Sundara KandaPrakarana 621 Verses

Prakarana 6

यह सोपान ‘भक्ति-पराक्रम’ का द्वार है—जहाँ नाम-स्मरण, विनय, और धर्म-युक्त क्रोध (मर्यादा-रक्षा) एक साथ साधक को ‘अहं-त्याग’ से ‘सेवा-सिद्धि’ तक ले जाते हैं। सुंदरकाण्ड में बाह्य यात्रा (समुद्र-लङ्का) अंतःयात्रा बनती है: संशय → संकल्प → विनय → शरणागति → कृपा-प्राप्ति। प्रस्तुत खण्ड विशेषतः ‘मर्यादा-भंग पर दण्ड’ और ‘विनय न मानने पर भय’ की नीति से साधक को सिखाता है कि ईश्वर-कृपा आलस्य-आश्रित ‘दैव-दैव’ नहीं, पुरुषार्थ-समन्वित शरणागति से प्रकट होती है।

Dominująca rasa tego fragmentu to zrównoważone połączenie Vīra i Raudra z Karuṇā oraz Śānta. Na początku Lakṣmaṇa odrzuca bierną „ufność w los” i ślubuje „wysuszyć ocean”, ustanawiając stanowczość, przebudzenie karmicznej wigoru w poszukiwaczu. Następnie słowa Rāmy, „Tak właśnie się stanie”, poddają gnór pod dyscyplinę dharmy: nielękliwa cierpliwość jest kręgosłupem sādhany. Podstęp wysłanników Rāvaṇy, rozkaz ukarania Sugrīvy i współczucie Lakṣmaṇy razem ukazują trójkątną politykę, daṇḍa, dayā i sandesha, pokazując, że bhakti to nie tylko czułość, lecz także strzeżenie maryādā. Następnie ego Rāvaṇy i porażka rady Śuki dowodzą, że pycha jest nasieniem upadku. Na koniec drżące błaganie oceanu i pytanie Rāmy z uśmiechem objawiają, przez triadę strachu, pokory i łaski, że nawet nieożywiona natura porusza się jedynie na rozkaz Pana, to rozstrzygające urzeczywistnienie dla poszukiwacza absolutnej suwerenności Boga.

Verses

Ćaupai 51.1-4

सखा कही तुम्ह नीकि उपाई।करिअ दैव जौं होइ सहाई।।

मंत्र न यह लछिमन मन भावा।राम बचन सुनि अति दुख पावा।।

नाथ दैव कर कवन भरोसा।सोषिअ सिंधु करिअ मन रोसा।।

कादर मन कहुँ एक अधारा।दैव दैव आलसी पुकारा।।

सुनत बिहसि बोले रघुबीरा।ऐसेहिं करब धरहु मन धीरा।।

अस कहि प्रभु अनुजहि समुझाई।सिंधु समीप गए रघुराई।।

प्रथम प्रनाम कीन्ह सिरु नाई।बैठे पुनि तट दर्भ डसाई।।

जबहिं बिभीषन प्रभु पहिं आए।पाछें रावन दूत पठाए।।

sakhā kahī tumha nīki upāī |karia daiva jauṁ hoi sahāī ||

maṁtra na yaha lachimana mana bhāvā |rāma bacana suni ati dukha pāvā ||

nātha daiva kara kavana bharosā |soṣia siṁdhu karia mana rosā ||

kādara mana kahũ eka adhārā |daiva daiva ālasī pukārā ||

sunata bihasi bole raghubīrā |aisehiṁ karaba dharahu mana dhīrā ||

asa kahi prabhu anujahi samujhāī |siṁdhu samīpa gae raghurāī ||

prathama pranāma kīnha siru nāī |baiṭhe puni taṭa darbha ḍasāī ||

jabahiṁ bibhīṣana prabhu pahiṁ āe |pācheṁ rāvana dūta paṭhāe ||

Przyjacielu, podałeś dobry plan; polegajmy na przeznaczeniu, jeśli ono udzieli swej pomocy. Ta rada nie spodobała się sercu Lakszmany; słysząc słowa Ramy, poczuł wielki smutek. O Panie, jaka może być nadzieja w przeznaczeniu? Wysuszmy ocean i dajmy upust naszemu gniewowi. Słabego serca mają tylko jedno oparcie: wołają 'Przeznaczenie, przeznaczenie!' jak ludzie leniwi. Słysząc to, bohater Raghuów uśmiechnął się i rzekł: Uczynimy tak właśnie; nabierzcie otuchy i bądźcie niezłomni. To mówiąc, Pan uspokoił swego brata; Pan Raghuów udał się nad brzeg oceanu. Najpierw skłonił głowę w pokłonie; potem usiadł na brzegu, rozkładając trawę darbha. Gdy Wibhiszana przyszedł do Pana, Rawana wysłał za nim szpiegów.

Doha 51

सकल चरित तिन्ह देखे धरें कपट कपि देह।प्रभु गुन हृदयँ सराहहिं सरनागत पर नेह।।⁠51।।

sakala carita tinha dekhe dhareṁ kapaṭa kapi deha |prabhu guna hṛdayã sarāhahiṁ saranāgata para neha ||⁠51||

Przyjąwszy podstępem ciała małp, widzieli wszystko, co się działo, a w swoich sercach wysławiali cnoty Pana i Jego miłość do tych, którzy szukają u Niego schronienia.

Ćaupai 52.1-4

प्रगट बखानहिं राम सुभाऊ।अति सप्रेम गा बिसरि दुराऊ।।

रिपु के दूत कपिन्ह तब जाने।सकल बाँधि कपीस पहिं आने।।

कह सुग्रीव सुनहु सब बानर।अंग भंग करि पठवहु निसिचर।।

सुनि सुग्रीव बचन कपि धाए।बाँधि कटक चहु पास फिराए।।

बहु प्रकार मारन कपि लागे।दीन पुकारत तदपि न त्यागे।।

जो हमार हर नासा काना।तेहि कोसलाधीस कै आना।।

सुनि लछिमन सब निकट बोलाए।दया लागि हँसि तुरत छोडाए।।

रावन कर दीजहु यह पाती।लछिमन बचन बाचु कुलघाती।।

pragaṭa bakhānahiṁ rāma subhāū |ati saprema gā bisari durāū ||

ripu ke dūta kapinha taba jāne |sakala bā̃dhi kapīsa pahiṁ āne ||

kaha sugrīva sunahu saba bānara |aṁga bhaṁga kari paṭhavahu nisicara ||

suni sugrīva bacana kapi dhāe |bā̃dhi kaṭaka cahu pāsa phirāe ||

bahu prakāra mārana kapi lāge |dīna pukārata tadapi na tyāge ||

jo hamāra hara nāsā kānā |tehi kosalādhīsa kai ānā ||

suni lachimana saba nikaṭa bolāe |dayā lāgi hãsi turata choḍāe ||

rāvana kara dījahu yaha pātī |lachimana bacana bācu kulaghātī ||

Jawnie wysławiali naturę Ramy, a w swojej wielkiej miłości zapomnieli o przebraniu. Wtedy małpy rozpoznały ich jako szpiegów wroga, i związawszy ich wszystkich, doprowadziły do króla małp. Sugriwa rzekł: «Słuchajcie, wszystkie małpy: okaleczcie te demony, odcinając im kończyny, i odeślijcie je z powrotem.» Słysząc słowa Sugriwy, małpy rzuciły się na nich, a związawszy ich, oprowadziły wokół wojska ze wszystkich stron. Małpy zaczęły bić ich na wiele sposobów; choć szpiedzy wołali żałośnie, oni wciąż ich nie puszczali. «Ktokolwiek utnie nam nos i uszy, ten będzie musiał odpowiedzieć za przysięgę Pana Kosali.» Słysząc to, Lakszmana wezwał ich wszystkich blisko, i poruszony litością, uśmiechnął się i kazał ich natychmiast uwolnić. «Oddajcie ten list w ręce Rawany, i powiedzcie mu: Czytaj, niszczycielu twojej rodziny, to, co mówi Lakszmana.»

Doha 52

कहेहु मुखागर मूढ़ सन मम संदेसु उदार।सीता देइ मिलेहु न त आवा काल तुम्हार।।⁠52।।

kahehu mukhāgara mūṛha sana mama saṁdesu udāra |sītā dei milehu na ta āvā kāla tumhāra ||⁠52||

Powiedz temu głupcowi ustnie tę wspaniałomyślną wiadomość ode mnie: oddaj Sitę i przyjdź spotkać Ramę, inaczej nadeszła twoja godzina śmierci.

Ćaupai 53.1-4

तुरत नाइ लछिमन पद माथा।चले दूत बरनत गुन गाथा।।

कहत राम जसु लंकाँ आए।रावन चरन सीस तिन्ह नाए।।

बिहसि दसानन पूँछी बाता।कहसि न सुक आपनि कुसलाता।।

पुनि कहु खबरि बिभीषन केरी।जाहि मृत्यु आई अति नेरी।।

करत राज लंका सठ त्यागी।होइहि जब कर कीट अभागी।।

पुनि कहु भालु कीस कटकाई।कठिन काल प्रेरित चलि आई।।

जिन्ह के जीवन कर रखवारा।भयउ मृदुल चित सिंधु बिचारा।।

कहु तपसिन्ह कै बात बहोरी।जिन्ह के हृदयँ त्रास अति मोरी।।

turata nāi lachimana pada māthā |cale dūta baranata guna gāthā ||

kahata rāma jasu laṁkā̃ āe |rāvana carana sīsa tinha nāe ||

bihasi dasānana pū̃chī bātā |kahasi na suka āpani kusalātā ||

puni kahu khabari bibhīṣana kerī |jāhi mṛtyu āī ati nerī ||

karata rāja laṁkā saṭha tyāgī |hoihi jaba kara kīṭa abhāgī ||

puni kahu bhālu kīsa kaṭakāī |kaṭhina kāla prerita cali āī ||

jinha ke jīvana kara rakhavārā |bhayau mṛdula cita siṁdhu bicārā ||

kahu tapasinha kai bāta bahorī |jinha ke hṛdayã trāsa ati morī ||

Natychmiast skłoniwszy głowy u stóp Lakszmany, posłańcy wyruszyli, opowiadając opowieść o jego cnotach. Śpiewając chwałę Ramy, przybyli do Lanki i skłonili głowy u stóp Rawany. Rawana zaśmiał się i pytał o wieści: «Powiedz mi, Szuko, czy nie mówisz o swoim własnym pomyśle?» «Potem daj mi wieści o Wibhiszanie, do którego śmierć przyszła bardzo blisko. Głupiec porzucił swoje królestwo nad Lanką; ten nieszczęśnik stanie się jak owad, gdy dłoń go zmiażdży.» «Potem opowiedz mi o wojsku niedźwiedzi i małp, które maszerując przybyło tu, popychane przez srogie przeznaczenie. Biedne morze stało się łagodne sercem wobec nich, gdyż stało się stróżem ich żyć. Potem opowiedz mi o tych ascetach, w których sercach jest wielka trwoga przed mną.»

Doha 53

की भइ भेंट कि फिरि गए श्रवन सुजसु सुनि मोर।कहसि न रिपु दल तेज बल बहुत चकित चित तोर।।⁠53।।

kī bhai bheṁṭa ki phiri gae śravana sujasu suni mora |kahasi na ripu dala teja bala bahuta cakita cita tora ||⁠53||

Czy go spotkałeś, czy po prostu zawróciłeś, słysząc o mojej dobrej sławie? Dlaczego nie mówisz mi o blasku i sile wrogiego wojska? Twój umysł wydaje się bardzo zdezorientowany.

Ćaupai 54.1-4

नाथ कृपा करि पूँछेहु जैसें।मानहु कहा क्रोध तजि तैसें।।

मिला जाइ जब अनुज तुम्हारा।जातहिं राम तिलक तेहि सारा।।

रावन दूत हमहि सुनि काना।कपिन्ह बाँधि दीन्हे दुख नाना।।

श्रवन नासिका काटै लागे।राम सपथ दीन्हे हम त्यागे।।

पूँछिहु नाथ राम कटकाई।बदन कोटि सत बरनि न जाई।।

नाना बरन भालु कपि धारी।बिकटानन बिसाल भयकारी।।

जेहिं पुर दहेउ हतेउ सुत तोरा।सकल कपिन्ह महँ तेहि बलु थोरा।।

अमित नाम भट कठिन कराला।अमित नाग बल बिपुल बिसाला।।

nātha kṛpā kari pū̃chehu jaiseṁ |mānahu kahā krodha taji taiseṁ ||

milā jāi jaba anuja tumhārā |jātahiṁ rāma tilaka tehi sārā ||

rāvana dūta hamahi suni kānā |kapinha bā̃dhi dīnhe dukha nānā ||

śravana nāsikā kāṭai lāge |rāma sapatha dīnhe hama tyāge ||

pū̃chihu nātha rāma kaṭakāī |badana koṭi sata barani na jāī ||

nānā barana bhālu kapi dhārī |bikaṭānana bisāla bhayakārī ||

jehiṁ pura daheu hateu suta torā |sakala kapinha mahã tehi balu thorā ||

amita nāma bhaṭa kaṭhina karālā |amita nāga bala bipula bisālā ||

O panie, jak zapytałeś w swoim miłosierdziu, tak ci mówię; odłóż gniew na bok i wysłuchaj mojej odpowiedzi. Gdy tylko twój młodszy brat poszedł i dołączył do niego, Rama namaścił jego czoło królewskim znakiem. Małpy usłyszały, że jesteśmy wysłannikami Ravany, i związały nas oraz zadały nam wiele rodzajów cierpień. Zaczęły odcinać nam uszy i nosy; zostaliśmy uwolnieni dopiero gdy przysięgliśmy na Ramę. O panie, pytałeś o armię Ramy; nie można jej opisać nawet stu crore ustami. Są tam niedźwiedzie i małpy wielu kolorów, o straszliwych obliczach, ogromnych rozmiarów i przerażających na widok. Ten, który spalił miasto i zabił twojego syna, ma najmniejszą siłę wśród wszystkich małp. Są tam niezliczeni wojownicy sławni, twardzi i straszliwi, o sile niezliczonych słoni, ogromni i potężni.

Doha 54

द्विबिद मयंद नील नल अंगद गद बिकटासि।दधिमुख केहरि निसठ सठ जामवंत बलरासि।।⁠54।।

dvibida mayaṁda nīla nala aṁgada gada bikaṭāsi |dadhimukha kehari nisaṭha saṭha jāmavaṁta balarāsi ||⁠54||

Dwiwida, Mainda, Nila, Nala, Angada, Gada i Wikata; Dadhimukha, Kesari, Nisatha, Satha, Dżambawan, siedziba siły.

Ćaupai 55.1-4

ए कपि सब सुग्रीव समाना।इन्ह सम कोटिन्ह गनइ को नाना।।

राम कृपाँ अतुलित बल तिन्हहीं।तृन समान त्रेलोकहि गनहीं।।

अस मैं सुना श्रवन दसकंधर।पदुम अठारह जूथप बंदर।।

नाथ कटक महँ सो कपि नाहीं।जो न तुम्हहि जीतै रन माहीं।।

परम क्रोध मीजहिं सब हाथा।आयसु पै न देहिं रघुनाथा।।

सोषहिं सिंधु सहित झष ब्याला।पूरहीं न त भरि कुधर बिसाला।।

मर्दि गर्द मिलवहिं दससीसा।ऐसेइ बचन कहहिं सब कीसा।।

गर्जहिं तर्जहिं सहज असंका।मानहु ग्रसन चहत हहिं लंका।।

e kapi saba sugrīva samānā |inha sama koṭinha ganai ko nānā ||

rāma kṛpā̃ atulita bala tinhahīṁ |tṛna samāna trelokahi ganahīṁ ||

asa maiṁ sunā śravana dasakaṁdhara |paduma aṭhāraha jūthapa baṁdara ||

nātha kaṭaka mahã so kapi nāhīṁ |jo na tumhahi jītai rana māhīṁ ||

parama krodha mījahiṁ saba hāthā |āyasu pai na dehiṁ raghunāthā ||

soṣahiṁ siṁdhu sahita jhaṣa byālā |pūrahīṁ na ta bhari kudhara bisālā ||

mardi garda milavahiṁ dasasīsā |aisei bacana kahahiṁ saba kīsā ||

garjahiṁ tarjahiṁ sahaja asaṁkā |mānahu grasana cahata hahiṁ laṁkā ||

Te małpy są wszystkie równe Sugrivie; kto mógłby zliczyć te liczne miliony podobnych do nich? Z łaski Ramy mają niezrównaną siłę i trzymają trzy światy za nic więcej niż źdźbło trawy. O dziesięcioszyi Rawano, tak słyszałem własnymi uszami: wodzowie małp z zastępów liczą osiemnaście padm. Panie mój, w tym wojsku nie ma ani jednej małpy, która nie mogłaby cię pokonać w bitwie. W największej wściekłości wszyscy załamują dłonie, lecz Pan Raghu nie daje im pozwolenia. Wysuszyliby ocean wraz z jego rybami i wężami; albo wypełniliby go ogromnymi górami. Zmiażdżyliby Rawanę i startli go na pył. Takie słowa wypowiadają wszystkie małpy. Ryczą i grożą, z natury nieustraszeni, jakby chcieli połknąć całą Lankę.

Doha 55

सहज सूर कपि भालु सब पुनि सिर पर प्रभु राम।रावन काल कोटि कहु जीति सकहिं संग्राम।।⁠55।।

sahaja sūra kapi bhālu saba puni sira para prabhu rāma |rāvana kāla koṭi kahu jīti sakahiṁ saṁgrāma ||⁠55||

Wszystkie małpy i niedźwiedzie są z natury bohaterami, a ponadto mają Pana Ramę nad swoimi głowami. O Rawano, mogliby zwyciężyć w bitwie nawet dziesięć milionów Śmierci.

Ćaupai 56.1-5

राम तेज बल बुधि बिपुलाई।सेष सहस सत सकहिं न गाई।।

सक सर एक सोषि सत सागर।तब भ्रातहि पूँछेउ नय नागर।।

तासु बचन सुनि सागर पाहीं।मागत पंथ कृपा मन माहीं।।

सुनत बचन बिहसा दससीसा।जौं असि मति सहाय कृत कीसा।।

सहज भीरु कर बचन दृढ़ाई।सागर सन ठानी मचलाई।।

मूढ़ मृषा का करसि बड़ाई।रिपु बल बुद्धि थाह मैं पाई।।

सचिव सभीत बिभीषन जाकें।बिजय बिभूति कहाँ जग ताकें।।

सुनि खल बचन दूत रिस बाढ़ी।समय बिचारि पत्रिका काढ़ी।।

रामानुज दीन्ही यह पाती।नाथ बचाइ जुड़ावहु छाती।।

बिहसि बाम कर लीन्ही रावन।सचिव बोलि सठ लाग बचावन।।

rāma teja bala budhi bipulāī |seṣa sahasa sata sakahiṁ na gāī ||

saka sara eka soṣi sata sāgara |taba bhrātahi pū̃cheu naya nāgara ||

tāsu bacana suni sāgara pāhīṁ |māgata paṁtha kṛpā mana māhīṁ ||

sunata bacana bihasā dasasīsā |jauṁ asi mati sahāya kṛta kīsā ||

sahaja bhīru kara bacana dṛṛhāī |sāgara sana ṭhānī macalāī ||

mūṛha mṛṣā kā karasi baṛāī |ripu bala buddhi thāha maiṁ pāī ||

saciva sabhīta bibhīṣana jākeṁ |bijaya bibhūti kahā̃ jaga tākeṁ ||

suni khala bacana dūta risa bāṛhī |samaya bicāri patrikā kāṛhī ||

rāmānuja dīnhī yaha pātī |nātha bacāi juṛāvahu chātī ||

bihasi bāma kara līnhī rāvana |saciva boli saṭha lāga bacāvana ||

Rozległość blasku, siły i mądrości Ramy nie mogłaby być opiewana nawet przez sto tysięcy Sheshów. Jedną strzałą jest w stanie wysuszyć sto mórz; jednakże, biegły w polityce, zasięgnął rady swego brata. Słysząc jego słowa, udał się do oceanu i poprosił go o przejście, z litością w sercu. Słysząc te słowa, dziesięciogłowy Ravana roześmiał się i rzekł: «Jeśli taka jest jego mądrość, uczynił sojusznikami małpy!» Przyjmując słowo kogoś, kto z natury jest tchórzem, i trzymając się go mocno, uparł się, jak uparte dziecko, nakłaniać ocean. «Głupcze, dlaczego wygłaszasz tę pustą pochwałę? Zgłębiłem siłę i mądrość mojego wroga.» «Ten, którego doradcą jest bojaźliwy Vibhishana, gdzież na świecie jest dla niego zwycięstwo lub chwała?» Słysząc słowa łotra, gniew posła wzrósł; uznawszy, że nadszedł czas, wyciągnął list. «Młodszy brat Ramy dał mi ten list. Panie mój, każ go odczytać, i niech ochłodzi twoje serce.» Śmiejąc się, Ravana wziął go lewą ręką; następnie, wołając swego ministra, głupiec kazał mu zacząć go odczytywać.

Doha 56(क)-(ख)

बातन्ह मनहि रिझाइ सठ जनि घालसि कुल खीस।राम बिरोध न उबरसि सरन बिष्नु अज ईस।।⁠56(क)।।

की तजि मान अनुज इव प्रभु पद पंकज भृंग।होहि कि राम सरानल खल कुल सहित पतंग।।⁠56(ख)।।

bātanha manahi rijhāi saṭha jani ghālasi kula khīsa |rāma birodha na ubarasi sarana biṣnu aja īsa ||⁠56(ka)||

kī taji māna anuja iva prabhu pada paṁkaja bhṛṁga |hohi ki rāma sarānala khala kula sahita pataṁga ||⁠56(kha)||

Głupcze, nie zadowalaj swego umysłu samymi słowami i nie ściągnij na ruinę swój ród. Przez wrogość wobec Ramy nie ocalejesz, nawet jeśli Wisznu, Brahma i Śiwa będą twoją ucieczką. Albo porzuć swoją pychę i, jak twój młodszy brat, stań się pszczołą u lotosowych stóp Pana, albo, łotrze, staniesz się ćmą w ognistych strzałach Ramy i zginiesz wraz ze swoim rodem.

Ćaupai 57.1-6

सुनत सभय मन मुख मुसुकाई।कहत दसानन सबहि सुनाई।।

भूमि परा कर गहत अकासा।लघु तापस कर बाग बिलासा।।

कह सुक नाथ सत्य सब बानी।समुझहु छाड़ि प्रकृति अभिमानी।।

सुनहु बचन मम परिहरि क्रोधा।नाथ राम सन तजहु बिरोधा।।

अति कोमल रघुबीर सुभाऊ।जद्यपि अखिल लोक कर राऊ।।

मिलत कृपा तुम्ह पर प्रभु करिही।उर अपराध न एकउ धरिही।।

जनकसुता रघुनाथहि दीजे।एतना कहा मोर प्रभु कीजे।।

जब तेहिं कहा देन बैदेही।चरन प्रहार कीन्ह सठ तेही।।

नाइ चरन सिरु चला सो तहाँ।कृपासिंधु रघुनायक जहाँ।।

करि प्रनामु निज कथा सुनाई।राम कृपाँ आपनि गति पाई।।

रिषि अगस्ति कीं साप भवानी।राछस भयउ रहा मुनि ग्यानी।।

बंदि राम पद बारहिं बारा।मुनि निज आश्रम कहुँ पगु धारा।।

sunata sabhaya mana mukha musukāī |kahata dasānana sabahi sunāī ||

bhūmi parā kara gahata akāsā |laghu tāpasa kara bāga bilāsā ||

kaha suka nātha satya saba bānī |samujhahu chāṛi prakṛti abhimānī ||

sunahu bacana mama parihari krodhā |nātha rāma sana tajahu birodhā ||

ati komala raghubīra subhāū |jadyapi akhila loka kara rāū ||

milata kṛpā tumha para prabhu karihī |ura aparādha na ekau dharihī ||

janakasutā raghunāthahi dīje |etanā kahā mora prabhu kīje ||

jaba tehiṁ kahā dena baidehī |carana prahāra kīnha saṭha tehī ||

nāi carana siru calā so tahā̃ |kṛpāsiṁdhu raghunāyaka jahā̃ ||

kari pranāmu nija kathā sunāī |rāma kṛpā̃ āpani gati pāī ||

riṣi agasti kīṁ sāpa bhavānī |rāchasa bhayau rahā muni gyānī ||

baṁdi rāma pada bārahiṁ bārā |muni nija āśrama kahũ pagu dhārā ||

Słysząc to, Rawana poczuł strach w sercu, jednak uśmiechnął się wargami i rzekł tak, by wszyscy słyszeli: „Leżąc na ziemi, sięga ręką nieba! Taka to pusta chełpliwość młodszego ascety.” Szuka rzekł: „Panie, każde słowo z tego jest prawdziwe. Pojmij to i porzuć swoją zarozumiałą naturę. Odłóż gniew i wysłuchaj moich słów: panie, zaniechaj wrogości z Ramą. Natura Raghubiry jest nadzwyczaj łagodna, choć jest królem wszystkich światów. Gdy się z nim spotkasz, Pan okaże ci swoją łaskę i nie zachowa w sercu ani jednego z twoich występków. Oddaj córkę Dżanaki Raghunathowi. Tyle, panie, uczyń według mojej prośby.” Gdy wspomniał o oddaniu Wajdehi, łajdak uderzył go stopą. Skłoniwszy głowę u stóp Rawany, udał się tam, gdzie przebywał Raghunajaka, ocean miłosierdzia. Oddał pokłon i opowiedział swoją historię, a dzięki łasce Ramy odzyskał swój dawny stan. Bhawani, to z powodu klątwy mędrca Agastji stał się demonem; był mędrcem pełnym mądrości. Czcząc stopy Ramy wciąż na nowo, mędrzec powrócił do własnej pustelni.

Doha 57

बिनय न मानत जलधि जड़ गए तीन दिन बीति।बोले राम सकोप तब भय बिनु होइ न प्रीति।।⁠57।।

binaya na mānata jaladhi jaṛa gae tīna dina bīti |bole rāma sakopa taba bhaya binu hoi na prīti ||⁠57||

Ocean, tępy i nieustępliwy, nie zważał na błagania, choć minęły trzy dni. Wtedy Rama przemówił w gniewie: bez strachu nie może być przyjaźni.

Ćaupai 58.1-4

लछिमन बान सरासन आनू।सोषौं बारिधि बिसिख कृसानू।।

सठ सन बिनय कुटिल सन प्रीती।सहज कृपन सन सुंदर नीती।।

ममता रत सन ग्यान कहानी।अति लोभी सन बिरति बखानी।।

क्रोधिहि सम कामिहि हरि कथा।ऊसर बीज बएँ फल जथा।।

अस कहि रघुपति चाप चढ़ावा।यह मत लछिमन के मन भावा।।

संघानेउ प्रभु बिसिख कराला।उठी उदधि उर अंतर ज्वाला।।

मकर उरग झष गन अकुलाने।जरत जंतु जलनिधि जब जाने।।

कनक थार भरि मनि गन नाना।बिप्र रूप आयउ तजि माना।।

lachimana bāna sarāsana ānū |soṣauṁ bāridhi bisikha kṛsānū ||

saṭha sana binaya kuṭila sana prītī |sahaja kṛpana sana suṁdara nītī ||

mamatā rata sana gyāna kahānī |ati lobhī sana birati bakhānī ||

krodhihi sama kāmihi hari kathā |ūsara bīja baẽ phala jathā ||

asa kahi raghupati cāpa caṛhāvā |yaha mata lachimana ke mana bhāvā ||

saṁghāneu prabhu bisikha karālā |uṭhī udadhi ura aṁtara jvālā ||

makara uraga jhaṣa gana akulāne |jarata jaṁtu jalanidhi jaba jāne ||

kanaka thāra bhari mani gana nānā |bipra rūpa āyau taji mānā ||

„Lakshmano, przynieś mój łuk i strzały; wysuszę ocean ognistą strzałą. Błagać głupca, okazywać przyjaźń przewrotnemu, mówić o szlachetnych zasadach komuś, kto z natury jest skąpy, opowiadać baśnie mądrości temu, kto jest pochłonięty przywiązaniem, głosić wyrzeczenie komuś bardzo chciwemu, mówić o spokoju gniewnemu, a opowieść o Harim pożądliwemu, to jak sianie nasion na jałowej ziemi: nie przynosi żadnego owocu." Tak mówiąc, Pan Raghuów naciągnął swój łuk, i ta decyzja spodobała się Lakshmanie w sercu. Pan założył straszną strzałę na cięciwę, a w samym sercu oceanu buchnął płomień. Krokodyle, węże i ryby w swoich mnogich rzeszach wpadły w udrękę, gdy ocean pojął, że jego stworzenia płoną. Napełniwszy złotą tacę wieloma rodzajami klejnotów, przybył w postaci bramina, porzuciwszy swoją dumę.

Doha 58

काटेहिं पइ कदरी फरइ कोटि जतन कोउ सींच।बिनय न मान खगेस सुनु डाटेहिं पइ नव नीच।।⁠58।।

kāṭehiṁ pai kadarī pharai koṭi jatana kou sīṁca |binaya na māna khagesa sunu ḍāṭehiṁ pai nava nīca ||⁠58||

Drzewo bananowe wydaje owoc tylko wtedy, gdy zostaje ścięte, choćby ktoś podlewał je milionem starań. Słuchaj, Garudo, panie ptaków: podły człowiek nie ustępuje przed prośbami, lecz kłania się tylko, gdy jest ganiony.

Ćaupai 59.1-4

सभय सिंधु गहि पद प्रभु केरे।छमहु नाथ सब अवगुन मेरे।।

गगन समीर अनल जल धरनी।इन्ह कइ नाथ सहज जड़ करनी।।

तव प्रेरित मायाँ उपजाए।सृष्टि हेतु सब ग्रंथनि गाए।।

प्रभु आयसु जेहि कहँ जस अहई।सो तेहि भाँति रहे सुख लहई।।

प्रभु भल कीन्ही मोहि सिख दीन्ही।मरजादा पुनि तुम्हरी कीन्ही।।

ढोल गवाँर सूद्र पसु नारी।सकल ताड़ना के अधिकारी।।

प्रभु प्रताप मैं जाब सुखाई।उतरिहि कटकु न मोरि बड़ाई।।

प्रभु अग्या अपेल श्रुति गाई।करौं सो बेगि जौ तुम्हहि सोहाई।।

sabhaya siṁdhu gahi pada prabhu kere |chamahu nātha saba avaguna mere ||

gagana samīra anala jala dharanī |inha kai nātha sahaja jaṛa karanī ||

tava prerita māyā̃ upajāe |sṛṣṭi hetu saba graṁthani gāe ||

prabhu āyasu jehi kahã jasa ahaī |so tehi bhā̃ti rahe sukha lahaī ||

prabhu bhala kīnhī mohi sikha dīnhī |marajādā puni tumharī kīnhī ||

ḍhola gavā̃ra sūdra pasu nārī |sakala tāṛanā ke adhikārī ||

prabhu pratāpa maiṁ jāba sukhāī |utarihi kaṭaku na mori baṛāī ||

prabhu agyā apela śruti gāī |karauṁ so begi jau tumhahi sohāī ||

Przerażony, Ocean uchwycił się stóp Pana i rzekł: «Wybacz, o Panie, wszystkie moje przewinienia. Niebo, powietrze, ogień, woda i ziemia: ich natura i postępowanie, o Panie, są z urodzenia tępe i bezwładne. Poruszona przez Ciebie, Maja stworzyła je dla celów stworzenia; ogłaszają to wszystkie pisma święte. Cokolwiek Pan nakazał każdemu, tak pozostaje i znajduje szczęście. Mój Pan dobrze uczynił, udzielając mi tej lekcji; lecz to Ty również wyznaczyłeś moje granice. Bęben, wieśniak, szudra, zwierzę i kobieta: wszyscy są godni chłosty. Przez potęgę Pana wyschnę, a wojsko przejdzie na drugą stronę; lecz to nie będzie moją wielkością. Pisma głoszą, że rozkaz Pana jest nieodwołalny. Uczynię natychmiast to, co Ci się spodoba.»

Doha 59

सुनत बिनीत बचन अति कह कृपाल मुसुकाइ।जेहि बिधि उतरै कपि कटकु तात सो कहहु उपाइ।।⁠59।।

sunata binīta bacana ati kaha kṛpāla musukāi |jehi bidhi utarai kapi kaṭaku tāta so kahahu upāi ||⁠59||

Słysząc te pokorne słowa, Miłosierny się uśmiechnął i rzekł: "Drogi, powiedz mi, jakim sposobem małpia horda może przeprawić się."

Ćaupai 60.1-4

नाथ नील नल कपि द्वौ भाई।लरिकाईं रिषि आसिष पाई।।

तिन्ह कें परस किएँ गिरि भारे।तरिहहिं जलधि प्रताप तुम्हारे।।

मैं पुनि उर धरि प्रभु प्रभुताई।करिहउँ बल अनुमान सहाई।।

एहि बिधि नाथ पयोधि बँधाइअ।जेहिं यह सुजसु लोक तिहुँ गाइअ।।

एहिं सर मम उत्तर तट बासी।हतहु नाथ खल नर अघ रासी।।

सुनि कृपाल सागर मन पीरा।तुरतहिं हरी राम रनधीरा।।

देखि राम बल पौरुष भारी।हरषि पयोनिधि भयउ सुखारी।।

सकल चरित कहि प्रभुहि सुनावा।चरन बंदि पाथोधि सिधावा।।

nātha nīla nala kapi dvau bhāī |larikāīṁ riṣi āsiṣa pāī ||

tinha keṁ parasa kieṁ giri bhāre |tarihahiṁ jaladhi pratāpa tumhāre ||

maiṁ puni ura dhari prabhu prabhutāī |karihauṁ bala anumāna sahāī ||

ehi bidhi nātha payodhi baṁdhāia |jehiṁ yaha sujasu loka tihuṁ gāia ||

ehiṁ sara mama uttara taṭa bāsī |hatahu nātha khala nara agha rāsī ||

suni kṛpāla sāgara mana pīrā |turatahiṁ harī rāma ranadhīrā ||

dekhi rāma bala pauruṣa bhārī |haraṣi payonidhi bhayau sukhārī ||

sakala carita kahi prabhuhi sunāvā |carana bandi pāthodhi sidhāvā ||

Panie, są dwaj bracia małpy, Nila i Nala, którzy w dzieciństwie otrzymali błogosławieństwo mędrca. Dzięki ich dotykowi nawet ogromne góry przekroczą ocean, utrzymywane przez twoją majestatyczność. Ja również, zachowując majestat Pana w sercu, pomogę w miarę moich sił. W ten sposób, Panie, niech ocean zostanie mostem pokonany, aby ta sława była śpiewana w trzech światach. Tą strzałą, Panie, zabij niegodziwych ludzi na moim północnym brzegu, którzy są stertami grzechu. Słysząc o udręce oceanu, miłosierny Rama, niezachwiany w bitwie, usunął ją natychmiast. Widząc ogromną siłę i męstwo Ramy, ocean się ucieszył i odetchnął z ulgą. Opowiedział Panu całą historię, a następnie skłonił się do jego stóp i odszedł.

Chhand 60

निज भवन गवनेउ सिंधु श्रीरघुपतिहि यह मत भायऊ।यह चरित कलि मलहर जथामति दास तुलसी गायऊ।।

सुख भवन संसय समन दवन बिषाद रघुपति गुन गना।तजि सकल आस भरोस गावहि सुनहि संतत सठ मना।।

nija bhavana gavaneu sindhu śrīraghupatihi yaha mata bhāyaū |yaha carita kali malahara jathāmati dāsa tulasī gāyaū ||

sukha bhavana saṁsaya samana davana biṣāda raghupati guna ganā |taji sakala āsa bharosa gāvahi sunahi santata saṭha manā ||

Ocean powrócił do swojej własnej siedziby, a ta rada spodobała się Panu Raghu. Tulsidas, sługa, zaśpiewał tę opowieść, która rozprasza skazy wieku Kali, według swego zrozumienia. Zastępy cnót Pana Raghu są przybytkiem szczęścia, niszczycielami wątpliwości i zdobywczami smutku. O głupi umyśle, porzuć wszelką inną nadzieję i ufność, i śpiewaj je i słuchaj ich zawsze.

Doha 60

सकल सुमंगल दायक रघुनायक गुन गान।सादर सुनहिं ते तरहिं भव सिंधु बिना जलजान।।⁠60।।

sakala sumaṅgala dāyaka raghunāyaka guna gāna |sādara sunahiṁ te tarahiṁ bhava sindhu binā jalajāna ||⁠60||

Śpiew cnót Raghunajaka, Pana Raghuów, obdarza wszelkim pomyślnym błogosławieństwem. Ci, którzy go słuchają z czcią, przekraczają ocean ziemskiej egzystencji bez potrzeby okrętu.

Frequently Asked Questions

परम्परा में यह अंश ‘विघ्न-निवारण’ और ‘धैर्य-सिद्धि’ का दायक माना जाता है—विशेषतः जब साधक को कार्य-सिद्धि में विलम्ब, जड़ता, या बाह्य-प्रकृति (परिस्थिति) का ‘उत्तर न देना’ अनुभव हो। ‘भय बिनु होइ न प्रीति’ का पाठ आत्म-अनुशासन, और ‘सहज जड़ करनी’ का पाठ ईश्वर-आज्ञा-विश्वास दृढ़ करता है।

लोक-परम्परा में संकट/सेतु-कार्य सिद्धि हेतु ‘राम नाम’ का समपुट प्रचलित है—विशेषकर ‘श्रीराम जय राम जय जय राम’ या ‘राम राम’ का जप-समपुट। (क्षेत्र/सम्प्रदाय के अनुसार भिन्नता मिलती है।)

Ask anything about Prakarana 6 of the Ramcharitmanas

Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.

Not sure where to start?

A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.

Read Ramcharitmanas in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Awadhi recitation where available, and more.

Download on the App StoreGet it on Google Play

Continue reading in the Vedapath app

Open in App
Download on the App StoreGet it on Google Play