Opening the text

Upaniszada Maitreja jest upaniszadą sannjasy związaną z Jadżurwedą, która wyraża wyrzeczenie jako dyscyplinę wewnętrzną ukierunkowaną na wyzwalającą wiedzę (atma-widja). Zazwyczaj traktuje rytuał zewnętrzny jako drugorzędny lub przygotowawczy, podczas gdy wiedzę o Brahmanie wywyższa jako decydujący środek do mokszy. Wyrzeczenie jest tu nie tylko statusem społecznym czy zewnętrznym oznaki, lecz porzuceniem „ja” i „moje”, wyciszeniem poczucia sprawstwa i trwaniem jako świadomość świadka (sakszin). Uświadomienie sobie Ja jako nienarodzonego, niezniszczalnego, nieprzywiązanego i samolśniącego znajduje się w centrum jej soteriologii. Tekst podkreśla również wsparcia etyczne i kontemplacyjne: ahimsę, prawdomówność, prostotę, równowagę, powściągliwość zmysłów i medytację, tym samym osadzając ideał wyrzekającego się w szerokim horyzoncie wedanty o zabarwieniu adwajty.
Start ReadingSaṃnyāsa as an inner renunciation: abandonment of ego, possessiveness, and doership rather than mere external change
Primacy of Brahma-vidyā (Self-knowledge) over ritual action; karma as preparatory, jñāna as liberating
Ātman–Brahman non-difference: the Self is self-luminous, unattached, and beyond birth and death
Avidyā as the root of bondage; viveka (discrimination) and vairāgya (dispassion) as core disciplines
Mind-control and sense-restraint as supports for contemplation; equanimity amid pleasure and pain
Ethical foundations of the renouncer: ahiṃsā, satya, simplicity, fearlessness, and compassion
Meditation on the witness-consciousness (sākṣin) leading to jīvanmukti (freedom while living)
This Upanishad is organized into 3 adhyayas.
Król Brihadratha, rozpoznając nietrwałość świeckiej władzy, udaje się do lasu. Tam spotyka mędrca Shakayanyę. Król opisuje nieczystość ciała i pyta, jak osiągnąć stan najwyższy poprzez zrzeczenie się przyjemności zmysłowych.
Maitreja udaje się na Kailasę i prosi Śiwę o objawienie najwyższej tajemnicy. Śiwa oświadcza, że ciało jest świątynią, a indywidualna dusza (Dziwa) jest samym Śiwą. Należy odrzucić nieczystość ignorancji i wielbić ze świadomością tożsamości (Jam Jest To). Ten rozdział systematycznie reinterpretuje zewnętrzne praktyki rytualne jako wewnętrzne dyscypliny duchowe: wiedza to widzenie braku różnicy, medytacja to umysł wolny od przedmiotów, kąpiel to porzucenie mentalnych nieczystości, a czystość to kontrola zmysłów. Fizyczne ciało jest opisane jako nieczyste, nietrwałe i źródło cierpienia, co zachęca poszukiwacza do życia w samotności i realizacji niedualnej Jaźni dla osiągnięcia wyzwolenia.
W trzecim rozdziale Upaniszady Maitreji natura Atmana jest wyjaśniona poprzez deklaracje "Ja jestem" (Aham asmi). Potwierdza ona jedność indywidualnej duszy i Brahmana. Jaźń jest wolna od wszelkich dualizmów i atrybutów, wieczna, czysta i istota świadomości.
73 verses with Sanskrit text, transliteration, and translation.
Verse 1
ॐ बृहद्रथो वै नाम राजा राज्ये ज्येष्ठं पुत्रं निधापयित्वेदमशाश्वतं मन्यमानः शरीरं वैराग्यमुपेतोऽरण्यं निर्जगाम । स तत्र परमं तप आस्थायादित्यमीक्षमाण ऊर्ध्वबाहुः तिष्ठत्यन्ते सहस्रस्य मुनिरन्तिकमाजगामा...
Om. Pewien król o imieniu Bṛhadratha, po osadzeniu swego najstarszego syna na tronie i uznawszy to ciało za nietrwałe, osiągnął stan beznamiętności i udał się do lasu. Tam, praktykując najwyższą ascezę, wpatrzony w słońce, stał z uniesionymi ramionami; po upływie tysiąca dni zbliżył się mędrzec, błogosławiony znawca Jaźni, Śākāyanya, jak ogień bez dymu, jakby spalając wszystko swym blaskiem. Rzekł do króla: "Wstań, wstań; wybierz sobie błogosławieństwo." Król, oddawszy pokłon, odrzekł: "Czcigodny panie, słyszeliśmy o poznaniu Jaźni i o tym, kto zna prawdę; dlatego naucz nas." Mędrzec rzekł: "Nie pytaj o tę dawną opowieść; wybierz inne pragnienia, inne pytania z rodu Ikṣvāku." Wtedy król, dotykając stóp Śākāyanyi, wyrecytował tę gāthā.
Vairāgya and ātma-vidyā (renunciation as the gateway to Self-knowledge)Verse 2
अथ किमेतैर्मान्यानां शोषणं महार्णवानां शिखरिणां प्रपतनं ध्रुवस्य प्रचलनं स्थानं वा तरूणां निमज्जनं पृथिव्याः स्थानादपसरणं सुराणां सोऽहमित्येतद्विधेऽस्मिन्संसारे किं कामोपभोगैर्यैरेवाश्रितस्यासकृदुपावर...
Cóż wtedy wart jest ten świat: więdnięcie czczonych, wysychanie wielkich oceanów, upadek wyniosłych gór, przesunięcie Gwiazdy Polarnej, zatopienie drzew, zejście ziemi z jej miejsca, a nawet upadek bogów? W takim saṃsārze, gdzie panuje ułuda "jam jest to", jakaż wartość w przyjemnościach pragnień, przez które widzi się powtarzające się narodziny? Wybaw mnie z tego. Jak żaba w ciemnej studni, tak ja w tym saṃsārze; o Błogosławiony, Tyś jest naszą ucieczką.
Saṃsāra-doṣa-darśana and mumukṣutva (seeing the defects of cyclic existence; longing for liberation)Verse 3
भगवन्, शरीरमिदं मैथुनादेवोद्भूतं संविदपेतं निरय एव मूत्रद्वारेण निष्क्रान्तम्। अस्थिभिश्चितं मांसेनानुलिप्तं चर्मणावबद्धं विण्मूत्रवातपित्तकफमज्जामेदोवसाभिरन्यैश्च मलैर्बहुभिः परिपूर्णम्। एतादृशे शरीर...
Czcigodny panie, to ciało powstało ze zjednoczenia płciowego; jest pozbawione świadomości i wyszło drogą moczową, jakby z piekła. Jest usypane z kości, posmarowane mięsem, owinięte skórą i wypełnione kałem, moczem, wiatrem, żółcią, flegmą, szpikiem, tłuszczem, sadłem i wieloma innymi nieczystościami. Dla tego, kto przebywa w takim ciele, czcigodny panie, Tyś jest naszą ucieczką i ostatecznym schronieniem.
Vairāgya (dispassion) and dehābhimāna-nivṛtti (cessation of body-identification) as a prerequisite for mokṣaVerse 4
अथ भगवाञ्छाकायन्यः सुप्रीतोऽब्रवीद्राजानं—महाराज, बृहद्रथेक्ष्वाकुर्वंशध्वजशीर्ष, आत्मज्ञः कृतकृत्यस्त्वं मरुन्नाम्नो विश्रुतोऽसि। अयं खल्वात्मा ते कतमो, भगवान्, वर्ण्य इति तं होवाच॥४॥
Wtedy czcigodny Śākāyanya, bardzo zadowolony, rzekł do króla: "O wielki królu Bṛhadratho, sztandarze i głowie rodu Ikṣvāku, jesteś znawcą Jaźni, tym, który wypełnił to, co miało być wypełnione; jesteś znany pod imieniem Marut. Któraż to twoja Jaźń, czcigodny, ma być opisana?" - tak go zapytał.
Viveka regarding ‘which self’ (ātma-vicāra; discrimination between empirical self and true ātman)Verse 5
शब्दस्पर्शमया येऽर्था अनर्था इव ते स्थिताः । येषां सक्तस्तु भूतात्मा न स्मरेच्च परं पदम् ॥५॥
Te przedmioty, które złożone są z dźwięku i dotyku, stoją jakby nieszczęściami i złem. Przywiązany do nich ucieleśniony duch nie pamięta najwyższego stanu.
Viṣaya-vairāgya (dispassion toward sense-objects) and smṛti of the ‘parama pada’ (supreme goal)Verse 6
तपसा प्राप्यते सत्त्वं सत्त्वात् सम्प्राप्यते मनः । मनसा प्राप्यते ह्यात्मा ह्यात्मापत्त्या निवर्तते ॥६॥
Przez ascezę osiąga się sattwę - czystość i jasność; z sattwy umysł staje się w pełni ugruntowany i stały. Przez umysł osiąga się Jaźń, a osiągnąwszy Jaźń, odwraca się, ustawając od saṃsāry.
Moksha through purification of mind (sattva-śuddhi) culminating in ātma-sākṣātkāraVerse 7
यथा निरिन्धनो वह्निः स्वयोनावुपशाम्यति । तथा वृत्तिक्षयाच्चित्तं स्वयोनावुपशाम्यति ॥७॥
Jak ogień bez paliwa gaśnie w swym własnym źródle, tak przez zanik modyfikacji umysłu umysł uspokaja się w swym własnym źródle.
Manonirodha / vṛtti-kṣaya leading to abidance in the Self (ātma-niṣṭhā)Verse 8
स्वयोनावुपशान्तस्य मनसः सत्यगामिनः । इन्द्रियार्थविमूढस्यानृताः कर्मवशानुगाः ॥८॥
Dla umysłu, który jest uspokojony w swym własnym źródle i który zmierza ku Prawdzie, natomiast dla tego, który jest złudzony przez przedmioty zmysłów, istnieją tylko nierzeczywistości, podążające pod władzą karmy.
Satya vs anṛta; bondage through indriya-viṣaya-moha and karma; liberation through truth-oriented, inward-settled mindVerse 9
चित्तमेव हि संसारस् तत्प्रयत्नेन शोधयेत् । यच्चित्तस् तन्मयो भवति गुह्यमेतत् सनातनम् ॥९॥
Tylko umysł jest saṃsārą; z pilnym wysiłkiem należy go oczyścić. Na czym umysł się skupia, tym się staje; to jest odwieczna, ukryta tajemnica.
Saṃsāra as mind (citta); purification (citta-śuddhi); transformation through contemplationVerse 10
चित्तस्य हि प्रसादेन हन्ति कर्म शुभाशुभम् । प्रसन्नात्मात्मनि स्थित्वा सुखमक्षयमश्नुते ॥१०॥
Przez spokój i jasność umysłu człowiek niszczy karmę, zarówno pomyślną, jak i niepomyślną. Jaźń uspokojona, trwając w Atmanie, osiąga niewzruszone szczęście.
Karma-kṣaya through citta-prasāda; abiding in Ātman; akṣaya-sukha (mokṣa)Verse 11
समासक्तं यदा चित्तं जन्तोर्विषयगोचरम् । यद्येवं ब्रह्मणि स्यात् तत्को न मुच्येत बन्धनात् ॥११॥
Gdy umysł istoty jest całkowicie przywiązany, poruszając się w sferze przedmiotów, jeśliby w ten sam sposób został ugruntowany w Brahmanie, ktoż nie zostałby wyzwolony z niewoli?
Bandha and mokṣa through attachment (āsakti); brahma-niṣṭhā; redirection of desire/attentionVerse 12
हृत्पुण्डरीकमध्ये तु भावयेत् परमेश्वरम् । साक्षिणं बुद्धिवृत्तस्य परमप्रेमगोचरम् ॥ अगोचरं मनोवाचाम् अवधूतादिसम्प्लवम् । सत्तामात्रप्रकाशैकप्रकाशं भावनातिगम् ॥ अहेयम् अनुपादेयम् असामान्यविशेषणम् । ध्रु...
W sercu lotosu należy kontemplować Pana Najwyższego: świadka przemian intelektu, przedmiot najwyższej miłości; poza zasięgiem umysłu i mowy, rozpływające się zjednoczenie awadhuty i tym podobnych; jedyne światło, które jedynie oświetla samą egzystencję, przekraczające wszelką ideację. Ani do odrzucenia, ani do przyswojenia, naznaczone tym, co nie jest zwykłą cechą; niewzruszony, spokojny, głęboki; ani blask, ani rozpostarta ciemność; wolny od konstrukcji pojęciowych, bez zjawiskowości, świadomość złożona z nirwany.
Brahman/Ātman as sākṣin (witness-consciousness) and nirvikalpa (non-conceptual) realityVerse 13
हृत्पुण्डरीकमध्ये तु भावयेत् परमेश्वरम् । साक्षिणं बुद्धिवृत्तस्य परमप्रेमगोचरम् ॥ अगोचरं मनोवाचाम् अवधूतादिसम्प्लवम् । सत्तामात्रप्रकाशैकप्रकाशं भावनातिगम् ॥ अहेयम् अनुपादेयम् असामान्यविशेषणम् । ध्रु...
W sercu lotosu należy kontemplować Pana Najwyższego: świadka przemian intelektu, przedmiot najwyższej miłości; poza umysłem i mową, rozpływające się zjednoczenie awadhuty i tym podobnych; jedyne światło oświetlające samą egzystencję, poza wszelką konstrukcją umysłową. Nie do porzucenia, nie do przyswojenia, nieokreślony przez zwykłe predykaty; niewzruszony, bezruchu, głęboki; ani blask, ani rozpostarta ciemność; bez alternatyw pojęciowych, bez zjawiskowości, świadomość złożona z nirwany.
Nirguṇa Brahman as self-luminous consciousness (prakāśa) beyond vṛtti and vikalpaVerse 14
हृत्पुण्डरीकमध्ये तु भावयेत् परमेश्वरम् । साक्षिणं बुद्धिवृत्तस्य परमप्रेमगोचरम् ॥ अगोचरं मनोवाचाम् अवधूतादिसम्प्लवम् । सत्तामात्रप्रकाशैकप्रकाशं भावनातिगम् ॥ अहेयम् अनुपादेयम् असामान्यविशेषणम् । ध्रु...
Należy kontemplować w sercu lotosu Pana Najwyższego, świadka działalności intelektu, dostępnego jedynie dla najwyższej miłości; poza umysłem i mową, rozpływające się zjednoczenie awadhuty i tym podobnych; jedyne światło, które samo oświetla nagą egzystencję, poza ideacją; ani do porzucenia, ani do przyswojenia, niekwalifikowany przez zwykłe predykaty; stały, bezruchu, głęboki; ani światło, ani ciemność przenikająca; niedualny, bez alternatyw, bez zjawiskowości, świadomość złożona z nirwany.
Mokṣa-oriented contemplation of Brahman as nirvāṇa-maya saṃvid (liberating consciousness)Verse 15
नित्यः शुद्धो बुद्धमुक्तस्वभावः सत्यः सूक्ष्मः संविभुश्चाद्वितीयः । आनन्दाब्धिर्यः परः सोऽहमस्मि प्रत्यग्धातुर्नात्र संशीतिरस्ति ॥१५॥
Wieczny, czysty, o samej naturze świadomości i wolności, rzeczywisty, subtelny, wszechprzenikający i niedualny, On, który jest najwyższym oceanem błogości: Tym jestem ja. Dla wewnętrznej Jaźni, zasady mieszkającej wewnątrz, nie ma tu wątpliwości.
Ātman–Brahman identity (Advaita), nityatva (eternality), śuddhatva (purity), mukti-svabhāva (innate freedom), ānanda (bliss)Verse 16
आनन्दमन्तर्निजमाश्रयं त- माशापिशाचीमवमनयन्तम् । आलोकयन्तं जगदिन्द्रजाल- मापत्कथं मां प्रविशेदसङ्गम् ॥१६॥
Jestem wewnętrznym, wrodzonym oparciem, które jest błogością, który obala upiora pragnienia, który postrzega świat jako sieć Indry, magiczną iluzję. Jakże nieszczęście mogłoby wejść we mnie, nieprzywiązanego?
Asaṅga (non-attachment of Ātman), māyā/indrajāla (illusory appearance), vairāgya (dispassion), ānanda as inner refugeVerse 17
वर्णाश्रमाचारयुता विमूढाः कर्मानुसारेण फलं लभन्ते । वर्णादिधर्मं हि परित्यजन्तः स्वानन्दतृप्ताः पुरुषा भवन्ति ॥१७॥
Osoby złudzone, oddane praktykom kastowym i etapom życia, otrzymują owoce zgodnie ze swoimi działaniami. Lecz porzucając obowiązki związane z kastą i tym podobne, stają się ludźmi usatysfakcjonowanymi we własnej błogości.
Karma-phala bondage vs mokṣa; transcendence of varṇāśrama-identification; svānanda (Self-bliss) as liberation; jñāna over ritualismVerse 18
वर्णाश्रमं सावयवं स्वरूपम् आद्यन्तयुक्तं ह्यतिकृच्छ्रमात्रम् । पुत्रादिदेहेष्वभिमानशून्यं भूत्वा वसेत्सौख्यतमे ह्यनन्त इति ॥१८॥
Stawszy się wolnym od posiadłościowej identyfikacji z ciałami syna i tym podobnych, należy przebywać w najbłogośniejszym stanie; albowiem Nieskończony jest zaprawdę taki. Forma złożona z warny i aśramy, wraz ze swymi członkami, obdarzona początkiem i końcem, jest jedynie skrajnym utrapieniem.
Vairāgya; Ananta/Brahman; dehābhimāna-tyāga (renunciation of body-identification)Verse 1
अथ भगवान् मैत्रेयः कैलासं जगाम । तं गत्वोवाच—भो भगवन् परमतत्त्वरहस्यम् अनुब्रूहीति ॥ स होवाच महादेवः—देहो देवालयः प्रोक्तः स जीवः केवलः शिवः । त्यजेदज्ञाननिर्माल्यं सोऽहंभावेन पूजयेत् ॥१॥
Wtedy czcigodny Maitreja udał się na górę Kailasę. Przybywszy tam, rzekł: 'O Panie, naucz mnie najwyższej tajemnicy Rzeczywistości.' Mahadewa odrzekł: 'Ciało zostało ogłoszone świątynią Boga; ta indywidualna jaźń jest samym Śiwą. Odrzuć pozostałość niewiedzy i oddawaj cześć z poczuciem: Jam jest On.'
Jīva-Śiva aikya (identity of individual self with Śiva/Brahman); so’ham-bhāva; deha as devālaya; ajñāna-tyāgaVerse 2
अभेददर्शनं ज्ञानं ध्यानं निर्विषयं मनः। स्नानं मनोमलत्यागः शौचमिन्द्रियनिग्रहः ॥२॥
Wiedza jest wizją niedualności; medytacja jest umysłem wolnym od przedmiotów. Kąpiel jest odrzuceniem nieczystości umysłu; czystość jest powściąganiem zmysłów.
Jñāna–dhyāna as inner purification leading to mokṣa; abheda (non-duality)Verse 3
ब्रह्मामृतं पिबेद्भैक्षमाचरेद्देहरक्षणे। वसेदेकान्तिको भूत्वा चैकान्ते द्वैतवर्जिते। इत्येवमाचरेद्धीमान्स एवं मुक्तिमाप्नुयात् ॥३॥
Niech pija nieśmiertelny nektar, którym jest Brahman; niech praktykuje żebrawo dla ochrony ciała. Stawszy się oddanym samotności, niech przebywa w samotności wolnej od dualizmu. Tak mądry powinien praktykować; tak osiąga wyzwolenie.
Mokṣa through brahmānubhava supported by saṃnyāsa-like discipline (ekānta, bhaikṣā)Verse 4
जातं मृतमिदं देहं मातापितृमलात्मकम्। सुखदुःखालयामेध्यं स्पृष्ट्वा स्नानं विधीयते ॥४॥
To ciało jest zarówno narodzone, jak i już martwe, uformowane z nieczystości matki i ojca; jest siedzibą przyjemności i bólu, nieczyste. Dotknąwszy go, nakazana jest kąpiel.
Deha-anityatā and aśauca; dispassion (vairāgya) supporting liberation-seekingVerse 5
धातुबद्धं महारोगं पापमन्दिरमध्रुवम् । विकाराकारविस्तीर्णं स्पृष्ट्वा स्नानं विधीयते ॥५॥
To ciało jest związane składnikami cielesnymi, wielką chorobą, mieszkaniem grzechu, nietrwałym; rozpostartym w formach modyfikacji - dotknąwszy go, nakazana jest kąpiel.
Vairāgya (dispassion) and deha-anityatā (impermanence of the body) as preparation for ātma-jñānaVerse 6
नवद्वारमलस्रावं सदा काले स्वभावजम् । दुर्गन्धं दुर्मलोपेतं स्पृष्ट्वा स्नानं विधीयते ॥६॥
To ciało jest miastem o dziewięciu bramach, wypływającym z nieczystości, zawsze - we właściwym czasie - powstającym z natury; cuchnącym, pełnym brudzącego brudu - dotknąwszy go, nakazana jest kąpiel.
Anātma-viveka (discrimination of non-Self) and śauca as inner purificationVerse 7
मातृसूतकसम्बन्धं सूतके सह जायते । मृतसूतकजं देहं स्पृष्ट्वा स्नानं विधीयते ॥७॥
Związane z nieczystością porodową matki, rodzi się wraz z nieczystością; ciało powstałe z nieczystości śmierci - dotknąwszy go, nakazana jest kąpiel.
Saṃsāra and mṛtyu (mortality) contrasted with amṛtatva (deathlessness of ātman)Verse 8
अहम्ममेति विण्मूत्रलेपगन्धादिमोचनम् । शुद्धशौचमिति प्रोक्तं मृज्जलाभ्यां तु लौकिकम् ॥८॥
Usunięcie pojęć 'ja' i 'moje' - wraz z usunięciem kału, moczu, brudu, zapachu i tym podobnych - zostało ogłoszone 'czystością duchową'; lecz świecka czystość osiągana jest ziemią i wodą.
Śauca (purity) as inner purification through removal of ahaṃkāra and mamakāra; vairāgya toward bodily identificationVerse 9
चित्तशुद्धिकरं शौचं वासनात्रयनाशनम् । ज्ञानवैराग्यमृत्तोयैः क्षालनाच्छौचमुच्यते ॥९॥
Czystość jest tym, co przynosi oczyszczenie umysłu - zniszczenie triady utajonych skłonności. Przez obmywanie 'ziemią i wodą' wiedzy i beznamiętności nazywana jest czystością.
Citta-śuddhi; vāsanā-kṣaya; jñāna and vairāgya as means to mokṣaVerse 10
अद्वैतभावनाभैक्षमभक्ष्यं द्वैतभावनम् । गुरुशास्त्रोक्तभावेन भिक्षोर्भैक्षं विधीयते ॥१०॥
Jałmużna składająca się z kontemplacji niedualności jest tym, co należy spożywać; kontemplacja dualizmu nie jest do spożycia. Dla żebraka jałmużna jest przepisana w sposób nauczany przez guru i śastry.
Advaita-bhāvanā (non-dual contemplation); sannyāsa discipline; nididhyāsanaVerse 11
विद्वान् स्वदेशम् उत्सृज्य संन्यासानन्तरं स्वतः । कारागारविनिर्मुक्तचोरवद् दूरतो वसेत् ॥११॥
Mędrzec, po opuszczeniu swego kraju, powinien z własnej woli, po przyjęciu sannjasy, mieszkać z dala, niczym złodziej uwolniony z więzienia.
Saṃnyāsa and Mokṣa (renunciation as a discipline for liberation)Verse 12
अहङ्कारसुतं वित्तभ्रातरं मोहमन्दिरम् । आशापत्नी त्यजेद् यावत् तावन् मुक्तो न संशयः ॥१२॥
Jak długo człowiek porzuca 'żonę' zwaną Nadzieją, wraz z domem ułudy, którego synem jest egoizm, a bratem bogactwo, tak długo jest wyzwolony; nie ma wątpliwości.
Māyā/Moha and Vairāgya leading to MokṣaVerse 13
मृता मोहमयी माता जातो बोधमयः सुतः । सूतकद्वयसम्प्राप्तौ कथं सन्ध्यामुपास्महे ॥१३॥
Matka utkana z ułudy umarła; syn utkany z przebudzenia się narodził. Gdy nastąpiły oba stany nieczystości, jak możemy odprawiać nabożeństwo zmierzchowe?
Transcendence of ritualism through Jñāna (Bodha)Verse 14
हृदाकाशे चिदादित्यः सदा भासति भासति । नास्तमेति न चोदेति कथं सन्ध्यामुपास्महे ॥१४॥
W przestrzeni serca Słońce Świadomości zawsze lśni, lśni. Nie zachodzi ani nie wschodzi; jak więc mamy czcić zmierzch?
Ātman/Brahman as self-luminous consciousness (svayaṃ-prakāśa) beyond time and ritualVerse 15
एकमेवाद्वितीयं यद्गुरोर्वाक्येन निश्चितम् । एतदेकान्तमित्युक्तं न मठो न वनान्तरम् ॥१५॥
To, co zostało potwierdzone słowem guru jako 'jedno bez drugiego', to nazywa się prawdziwą samotnością, a nie klasztor ani głębia lasu.
Nonduality (advaita), guru-upadeśa, ekānta as inner solitude/abidance in BrahmanVerse 16
असंशयवतां मुक्तिः संशयाविष्टचेतसाम् । न मुक्तिर्जन्मजन्मान्ते तस्माद्विश्वासमाप्नुयात् ॥१६॥
Dla tych, którzy są wolni od wątpliwości, jest wyzwolenie; dla tych, których umysły są owładnięte wątpliwościami, nie ma wyzwolenia nawet po końcu wielu narodzin. Dlatego należy osiągnąć niezachwiane przekonanie.
Mokṣa through niścaya (certainty) in jñāna; removal of saṃśaya (doubt) as obstacle to liberationVerse 17
कर्मत्यागान्न संन्यासो न प्रेषोच्चारणेन तु । सन्धौ जीवात्मनोरैक्यं संन्यासः परिकीर्तितः ॥१७॥
Sannjasa nie polega jedynie na porzuceniu rytuałów, ani też na wypowiedzeniu formuły wyrzeczenia; w miejscu zjednoczenia jaźni jednostkowej z Jaźnią Najwyższą, to jest ogłaszane wyrzeczeniem.
Saṃnyāsa as jñāna (identity of jīvātman and ātman/brahman)Verse 18
वमनाहारवद्यस्य भाति सर्वेषणादिषु । तस्याधिकारः संन्यासे त्यक्तदेहाभिमानिनः ॥१८॥
Dla tego, komu wszystkie pragnienia i tym podobne jawią się jak wymiociny i pokarm, jednakowo odpychające, jest uprawnienie do sannjasy, gdyż porzucił on utożsamienie z ciałem.
Vairāgya and dehābhimāna-tyāga (dispassion; dropping body-identification)Verse 19
यदा मनसि वैराग्यं जातं सर्वेषु वस्तुषु । तदैव संन्यसेद्विद्वानन्यथा पतितो भवेत् ॥१९॥
Gdy w umyśle zrodzi się wyrzeczenie wobec wszystkich przedmiotów, wtedy właśnie mędrzec powinien przyjąć sannjasę; inaczej staje się upadłym.
Vairāgya as immediate qualification; urgency in saṃnyāsa for mokṣa-sādhanaVerse 20
द्रव्यार्थमन्नवस्त्रार्थं यः प्रतिष्ठार्थमेव वा । संन्यसेद्दुभयभ्रष्टः स मुक्तिं नाप्तुमर्हति ॥२०॥
Kto przyjmuje sannjasę dla bogactwa, dla pożywienia i odzienia, lub nawet tylko dla czci i sławy, upadłszy z obu ścieżek, nie jest godzien osiągnąć wyzwolenie.
Mokṣa; Sannyāsa as dispassionate renunciation (vairāgya) rather than instrument for artha/comfort/prestigeVerse 21
उत्तमा तत्त्वचिन्तैव मध्यमं शास्त्रचिन्तनम् । अधमा मन्त्रचिन्ता च तीर्थभ्रान्त्यधमाधमा ॥२१॥
Najwyższa jest kontemplacja Prawdy samej w sobie; średnia jest kontemplacja pism świętych; niższa jest obsesja mantrami; a najniższa z niskich to błądzenie w ułudzie po miejscach pielgrzymkowych.
Jñāna (tattva-vicāra) as the highest means; hierarchy of sādhanas; critique of externalismVerse 22
अनुभूतिं विना मूढो वृथा ब्रह्मणि मोदते । प्रतिबिम्बितशाखाग्रफलास्वादनमोदवत् ॥२२॥
Bez bezpośredniego urzeczywistnienia, osoba ułudna raduje się z Brahmana na próżno, podobnie jak radość z kosztowania owocu na końcu gałęzi, która jest jedynie odbiciem w wodzie.
Aparokṣa-anubhūti (direct realization) vs. mere conceptual knowledge; Brahma-jñāna as experiential certaintyVerse 23
न त्यजेच्चेद्यतिर्मुक्तो यो माधुकरमातरम् । वैराग्यजनकं श्रद्धाकलत्रं ज्ञाननन्दनम् ॥२३॥
Wyzwolony mnich nie powinien porzucać matki mādhukara, czyli świętego zbierania jałmużny, która rodzi beznamiętność, której małżonką jest wiara, a dzieckiem wiedza.
Sannyāsa-dharma; Vairāgya; Śraddhā; Jñāna as means to MokṣaVerse 24
धनवृद्धा वयोवृद्धा विद्यावृद्धास्तथैव च । ते सर्वे ज्ञानवृद्धस्य किंकराः शिष्यकिंकराः ॥२४॥
Ci, którzy są zaawansowani w bogactwie, zaawansowani w wieku i podobnie zaawansowani w nauce, wszyscy oni są sługami tego, kto jest zaawansowany w wiedzy, sługami jako uczniowie.
Jñāna-śreṣṭhatva (supremacy of liberating knowledge); Jñānī; Guru-śiṣya hierarchy grounded in realizationVerse 25
यन्मायया मोहितचेतसो मामात्मानमापूर्णमलब्धवन्तः । परं विदग्दोधरपूरणाय भ्रमन्ति काका इव सूरयोऽपि ॥२५॥
Ci, których umysły są ułudzone przez māyā, nie osiągnąwszy Mnie, czyli Jaźni, pełni wszystkiego, błądzą się, choć nazywani są mędrcami, jak kruki, dla napełnienia swoich przebiegłych brzuchów.
Māyā and moha; Pūrṇatva (fullness) of Ātman; Saṃsāra as restless wandering; critique of hedonistic/material pursuitVerse 26
पाषाणलोहमणिमृण्मयविग्रहेषु पूजा पुनर्जननभोगकरी मुमुक्षोः । तस्माद्यतिः स्वहृदयार्चनमेव कुर्याद्बाह्यार्चनं परिहरेदपुनर्भवाय ॥२६॥
Kult ofiarowany formom z kamienia, metalu, klejnotu lub gliny staje się dla szukającego wyzwolenia przyczyną odrodzenia i trwania w świecie. Dlatego mnich powinien czcić tylko w swoim własnym sercu, porzucając zewnętrzny kult dla osiągnięcia niepowrotu.
Mokṣa; antaryāga (inner worship); vairāgya; sādhanā as inward contemplationVerse 27
अन्तःपूर्णो बहिःपूर्णः पूर्णकुम्भ इवार्णवे । अन्तःशून्यो बहिःशून्यः शून्यकुम्भ इवाम्बरे ॥२७॥
Wewnętrznie pełny i zewnętrznie pełny, jak napełniony dzban w oceanie; wewnętrznie pusty i zewnętrznie pusty, jak pusty dzban w przestworzu.
Pūrṇatā (fullness) of Brahman/Ātman; inner-outer non-difference; śūnyatā as privation (absence of realization) in Vedāntic framingVerse 28
मा भव ग्राह्यभावात्मा ग्राहकात्मा च मा भव । भावनामखिलं त्यक्त्वा यच्छिष्टं तन्मयो भव ॥२८॥
Nie stawaj się naturą tego, co jest postrzegane, i nie stawaj się naturą tego, co postrzega. Porzuciwszy wszelkie konceptualne konstruowanie, stań się naturą tego, co pozostaje.
Advaita; sākṣin (witness) beyond subject-object; nirvikalpa (freedom from conceptualization); aparokṣa-jñānaVerse 29
द्रष्टृदर्शनदृश्यानि त्यक्त्वा वासनया सह । दर्शनप्रथमाभासमात्मानं केवलं भज ॥२९॥
Porzuciwszy widza, widzenie i to, co widziane, wraz z vāsanās, czyli utajonymi impresjami, czcij i szukaj schronienia w samej Jaźni, pierwszym objawieniu, które leży u podstaw wszelkiej percepcji.
Atman; non-duality beyond the tripuṭī (knower–knowing–known); vāsanā-kṣayaVerse 30
संशान्तसर्वसंकल्पा या शिलावदवस्थितिः । जाग्रन्निद्राविनिर्मुक्ता सा स्वरूपस्थितिः परा ॥३०॥
Ten stan, w którym wszystkie saṅkalpy, czyli wolicjonalne formacje, są całkowicie uśmierzone, który trwa jak skała i jest wolny od czuwania i snu, jest najwyższym przebywaniem we własnej naturze.
Mokṣa as svarūpa-sthiti; saṅkalpa-nirodha; turiya/transcending statesVerse 1
अहमस्मि परश्चास्मि ब्रह्मास्मि प्रभवोऽस्म्यहम् । सर्वलोकगुरुश्चास्मि सर्वलोकेऽस्मि सोऽस्म्यहम् ॥१॥
Ja jestem; i jestem Najwyższym. Jestem Brahmanem; jestem źródłem wszystkiego. Jestem nauczycielem wszystkich światów; jestem we wszystkich światach. Jestem Tym; ja jestem.
Atman–Brahman identity; non-duality (Advaita)Verse 2
अहमेवास्मि सिद्धोऽस्मि शुद्धोऽस्मि परमोऽस्म्यहम् । अहमस्मि सोमोऽस्मि नित्योऽस्मि विमलोऽस्म्यहम् ॥२॥
Tylko ja jestem. Jestem urzeczywistniony, doskonały. Jestem czysty. Jestem Najwyższym. Jestem; jestem Somą. Jestem wieczny. Jestem bez skazy.
Nitya-śuddha-buddha-mukta nature of Ātman; self-luminosity and purity beyond guṇasAnswers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Upanishads in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.