Rig Veda 1.65.4 — Mandala 1, Sukta 65, Mantra 4

Sukta 1.65

Rishi: Gautama Rāhūgaṇa

Devata: Agni (probable; waters nourishing the hidden fire is a common Agni motif)

Chandas: Uncertain from excerpt; full hymn needed

Samhita Patha (Devanagari)

वर्धन्तीमापः पन्वा सुशिश्विमृतस्य योना गर्भे सुजातम् ॥

Transliteration

várdhantīm ā́paḥ panvā́ suśíśvim ṛtásya yónā gárbhe sujā́tam ||

Translation

As águas, avolumando-se, fazem-no crescer — o que bem cresce, bem nascido no seio que é a yoni (matriz) do Ṛta. Do berço oculto da Ordem ergue-se e é nutrida a Força divina.

Word by Word

• वर्धन्तीम्: increasing, causing to grow
• वर्धन्तीम्: कर्म (object-qualifier: ‘(him) increasing’)
• Type: Participle (Adjectival)
• Root: वर्ध् (dhātu) → वर्धन्ती (kṛdanta/prātipadika)

• ईम्: indeed, just, him (enclitic emphasis)
• ईम्: —
• Type: Indeclinable
• Root: ईम् (particle)

• आपः: the waters
• आपः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: आप् (prātipadika)

• पन्वा: active, stirring; in motion
• पन्वा: कर्तृ-विशेषण / क्रियाविशेषण
• Type: Adjective
• Root: पन्वन् (prātipadika; ‘active, stirring’)

• सुशिश्विम्: well-kindled, blazing
• सुशिश्विम्: कर्म-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: सु- + शिश्वि (prātipadika; ‘bright/flaming, well-kindled’)

• ऋतस्य: of ṛta (cosmic order/truth)
• ऋतस्य: सम्बन्ध (genitive: of …)
• Type: Noun
• Root: ऋत (prātipadika)

• योनौ: in the womb/seat/source
• योनौ: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: योनि (prātipadika)

• गर्भे: in the embryo, in the womb
• गर्भे: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: गर्भ (prātipadika)

• सुजातम्: well-born, nobly born
• सुजातम्: कर्म-विशेषण
• Type: Adjective (past participle)
• Root: सु- + जात (kṛdanta from √जन् ‘to be born’)