Katha
Katha Upaniszad, główna Upaniszada Krishna Jadźurwedy, przedstawia głęboki dialog między młodym poszukiwaczem Nachiketą a Jamą na temat śmierci, Jaźni (Atmana) i wyzwolenia (moksza). Ugruntowuje życie duchowe w etycznym rozróżnieniu między prejas (tylko przyjemnym) a śrejas (prawdziwie dobrym). Poprzez słynną alegorię rydwanu wyjaśnia wewnętrzną dyscyplinę: zmysły, umysł i intelekt muszą być kierowane, aby Jaźń została zrealizowana. Tekst naucza, że Atman jest nienarodzony, wieczny i niezniszczalny, a bezpośrednie urzeczywistnienie Jaźni rozprasza lęk i smutek oraz prowadzi do wolności.
Start ReadingKey Teachings
Naciketā–Yama dialogue: death as a doorway to Self-knowledge, not merely an end
Śreyas vs preyas: ethical discernment as the foundation of spiritual life
Ātman is unborn, eternal, and distinct from body–mind; realization removes fear and grief
Chariot allegory: disciplined governance of senses and mind under buddhi guided by the Self
Hierarchy of inner faculties: sense-objects < senses < mind < intellect < the Great Self
Yoga as restraint and inward stillness; the “razor’s edge” path of steady practice
Critique of mere ritualism and intellectualism; knowledge must become direct realization
Mokṣa as freedom from saṃsāra through Self-realization; immortality as identity with the Self
Adhyayas
This Upanishad is organized into 2 adhyayas.
Adhyaya 1
W pierwszym rozdziale Katha Upaniszady Nachiketa ustanawia się jako niezachwiany poszukiwacz wiedzy o Jaźni. Gdy jego ojciec Vajashrava oddaje bezwartościowe stare krowy w ofierze, Nachiketa pyta trzy razy: "Komu mnie oddasz?" W gniewie ojciec mówi: "Oddaję cię Śmierci." Nachiketa udaje się do siedziby Jamy i czeka trzy dni. Yama, powróciwszy, udziela trzech łask. Pierwsza to pojednanie z ojcem, druga to wiedza o świętym rytuale ogniowym prowadzącym do nieba, a trzecia, najwyższa prośba, to wiedza o tym, co leży poza śmiercią: czy Jaźń istnieje czy nie. Yama wystawia Nachiketę na próbę światowymi przyjemnościami, niebiańskimi nimfami i nieograniczoną władzą, lecz Nachiketa odrzuca wszystko, oświadczając, że ulotne przyjemności nie mogą zadowolić tego, kto skosztował radości Wiecznego. Yama wtedy zaczyna nauczać najwyższej mądrości: różnicy między dobrem (shreyas) a przyjemnym (preyas), wiecznej nienarodzonej natury Jaźni, mocy Om jako mostu do nieśmiertelności oraz konieczności urzeczywistnionego nauczyciela, który poprowadzi poszukiwacza po ostrzu brzytwy urzeczywistnienia Jaźni.
Adhyaya 2
Drugi Adhyaja Katha Upaniszady opisuje, jak Stwórca uczynił zmysły skierowanymi na zewnątrz, sprawiając, że ludzie przeoczają wewnętrzne Ja. Tylko mędrcy, szukający nieśmiertelności, zwracają swój wzrok do wewnątrz, aby postrzec Atmana. Ja jest prawdziwym świadkiem wszystkich doświadczeń zmysłowych oraz stanów jawy i snu. Uświadomienie sobie Atmana jako wewnętrznego kontrolera i istoty wszystkich istot prowadzi do wolności od strachu, smutku i cyklu ignorancji, wymagając bezpośredniego wewnętrznego doświadczenia.
Verses of the Katha
119 verses with Sanskrit text, transliteration, and translation.
Verse 1.1.1
अशन् ह वै वाजश्रवसः सर्ववेदसं ददौ। तस्य ह नचिकेता नाम पुत्र आस॥१॥
Vājaśravasa, pragnąc niebiańskich nagród, rozdał cały swój majątek. Miał on syna o imieniu Naciketā.
Śrāddha (faith) and Tyāga (renunciation)Verse 1.1.2
तं ह कुमारं सन्तं दक्षिणासु नीयमानासु श्रद्धा आविवेश सोऽमन्यत ॥२॥
Gdy był jeszcze młodzieńcem, a dary ofiarne były odprowadzane, wiara (śraddhā) wstąpiła w niego i tak pomyślał.
Śraddhā (Faith) and Dāna (Charity/Sacrificial Giving)Verse 1.1.3
पीतोदका जग्धतृणा दुग्धदोहा निरिन्द्रिया:। अनन्दा नाम ते लोकास्तान् स गच्छति ता ददन् ॥३॥
Wypiły swoją wodę, zjadły swoją trawę, oddały swoje mleko i są pozbawione siły. Te światy nazywane są 'bez radości' (anandāḥ); kto daje takie krowy, idzie do tych światów.
Dāna-phala (Fruit of Charity) and Karmic ConsequenceVerse 1.1.4
स होवाच पितरं तत् कस्मै मां दास्यतीति। द्वितीयं तृतीयं तं होवाच मृत्यवे त्वा ददामीति॥४॥
Rzekł do swego ojca: 'Komu mnie dasz?' Po raz drugi, po raz trzeci rzekł do niego: 'Śmierci cię oddaję.'
Vairagya (Dispassion) and Adhikari (Qualification for Knowledge)Verse 1.1.5
बहूनामेमि प्रथमो बहूनामेमि मध्यमः। किं स्विद्यमस्य कर्तव्यं यन्मयाद्य करिष्यति॥५॥
Wśród wielu idę jako pierwszy; wśród wielu idę jako środkowy. Co istotnie ma być dziś uczynione przez Jamę, to ja dokonam.
Dharma and Vrata (Sacred Vow)Verse 1.1.6
अनुपश्य यथा पूर्वे प्रतिपश्य तथापरे। सस्यमिव मर्त्यः पच्यते सस्यमिवाजायते पुनः॥६॥
Spójrz wstecz na tych, którzy byli przedtem; spójrz wprzód na tych, którzy przyjdą potem. Jak zboże, śmiertelnik dojrzewa; jak zboże, rodzi się na nowo.
Samsara and Punarjanma (Cycle of Birth and Death)Verse 1.1.7
वैश्वानरः प्रविशत्यतिथिर्ब्राह्मणो गृहान्। तस्यैतां शान्तिं कुर्वन्ति हर वैवस्वतोदकम्॥
Waiśwanara [bóg ognia] wchodzi do domu jako bramiński gość. Dla niego składają tę ofiarę pojednania: 'Przynieście wodę Waiwaswaty [Jamy].'
Atithi Devo Bhava (Guest is God) - Sacred hospitality as spiritual practiceVerse 1.1.8
आशा प्रतीक्षे संगतं सूनृतां च इष्टापूर्ते पुत्रपशूंश्च सर्वान्। एतद्वृड्क्ते पुरुषस्याल्पमेधसो यस्यानश्नन्वसति ब्राह्मणो गृहे॥८॥
Nadzieja i oczekiwanie, stowarzyszenie z prawdomównymi, i wszystkie dzieła ofiarne, synowie i bydło, to należy do człowieka o małym rozumieniu, w którego domu bramiński gość przebywa bez pożywienia.
Dharma of Hospitality (Atithi-dharma) and Spiritual DiscriminationVerse 1.1.9
तिस्रो रात्रीर्यदवात्सीर्गृहे मेऽनश्नन्ब्रह्मन्नतिथिर्नमस्यः। नमस्तेऽस्तु ब्रह्मन्स्वस्ति मेऽस्तु तस्मात्प्रतित्रीन्वरान्वृणीष्व॥९॥
O braminie, skoro jako godny gość przebywałeś w moim domu przez trzy noce bez pożywienia, cześć tobie, o braminie. Niech dobro będzie moim udziałem. Dlatego wybierz trzy dary w zamian.
Prayaschitta (Atonement) and Varaprada (Granting Boons)Verse 1.1.10
शान्तसकल्पः सुमना यथा स्याद्वीतमन्युर्गौरवं माभि मृत्यो। त्वत्प्रसृष्टं माभिवदेत्प्रतीत एतत्त्रयाणां प्रथमं वरं वृणे ॥१०॥
Niech stanę się spokojny, opanowanej woli i czystego umysłu, wolny od gniewu, o Śmierci; i niech nie odczuwam wielkiej bojaźni. Jako ten, który otrzymał twoje zapewnienie, wybieram pierwszy z tych trzech darów.
Shanti (Inner Peace) and Prasada (Divine Grace)Verse 1.1.11
यथा पुरस्ताद् भविता प्रतीत औद्दालकिरारुणिर्मत्प्रसृष्टः। सुखं रात्रीः शयिता वीतमन्युस्त्वां ददृशिवान्मृत्युमुखात्प्रमुक्तम् ॥११॥
Jak ten, który otrzymał zapewnienie, Auddālaki Āruṇi zostanie ze mną pojednany. Będzie spał spokojnie przez noce, wolny od gniewu, widząc cię uwolnionego z ust śmierci.
Pitr-Putra Sambandha (Father-Son Relationship) and Kshama (Forgiveness)Verse 1.1.12
स्वर्गे लोके न भयं किञ्चनास्ति न तत्र त्वां न जरया बिभेति। उभे तीर्त्वाशनायापिपासे शोकातिगो मोदते स्वर्गलोके ॥१२॥
W niebiańskim świecie nie ma żadnej trwogi; tam nie boi się starości. Przekroczywszy oba: głód i pragnienie, przekraczając smutek, raduje się w niebiańskim świecie.
Svarga (Heavenly Realm) and Vimoksha (Liberation from Suffering)Verse 1.1.13
स त्वमग्नि स्वर्ग्यमध्येषि मृत्यों प्रब्रूहि त्वं श्रद्दधानाय मह्यम्। स्वर्गलोका अमृतत्वं भजन्त एतद् द्वितीयेन वृणे वरेण ॥१३॥
Ty, o Śmierci, znasz ten ogień, który prowadzi do nieba. Naucz mnie go, pełnego wiary. Ci, którzy osiągają niebiański świat, uczestniczą w nieśmiertelności. To wybieram jako moją drugą łaskę.
Svargaloka (Heavenly World) and Amṛtatva (Immortality)Verse 1.1.14
प्र ते ब्रवीमि तदु मे निवोध स्वर्ग्यमग्निं नचिकेतः प्रजानन्। अनन्तलोकाप्तिमथो प्रतिष्ठां विद्धि त्वमेतं निहितं गुहायाम् ॥१४॥
Powiem ci; naucz się go ode mnie, o Naciketo, poznając ogień prowadzący do nieba. Wiedz, że ten ogień jest osiągnięciem nieskończonego świata i jego fundamentem, ukrytym w tajemnej jaskini serca.
Guhā (Secret Cave of the Heart) and Anantaloka (Infinite World)Verse 1.1.15
लोकादिमग्निं तमुवाच तस्मै या इष्टका यावतीर्वा यथा वा। स चापि तत्प्रत्यवदद्यथोक्तमथास्य मृत्युः पुनरेवाह तुष्टः ॥१५॥
Powiedział mu o ogniu, który jest początkiem światów, jakie są cegły, ile ich jest i jak są ułożone. A on powtórzył to dokładnie tak, jak zostało powiedziane. Wtedy Śmierć, zadowolona, przemówiła do niego ponownie.
Guru-Śiṣya Paramparā (Teacher-Student Lineage) and Yajña (Sacrificial Ritual)Verse 1.1.16
तमब्रवीत्प्रीयमाणो महात्मा वरं तवेहाद्य ददामि भूयः। तवैव नामा भवितायमग्निः सृक्ङां चेमामनेकरूपां गृहाण ॥१६॥
Zadowolony, wielkoduszny rzekł do niego: 'Dziś daję ci inną łaskę. Ten ogień będzie nosił twoje imię; przyjmij ten wieloformowy naszyjnik z koralików.'
Ishvara Prasada (Divine Grace)Verse 1.1.17
त्रिणाचिकेतस्त्रिभिरेत्य सन्धिं त्रिकर्मकृत्तरति जन्ममृत्यू। ब्रह्मजज्ञ देवमीड्यं विदित्वा निचाय्येमां शान्तिमत्यन्तमेति ॥१७॥
Osiągnąwszy trójką unię przez trzy ogni Nacikety, wykonawca trójakiego działania przekracza narodziny i śmierć. Poznawszy Brahmana, czcigodne bóstwo, i mocno uchwyciwszy ten pokój, osiąga stan ostateczny.
Moksha (Liberation from Samsara)Verse 1.1.18
त्रिणाचिकेतस्त्रयमेतद्विदित्वा य एवं विद्वांश्चिनुते नाचिकेतम्। स मृत्युपाशानृ पुरतः प्रणोद्य शोकातिगो मोदते स्वर्गलोके ॥१८॥
Poznawszy tę trójką wiedzę Nacikety i wybrawszy Naciketę w ten sposób, mędrczec, odsunąwszy więzy śmierci sprzed siebie, przekracza smutek i raduje się w niebiańskim świecie.
Jivanmukti (Liberation while Living)Verse 1.1.19
एष तेऽग्निर्नचिकेतः स्वर्ग्यो यमवृणीथा द्वितीयेन वरेण। एतमग्निं तवैव प्रवक्ष्यन्ति जनासस्तृतीयं वरं नचिकेतो वृणीष्व ॥१९॥
To jest ten ogień, o Naciketo, który prowadzi do nieba, który wybrałeś przez drugą łaskę. Ludzie będą głosić ten ogień jako twój. O Naciketo, wybierz trzecią łaskę.
Vaisvanara Agni - Sacred fire as a means to svarga (heavenly realms)Verse 1.1.20
येयं प्रेते विचिकित्सा मनुष्येऽस्तीत्येके नायमस्तीति चैके। एतद्विद्यामनुशिष्टस्त्वयाहं वराणामेष वरस्तृतीयः॥२०॥
Istnieje ta wątpliwość o człowieku, gdy umrze: jedni mówią 'istnieje', inni mówią 'nie istnieje'. To chciałbym poznać, nauczony przez ciebie. To jest trzecia z łask.
Atman (the Self) and Paraloka-vidya (knowledge of the afterlife)Verse 1.1.21
देवैरत्रापि विचिकित्सितं पुरा न हि सुविज्ञेयमणुरेष धर्मः। अन्यं वरं नचिकेतो वृणीष्व मा मोपरोत्सीरति मा सृजैनम् ॥२१॥
Nawet przez bogów to było wątpione w dawnych czasach; albowiem ta dharma nie jest łatwo poznawalna, będąc subtelna. O Naciketaso, wybierz inne błogosławieństwo. Nie naciskaj mnie dalej. Nie pytaj mnie o to.
Atma-jnana (Self-knowledge) - The subtle nature of ultimate reality that transcends ordinary comprehensionVerse 1.1.22
देवैरत्रापि विचिकित्सितं किल त्वं च मृत्यो यत्र सुविज्ञेममात्थ। वक्ता चास्य त्वादृगन्यो न लभ्यो नान्यो वरस्तुल्य एतस्य कश्चित् ॥२२॥
Nawet przez bogów to było wątpione, o Śmierci; a ty wyjaśniłeś to dobrze tam, gdzie jest trudne do zrozumienia. Inny mówca taki jak ty nie może być znaleziony, ani żadne inne błogosławieństwo równe temu.
Adhyatma Vidya (Knowledge of the Self)Verse 1.1.23
शतायुषः पुत्रपौत्रान् वृणीष्व बहून् पशून् हस्तिहिरण्यमश्वान्। भूमेर्महदायतनं वृणीष्व स्वयं च जीव शरदो यावदिच्छसि ॥२३॥
Wybierz synów i wnuków stuletnich, wiele bydła, słonie, złoto i konie. Wybierz wielką przestrzeń ziemi, i sam żyj tyle jesieni, ile pragniesz.
Kama (Worldly Desires) vs. Moksha (Liberation)Verse 1.1.24
एतत्तुल्यं यदि मन्यसे वरं वृणीष्व वित्तं चिरजीविकां च। महाभूभौ नचिकेतस्त्वमेधि कामानां त्वा कामभाजं करोमि ॥२४॥
Jeśli uważasz jakiekolwiek błogosławieństwo za równe temu, wybierz bogactwo i długie życie. O Naciketaso, bądź wielkim władcą ziemi; uczynię cię uczestnikiem wszystkich pragnień.
Viveka (Discrimination) between Preya (Pleasant) and Shreya (Good)Verse 1.1.25
ये ये कामा दुर्लभा मर्त्यलोके सर्वान् कामांश्छन्दतः प्रार्थयस्व। इमा रामाः सरथाः सतूर्या न हीदृशा लम्भनीया मनुष्यैः। आभिर्मत्प्रत्ताभिः परिचारयस्व नचिकेतो मरणं मानुप्राक्षीः॥
Jakiekolwiek pragnienia są trudne do uzyskania w świecie śmiertelników, o wszystkie te pragnienia proś według swojej woli. Te kobiety z rydwanami i sługami nie mogą być uzyskane przez ludzi. Tymi, które zostały mi przeze mnie dane, ciesz się. O Naciketaso, nie pytaj o śmierć.
Vairagya (dispassion) and the rejection of worldly desires for higher spiritual knowledgeVerse 1.1.26
श्वो भावा मर्त्यस्य यदन्तकैतत् सर्वेन्द्रियाणां जरयन्ति तेजः। अपि सर्वम् जीवितमल्पमेव तवैव वाहास्तव नृत्यगीते॥
Te rzeczy, które są jutra, o śmiertelniku, niszczą wigor wszystkich zmysłów. Nawet całe życie jest krótkie. Twoje są pojazdy, twoje są taniec i pieśń.
Anityata (impermanence) of worldly life and the fleeting nature of sensory pleasuresVerse 1.1.27
न वित्तेन तर्पणीयो मनुष्यो लप्स्यामहे वित्तमद्राक्ष्म चेत्त्वा। जीविष्यामो यावदीशिष्यसि त्वं वरस्तु मे वरणीयः स एव॥
Człowiek nie może być zadowolony przez bogactwo. Otrzymamy bogactwo, jeśli cię zobaczymy. Będziemy żyć tak długo, jak będziesz rządził. To błogosławieństwo ma być wybrane przeze mnie.
Mumukshutva (intense desire for liberation) and the supremacy of spiritual knowledge over material wealthVerse 1.1.28
अजीर्यताममृतानामुपेत्य जीर्यन्मर्त्यः क्वधःस्थः प्रजानन्। अभिध्यायन्वर्णरतिप्रमोदानतिदीर्घे जीविते को रमेत ॥२८॥
Po podejściu do nienaruszalnego stanu nieśmiertelnych, śmiertelnik, który się starzeje, gdzie mógłby stać poniżej? Wiedząc to, kto rozkoszowałby się długim życiem, pragnąc przyjemności piękna i miłości?
Amṛtatva (Immortality) vs. Martya (Mortality)Verse 1.1.29
यस्मिन्निदं विचिकित्सन्ति मृत्यो यत्साम्पराये महति ब्रूहि नस्तत्। योऽयं वरो गूढमनुप्रविष्टो नान्यं तस्मान्नचिकेता वृणीते ॥२९॥
To, co budzi wątpliwość w sprawie śmierci, i co leży w wielkiej zaświatach, powiedz nam to. To błogosławieństwo weszło w ukryte miejsce; dlatego Naciketas nie wybiera innego błogosławieństwa.
Paraloka Vidya (Knowledge of the Beyond) and Atma-jnanaVerse 1.2.1
अन्यच्छेयोऽन्यदुतैव प्रेयस्ते उभे नानार्भे पुरुषं सिनीतः। तयोः श्रेय आददानस्य साधु भवति हीयतेऽर्थाद्य उ प्रेयो वृणीते ॥१॥
Dobre jest jedno, przyjemne jest drugie; oba wiążą człowieka różnymi celami. Z tych dwóch, wybieranie dobrego prowadzi do pomyślności, ale wybieranie przyjemnego sprawia, że traci się cel.
Shreya vs. Preya - The fundamental Vedantic discrimination between the beneficial and the pleasurableVerse 1.2.2
श्रेयश्च प्रेयश्च मनुष्यमेतस्तौ सम्परीत्य विविनक्ति धीरः। श्रेयो हि धीरोऽभिप्रेयसो वृणीते प्रेयो मन्दो योगक्षेमाद् वृणीते॥
Zarówno dobro (śreya), jak i przyjemność (preya) zbliżają się do człowieka. Mędrzec, dobrze je rozważywszy, rozróżnia między nimi. Mędrzec istotnie wybiera dobro ponad przyjemność; głupiec wybiera przyjemność dla doczesnego bezpieczeństwa i pomyślności.
Viveka (discrimination) between Śreya (the spiritually beneficial) and Preya (the immediately pleasant)Verse 1.2.3
स त्वं प्रियान् प्रियरूपांश्च कामानभिध्यायन्नचिकेतोऽत्यस्त्राक्षीः। नैतां सृष्टिं वित्तमयीमवाप्तो यस्यां मज्जन्ति बहवो मनुष्याः॥
Ty, o Nacziketo, rozważywszy pożądane przedmioty i pragnienia w ich urokliwych formach, odrzuciłeś je. Nie przyjąłeś tego stworzenia pełnego bogactwa, w którym wielu ludzi się pogrąża.
Vairagya (dispassion) and the rejection of worldly desires for higher spiritual pursuitVerse 1.2.4
दूरमेते विपरीत विषूची अविद्या या च विद्येति ज्ञाता। विद्याभीप्सितं नचिकेतसं मन्ये न त्वा कामा बहवोऽलोलुपन्त॥
Daleko od siebie i rozdzielne są te dwie - niewiedza (awidja) i to, co znane jako wiedza (widja). Uważam Nacziketę za tego, kto pragnie wiedzy. Liczne pragnienia nie skusiły cię.
The fundamental opposition between Avidya (ignorance) and Vidya (knowledge) as mutually exclusive pathsVerse 1.2.5
अविद्यायामन्तरे वर्तमानः स्वयं धीराः पण्डितम्मन्यमानाः। दन्द्रम्यमाणाः परियन्ति मूढा अन्धेनैव नीयमाना यथान्धाः॥५॥
Trwając w środku niewiedzy, uważając się za mędrców i uczonych, omamieni błądzą dokoła jak ślepi prowadzeni przez ślepych, krążąc w kółko raz po raz.
Avidya (Ignorance) and the delusion of intellectual prideVerse 1.2.6
न साम्परायः प्रतिभाति बालं प्रमाद्यन्तं वित्तमोहेन मूढम्। अयं लोको नास्ति पर इति मानी पुनः पुनर्वशमापद्यते मे॥६॥
Zaświaty nie jawią się przed głupcem, który omamiony pokusą bogactwa pozostaje niedbały. Myśląc: 'istnieje tylko ten świat, nie ma innego', wpada raz po raz pod moją władzę.
Samsara and material delusion (vitta-moha)Verse 1.2.7
श्रवणायापि बहुरभिर्यो न लक्ष्यः श्रृण्वन्तोपि बहवो यं न विद्युः। आश्चर्यो वक्ता कुशलोस्य लब्धाश्चर्यो ज्ञाता कुशलानुशिष्टः॥७॥
To, czego nie postrzega nawet wielu słyszących, i czego wielu słyszących nie poznaje - cudowny jest mówca, biegły jest odnalazca, cudowny jest poznawca, dobrze pouczony przez biegłego.
Atman - the difficulty of Self-realization and rarity of true knowledgeVerse 1.2.8
न नरेणावरेण प्रोक्त एष सुविज्ञेयो बहुधा चिन्त्यमानः। अनन्यप्रोक्ते गतिरत्र नास्ति अणीयान् ह्यतर्क्यमणुप्रमाणात् ॥८॥
To [Ja] nie może być osiągnięte przez naukę od osoby niższej, ani nie może być łatwo poznane, gdy rozważane na wiele sposobów. Gdy nauczane przez tego, który nie ma innej [tożsamości], nie ma tu innej drogi. Jest bowiem subtelniejsze od subtelnego, poza logicznym rozumowaniem, poza miarą.
Guru-Shishya Parampara (Teacher-Student Lineage) and the necessity of a realized teacher for Self-knowledgeVerse 1.2.9
नैषा तर्केण मतिरापनेया प्रोक्तान्येनैव सुज्ञानाय प्रेष्ठ। यां त्वमापः सत्यधृतिर्बतासि त्वादृङ्नो भूयान्नचिकेतः प्रष्टा ॥९॥
To zrozumienie nie może być osiągnięte przez rozumowanie; jest głoszone przez innego [nauczyciela] jedynie dla jasnej wiedzy, o drogi. To, co osiągnąłeś - niewzruszony w prawdzie - tym właśnie jesteś. Obyśmy otrzymali takiego pytającego jak Nacziketa.
Prapatti (surrender to divine truth) and the value of sincere spiritual inquiryVerse 1.2.10
जानाम्यहं शेवधिरित्यनित्यं न ह्यध्रुवैः प्राप्यते हि ध्रुवं तत्। ततो मया नाचिकेतश्चितोऽग्निः अनित्यैर्द्रव्यैः प्राप्तवानस्मि नित्यम् ॥१०॥
Wiem, że skarb jest nietrwały, gdyż wieczne nie może być osiągnięte przez nietrwałe środki. Dlatego rozpaliłem ogień Naczikety; przez nietrwałe rzeczy osiągnąłem wieczność.
Nitya-Anitya Viveka (discrimination between eternal and ephemeral) - a key qualification for spiritual seekingVerse 1.2.11
कामस्याप्तिं जगतः प्रतिष्ठां क्रतोरानन्त्यमभयस्य पारम्। स्तोममहदुरुगायं प्रतिष्ठां दृष्ट्वा धृत्या धीरो नचिकेतोऽत्यस्राक्षीः ॥११॥
Ujrzawszy osiągnięcie pragnienia, fundament świata, nieskończoność ofiary, daleki brzeg nieustraszoności, wielki hymn, szeroko rozpostarty fundament, mędrzec Nacziketa, z niewzruszonością, uwolnił [swoje pragnienia].
Vairagya (dispassion) and Brahman as the ultimate refugeVerse 1.2.12
तं दुर्दर्शं गूढमनुप्रविष्टं गुहाहितं गह्वरेष्ठं पुराणम्। अध्यात्मयोगाधिगमेन देवं मत्वा धीरो हर्षशोकौ जहाति ॥१२॥
Tego, który jest trudny do ujrzenia, ukrytego, wnikającego do wnętrza, umieszczonego w jaskini, przebywającego w tajemnym miejscu, odwiecznego, poznawszy tego bóstwo poprzez jogę wewnętrznego ja, mędrzec przekracza radość i smutek.
Adhyatma Yoga (inner spiritual practice) and transcendence of dualitiesVerse 1.2.13
एतच्छ्रुत्वा सम्परिगृह्य मर्त्यः प्रवृह्य धर्म्यमणुमेतमाप्य। स मोदते मोदनीयँ हि लब्ध्वा विवृतँ सद्म नचिकेतसं मन्ये ॥१३॥
Usłyszawszy to i w pełni pojąwszy, śmiertelnik, wydobywszy tę subtelną dharmę, osiąga ją. On się raduje, otrzymawszy to, co godne radości. Uważam, że Nacziketas osiągnął objawione mieszkanie.
Sravana (hearing) and realization leading to supreme blissVerse 1.2.14
अन्यत्र धर्मादन्यत्राधर्मादन्यत्रास्मात्कृताकृतात् । अन्यत्र भूताच्च भव्याच्च यत्तत्पश्यसि तद्वद ॥१४॥
Inne niż dharma, inne niż adharma, inne niż ta sfera tego, co uczynione i nieuczynione; inne niż przeszłość i inne niż przyszłość, cokolwiek to Jest, które widzisz, powiedz mi o Tym.
Ātman/Brahman as transcending karma and time (akartṛtva, nityatva)Verse 1.2.15
सर्वे वेदा यत्पदमामनन्ति तपांसि सर्वाणि च यद्वदन्ति । यदिच्छन्तो ब्रह्मचर्यं चरन्ति तत्ते पदं संग्रहेण ब्रवीम्योमित्येतत् ॥१५॥
Ten cel, który wszystkie Wedy głoszą, i o którym mówią wszystkie umartwienia; pragnąc którego praktykują brahmaćarję, ten cel powiem ci krótko: 'Om', to jest to.
Praṇava (Oṃ) as symbol/support (ālambana) of Brahman; sādhanā toward mokṣaVerse 1.2.16
एतद्ध्येवाक्षरं ब्रह्म एतद्ध्येवाक्षरं परम् । एतद्ध्येवाक्षरं ज्ञात्वा यो यदिच्छति तस्य तत् ॥१६॥
To bowiem jest niezniszczalne (akṣara) Brahman; to bowiem jest niezniszczalne Najwyższe. Poznawszy to niezniszczalne, cokolwiek ktoś pragnie, jego jest to.
Akṣara Brahman; praṇava as gateway to the imperishable; siddhi/fulfillment through right knowledge/meditationVerse 1.2.17
एतदालम्बनं श्रेष्ठमेतदालम्बनं परम्। एतदालम्बनं ज्ञात्वा ब्रह्मलोके महीयते॥१७॥
To oparcie jest najlepsze, to oparcie jest najwyższe. Poznawszy to oparcie, człowiek jest uwielbiony w świecie Brahmana.
Brahman as the ultimate support (ālambana)Verse 1.2.18
न जायते म्रियते वा विपश्चिन्नायं कुतश्चिन्न बभूव कश्चित्। अजो नित्यः शाश्वतोऽयं पुराणो न हन्यते हन्यमाने शरीरे॥१८॥
Mędrzec nie rodzi się ani nie umiera; ten nie pochodzi znikąd ani nie stał się kimkolwiek. Nienarodzony, wieczny, niezmienny, odwieczny, nie zostaje zabity, gdy ciało zostaje zabite.
Atman - the eternal, unborn SelfVerse 1.2.19
हन्ता चेन्मन्यते हन्तुं हतश्चेन्मन्यते हतम्। उभौ तौ न विजानीतो नायमन्ति न हन्यते॥१९॥
Jeśli zabójca myśli 'zabijam', jeśli zabity myśli 'jestem zabity', obaj oni nie rozumieją. Ten nie zabija ani nie zostaje zabity.
Akartṛtva - the non-doership of the SelfVerse 1.2.20
अणोरणीयान्महतो महीयानात्माऽस्य जन्तोर्निहितो गुहायाम्। तमक्रतुः पश्यति वीतशोको धातुप्रसादान्महिमानमात्मनः ॥२०॥
Mniejszy od małego, większy od wielkiego, Ja zasiada w sercu tej istoty żyjącej. Ten, kto wolny od pragnień, widzi Go, stając się wolnym od smutku, dzięki łasce Stwórcy, chwałę Ja.
Atman - The immanent Self that transcends all limitations of size and formVerse 1.2.21
आसीनो दूरं व्रजति शयानो याति सर्वतः। कस्तं मदामदं देवं मदन्यो ज्ञातुमर्हति ॥२१॥
Siedząc, On wędruje daleko; leżąc, idzie wszędzie. Kto inny oprócz mnie może poznać tego Boga, który raduje się w Sobie i jest ponad rozkoszą?
Sarvaga-Atman - The all-pervading Self that moves without moving, omnipresent consciousnessAsk anything about the Katha Upanishad
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Upanishads in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
