Adhyaya 34

Verse 1

सूत उवाच । यथा शप्ता वने पूर्वं सुशंखेन महात्मना । तासु सर्वं समाख्यातं सखीष्वेव विचेष्टितम्

सूत उवाच । यथा शप्ता वने पूर्वं सुशङ्खेन महात्मना । तासु सर्वं समाख्यातं सखीष्वेव विचेष्टितम् ॥

Verse 2

आत्मनश्च महाभागा दुःखेनातिप्रपीडिता । सुनीथोवाच । अन्यच्चैव प्रवक्ष्यामि सख्यः शृण्वंतु सांप्रतम्

आत्मनश्च महाभागा दुःखेनातिप्रपीडिता । सुनीथोवाच । अन्यच्चैव प्रवक्ष्यामि सख्यः शृण्वन्तु सांप्रतम् ॥

Verse 3

मदीयरूपसंपत्ति वयः सगुणसंपदः । विलोक्य तातश्चिंतात्मा संजातो मम कारणात्

मम रूपसंपत्तिं वयः सगुणसंपदं च विलोक्य तातः चिन्ताकुलात्मा मम कारणात् संजातः।

Verse 4

देवेभ्यो दातुकामोऽसौ मुनिभ्यस्तु महायशाः । मां च हस्ते विगृह्यैव सर्वान्वाक्यमुदाहरत्

देवेभ्यो मुनिभ्यश्च दातुकामो महायशाः स मम हस्तं गृहीत्वैव सर्वान् प्रति वाक्यमुदाहरत्।

Verse 5

गुणयुक्ता सुता बाला ममेयं चारुलोचना । दातुकामोस्मि भद्रं वो गुणिने सुमहात्मने

गुणयुक्ता सुता बाला ममेयं चारुलोचना; भद्रं वः, गुणिने सुमहात्मने दातुकामोऽस्मि।

Verse 6

मृत्योर्वाक्यं ततो देवा ऋषयः शुश्रुवुस्तदा । तमूचुर्भाषमाणं ते देवा इंद्र पुरोगमाः

ततो मृत्योर्वाक्यं देवा ऋषयश्च शुश्रुवुः; भाषमाणं तं देवा इन्द्रपुरोगमाः प्रत्युवाचुः।

Verse 7

तव कन्या गुणाढ्येयं शीलानां परमो निधिः । दोषेणैकेन संदुष्टा ऋषिशापेन तेन वै

तव कन्या गुणाढ्या शीलानां परमो निधिः; दोषेणैकेन संदुष्टा ऋषिशापेन तेन वै।

Verse 8

अस्यामुत्पत्स्यते पुत्रो यस्य वीर्यात्पुमान्किल । भविता स महापापी पुण्यवंशविनाशकः

अस्यामेवोत्पत्स्यते पुत्रो यस्य वीर्येण पुमान् किल । स भविता महापापी पुण्यवंशविनाशकः ॥

Verse 9

गंगातोयेन संपूर्णः कुंभ एव प्रदृश्यते । सुरायाबिन्दुनालिप्तो मद्यकुम्भः प्रजायते

गङ्गातोयेन संपूर्णः कुम्भ एव प्रदृश्यते । सुरायाबिन्दुनालिप्तो मद्यकुम्भः प्रजायते ॥

Verse 10

पापस्य पापसंसर्गात्कुलं पापि प्रजायते । आरनालस्य वै बिंदुः क्षीरमध्ये प्रयाति चेत्

पापस्य पापसंसर्गात् कुलं पापि प्रजायते । आरनालस्य वै बिन्दुः क्षीरमध्ये प्रयाति चेत् ॥

Verse 11

पश्चान्नाशयते क्षीरमात्मरूपं प्रकाशयेत् । तद्वद्विनाशयेद्वंशं पापः पुत्रो न संशयः

पश्चान्नाशयते क्षीरम् आत्मरूपं प्रकाशयेत् । तद्वद्विनाशयेद्वंशं पापः पुत्रो न संशयः ॥

Verse 12

अनेनापि हि दोषेण तवेयं पापभागिनी । अन्यस्मै दीयतां गच्छ देवैरुक्तः पिता मम

अनेनापि हि दोषेण त्वमेयं पापभागिनी । अन्यस्मै दीयतां गच्छ देवैरुक्तः पिता मम ॥

Verse 13

देवैश्चापि सगंधर्वैरृषिभिश्च महात्मभिः । तैश्चापि संपरित्यक्तः पिता मे दुःखपीडितः

देवैः सगन्धर्वैर्महात्मऋषिभिश्चापि स परित्यक्तः; तैरेव परिहृतो मे पिता दुःखशोकपीडितोऽभवत्।

Verse 14

ममान्ये चापि स्वीकारं न कुर्वंति हि सज्जनाः । एवं पापमयं कर्म मया चैव पुरा कृतम्

मामन्ये सज्जनाः स्वीकारं न कुर्वन्ति; यतो मया पुरा पापमयं कर्मैव कृतम्।

Verse 15

संतप्ता दुःखशोकेन वनमेव समाश्रिता । तप एव चरिष्यामि करिष्ये कायशोषणम्

दुःखशोकाग्निना संतप्ता वनमेवैकाकिनी समाश्रिता; तप एव चरिष्यामि, कायं शोषयिष्यामि।

Verse 16

भवतीभिः सुपृष्टाहं कार्यकारणमेव हि । मम चिंतानुगं कर्म मया तद्वः प्रकाशितम्

भवतीभिः सुष्ठु पृष्टाहं कार्यकारणमेव; मम चिन्तानुगं कर्म यदासीत्तद्वः प्रकाशितम्।

Verse 17

एवमुक्त्वा सुनीथा सा मृत्योः कन्या यशस्विनी । विरराम च दुःखार्ता किंचिन्नोवाच वै पुनः

एवमुक्त्वा सुनीथा सा मृत्योः कन्या यशस्विनी; दुःखार्ता विरराम, पुनः किंचिदपि नोवाच।

Verse 18

सख्य ऊचुः । दुःखमेव महाभागे त्यज कायविनाशनम् । नास्ति कस्य कुले दोषो देवैः पापं समाश्रितम्

सख्य ऊचुः—हे महाभागे, दुःखमेव जनयन्तं कायविनाशनमार्गं त्यज। कस्य कुले दोषो नास्ति? देवैरपि पापं समाश्रितम्।

Verse 19

जिह्ममुक्तं पुरा तेन ब्रह्मणा हरसंनिधौ । देवैश्चापि स हि त्यक्तो ब्रह्माऽपूज्यतमोऽभवत्

पुरा हरसंनिधौ ब्रह्मणा जिह्मवचनं मुक्तम्; तस्माद् देवैरपि स त्यक्तः, ब्रह्मा चापूज्यतमोऽभवत्।

Verse 20

ब्रह्महत्या प्रयुक्तोऽसौ देवराजोपि पश्य भोः । देवैः सार्धं महाभागस्त्रैलोक्यं परिभुंजति

ब्रह्महत्यापापेन प्रयुक्तोऽसौ देवराजोऽपि पश्य भोः; देवैः सार्धं महाभागस्त्रैलोक्यं परिभुङ्क्ते।

Verse 21

गौतमस्य प्रियां भार्यामहल्यां गतवान्पुरा । परदाराभिगामी स देवत्वे परिवर्त्तते

पुरा गौतमस्य प्रियां भार्यामहल्यां गतवान्; परदाराभिगामी सन् अपि स देवत्वे परिवर्तते।

Verse 22

ब्रह्महत्योपमं कर्म दारुणं कृतवान्हरः । ब्रह्मणस्तु कपालेन चाद्यापि परिवर्तते

हरः ब्रह्महत्योपमं दारुणं कर्म कृतवान्; ब्रह्मणः कपालेन चाद्यापि स परिवर्तते।

Verse 23

देवानमंतितं देवमृषयो वेदपारगाः । आदित्यः कुष्ठसंयुक्तस्त्रैलोक्यं च प्रकाशयेत्

वेदपारगाः ऋषयः तं देवं देवानामपि नमस्कृतं स्तुवन्ति। कुष्ठसंयुक्तोऽप्यादित्यस्त्रैलोक्यं प्रकाशयति॥

Verse 24

लोकानमंतितं देवं देवाद्याः सचराचराः । कृष्णो भुंक्ते महाशापं भार्गवेण कृतं पुरा

सचराचराः देवाद्याः सर्वे लोकानां शरणं तं देवं नमन्ति। तथापि कृष्णो भार्गवेण पुरा कृतं महाशापं भुङ्क्ते॥

Verse 25

गुरुभार्यांगतश्चंद्रः क्षयी तेन प्रजायते । भविष्यति महातेजा राजराजः प्रतापवान्

गुरुभार्यां गतश्चन्द्रः तेन क्षयी भवति। तस्मात् कारणात् महातेजाः प्रतापवान् राजराजो भविष्यति॥

Verse 26

पांडुपुत्रो महाप्राज्ञो धर्मात्मा स युधिष्ठिरः । गुरोश्चैव वधार्थाय अनृतं स वदिष्यति

पाण्डुपुत्रो महाप्राज्ञो धर्मात्मा युधिष्ठिरः। गुरोर्वधार्थं स अनृतं वदिष्यति॥

Verse 27

एतेष्वेव महत्पापं वर्तते च महत्सु च । वैगुण्यं कस्य वै नास्ति कस्य नास्ति च लांछनम्

एतेष्वपि महत्पापं वर्तते, महत्स्वपि तथा। कस्य वै नास्ति वैगुण्यं, कस्य नास्ति च लाञ्छनम्॥

Verse 28

भवती स्वल्पदोषेण विलिप्तासि वरानने । उपकारं करिष्यामस्तवैव वरवर्णिनि

भवति, स्वल्पदोषेण त्वं लिप्तासि वरानने। वरवर्णिनि, तवोपकारं नूनं करिष्यामः॥

Verse 29

तवांगे ये गुणाः संति सत्यस्त्रीणां यथा शुभे । अन्यत्रापि न पश्यामस्तान्गुणांश्चारुलोचने

शुभे, तवाङ्गे ये गुणाः सन्ति सत्यस्त्रीणामिव। चारुलोचने, अन्यत्रापि तान् गुणान् न पश्यामः॥

Verse 30

रूपमेव गुणः स्त्रीणां प्रथमं भूषणं शुभे । शीलमेव द्वितीयं च तृतीयं सत्यमेव च

शुभे, स्त्रीणां रूपमेव प्रथमं भूषणं स्मृतम्। शीलमेव द्वितीयं च तृतीयं सत्यमेव च॥

Verse 31

आर्जवत्वं चतुर्थं च पंचमं धर्ममेव हि । मधुरत्वं ततः प्रोक्तं षष्ठमेव वरानने

आर्जवत्वं चतुर्थं स्यात् पञ्चमं धर्म एव हि। ततः षष्ठं मधुरत्वं प्रोक्तं वरानने॥

Verse 32

शुद्धत्वं सप्तमं बाले अंतर्बाह्येषु योषितम् । अष्टमं हि पितुर्भावः शुश्रूषा नवमं किल

बाले, सप्तमं शुद्धत्वं योषितामन्तर्बाह्ययोः। अष्टमं पितृभावश्च नवमं शुश्रूषा स्मृता॥

Verse 33

सहिष्णुर्दशमं प्रोक्तं रतिश्चैकादशं तथा । पातिव्रत्यं ततः प्रोक्तं द्वादशं वरवर्णिनि

सहिष्णुता दशमी गुणरूपेण निगदिता, रतिश्चैकादशी तथा। ततः पातिव्रत्यं द्वादशं प्रोक्तं, हे वरवर्णिनि॥

Verse 34

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने चतुस्त्रिंशोऽध्यायः

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखण्डे वेनोपाख्याने चतुस्त्रिंशोऽध्यायः समाप्तः॥

Verse 35

तमुपायं प्रपश्यामस्तवार्थं वयमेव हि । तामूचुस्ता वराः सख्यो मा त्वं वै साहसं कुरु

तमुपायं प्रपश्यामस्तवार्थं वयमेव हि। इत्युक्त्वा तां वराः सख्योऽब्रुवन्—मा त्वं वै साहसं कुरु॥

Verse 36

सूत उवाच । एवमुक्ता सुनीथा सा पुनरूचे सखीस्तु ताः । कथयध्वं ममोपायं येन भर्ता भविष्यति

सूत उवाच। एवमुक्ता सुनीथा सा पुनरूचे सखीस्तु ताः। कथयध्वं ममोपायं येन भर्ता भविष्यति॥

Verse 37

तामूचुस्ता वरा नार्यो रंभाद्याश्चारुलोचनाः । रूपमाधुर्यसंयुक्ता भवती भूतिवर्द्धनी

तामूचुस्ता वराः नार्यो रम्भाद्याश्चारुलोचनाः। रूपमाधुर्यसंयुक्ता भवती भूतिवर्द्धनी॥

Verse 38

ब्रह्मशापेन संभीता वयमत्र समागताः । तां प्रोचुश्च विशालाक्षीं मृत्योः कन्यां सुलोचनाम्

ब्रह्मशापेन संभीता वयमत्र समागताः। तां विशालाक्षीं सुलोचनां मृत्योः कन्यां प्रोचुः॥

Verse 39

विद्यामेकां प्रदास्यामः पुरुषाणां प्रमोहिनीम् । सर्वमायाविदां भद्रे सर्वभद्रप्रदायिनीम्

विद्यामेकां प्रदास्यामः पुरुषाणां प्रमोहिनीम्। सर्वमायाविदां भद्रे सर्वभद्रप्रदायिनीम्॥

Verse 40

विद्याबलं ततो दद्युस्तस्यैताः सुखदायकम् । यं यं मोहयितुं भद्रे इच्छस्येवं सुरादिकम्

विद्याबलं ततो दद्युस्तस्यैताः सुखदायकम्। यं यं मोहयितुं भद्रे इच्छस्येवं सुरादिकम्॥

Verse 41

तं तं सद्यो मोहय वा इत्युक्ता सा तथाऽकरोत् । विद्यायां हि सुसिद्धायां सा सुनीथा सुनंदिता

तं तं सद्यो मोहय वा इत्युक्ता सा तथाऽकरोत्। विद्यायां हि सुसिद्धायां सा सुनीथा सुनंदिता॥

Verse 42

भ्रमत्येवं सखीभिस्तु पुरुषान्सा विपश्यति । अटमानागता पुण्यं नंदनं वनमुत्तमम्

भ्रमत्येवं सखीभिस्तु पुरुषान्सा विपश्यति। अटमानागता पुण्यं नन्दनं वनमुत्तमम्॥

Verse 43

गंगातीरे ततो दृष्ट्वा ब्राह्मणं रूपसंयुतम् । सर्वलक्षणसंपन्नं सूर्यतेजः समप्रभम्

ततः स गङ्गातीरे दृष्ट्वा ब्राह्मणं रूपसंयुतम् । सर्वलक्षणसंपन्नं सूर्यतेजःसमप्रभम् ॥

Verse 44

रूपेणाप्रतिमं लोके द्वितीयमिव मन्मथम् । देवरूपं महाभागं भाग्यवंतं सुभाग्यदम्

रूपेणाप्रतिमं लोके द्वितीयमिव मन्मथम् । देवरूपं महाभागं भाग्यवन्तं सुभाग्यदम् ॥

Verse 45

अनौपम्यं महात्मानं विष्णुतेजः समप्रभम् । वैष्णवं सर्वपापघ्नं विष्णुतुल्यपराक्रमम्

अनौपम्यं महात्मानं विष्णुतेजःसमप्रभम् । वैष्णवं सर्वपापघ्नं विष्णुतुल्यपराक्रमम् ॥

Verse 46

कामक्रोधविहीनं तमत्रिवंशविभूषणम्

कामक्रोधविहीनं तं अत्रिवंशविभूषणम् ॥

Verse 47

दृष्ट्वा सुरूपं तपसां स्वरूपं दिव्यप्रभावं परितप्यमानम् । पप्रच्छ रंभां सुसखीं सरागा कोयं दिविष्ठः प्रवरो महात्मा

दृष्ट्वा सुरूपं तपसां स्वरूपं दिव्यप्रभावं परितप्यमानम् । पप्रच्छ रम्भां सुसखीं सरागा कोऽयं दिविष्ठः प्रवरो महात्मा ॥