Yagyavalkya

Verse 1

अथ जनको ह वैदेहो याज्ञवल्क्यमुपसमेत्योवाच—भगवन् संन्यासमनुब्रूहीति। कथं संन्यासलक्षणम्? स होवाच याज्ञवल्क्यः—ब्रह्मचर्यं समाप्य गृही भवेत्। गृहाद्वनी भूत्वा प्रव्रजेत्। यदि वेतरथा ब्रह्मचर्यादेव प्रव्...

Wtedy Dżanaka, król Widehy, zbliżył się do Jadźniawalki i rzekł: Czcigodny panie, naucz mnie sannjasy, wyrzeczenia. Jaka jest cecha wyrzeczenia? Jadźniawalka odrzekł: Po odbyciu brahmaćarji, dyscypliny uczniostwa, można zostać gospodarzem domowym. Ze stanu gospodarza, stawszy się mieszkańcem lasu, należy udać się na drogę wyrzeczenia. Alternatywnie, można udać się na drogę wyrzeczenia bezpośrednio po uczniostwie, lub ze stanu gospodarza, lub ze stanu mieszkańca lasu. Co więcej, niezależnie od tego, czy zachowuje się śluby czy nie, czy wykonało się kąpiel absolwenta czy nie, czy święte ognie zostały zgaszone czy żyje się bez ognia, w jakimkolwiek dniu zrodzi się beznamiętność, w tym właśnie dniu należy udać się na drogę wyrzeczenia.

Verse 2

तदेकॆ प्राजापत्यामेवेष्टिं कुर्वन्ति। अथ वा न कुर्यात्—आग्नेय्यामेव कुर्यात्। अग्निर्हि प्राणः। प्राणमेवैतया करोति। त्रैधातवीयामेव कुर्यात्। एतयैव त्रयो धातवो यदुत सत्त्वं रजस्तम इति। “अयं ते योनिरृत्...

Niektórzy wykonują tylko ofiarę Pradźapatiego. Można ją pominąć i wykonać tylko ofiarę Agni. Agni bowiem jest praną, oddechem życiowym; przez ten rytuał ustanawia się samą pranę. Należy wykonać tylko rytuał Traidhatawija; przez niego trzy składniki, sattwa, radźas i tamas, są rytualnie przywoływane. Mantrą: To jest twoje łono, o kapłani, z którego, gdy się narodziliście, zajaśnieliście; wiedząc o tym, o Agni, wejdź do niego; wtedy pomnóż nasze bogactwo, należy wdychać woń ognia. I mówi się: To jest łono Agni; o prano, idź, idź do własnego źródła, swaha. Tak właśnie się mówi.

Verse 3

ग्रामादग्निमाहृत्य पूर्ववदग्निमाजिघ्रेत्। यदग्निं न विन्देदप्सु जुहुयाद्—आपो वै सर्वा देवताः; सर्वाभ्यो देवताभ्यो जुहोमि स्वाहा—इति साज्यं हविरनामयम्। मोक्षमन्त्रस्त्रय्येवं वेद—तद्ब्रह्म तदुपासितव्यम...

Przyniósłszy ogień ze wsi, należy jak wcześniej wdychać woń ognia. Jeśli nie można zdobyć ognia, należy składać ofiarę w wodzie, mówiąc: Wody są wszystkimi bóstwami; wszystkim bóstwom składam ofiarę, swaha, tym samym składając ofiarę z masła, wolną od cierpienia. Mantra wyzwolenia, tak zna ją trójca Wedów; to jest Brahman; to należy kontemplować. Ucięwszy kępkę włosów i świętą nić, należy trzykrotnie wypowiedzieć: Przeze mnie wyrzeczone. Tak właśnie jest, o czcigodny panie, tak rzekł Jadźniawalka.

Verse 4

अथ हैनमत्रिः पप्रच्छ याज्ञवल्क्यं—यज्ञोपवीती कथं ब्राह्मण इति । स होवाच याज्ञवल्क्यः—इदं प्रणवमेवास्य तद्यज्ञोपवीतं य आत्मा । प्राश्याचम्यायं विधिः ॥४॥

Wtedy Atri zapytał Jadźniawalkę: Jak jest braminem ten, kto nosi świętą nić? Jadźniawalka odrzekł: Dla niego sam Pranawa (Om) jest tą świętą nicią, mianowicie Atman, Jaźń. Po jedzeniu i wykonaniu aćamany, rytualnego popijku wody, taka jest reguła.

Verse 5

अथ वा परिव्राड् विवर्णवासा मुण्डोऽपरिग्रहः शुचिरद्रोही भैक्षमाणो ब्रह्म भूयाय भवति । एष पन्थाः परिव्राजकानां वीराध्वनि वा अनाशके वा अपां प्रवेशे वा अग्निप्रवेशे वा महाप्रस्थाने वा । एष पन्था ब्रह्मणा ...

Albowiem wędrowny wyrzeczony, noszący wyblakłe szaty, ogolony na głowie, bez posiadłości, czysty, nie wrogi, żyjący z jałmużny, staje się zdolny do pełniejszego przebywania w Brahmanie. To jest ścieżka wędrowców: na drodze bohaterów, lub przez post aż do śmierci, lub przez wejście do wody, lub przez wejście do ognia, lub przez wielkie odejście. Tę ścieżkę znał i nią podążał Brahma; dlatego jest on sannjasinem, znawcą Brahmana. Tak właśnie jest, o czcigodny, tak rzekł Jadźniawalka.

Verse 6

तत्र परमहंसा नाम संवर्तकारुणिश्वेतकेतुदूर्वासऋभुनिदाघदत्तात्रेयशुकवामदेवहारीतकप्रभृतयोऽव्यक्तलिङ्गा अव्यक्ताचारा अनुन्मत्ता उन्मत्तवदाचरन्तः ॥६॥

Tam wymienia się paramahamsów, Samwarta, Karuni, Śwetaketu, Durwasy, Rbhu, Nidagha, Dattatreja, Śuka, Wamadewa, Haritaka i inni, których znaki są niewidoczne i których postępowanie jest niewidoczne; nie będąc szalonymi, zachowują się jakby byli szaleni.

Verse 7

परस्त्रीपुरपराङ्मुखः त्रिदण्डं कमण्डलुं भुक्तपात्रं जलपवित्रं शिखां यज्ञोपवीतं बहिरन्तश्चेत्येतत्सर्वं भूः स्वाहेत्यप्सु परित्यज्यात्मानमन्विच्छेत् ॥७॥

Odwracając się od cudzych żon i od miast, niosąc potrójny kij, dzban na wodę, miskę jałmużną, sito do wody, kępkę włosów i świętą nić, i wszystko to, co jest zewnętrzne i wewnętrzne, rzuciwszy to wszystko do wody z wygłosem bhu swaha, powinien szukać Atmana, Jaźni.

Verse 8

यथा जातरूपधरा निर्द्वन्द्वा निष्परिग्रहास्तत्त्वब्रह्ममार्गे सम्यक्सम्पन्नाः शुद्धमानसाः प्राणसन्धारणार्थं यथोक्तकाले विमुक्तो भैक्षमाचरन् उदरपात्रेण लाभालाभौ समौ भूत्वा करपात्रेण वा कमण्डलूदकपो भैक्ष...

Jak złoto nosi swą formę, tak są oni: wolni od par przeciwieństw, bez posiadłości, właściwie ugruntowani na drodze ku rzeczywistości Brahmana, o oczyszczonym umyśle. Dla podtrzymania oddechu życiowego, we właściwym czasie, uwolnieni od przywiązania, praktykują żebranie z brzuchem jako miską, uznając zysk i brak zysku za równe; albo praktykują żebranie z dłonią jako miską, lub piją wodę z dzbanka. Zbierają tylko tyle, co wystarczy dla brzucha, bez innego naczynia; mając dzban na wodę do użytku na lądzie i w wodzie, mieszkając w miejscu samotnym, które nie przeszkadza innym, uznając zysk i brak zyska za równe. Bez stałego miejsca zamieszkania przebywają w pustych domach, świątyniach, stertach trawy, kopcach mrówek, u korzeni drzew, pracowniach garncarzy, salach ofiarnych, na brzegach rzek, w górskich jaskiniach, wgłębieniach, grotach, źródłach i na gołej ziemi, bez wysiłku, zamierzając wykorzenić pomyślne i niepomyślne karmy. Przez sannjasę, wyrzeczenie, porzucają ciało; taki nazywany jest Paramahamsą.

Verse 9

आशाम्बरो न नमस्कारो न दारपुत्राभिलाषी लक्ष्यालक्ष्यनिर्वर्तकः परिव्राट् परमेश्वरो भवति । अत्रैते श्लोका भवन्ति ॥९॥

Jego szatą jest sama nadzieja; nie składa pokłonów; nie pragnie żony ani synów; jest tym, który przekracza widzialne i niewidzialne; wędrowny żebrak staje się najwyższym Panem. Tutaj znajdują się te wersy.

Verse 10

यो भवेत् पूर्वसंन्यासी तुल्यो वै धर्मतो यदि । तस्मै प्रणामः कर्तव्यो नेतराय कदाचन ॥१०॥

Jeśli jest taki, który wcześniej przyjął sannjasę, i jest prawdziwie równy w dharmie, w postępowaniu i dyscyplinie, temu należy złożyć pokłon, a nigdy innemu, który takiej godności nie posiada.

Verse 11

प्रमादिनो बहिश्चित्ताः पिशुनाः कलहोत्सुकाः । संन्यासिनोऽपि दृश्यन्ते देवसंदूषिताशयाः ॥११॥

Nawet wśród wyrzekłych się świata widzi się niedbałych, o umysłach zwróconych na zewnątrz, oszczerców oraz tych, którzy pragną kłótni, których intencje są skażone przez ‘dewy’, moce i impulsy zmysłów.

Verse 12

नामादिभ्यः परे भूम्नि स्वाराज्ये चेत् स्थितोऽद्वये । प्रणमेत् कं तदात्मज्ञो न कार्यं कर्मणा तदा ॥१२॥

Jeśli ktoś trwa w niedualnej suwerenności (swaradźja), w pełni (bhūman) poza imieniem i wszystkim innym, przed kimże miałby się ukłonić ten znający Jaźń? Wtedy nie ma obowiązku do wypełnienia poprzez działanie.

Verse 13

ईश्वरो जीवकलया प्रविष्टो भगवानिति । प्रणमेद्दण्डवद्भूमावाश्वचण्डालगोखरम् ॥१३॥

Wiedząc, że Pan jako część (kala) indywidualnej jaźni wszedł we wszystkie istoty jako Błogosławiony, należy się ukłonić, leżąc wyprostowanym na ziemi, przed wszystkim, czy to koń, parias, krowa czy osioł.

Verse 14

मांसपाञ्चालिकायास्तु यन्त्रलोकेऽङ्गपञ्जरे । स्नाय्वस्थिग्रन्थिशालिन्यः स्त्रियः किमिव शोभनम् ॥१४॥

Lecz w tym mechanicznym świecie, w klatce członków, tej marionetce z ciała, zaopatrzonej w węzły ścięgien i kości, cóż właściwie zwie się ‘pięknem’ w kobietach?

Verse 15

त्वङ्मांसरक्तबाष्पाम्बु पृथक्कृत्वा विलोचने । समालोकय रम्यं चेत्किं मुधा परिमुह्यसि ॥१५॥

Rozdzieliwszy w spojrzeniu skórę, ciało, krew, parę (oddech) i wodę (płyny), jeśli cokolwiek wciąż wydaje się rozkoszne, dlaczego wtedy ulegasz złudzeniu na próżno?

Verse 16

मेरुशृङ्गतटोल्लासि गङ्गाजलस्योपमा । दृष्टा यस्मिन्मुने मुक्ताहारस्योल्लसशालिता ॥१६॥

Jak promienisty stok szczytu Meru, porównywalna do wód Gangi, gdy to widzenie objawia się w mędrcu, lśni jasna doskonałość tego, którego pokarm jest wyzwolony, to znaczy powściągliwy i oczyszczony.

Verse 17

श्मशानेषु दिगन्तेषु स एव ललनास्तनः । श्वभिरास्वाद्यते काले लघुपिण्ड इवान्धसः ॥१७॥

Na polach kremacyjnych, na krańcach kierunków, ta sama pierś kobiety jest w czasie kosztowana przez psy, jak mała kęs pożywienia.

Verse 18

केशकज्जलधारिण्यो दुःस्पर्शा लोचनप्रियाः । दुष्कृताग्निशिखा नार्यो दहन्ति तृणवन्नरम् ॥१८॥

Kobiety, noszące włosy i kolę, trudne w dotyku, lecz miłe dla oczu, jak płomienie ognia złych czynów, palą mężczyznę, jakby był trawą.

Verse 19

ज्वलना अतिदूरेऽपि सरसा अपि नीरसाः । स्त्रियो हि नरकाग्नीनामिन्धनं चारु दारुणम् ॥१९॥

Nawet z daleka zdają się płonąć; nawet gdy pełne są soku, są jakby bez soku. Kobiety bowiem są paliwem ognisk piekielnych, piękne, lecz straszne.

Verse 20

कामनाम्ना किरातेन विकीर्णा मुग्धचेतसः । नार्यो नरविहङ्गानामङ्गबन्धनवागुराः ॥२०॥

Rozproszeni przez myśliwego o imieniu ‘Pożądanie’, o umysłach omamionych: kobiety są sieciami wiążącymi ciało dla ptaków-mężczyzn.

Verse 21

जन्मपल्वलमत्स्यानां चित्तकर्दमचारिणाम् । पुंसां दुर्वासनारज्जुर्नारीबडिशपिण्डिका ॥२१॥

Dla ryb w stawie narodzin, poruszających się w błocie umysłu, dla mężczyzn powrozem są złe utajone skłonności; kobieta jest zaczepioną na hak przynętą.

Verse 22

सर्वेषां दोषरत्नानां सुसमुद्गिकयानया । दुःखशृङ्खलया नित्यमलमस्तु मम स्त्रिया ॥२२॥

Dla wszystkich tych „klejnotów” wad, przez ten znakomity skarbiec, tę wieczną łańcuch udręki, dosyć dla mnie kobiety.

Verse 23

यस्य स्त्री तस्य भोगेच्छा निस्त्रीकस्य क्व भोगभूः । स्त्रियं त्यक्त्वा जगत्त्यक्तं जगत्त्यक्त्वा सुखी भवेत् ॥२३॥

Kto ma kobietę, ten ma pragnienie rozkoszy; dla tego bez kobiety, gdzie jest podłoże rozkoszy? Porzuciwszy kobietę, świat jest porzucony; porzuciwszy świat, staje się szczęśliwym.

Verse 24

अलभ्यमानस्तनयः पितरौ क्लेशयेच्चिरम् । लब्धो हि गर्भपातेन प्रसवेन च बाधते ॥२४॥

Syn, gdy nie jest osiągnięty, trapiłby rodziców przez długi czas; a gdy jest osiągnięty, wprawdzie trapi ich przez poronienie i przez poród.

Verse 25

जातस्य ग्रहरोगादि कुमारस्य च धूर्तता । उपनीतेऽप्यविद्यत्वमनुद्वाहश्च पण्डिते ॥२५॥

Dla tego, który się narodził, są cierpienia, takie jak wpływy planet i choroby; dla chłopca jest także łotrzykowatość. Nawet po inicjacji pozostaje niewiedza; a dla uczonych także może być nie-małżeństwo.

Verse 26

यूनश्च परदारादि दारिद्र्यं च कुटुम्बिनः । पुत्रदुःखस्य नास्त्यन्तो धनी चेन्म्रियते तदा ॥२६॥

Dla młodego mężczyzny jest pokusa cudzej żony i tym podobne; dla gospodarza domowego jest także bieda. Nie ma końca smutkowi spowodowanemu przez dzieci; a nawet jeśli ktoś jest bogaty, wtedy umiera.

Verse 27

न पाणिपादचपलो न नेत्रचपलो यतिः । न च वाक्चपलश्चैव ब्रह्मभूतो जितेन्द्रियः ॥२७॥

Renuncjant nie jest niestały w rękach i stopach, nie jest niestały w oczach i nie jest niestały w mowie; stawszy się Brahmanem, jest tym, który zmysły zwyciężył.

Verse 28

रिपौ बद्धे स्वदेहे च समैकात्म्यं प्रपश्यतः । विवेकिनः कुतः कोपः स्वदेहावयवेष्विव ॥२८॥

Dla rozeznającego, który wyraźnie dostrzega tę samą jedność Ja w nieprzyjacielu i we własnym ciele, skąd mógłby powstać gniew, tak jak nie ma gniewu na członki własnego ciała?

Verse 29

अपकारिणि कोपश्चेत् कोपे कोपः कथं न ते । धर्मार्थकाममोक्षाणां प्रसह्य परिपन्थिनि ॥२९॥

Jeśli jest gniew na tego, kto wyrządza szkodę, jakże nie byłoby gniewu na sam gniew, ten gniew, który siłowo staje na przeszkodzie dharmie, arcie, kāmie i mokszy?

Verse 30

नमोऽस्तु मम कोपाय स्वाश्रयज्वालिने भृशम् । कोपस्य मम वैराग्यदायिने दोषबोधिने ॥३०॥

Niech będzie pokłon memu gniewowi, który płonie gwałtownie we własnej siedzibie; pokłon memu gniewowi, który daje mi beznamiętność i uświadamia moje wady.

Verse 31

यत्र सुप्ता जना नित्यं प्रबुद्धस्तत्र संयमी । प्रबुद्धा यत्र ते विद्वान् सुषुप्तिं याति योगिराट् ॥३१॥

Gdzie ludzie są zawsze uśpieni, tam samokontrolujący się jest przebudzony; a gdzie oni są przebudzeni, tam mędrzec, władca joginów, wchodzi w głęboki sen.

Verse 32

चिदिहास्तीति चिन्मात्रमिदं चिन्मयमेव च । चित्त्वं चिदहमेते च लोकाश्चिदिति भावय ॥३२॥

Medytuj tak: "Świadomość jest tutaj." Wszystko to jest samą świadomością, zaprawdę złożoną z świadomości. Ty jesteś świadomością; ja jestem świadomością; te światy również są świadomością.

Verse 33

यतीनां तदुपादेयं पारहंस्यं परं पदम् । नातः परतरं किञ्चिद्विद्यते मुनिपुङ्गवः ॥ इत्युपनिषत् ॥३३॥

Dla wędrowców ascetów, to jest do przyjęcia: stan paramahamsy, najwyższa stacja. Nic wyższego niż to nie istnieje, o najlepszy z mędrców. Tak kończy się Upaniszada.