्ट्रं मे॑ दत्त॒ स्वाहा॒ । शवि॑ष्ठा स्थ राष्ट्र॒दा रा॒ष्ट्रम॒मुष्मै॑ दत्त॒ शक्व॑री स्थ राष्ट्र॒दा रा॒ष्ट्रं मे॑ दत्त॒ स्वाहा॒ । शक्व॑री स्थ राष्ट्र॒दा रा॒ष्ट्रम॒मुष्मै॑ दत्त जन॒भृत॑ स्थ राष्ट्र॒दा रा॒ष्ट्रं मे॑ दत्त॒ स्वाहा॑ । जन॒भृत॑ स्थ राष्ट्र॒दा रा॒ष्ट्रम॒मुष्मै॑ दत्त विश्व॒भृत॑ स्थ राष्ट्र॒दा रा॒ष्ट्रं मे॑ दत्त॒ स्वाहा॑ । विश्व॒भृत॑ स्थ राष्ट्र॒दा रा॒ष्ट्रम॒मुष्मै॑ द॒त्ताप॑: स्व॒राज॑ स्थ राष्ट्र॒दा रा॒ष्ट्रम॒मुष्मै॑ दत्त । मधु॑मती॒र्मधु॑मतीभिः पृच्यन्तां॒ महि॑ क्ष॒त्रं क्ष॒त्रिया॑य वन्वा॒नांना॑धृष्टाः सीदत स॒हौज॑सो॒ महि॑ क्ष॒त्रं क्ष॒त्रिया॑य॒ दध॑तीः

सूर्यत्वचसः स्थ राष्ट्रदा; राष्ट्रं मे दत्त स्वाहा। सूर्यत्वचसः स्थ राष्ट्रदा; राष्ट्रममुष्मै दत्त। सूर्यवर्चसः स्थ राष्ट्रदा; राष्ट्रं मे दत्त स्वाहा। सूर्यवर्चसः स्थ राष्ट्रदा; राष्ट्रममुष्मै दत्त। मान्दाः स्थ राष्ट्रदा; राष्ट्रं मे दत्त स्वाहा। मान्दाः स्थ राष्ट्रदा; राष्ट्रममुष्मै दत्त। व्रजक्षितः स्थ राष्ट्रदा; राष्ट्रं मे दत्त स्वाहा। व्रजक्षितः स्थ राष्ट्रदा; राष्ट्रममुष्मै दत्त। वाशाः स्थ राष्ट्रदा; राष्ट्रं मे दत्त स्वाहा। वाशाः स्थ राष्ट्रदा; राष्ट्रममुष्मै दत्त। शविष्ठाः स्थ राष्ट्रदा; राष्ट्रं मे दत्त स्वाहा। शविष्ठाः स्थ राष्ट्रदा; राष्ट्रममुष्मै दत्त। शक्वरीः स्थ राष्ट्रदा; राष्ट्रं मे दत्त स्वाहा। शक्वरीः स्थ राष्ट्रदा; राष्ट्रममुष्मै दत्त। जनभृतः स्थ राष्ट्रदा; राष्ट्रं मे दत्त स्वाहा। जनभृतः स्थ राष्ट्रदा; राष्ट्रममुष्मै दत्त। विश्वभृतः स्थ राष्ट्रदा; राष्ट्रं मे दत्त स्वाहा। विश्वभृतः स्थ राष्ट्रदा; राष्ट्रममुष्मै दत्त। आपः स्वराजः स्थ राष्ट्रदा; राष्ट्रममुष्मै दत्त। मधुमतीर्मधुमतीभिः पृच्यन्तां; महि क्षत्रं क्षत्रियाय वन्वानानामधृष्टाः सीदत सहौजसो महि क्षत्रं क्षत्रियाय दधतीः।

Mantra 5

सोम॑स्य॒ त्विषि॑रसि॒ तवे॑व मे॒ त्विषि॑र्भूयात् । अ॒ग्नये॒ स्वाहा॒ सोमा॑य॒ स्वाहा॑ सवि॒त्रे स्वाहा॒ सर॑स्वत्यै॒ स्वाहा॑ पू॒ष्णे स्वाहा॒ बृह॒स्पत॑ये॒ स्वाहेन्द्रा॑य॒ स्वाहा॒ घोषा॑य॒ स्वाहा॒ श्लोका॑य॒ स्वाहा ऽᳪशा॑य॒ स्वाहा॒ भगा॑य॒ स्वाहा॑ ऽर्य॒म्णे स्वाहा॑

त्वं सोमस्य त्विषिरसि; तव एव मे त्विषिर्भूयात्। अग्नये स्वाहा। सोमाय स्वाहा। सवित्रे स्वाहा। सरस्वत्यै स्वाहा। पूष्णे स्वाहा। बृहस्पतये स्वाहा। इन्द्राय स्वाहा। घोषाय स्वाहा। श्लोकाय स्वाहा। अंशाय स्वाहा। भगाय स्वाहा। अर्यम्णे स्वाहा।

Mantra 6

प॒वित्रे॑ स्थो वैष्ण॒व्यौ॒ सवि॒तुर्व॑: प्रस॒व उत्पु॑ना॒म्यच्छि॑द्रेण प॒वित्रे॑ण॒ सूर्य॑स्य र॒श्मिभि॑: । अनि॑भृष्टमसि वा॒चो बन्धु॑स्तपो॒जाः सोम॑स्य दा॒त्रम॑सि॒ स्वाहा॑ राज॒स्व॒:

पवित्रे स्थो वैष्णव्यौ। सवितुर्वः प्रसव उत्पुनाम्यच्छिद्रेण पवित्रेण सूर्यस्य रश्मिभिः। अनिभृष्टमसि वाचो बन्धुस्तपोजाः सोमस्य दात्रमसि। स्वाहा। राजस्व।

Mantra 7

स॒ध॒मादो॑ द्यु॒म्निनी॒राप॑ ए॒ता अना॑धृष्टा अप॒स्यो वसा॑नाः । प॒स्त्या॒सु चक्रे॒ वरु॑णः स॒धस्थ॑म॒पाᳪ शिशु॑र्मा॒तृत॑मास्व॒न्तः

सधमादो द्युम्निनीराप एता अनाधृष्टा अपस्यो वसानाः। पस्त्यासु चक्रे वरुणः सधस्थमपां शिशुर्मातृतमास्वन्तः।

Mantra 8

क्ष॒त्रस्योल्ब॑मसि क्ष॒त्रस्य॑ ज॒राय्व॑सि क्ष॒त्रस्य॒ योनि॑रसि क्ष॒त्रस्य॒ नाभि॑र॒सीन्द्र॑स्य॒ वार्त्र॑घ्नमसि मि॒त्रस्या॑सि॒ वरु॑णस्यासि॒ त्वया॒ऽयं वृ॒त्रं ब॑धेत् । दृ॒बाऽसि॑ रु॒जाऽसि॑ क्षु॒माऽसि॑ । पा॒तैनं॒ प्राञ्चं॑ पा॒तैनं प्र॒त्यञ्चं॑ पा॒तैनं॑ ति॒र्यञ्चं॑ दि॒ग्भ्यः पा॑त

क्षत्रस्योल्बमसि क्षत्रस्य जराय्वसि क्षत्रस्य योनिरसि क्षत्रस्य नाभिरसि। इन्द्रस्य वार्त्रघ्नमसि मित्रस्यासि वरुणस्यासि। त्वयाऽयं वृत्रं बधेत्। द्रुबाऽसि रुजाऽसि क्षुमाऽसि। पातैनं प्राञ्चं पातैनं प्रत्यञ्चं पातैनं तिर्यञ्चं दिग्भ्यः पात।

Mantra 9

आ॒विर्म॑या॒ आवि॑त्तो अ॒ग्निर्गृ॒हप॑तिरावि॑त्त॒ इन्द्रो॑ वृ॒द्धश्र॑वा॒ आवि॑त्तौ मि॒त्रावरु॑णौ धृ॒तव्र॑ता॒वावि॑त्तः पू॒षा वि॒श्ववे॑दा॒ आवि॑त्ते॒ द्यावा॑पृथि॒वी वि॒श्वश॑म्भुवा॒वावि॒त्तादि॑तिरु॒रुश॑र्मा

मयि आविर्भवतु—गृहपतिरग्निरावित्तः; वृद्धश्रवा इन्द्रोऽप्यावित्तः; धृतव्रतौ मित्रावरुणावावित्तौ; विश्ववेदा पूषावावित्तः; विश्वशम्भुवौ द्यावापृथिव्यावावित्ते; उरुशर्मा अदितिरावित्तेति।

Mantra 10

अवे॑ष्टा दन्द॒शूका॑ः प्राची॒मा रो॑ह गाय॒त्री त्वा॑ऽवतु रथन्त॒रᳪ साम॑ त्रि॒वृत्स्तोमो॑ वस॒न्त ऋ॒तुर्ब्रह्म॒ द्रवि॑णम्

अवेष्टा दन्दशूकाः। प्राचीमा रोह। गायत्री त्वाऽवतु; रथन्तरं साम; त्रिवृत्स्तोमः; वसन्त ऋतुः; ब्रह्म द्रविणम्।

Mantra 11

दक्षि॑णा॒मा रो॑ह त्रि॒ष्टुप् त्वा॑ऽवतु बृ॒हत्साम॑ पञ्चद॒श स्तोमो॑ ग्री॒ष्म ऋ॒तुः क्ष॒त्रं द्रवि॑णम्

दक्षिणामा रोह। त्रिष्टुप् त्वाऽवतु; बृहत्साम; पञ्चदश स्तोमः; ग्रीष्म ऋतुः; क्षत्रं द्रविणम्।

Mantra 12

प्र॒तीची॒मा रो॑ह॒ जग॑ती त्वाऽवतु वैरू॒पᳪ साम॑ सप्तद॒श स्तोमो॑ व॒र्षा ऋ॒तुर्विड् द्रवि॑णम्

प्रतीचीं दिशमारोह। जगती त्वाऽवतु; वैरूपं साम तेऽस्तु; सप्तदशः स्तोमः; वर्षा ऋतुः; विड् (विश्) द्रविणम्।

Mantra 13

उदी॑ची॒मा रो॑हानु॒ष्टुप् त्वा॑ऽवतु वैरा॒जᳪ सामै॑कवि॒ᳪश स्तोम॑ः श॒रदृ॒तुः फलं॒ द्रवि॑णम्

उदीचीं दिशमारोह। अनुष्टुप् त्वाऽवतु; वैराजं साम तेऽस्तु; एकविंशः स्तोमः; शरदृतुः; फलं द्रविणम्।

Mantra 14

ऊ॒र्ध्वामा रो॑ह प॒ङ्क्तिस्त्वा॑ऽवतु शाक्वररैव॒ते साम॑नी त्रिणवत्रयस्त्रि॒ᳪशौ॒ स्तोमौ॑ हेमन्तशिशि॒रावृ॒तू वर्चो॒ द्रवि॑णं॒ प्रत्य॑स्तं॒ नमु॑चे॒ः शिर॑ः

ऊर्ध्वां दिशमारोह। पङ्क्तिस्त्वाऽवतु; शाक्वररैवते सामनी तेऽस्ताम्; त्रिणवत्रयस्त्रिंशौ स्तोमौ; हेमन्तशिशिरावृतू; वर्चो द्रविणम्; नमुचेः शिरः प्रत्यस्तम्।

Mantra 15

सोम॑स्य॒ त्विषि॑रसि॒ तवे॑व मे॒ त्विषि॑र्भूयात् । मृ॒त्योः पा॒ह्योजो॑ऽसि॒ सहो॑ऽस्य॒मृत॑मसि

त्वं सोमस्य त्विषिरसि; तवैव मे त्विषिर्भूयात्। मृत्योः पाहि। ओजोऽसि; सहोऽसि; अमृतमसि।

Mantra 16

हिर॑ण्यरूपा उ॒षसो॑ विरो॒क उ॒भावि॑न्द्रा॒ उदि॑थ॒: सूर्य॑श्च । आ रो॑हतं वरुण मित्र॒ गर्त्तं॒ तत॑श्चक्षाथा॒मदि॑तिं॒ दितिं॑ च मि॒त्रो॒ऽसि॒ वरु॑णोऽसि

हिरण्यरूपा उषसो विरोका; उभाविन्द्रः सूर्यश्च उदितौ। हे वरुण-मित्रौ, गर्तं आरॊहतम्; ततश्चक्षाथामदितिं दितिं च। त्वं मित्रोऽसि; त्वं वरुणोऽसि।

Mantra 17

सोम॑स्य त्वा द्यु॒म्नेना॒भि षि॑ञ्चाम्य॒ग्नेर्भ्राज॑सा॒ सूर्य॑स्य॒ वर्च॒सेन्द्र॑स्येन्द्रि॒येण॑ । क्ष॒त्राणां॑ क्ष॒त्रप॑तिरे॒ध्यति॑ दि॒द्यून् पा॑हि

सोमस्य त्वा द्युम्नेना अभिषिञ्चामि; अग्नेर्भ्राजसा सूर्यस्य वर्चसा इन्द्रस्येन्द्रियेण। क्षत्राणां क्षत्रपतिर् एध्यति; दिद्यून् पाहि।

Mantra 18

इ॒मं दे॑वा असप॒त्नᳪ सु॑वध्वं मह॒ते क्ष॒त्राय॑ मह॒ते ज्यै॑ष्ठ्याय मह॒ते जान॑राज्या॒येन्द्र॑स्येन्द्रि॒याय॑ । इ॒मम॒मुष्य॑ पु॒त्रम॒मुष्यै॑ पु॒त्रमस्यै वि॒श ए॒ष वो॑ऽमी॒ राजा॒ सोमो॒ऽस्माकं॑ ब्राह्म॒णाना॒ᳪराजा॑

इमं देवा असपत्नं सुवध्वं महते क्षत्राय महते ज्यैष्ठ्याय महते जानराज्याय इन्द्रस्येन्द्रियाय। इमम् अमुष्य पुत्रम् अमुष्यै पुत्रम् अस्यै विश एष वःऽमी राजा; सोमोऽस्माकं ब्राह्मणानां राजा।

Mantra 19

प्र पर्व॑तस्य वृष॒भस्य॑ पृ॒ष्ठान्नाव॑श्चरन्ति स्व॒सिच॑ इया॒नाः । ता आऽव॑वृत्रन्नध॒रागुद॑क्ता॒ अहिं॑ बु॒ध्न्य॒मनु॒ रीय॑माणाः । विष्णो॑र्वि॒क्रम॑णमसि॒ विष्णो॒र्विक्रा॑न्तमसि॒ विष्णो॑: क्रा॒न्तम॑सि

प्र पर्वतस्य वृषभस्य पृष्ठान् नावश्चरन्ति स्वसिच इयानाः। ता आववृत्रन्नधरा गुदक्ता अहिं बुध्न्यमनु रीयमाणाः। विष्णोर्विक्रमणमसि; विष्णोर्विक्रान्तमसि; विष्णोः क्रान्तमसि।

Mantra 20

प्रजा॑पते॒ न त्वदे॒तान्य॒न्यो विश्वा॑ रू॒पाणि॒ परि॒ ता ब॑भूव । यत्का॑मास्ते जुहु॒मस्तन्नो॑ अस्त्व॒यम॒मुष्य॑ पि॒तासाव॒स्य पि॒ता व॒यᳪ स्या॑म॒ पत॑यो रयी॒णाᳪ स्वाहा॑ । रुद्र॒ यत्ते॒ क्रिवि॒ परं॒ नाम॒ तस्मि॑न्हु॒तम॑स्यमे॒ष्टम॑सि॒ स्वाहा॑

प्रजापते, न त्वदेतान्यन्यो विश्वा रूपाणि परितो बभूव। यत्कामास्ते जुहुमस्तन्नोऽस्तु; अयममुष्य पिता, असौ अस्य पिता; वयं स्याम पतयो रयीणाम्—स्वाहा। रुद्र, यत्ते क्रिवि परं नाम, तस्मिन्हुतमस्यमेष्टतमसि—स्वाहा।

Mantra 21

इन्द्र॑स्य॒ वज्रो॑ऽसि मि॒त्रावरु॑णयोस्त्वा प्रशा॒स्त्रोः प्र॒शिषा॑ युनज्मि । अव्य॑थायै त्वा स्व॒धायै॒ त्वाऽरि॑ष्टो॒ अर्जु॑नो म॒रुतां॑ प्रस॒वेन॑ ज॒यापा॑म॒ मन॑सा॒ समि॑न्द्रि॒येण॑

इन्द्रस्य वज्रोऽसि। मित्रावरुणयोः प्रशिषा, प्रशास्त्रोः प्रशिषा त्वा युनज्मि। अव्यथायै त्वा युनज्मि, स्वधायै त्वा युनज्मि। अरिष्टोऽर्जुनो मरुतां प्रसवेन—मनसा समिन्द्रियेण जलानि जयापाम।

Mantra 22

मा त॑ इन्द्र ते व॒यं तु॑राषा॒डयु॑क्तासो अब्र॒ह्मता॒ विद॑साम । तिष्ठा॒ रथ॒मधि॒ यं व॑ज्रह॒स्ता र॒श्मीन् दे॑व युवसे॒ स्वश्वा॑न्

मा ते, इन्द्र, वयं तुराषाड् अयुक्तासोऽब्राह्मता विदसाम। तिष्ठ रथम् अधि यं वज्रहस्ता देव युवसे; रश्मीन् युवसे स्वश्वान्।

Mantra 23

अ॒ग्नये॑ गृ॒हप॑तये॒ स्वाहा॒ सोमा॑य॒ वन॒स्पत॑ये॒ स्वाहा॑ म॒रुता॒मोज॑से॒ स्वाहेन्द्र॑स्येन्द्रि॒याय॒ स्वाहा॑ । पृथि॑वि मात॒र्मा मा॑ हिᳪसी॒र्मो अ॒हं त्वाम्

अग्नये गृहपतये स्वाहा। सोमाय वनस्पतये स्वाहा। मरुतामोजसे स्वाहा। इन्द्रस्येन्द्रियाय स्वाहा। पृथिवि मातर्मा मा हिंसीः, मो अहं त्वाम्।

Mantra 24

ह॒ᳪसः शु॑चि॒षद्वसु॑रन्तरिक्ष॒सद्धोता॑ वेदि॒षदति॑थिर्दुरोण॒सत् । नृ॒षद्व॑र॒सदृ॑त॒सद्व्यो॑म॒सद॒ब्जा गो॒जा ऋ॑त॒जा अ॑द्रि॒जा ऋ॒तं बृ॒हत्

हंसः शुचिषत् आसीनः; वसुरन्तरिक्षसत्; होता वेदिषत्; अतिथिर्दुरोणसत्। नृषत् वरसत् ऋतसत् व्योमसत्—अब्जा गोजा ऋतजा अद्रिजा—स एव ऋतं बृहत्।

Mantra 25

इय॑द॒स्यायु॑र॒स्यायु॒र्मयि॑ धेहि॒ युङ्ङ॑सि॒ वर्चो॑ऽसि॒ वर्चो॒ मयि॑ धे॒ह्यूर्ग॒स्यूर्जं॒ मयि॑ धेहि ।। इन्द्र॑स्य वां वीर्य॒कृतो॑ बा॒हू अ॑भ्यु॒पाव॑हरामि

इयदस्यायुरस्यायुर् मयि धेहि। युङ्ङसि वर्चोऽसि वर्चो मयि धेहि। ऊर्गस्य ऊर्जं मयि धेहि। इन्द्रस्य वां वीर्यकृतो बाहू अभ्युपावहरामि।

Mantra 26

स्यो॒नाऽसि॑ सु॒षदा॑ऽसि क्ष॒त्रस्य॒ योनि॑रसि । स्यो॒नामा सी॑द सु॒षदा॒मा सी॑द क्ष॒त्रस्य॒ योनि॒मा सी॑द

स्योनाऽसि; सुषदाऽसि; क्षत्रस्य योनिरसि। स्योनामासीद; सुषदामासीद; क्षत्रस्य योनिमासीद।

Mantra 27

नि ष॑साद घृ॒तव्र॑तो॒ वरु॑णः प॒स्त्यास्वा । साम्रा॑ज्याय सु॒क्रतु॑:

नि षसाद घृतव्रतो वरुणः पस्त्यास्वा। साम्राज्याय सुक्रतुः।

Mantra 28

अ॒भि॒भूर॑स्ये॒तास्ते॒ पञ्च॒ दिश॑: कल्पन्तां॒ ब्रह्मँ॒स्त्वं ब्र॒ह्माऽसि॑ सवि॒ताऽसि॑ स॒त्यप्र॑सवो॒ वरु॑णोऽसि स॒त्यौजा॒ इन्द्रो॑ऽसि॒ विशौ॑जा रु॒द्रो॒ऽसि सु॒शेव॑: । बहु॑कार॒ श्रेय॑स्कर॒ भूय॑स्क॒रेन्द्र॑स्य॒ वज्रो॑ऽसि॒ तेन॑ मे रध्य

अभिभूरसि; एतास्ते पञ्च दिशः कल्पन्ताम्। ब्रह्मँस्त्वं ब्रह्माऽसि; सविताऽसि सत्यप्रसवः; वरुणोऽसि सत्यौजाः; इन्द्रोऽसि विशौजाः; रुद्रोऽसि सुशेवः। बहुकार; श्रेयस्कर; भूयस्कर। इन्द्रस्य वज्रोऽसि; तेन मे रध्य।

Mantra 29

अ॒ग्निः पृ॒थुर्धर्म॑ण॒स्पति॑र्जुषा॒णो अ॒ग्निः पृ॒थुर्धर्म॑ण॒स्पति॒राज्य॑स्य वेतु॒ स्वाहा॑ स्वाहा॑कृता॒: सूर्य॑स्य र॒श्मिभि॑र्यतध्वᳪ सजा॒तानां॑ मध्य॒मेष्ठ्या॑य

अग्निः पृथुर्धर्मणस्पतिः जुषाणः—अग्निः पृथुर्धर्मणस्पतिः—राज्यस्य वेतु। स्वाहा स्वाहा। स्वाहाकृताः, सूर्यस्य रश्मिभिर्यतध्वं—सजातानां मध्ये मध्यमेष्ठ्याय।

Mantra 30

स॒वि॒त्रा प्र॑सवि॒त्रा सर॑स्वत्या वा॒चा त्वष्ट्रा॑ रू॒पैः पू॒ष्णा प॒शुभि॒रिन्द्रे॑णा॒स्मे बृह॒स्पति॑ना॒ ब्रह्म॑णा॒ वरु॑णे॒नौज॑सा॒ऽग्निना॒ तेज॑सा॒ सोमे॑न॒ राज्ञा॒ विष्णु॑ना दश॒म्या दे॒वत॑या॒ प्रसू॑त॒: प्र स॑र्पामि

सवित्रा प्रसवित्रा, सरस्वत्या वाचा, त्वष्ट्रा रूपैः, पूष्णा पशुभिः, इन्द्रेणास्मे, बृहस्पतिना ब्रह्मणा, वरुणेनौजसा, अग्निना तेजसा, सोमेन राज्ञा, विष्णुना, दशम्या देवतया—प्रसूतः प्र सर्पामि।

Mantra 31

अ॒श्विभ्यां॑ पच्यस्व॒ सर॑स्वत्यै पच्य॒स्वेन्द्रा॑य सु॒त्राम्णे॑ पच्यस्व । वा॒युः पू॒तः प॒वित्रे॑ण प्र॒त्यङ्क्सोमो॒ अति॑स्रुतः । इन्द्र॑स्य॒ युज्य॒: सखा॑

अश्विभ्यां पच्यस्व; सरस्वत्यै पच्यस्व; इन्द्राय सुत्राम्णे पच्यस्व। वायुः पूतः पवित्रेण; प्रत्यङ्क् सोमोऽतिस्रुतः। इन्द्रस्य युज्यः सखा।

Mantra 32

कु॒विद॒ङ्ग यव॑मन्तो यवं॑ चि॒द्यथा॒ दान्त्य॑नुपू॒र्वं वि॒यूय॑ । इ॒हेहै॑षां कृणुहि॒ भोज॑नानि॒ ये ब॒र्हिषो॒ नम॑ उक्तिं॒ यज॑न्ति । उ॒प॒या॒मगृ॑हीतोऽस्य॒श्विभ्यां॑ त्वा॒ सर॑स्वत्यै॒ त्वेन्द्रा॑य त्वा सु॒त्राम्णे॑

कुविदङ्ग यवमन्तो यवं चिद्यथा दान्त्यनुपूर्वं वियूय । इहेहैषां कृणुहि भोजनानि ये बर्हिषो नम उक्तिं यजन्ति । उपयामगृहीतोऽसि—अश्विभ्यां त्वा, सरस्वत्यै त्वा, इन्द्राय त्वा सुत्राम्णे ।

Mantra 33

यु॒वᳪ सु॒राम॑मश्विना॒ नमु॑चावासु॒रे सचा॑ । वि॒पि॒पा॒ना शु॑भस्पती॒ इन्द्रं॒ कर्म॑स्वावतम्

युवं सुराममश्विना नमुचावासुरे सचा । विपिपाना शुभस्पती इन्द्रं कर्मस्वावतम् ।

Mantra 34

पु॒त्रमि॑व पि॒तरा॑व॒श्विनो॒भेन्द्रा॒वथु॒: काव्यै॑र्द॒ᳪसना॑भिः । यत्सु॒रामं॒ व्यपि॑ब॒: शची॑भि॒: सर॑स्वती त्वा मघवन्नभिष्णक्

पुत्रमिव पितरावश्विनोभेन्द्रावथुः काव्यैर्दंसनाभिः । यत्सुरामं व्यपिबः शचीभिः सरस्वती त्वा मघवन्नभिष्णक् ।

Frequently Asked Questions

Because royal sacrifice must first make space ritually secure and complete. By fixing each quarter (and the zenith) with its meter and chant, the sacrificer’s sovereignty becomes cosmically ordered and protected.

The chapter keeps Vājapeya’s momentum of ascent and victory while introducing Rājasūya markers: proclamation of unrivaled rule, abhiṣeka that gathers tejas, and the consecration/occupation of the royal seat.

Viṣṇu functions as the measurer who clears and stabilizes the ritual world. His cosmic ‘measuring’ makes the sacrificial space firm so consecration and kingship can stand without obstruction.