Adhyaya 13

Verse 1

युधिष्ठिर उवाच । वसिष्ठेन दिलीपाय कथितं तीर्थमुत्तमम् । नर्मदेति च विख्यातं पापपर्वतदारणम्

युधिष्ठिर उवाच । वसिष्ठेन दिलीपाय कथितं तीर्थमुत्तमम् । नर्मदेति च विख्यातं पापपर्वतदारणम् ॥

Verse 2

भूयश्च श्रोतुमिच्छामि तन्मे कथय नारद । नर्मदायाश्च माहात्म्यं वसिष्ठोक्तं द्विजोत्तम

भूयश्च श्रोतुमिच्छामि तन्मे कथय नारद । नर्मदायाश्च माहात्म्यं वसिष्ठोक्तं द्विजोत्तम ॥

Verse 3

कथमेषा महापुण्या नदी सर्वत्र विश्रुता । नर्मदानाम विख्याता तन्मम ब्रूहिनारद

कथं खलु एषा महापुण्या नदी सर्वत्र विश्रुता, ‘नर्मदा’ इति नाम्ना विख्याता? तन्मम ब्रूहि, हे नारद।

Verse 4

नारद उवाच । नर्मदा सरितां श्रेष्ठा सर्वपापप्रणाशिनी । तारयेत्सर्वभूतानि स्थावराणि चराणि च

नारद उवाच— नर्मदा सरितां श्रेष्ठा सर्वपापप्रणाशिनी; सा स्थावराणि चराणि च सर्वभूतानि तारयेत्।

Verse 5

नर्मदायास्तु माहात्म्यं वसिष्ठोक्तं मया श्रुतम् । तदेतद्धि महाराज सर्वं हि कथयामि ते

नर्मदायास्तु माहात्म्यं वसिष्ठोक्तं मया श्रुतम्; तदेतद्धि महाराज, सर्वं तेऽद्य कथयामि।

Verse 6

पुण्या कनखले गङ्गा कुरुक्षेत्रे सरस्वती । ग्रामे वा यदि वारण्ये पुण्या सर्वत्र नर्म्मदा

कनखले गङ्गा पुण्या, कुरुक्षेत्रे सरस्वती; ग्रामे वा यदि वारण्ये, नर्मदा सर्वत्र पुण्या।

Verse 7

त्रिभिः सारस्वतं तोयं सप्ताहेन तु यामुनम् । सद्यः पुनाति गांगेयं दर्शनादेव नार्मदम्

त्रिभिः दिनैः सारस्वतं तोयं पुनाति, सप्ताहेन यामुनम्; सद्यः पुनाति गांगेयं, नर्मदं तु दर्शनादेव।

Verse 8

कलिंग देशे पश्चार्द्धे पर्वतेऽमरकंटके । पुण्या च त्रिषु लोकेषु रमणीया मनोरमा

कलिङ्गदेशस्य पश्चिमार्धेऽमरकण्टकनाम्नि पर्वते त्रिषु लोकेषु पुण्या रमणीया मनोहरा च तीर्थभूमिरस्ति।

Verse 9

सदेवासुरगंधर्वा ऋषयश्च तपोधनाः । तपस्तप्त्वा महाराज सिद्धिं च परमां गताः

सदेवासुरगन्धर्वा ऋषयश्च तपोधनाः तपस्तप्त्वा महाराज परमां सिद्धिं च गताः।

Verse 10

तत्र स्नात्वा महाराज नियमस्थो जितेंद्रियः । उपोष्य रजनीमेकां कुलानां तारयेच्छतम्

तत्र स्नात्वा महाराज नियमस्थो जितेन्द्रियः उपोष्य रजनीमेकां कुलानां तारयेच्छतम्।

Verse 11

जनेश्वरे नरः स्नात्वा पिंडं दत्वा यथाविधि । पितरस्तस्य तृप्यंति यावदाभूतसंप्लवम्

जनेश्वरतीर्थे नरः स्नात्वा यथाविधि पिण्डं दत्त्वा तस्य पितरः प्रलयपर्यन्तं तृप्यन्ति।

Verse 12

पर्वतस्य समंतात्तु रुद्रकोटिः प्रतिष्ठिता । स्नानं यः कुरुते तत्र गंधमाल्यानुलेपनम्

पर्वतस्य समन्तात् रुद्रकोटिर्नाम तीर्थं प्रतिष्ठितम्; यस्तत्र स्नानं कृत्वा गन्धमाल्यानुलेपनं ददाति स पुण्यभाग्भवति।

Verse 13

प्रीता तस्य भवेत्सर्वा रुद्रकोटिर्न संशयः । पर्वते पश्चिमस्यांते स्वयं देवो महेश्वरः

न संशयः—तस्य सर्वा रुद्रकोटिः प्रीता भवति। पर्वतस्य पश्चिमान्ते स्वयं देवो महेश्वरः सन्निहितः।

Verse 14

तत्र स्नात्वा शुचिर्भूत्वा ब्रह्मचारी जितेंद्रियः । पितृकार्यं तु कुर्वीत विधिदृष्टेन कर्मणा

तत्र स्नात्वा शुचिर्भूत्वा ब्रह्मचारी जितेन्द्रियः। विधिदृष्टेन कर्मणा पितृकार्यं तु कुर्वीत॥

Verse 15

तिलोदकेन तत्रैव तर्पयेत्पितृदेवताः । आसप्तमं कुलं तस्य स्वर्गे तिष्ठति पांडव

तत्रैव तिलोदकेन पितृदेवताः तर्पयेत्। पाण्डव, तस्य कुलम् आसप्तमं स्वर्गे तिष्ठति॥

Verse 16

षष्टिवर्षसहस्राणि स्वर्गलोके महीयते । अप्सरोगणसंकीर्णो दिव्यस्त्रीपरिवारितः

षष्टिवर्षसहस्राणि स स्वर्गलोके महीयते। अप्सरोगणसंकीर्णो दिव्यस्त्रीपरिवारितः॥

Verse 17

दिव्यगंधानुलिप्तश्च दिव्यालंकारभूषितः । ततः स्वर्गात्परिभ्रष्टो जायते विपुले कुले

दिव्यगन्धानुलिप्तश्च दिव्यालङ्कारभूषितः। ततः स्वर्गात्परिभ्रष्टो जायते विपुले कुले॥

Verse 18

धनवान्दानशीलश्च धार्मिकश्चैव जायते । पुनः स्मरति तत्तीर्थं गमनं तत्र कुर्वते

धनवान् दानशीलश्च धर्मात्मा च पुनर्भवेत्। स तत्तीर्थं पुनः स्मृत्वा तत्र गमनमाचरेत्॥

Verse 19

तारयित्वा कुलशतं रुद्रलोकं स गच्छति । योजनानां शतं साग्रं श्रूयते सरिदुत्तमा

कुलशतं तारयित्वा रुद्रलोकं स गच्छति। साग्रं योजनशतं तु सरिदुत्तमया श्रुतम्॥

Verse 20

विस्तारेण तु राजेन्द्र योजनद्वयमंतरम् । षष्टितीर्थसहस्राणि षष्टिकोट्यस्तथैव च

विस्तारेण तु राजेन्द्र योजनद्वयमन्तरम्। षष्टितीर्थसहस्राणि षष्टिकोट्यस्तथैव च॥

Verse 21

पर्वतस्य समंतात्तु तिष्ठंत्यमरकंटके । ब्रह्मचारी शुचिर्भूत्वा जितक्रोधो जितेंद्रियः

पर्वतस्य समन्तात्तु तिष्ठेदमरकण्टके। ब्रह्मचारी शुचिर्भूत्वा जितक्रोधो जितेन्द्रियः॥

Verse 22

सर्वहिंसानिवृत्तश्च सर्वभूतहिते रतः । एवं सर्वसमाचारः क्षेत्रपालान्परिव्रजेत्

सर्वहिंसानिवृत्तश्च सर्वभूतहिते रतः। एवं सर्वसमाचारः क्षेत्रपालान्परिव्रजेत्॥

Verse 23

तस्य पुण्यफलं राजन्शृणुष्वावहितो हि मे । शतं वर्षसहस्राणां स्वर्गे मोदेत पांडव

तस्य पुण्यकर्मणः फलं राजन् मम वचनाद् अवहितः शृणु। पाण्डव, शतं वर्षसहस्राणि स्वर्गे स मोदते॥

Verse 24

अप्सरोगणसंकीर्णे दिव्यस्त्रीपरिचारिते । दिव्यगंधानुलिप्तश्च दिव्यालंकारभूषितः

अप्सरोगणसंकीर्णे दिव्यस्त्रीपरिचारिते। दिव्यगन्धानुलिप्तश्च दिव्यालङ्कारभूषितः॥

Verse 25

क्रीडते देवलोके तु दैवतैः सह मोदते । ततः स्वर्गात्परिभ्रष्टो राजा भवति वीर्यवान्

देवलोके तु क्रीडते दैवतैः सह मोदते। ततः स्वर्गात्परिभ्रष्टो राजा भवति वीर्यवान्॥