Rig Veda 8.9.6 — Mandala 8, Sukta 9, Mantra 6

Sukta 8.9

Rishi: Kāṇva (Kaṇva lineage; specific name not explicit in this verse, but 8.9 is Kāṇva context; cf. 8.9.9 ‘kāṇvasya’)

Devata: Aśvinau (Nāsatyā)

Chandas: Triṣṭubh (probable for RV 8.9; not explicitly provided in input—needs metrical verification)

Samhita Patha (Devanagari)

यन्नासत्या भुरण्यथो यद्वा देव भिषज्यथः । अयं वां वत्सो मतिभिर्न विन्धते हविष्मन्तं हि गच्छथः ॥

Transliteration

yán nāsatyā bhuráṇyatho yád vā deva bhiṣajyáthaḥ | ayáṃ vāṃ vatsó matíbhir ná víndhate havíṣmantaṃ hí gácchathaḥ ||

Translation

Ó Nāsatyas, quer vos apresseis no vosso caminho, quer, ó divinos, cureis e restabeleçais com a arte do médico, este vosso filho da oferenda não vos encontra por meros movimentos do pensamento; pois ides àquele que é rico em havis (oblação).

Word by Word

• यत्: when/that which
• यत्: Adhikaraṇa (सम्बन्ध/प्रसङ्ग-निर्देशः)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• नासत्या: O Nāsatyas (Aśvins)
• नासत्या: Sambodhana (सम्बोधनम्)
• Type: Noun
• Root: नासत्य (प्रातिपदिक; अश्विनौ)

• भुरण्यथः: you two hasten/are swift
• भुरण्यथः: Kartā (क्रियायाः कर्तारौ = अश्विनौ)
• Type: Verb
• Root: भुरण्य्/भुरण् (धातु; वेदिकः) अथवा भुरण्य (प्रातिपदिक) + थः

• अथो: and then/also
• अथो: —
• Type: Indeclinable
• Root: अथ + उ (निपात-संयोगः)

• यत्: when/that which
• यत्: Adhikaraṇa (सम्बन्ध/प्रसङ्ग-निर्देशः)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• वा: or
• वा: —
• Type: Indeclinable
• Root: वा (निपात)

• देव: O god
• देव: Sambodhana
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• भिषज्यथः: you two heal/practise healing
• भिषज्यथः: Kartā (अश्विनौ)
• Type: Verb
• Root: भिषज् (धातु) / भिषज्य (क्रियापद-आधारः)

• अयम्: this
• अयम्: Kartā (वाक्ये ‘वत्सः’ इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• वाम्: of/for you two
• वाम्: Sampradāna/Śeṣa (to/for you two; your)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• वत्सः: calf (dear child)
• वत्सः: Kartā
• Type: Noun
• Root: वत्स (प्रातिपदिक)

• मतिभिः: with thoughts/prayers
• मतिभिः: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: मति (प्रातिपदिक)

• न: not
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (निपात)

• विन्दते: finds/obtains
• विन्दते: Kriyā (कर्तृ = वत्सः)
• Type: Verb
• Root: विद् (धातु) ‘to find/obtain’

• हविष्मन्तम्: the oblation-bearing (worshipper)
• हविष्मन्तम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: हविष्मन्त् (प्रातिपदिक; ‘having oblation’)

• हि: indeed/for
• हि: —
• Type: Indeclinable
• Root: हि (निपात)

• गच्छथः: you two go/come
• गच्छथः: Kriyā (कर्तारौ = अश्विनौ)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु) ‘to go’