Rig Veda 10.45.8: Mandala 10, Sukta 45, Mantra 8

Sukta 10.45

Devata: Agni (with Dyauḥ as generative background power)

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

दृशानो रुक्म उर्विया व्यद्यौद्दुर्मर्षमायुः श्रिये रुचानः । अग्निरमृतो अभवद्वयोभिर्यदेनं द्यौर्जनयत्सुरेताः ॥

Sanskrit recitationRig Veda 10.45.8

Transliteration

dṛśānó rukmá urviyā́ vy àdyaut durmárṣam ā́yuḥ śríye rucānáḥ | agnír amṛ́to abhavad váyobhir yád enaṃ dyáur jánayat su-rétāḥ ||

Translation

Visto como esplendor de ouro, ele resplandeceu amplamente—radiante para a beleza e para uma força vital indomável. Agni tornou-se imortal por seus poderes de crescimento, quando o Céu, rico em semente criadora, o gerou.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• दृशानः: seeing; appearing; manifest
• दृशानः: विशेषण (कर्तृपदस्य) / कर्ता-संबन्धी
• Type: Adjective/Participle
• Root: दृश् (धातु) → दृशान (कृदन्त-प्रातिपदिक) [=दृश् + शानच्]

• रुक्मः: the golden ornament; the golden one
• रुक्मः: कर्तृ/विषय (दृशानः इत्यस्य विशेष्यः) अथवा अग्नेः उपमान/विशेषण
• Type: Noun
• Root: रुक्म (प्रातिपदिक)

• उर्विया: with broadness; with wide expanse
• उर्विया: करण (व्यद्यौत् इत्यस्य) / साधन
• Type: Noun
• Root: उर्वी (प्रातिपदिक)

• वि: apart; forth; widely
• वि: क्रियाविशेषक
• Type: Indeclinable
• Root: वि (उपसर्ग/अव्यय)

• अद्यौत्: shone forth; flashed
• अद्यौत्: क्रिया (कर्तृ: रुक्मः/अग्निः)
• Type: Verb
• Root: द्युत् (धातु)

• दुर्मर्षम्: hard to endure; irresistible
• दुर्मर्षम्: कर्म (अद्यौत्/रुचानः इत्यस्य प्रकाश्य-वस्तु) / विशेषण
• Type: Adjective
• Root: दुर्मर्ष (प्रातिपदिक) [दुर्- + मर्ष ‘सहनीय’]

• आयुः: life; vital power; lifetime
• आयुः: कर्म/विषय (प्रकाशित/प्रकटित)
• Type: Noun
• Root: आयुस् (प्रातिपदिक)

• श्रिये: for splendor; for prosperity
• श्रिये: सम्प्रदान (उद्देश्य)
• Type: Noun
• Root: श्री (प्रातिपदिक)

• रुचानः: shining; radiant
• रुचानः: विशेषण (अग्निः) / कर्ता-संबन्धी
• Type: Adjective/Participle
• Root: रुच् (धातु) → रुचान (कृदन्त-प्रातिपदिक) [=रुच् + शानच्]

• अग्निः: Agni (fire)
• अग्निः: कर्ता
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• अमृतः: immortal
• अमृतः: विशेषण (अग्निः) / विधेय
• Type: Adjective
• Root: अमृत (प्रातिपदिक) [अ- + मृत]

• अभवत्: became
• अभवत्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)

• वयॊभिः: with powers; with vital strengths
• वयॊभिः: करण (अभवत् इत्यस्य) / साधन
• Type: Noun
• Root: वयस् (प्रातिपदिक) [वैदिके ‘वयः’ = बल/यौवन/शक्ति]

• यत्: when; that
• यत्: सम्बन्ध/उपपद (उपवाक्य-प्रवर्तक)
• Type: Indeclinable/Relative
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• एनम्: him
• एनम्: कर्म (जनयत् इत्यस्य)
• Type: Pronoun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → एन

• द्यौः: Heaven; the Sky
• द्यौः: कर्ता (जनयत्)
• Type: Noun
• Root: द्यौ (प्रातिपदिक)

• जनयत्: generated; brought forth
• जनयत्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: जन् (धातु) [णिच्: जनय-]

• सुरेताः: of good seed; possessing good generative power
• सुरेताः: विशेषण (द्यौः) / कर्तृविशेषण
• Type: Adjective
• Root: सुरेतस् (प्रातिपदिक) [सु- + रेतस्]