Varaha Purana 49.18: Adhyaya 49, Shloka 18

The Padmanābha Dvādaśī Observance, with the Eulogy of Lamp-Offering Merit

Devanagari script

एवमुक्ते ततो राजा कृताञ्जलिरभाषत । न जानीमो वयं ब्रह्मन् प्रश्नमेतत् त्वयेरितम् । कथयस्व महाभाग यद्यनुग्रहकृद् भवान् ॥ ४९.१८ ॥

Recitation with translationVaraha Purana 49.18

Transliteration

evam ukte tato rājā kṛtāñjalir abhāṣata | na jānīmo vayaṃ brahman praśnam etat tvayeritam | kathayasva mahābhāga yady anugrahakṛd bhavān || 49.18 ||

Translation

Tendo sido dito isso, o rei, com as palmas unidas, falou: «Ó brâmane, não compreendemos esta pergunta que por ti foi proposta. Explica-a, ó grande e afortunado, se estás disposto a conceder-nos favor».

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• एवम्: thus
• एवम्: Kriya-visheshana (क्रिया-विशेषण/Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: प्रकार-अव्यय (adverb of manner)

• उक्ते: when (it was) said
• उक्ते: Adhikarana (अधिकरण/Locative absolute)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; सति-सप्तमी (locative absolute)

• ततः: then
• ततः: Kriya-visheshana (क्रिया-विशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb: from there/then)

• राजा: the king
• राजा: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)

• कृताञ्जलिः: with folded hands
• कृताञ्जलिः: Visheshana (विशेषण/Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: कृत + अञ्जलि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; बहुव्रीहि—यस्य अञ्जलिः कृतः सः

• अभाषत: spoke
• अभाषत: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भाष् (धातु)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), आत्मनेपद

• न: not
• न: Pratishedha (प्रतिषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्यय (negation)

• जानीमः: we know
• जानीमः: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ज्ञा (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), उत्तम-पुरुष (1st person), बहुवचन (Plural), परस्मैपद

• वयम्: we
• वयम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)

• ब्रह्मन्: O Brahman (revered sage)
• ब्रह्मन्: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन; ऋषि/ब्राह्मण-सम्बोधन

• प्रश्नम्: question
• प्रश्नम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्रश्न (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)

• एतत्: this
• एतत्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम-विशेषण, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; प्रश्नम् इति विशेष्यस्य

• त्वया: by you
• त्वया: Karana (करण/Instrument/Agent in passive)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन (Singular)

• ईरितम्: uttered/posed
• ईरितम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Verb
• Root: ईर् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; प्रश्नम् इति विशेषणम्

• कथयस्व: tell (us)
• कथयस्व: Preraka-kriya (प्रेरक-क्रिया/Request)
• Type: Verb
• Root: कथय् (धातु; णिच्)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष (2nd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद

• महाभाग: O fortunate one
• महाभाग: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: महा + भाग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन; कर्मधारय—महान् भागः यस्य (or महान् भागः)

• यदि: if
• यदि: Sambandha (सम्बन्ध/Condition marker)
• Type: Indeclinable
• Root: यदि (अव्यय)
• Form: शर्त-अव्यय (conditional conjunction)

• अनुग्रहकृत्: one who shows favor
• अनुग्रहकृत्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अनुग्रह + कृत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; कृत्-प्रत्ययान्त (agent noun), विशेषणम् भवान् इति

• भवान्: you (honored sir)
• भवान्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भवत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: भवत्-शब्द (honorific pronoun), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)

Speaker

Rājā (King; interlocutor—exact identity not specified in excerpt)

Tags

• Classical Literature
• Purāṇic Dialogue
• Sanskrit Philology
• Vaiṣṇava Narrative Traditions

FAQs

What is the historical significance of this verse?

It preserves a common Purāṇic pedagogical pattern: a royal listener requests clarification from a learned speaker, reflecting the transmission of knowledge through formal dialogue and respectful inquiry.

Which geographic location is identified?

No geographic location is specified in this verse; it functions as a conversational transition requesting explanation.

What is the primary ethical instruction?

The verse models epistemic humility and respectful learning: acknowledging uncertainty and requesting clarification through courteous address and gesture (kṛtāñjali).