Prakarana 2
यह सोपान ‘आशा से साक्षात्’ का द्वार है: जहाँ जीव (सीता-चित्त) घोर विरह, भय और असहायता के बीच भी राम-नाम, राम-मुद्रिका और राम-दूत के माध्यम से प्रत्यक्ष आश्वासन पाता है। सुंदरकाण्ड में साधक की अंतर्बाह्य यात्रा—अशोक-वाटिका (अशोक = शोक-नाश) में—निराशा से विश्वास, और विश्वास से धैर्य/उद्यम में रूपान्तरित होती है।
W Sundarakāṇḍa przepływ rasy przesuwa się od Karuṇā ku Adbhuta-Śānta. W tej części Karuṇā osiąga szczyt w lamentie Sīty z powodu rozłąki i jej niemal impulsie ku samospaleniu (jej żądanie stosu pogrzebowego); jednak właśnie w tym momencie widok „sygnetu Rāmy” i wypowiedzenie „Rāma-nāmy” budzą Adbhuta i Harṣę. Tutaj Tulasī kształtuje bhakti jako psychologiczną stałość: sen Trijaṭā staje się boskim znakiem, który powstrzymuje rozpacz, a poselstwo Hanumāna rodzi odwagę dharmy. Następnie, w formie līlā, zniszczenie gaju Aśoki przez Hanumāna nie jest jedynie wstępem do wojny; jest to zburzenie wewnętrznego „lasu ego”, aby prawdziwe aśoka, bezsmutność, mogło zostać ustanowione w poszukującym. Spętanie Hanumāna przez Indrajita przy użyciu Brahmāstry wyraża etykę maryādā Tulasī: dla dzieła Pana sam posł honoruje prawo, jest to dojrzałość śaraṇāgati.
Verses
Ćaupai 11.1-4
त्रिजटा नाम राच्छसी एका।राम चरन रति निपुन बिबेका।।
सबन्हौ बोलि सुनाएसि सपना।सीतहि सेइ करहु हित अपना।।
सपनें बानर लंका जारी।जातुधान सेना सब मारी।।
खर आरूढ़ नगन दससीसा।मुंडित सिर खंडित भुज बीसा।।
एहि बिधि सो दच्छिन दिसि जाई।लंका मनहुँ बिभीषन पाई।।
नगर फिरी रघुबीर दोहाई।तब प्रभु सीता बोलि पठाई।।
यह सपना में कहउँ पुकारी।होइहि सत्य गएँ दिन चारी।।
तासु बचन सुनि ते सब डरीं।जनकसुता के चरनन्हि परीं।।
trijaṭā nāma rācchasī ekā.rāma carana rati nipuna bibekā..
sabanhaũ boli sunāesi sapanā.sītahi sei karahu hita apanā..
sapanẽ bānara laṅkā jārī.jātudhāna senā saba mārī..
khara ārūṛha nagana dasasīsā.muṇḍita sira khaṇḍita bhuja bīsā..
ehi bidhi so dacchina disi jāī.laṅkā manahũ bibhīṣana pāī..
nagara phirī raghubīra dohāī.taba prabhu sītā boli paṭhāī..
yaha sapanā maĩ kahaũ pukārī.hoihi satya gaẽ dina cārī..
tāsu bacana suni te saba ḍarī̃.janakasutā ke carananhĩ parī̃..
Była jedna demonesa o imieniu Trijata, mądra w rozeznaniu i oddana stopom Ramy. Przywołując wszystkie inne, opowiedziała im swój sen: 'Służcie Sicie - szukajcie własnego dobra. We śnie małpa podpaliła Lankę; cała armia demonów została zniszczona. Nagi Rawana jechał na osioł - jego głowa ogolona, dwadzieścia ramion złamanych - i tak udał się na południe, jakby Lanka już wpadła w ręce Bibhiszany. Potem, gdy "Zwycięstwo bohatera Raghu!" rozbrzmiewało, miasto zostało obchodzone, a Pan posłał po Sitę. Ten sen głoszę na głos: w ciągu czterech dni spełni się.' Słysząc jej słowa, wszystkie przeraziły się i padły do stóp córki Dżanaki.
Doha 11
जहँ तहँ गईं सकल तब सीता कर मन सोच।मास दिवस बीतें मोहि मारिहि निसिचर पोच।।11।।
jahã tahã gaī̃ sakala taba sītā kara mana soca.māsa divasa bītẽ mohi mārihi nisicara poca..11..
Wtedy wszystkie odeszły tu i ówdzie, a umysł Sity pełen był niepokoju: «Gdy minie miesiąc, ten podły demon mnie zabije.»
Ćaupai 12.1-6
त्रिजटा सन बोली कर जोरी।मातु बिपति संगिनि तैं मोरी।।
तजौं देह करु बेगि उपाई।दुसहु बिरहु अब नहिं सहि जाई।।
आनि काठ रचु चिता बनाई।मातु अनल पुनि देहि लगाई।।
सत्य करहि मम प्रीति सयानी।सुनै को श्रवन सूल सम बानी।।
सुनत बचन पद गहि समुझाएसि।प्रभु प्रताप बल सुजसु सुनाएसि।।
निसि न अनल मिल सुनु सुकुमारी।अस कहि सो निज भवन सिधारी।।
कह सीता बिधि भा प्रतिकूला।मिलहि न पावक मिटिहि न सूला।।
देखिअत प्रगट गगन अंगारा।अवनि न आवत एकउ तारा।।
पावकमय ससि स्रवत न आगी।मानहुँ मोहि जानि हतभागी।।
सुनहि बिनय मम बिटप असोका।सत्य नाम करु हरु मम सोका।।
नूतन किसलय अनल समाना।देहि अगिनि जनि करहि निदाना।।
देखि परम बिरहाकुल सीता।सो छन कपिहि कलप सम बीता।।
trijaṭā sana bolī kara jorī.mātu bipati saṅgini taĩ morī..
tajaũ deha karu begi upāī.dusahu birahu aba nahĩ sahi jāī..
āni kāṭha racu citā banāī.mātu anala puni dehi lagāī..
satya karahi mama prīti sayānī.sunai ko śravan sūla sama bānī..
sunata bacana pada gahi samujhāesi.prabhu pratāpa bala sujasu sunāesi..
nisi na anala mila sunu sukumārī.asa kahi so nija bhavana sidhārī..
kaha sītā bidhi bhā pratikūlā.milahi na pāvaka miṭihi na sūlā..
dekhiata pragaṭa gagana aṅgārā.avani na āvata ekau tārā..
pāvakamaya sasi sravata na āgī.mānahũ mohi jāni hatabhāgī..
sunahi binaya mama biṭapa asokā.satya nāma karu haru mama sokā..
nūtana kisalaya anala samānā.dehi agini jani karahi nidānā..
dekhi parama birahākula sītā.so chana kapihi kalapa sama bītā..
Złożonymi rękami rzekła do Trijaty: „Matko, ty jesteś moją towarzyszką w nieszczęściu. Szybko znajdź sposób, bym mogła opuścić to ciało, bo tej nie do zniesienia rozłąki nie można już dłużej znieść. Przynieś drewna i zbuduj stos pogrzebowy, a potem, matko, podpal go. Więc udowodnij, mądra, że miłość moja jest prawdziwa.” Kto mógłby słuchać słów, które przeszywały usny jak włócznia? Słysząc te słowa, Trijata ujęła jej stopy i pocieszyła ją, opowiadając o majestacie, potędze i chwalebnej sławie jej Pana. „Posłuchaj, delikatna: w nocy nie można znaleźć ognia.” Tak mówiąc, udała się do swego domu. Sita rzekła: „Los zwrócił się przeciwko mnie. Nie można znaleźć ognia, a moje cierpienie nie ustanie. Iskry ognia wyraźnie widać na niebie, a jednak ani jedna gwiazda nie spada na ziemię. Księżyc jest z ognia, a jednak nie pozwala spaść żadnemu ogniowi, jakby wiedział, jakiego jestem nieszczęśliwego losu. Wysłuchaj mojej prośby, o drzewo Aszoko: uczyń prawdziwe swe imię i zabierz mój smutek. Twoje świeże młode pędy są jak ogień; daj mi ogień i nie pozwól, by moja męka trwała bez końca.” Gdy małpa patrzyła na Sitę tak całkowicie opanowaną boleścią rozłąki, ta chwila minęła dla niej jak eon.
Soratha 12
कपि करि हृदयँ बिचार दीन्हि मुद्रिका डारी तब।जनु असोक अंगार दीन्हि हरषि उठि कर गहेउ।।12।।
kapi kari hṛdayã bicāra dīnhi mudrikā ḍārī taba.janu asoka aṅgāra dīnhi haraṣi uṭhi kara gaheu..12..
Po rozważeniu sprawy w sercu, małpa wtedy upuściła sygnet. Sita - jakby otrzymała żarzący się węgiel w gaju Aszoka - powstała w radości i ujęła go w dłoń.
Ćaupai 13.1-6
तब देखी मुद्रिका मनोहर।राम नाम अंकित अति सुंदर।।
चकित चितव मुदरी पहिचानी।हरष बिषाद हृदयँ अकुलानी।।
जीति को सकइ अजय रघुराई।माया तें असि रचि नहिं जाई।।
सीता मन बिचार कर नाना।मधुर बचन बोलेउ हनुमाना।।
रामचंद्र गुन बरनैं लागा।सुनतहिं सीता कर दुख भागा।।
लागीं सुनैं श्रवन मन लाई।आदिहु तें सब कथा सुनाई।।
श्रवनामृत जेहिं कथा सुहाई।कहि सो प्रगट होति किन भाई।।
तब हनुमंत निकट चलि गयऊ।फिरि बैंठीं मन बिसमय भयऊ।।
राम दूत मैं मातु जानकी।सत्य सपथ करुनानिधान की।।
यह मुद्रिका मातु मैं आनी।दीन्हि राम तुम्ह कहँ सहिदानी।।
नर बानरहि संग कहु कैसें।कहि कथा भइ संगति जैसें।।
taba dekhī mudrikā manohara |rāma nāma aṅkita ati sundara ||
cakita citava mudarī pahicānī |haraṣa biṣāda hṛdayaṁ akulānī ||
jīti ko sakai ajaya raghurāī |māyā teṁ asi raci nahiṁ jāī ||
sītā mana bicāra kara nānā |madhura bacana boleu hanumānā ||
rāmacandra guna baranaiṁ lāgā |sunatahiṁ sītā kara dukha bhāgā ||
lāgīṁ sunaiṁ śravaṇa mana lāī |ādihu teṁ saba kathā sunāī ||
śravaṇāmṛta jehiṁ kathā suhāī |kahi so pragaṭa hoti kina bhāī ||
taba hanumaṁta nikaṭa cali gayau |phiri baiṁṭhīṁ mana bisamaya bhayau ||
rāma dūta maiṁ mātu jānaki |satya sapatha karuṇā-nidhāna kī ||
yaha mudrikā mātu maiṁ ānī |dīnhi rāma tumha kahaṁ sahidānī ||
nara bānarahi saṅga kahu kaisēṁ |kahi kathā bhai saṅgati jaisēṁ ||
Wtedy ujrzała pierścień, tak czarujący, z wyrytym imieniem Ramy i niezwykle piękny. Patrzyła nań z podziwem i rozpoznała pierścień, a jej serce zostało rozdarte między radością a smutkiem. Któż może pokonać niezwyciężonego Pana Raghuów? A taka rzecz nie może być stworzona przez iluzję. Gdy Sita przewracała w umyśle liczne myśli, Hanuman przemówił słodkimi słowy. Zaczął opowiadać o cnotach Ramaczandry, a gdy tylko je usłyszała, smutek Sity zniknął. Zaczęła słuchać, oddając temu swe uszy i swój umysł, a on opowiedział całą historię od samego początku. Historia, którą opowiedziałeś, nektar dla uszu, jest tak słodka; dlaczego ten, który ją opowiedział, nie ukazuje się, bracie? Wtedy Hanuman podszedł blisko do niej. Ona odwróciła się i usiadła, pełna zdumienia. Matko Dżanaki, jestem posłańcem Ramy; przysięgam tę prawdę na Pana, skarbnicę współczucia. Matko, przyniosłem ten pierścień; Rama dał mi go jako znak dla ciebie. Powiedz mi, jak to się stało, że człowiek zawiązał sojusz z małpami? Hanuman opowiedział wtedy, jak ten sojusz powstał.
Doha 13
कपि के बचन सप्रेम सुनि उपजा मन बिस्वास।जाना मन क्रम बचन यह कृपासिंधु कर दास।।13।।
kapi ke bacana sa-prema suni upajā mana bisvāsa |jānā mana krama bacana yaha kṛpāsiṁdhu kara dāsa ||13||
Słysząc słowa małpy, wypowiedziane z miłością, wiara obudziła się w jej sercu. Z jego umysłu, postawy i mowy poznała go jako sługę Oceanu Łaski.
Ćaupai 14.1-5
हरिजन जानि प्रीति अति गाढ़ी।सजल नयन पुलकावलि बाढ़ी।।
बूड़त बिरह जलधि हनुमाना।भयउ तात मों कहुँ जलजाना।।
अब कहु कुसल जाउँ बलिहारी।अनुज सहित सुख भवन खरारी।।
कोमलचित कृपाल रघुराई।कपि केहि हेतु धरी निठुराई।।
सहज बानि सेवक सुख दायक।कबहुँक सुरति करत रघुनायक।।
कबहुँ नयन मम सीतल ताता।होइहहि निरखि स्याम मृदु गाता।।
बचनु न आव नयन भरे बारी।अहह नाथ हौं निपट बिसारी।।
देखि परम बिरहाकुल सीता।बोला कपि मृदु बचन बिनीता।।
मातु कुसल प्रभु अनुज समेता।तव दुख दुखी सुकृपा निकेता।।
जनि जननी मानहु जियँ ऊना।तुम्ह ते प्रेमु राम कें दूना।।
harijana jāni prīti ati gāṛhī |sajala nayana pulakāvali bāṛhī ||
būṛata biraha jaladhi hanumānā |bhayau tāta moṁ kahuṁ jalajānā ||
aba kahu kusala jāuṁ balihārī |anuj sahita sukha bhavana kharārī ||
komalacita kṛpāla raghurāī |kapi kehi hetu dharī niṭhurāī ||
sahaja bāni sevaka sukhadāyaka |kabahuṁka surati karata raghunāyaka ||
kabahuṁ nayana mama sītala tātā |hoihahi nirakhi syāma mṛdu gātā ||
bacanu na āva nayana bhare bārī |ahaha nātha hauṁ nipaṭa bisārī ||
dekhi parama birahākula sītā |bolā kapi mṛdu bacana binītā ||
mātu kusala prabhu anuj sametā |tava dukha dukhī sukṛpā niketā ||
jani jananī mānahu jiyaṁ ūnā |tumha te premu rāma keṁ dūnā ||
Wiedząc, że jest sługą Hariego, Sita poczuła bardzo głęboką miłość; jej oczy napełniły się łzami, a włosy na jej ciele się zjeżyły. "Hanumanie, tonęłam w oceanie rozłąki; drogie dziecko, stałeś się dla mnie łodzią." "Teraz powiedz mi, oddaję ci się, czy Rama, wróg Khary, ma się dobrze i jest szczęśliwy w swoim mieszkaniu, wraz ze swoim młodszym bratem." "Pan Raghuwów jest wrażliwego serca i miłosierny; dlaczego więc, o małpo, przyjął okrucieństwo?" "Jego naturalna mowa daje szczęście jego sługom. Czy Rama, Pan Raghuwów, kiedykolwiek mnie wspomina?" "Drogie dziecko, czy moje oczy kiedykolwiek ochłodzą się, ujrzawszy jego ciemną, delikatną postać?" Słowa nie przychodziły jej na usta, a oczy napełniły się łzami. "Och, mój panie, całkowicie mnie zapomniałeś!" Widząc Sitę tak całkowicie zrozpaczoną z rozłąki, małpa przemówiła łagodnymi i pokornymi słowami. "Matko, Pan ma się dobrze, wraz ze swoim bratem; ta siedziba wielkiego współczucia jest zasmucona twoim smutkiem." "Matko, nie myśl w swoim sercu, że twoja miłość jest mniejsza; miłość Ramy do ciebie jest dwukrotnie większa niż twoja do niego."
Doha 14
रघुपति कर संदेसु अब सुनु जननी धरि धीर।अस कहि कपि गद गद भयउ भरे बिलोचन नीर।।14।।
raghupati kara saṁdesu aba sunu jananī dhari dhīra |asa kahi kapi gada-gada bhayau bhare bilocana nīra ||14||
'Teraz usłysz posłanie Pana Raghu, Matko - trzymaj się odwagi.' Tak mówiąc, głos małpy stał się zduszony, a jego oczy napełniły się łzami.
Ćaupai 15.1-5
कहेउ राम बियोग तव सीता।मो कहुँ सकल भए बिपरीता।।
नव तरु किसलय मनहुँ कृसानू।कालनिसा सम निसि ससि भानू।।
कुबलय बिपिन कुंत बन सरिसा।बारिद तपत तेल जनु बरिसा।।
जे हित रहे करत तेइ पीरा।उरग स्वास सम त्रिबिध समीरा।।
कहेहू तें कछु दुख घटि होई।काहि कहौं यह जान न कोई।।
तत्व प्रेम कर मम अरु तोरा।जानत प्रिया एकु मनु मोरा।।
सो मनु सदा रहत तोहि पाहीं।जानु प्रीति रसु एतेनहि माहीं।।
प्रभु संदेसु सुनत बैदेही।मगन प्रेम तन सुधि नहिं तेही।।
कह कपि हृदयँ धीर धरु माता।सुमिरु राम सेवक सुखदाता।।
उर आनहु रघुपति प्रभुताई।सुनि मम बचन तजहु कदराई।।
kaheu rāma biyoga tava sītā |mo kahuṁ sakala bhae biparītā ||
nava taru kisalaya manahuṁ kṛsānū |kālanisā sama nisi sasi bhānū ||
kubalaya bipina kuṁta bana sarisā |bārida tapata tela janu barisā ||
je hita rahe karata tei pīrā |uraga svāsa sama tribidha samīrā ||
kahehū teṁ kachu dukha ghaṭi hoī |kāhi kahauṁ yaha jāna na koī ||
tatva prema kara mama aru torā |jānata priyā eku manu morā ||
so manu sadā rahata tohi pāhīṁ |jānu prīti rasu etenahi māhīṁ ||
prabhu saṁdesu sunata baidehī |magana prema tana sudhi nahiṁ tehī ||
kaha kapi hṛdayaṁ dhīra dharu mātā |sumiru rāma sevaka sukhadātā ||
ura ānahu raghupati prabhutāī |suni mama bacana tajahu kadarāī ||
Rama rzekł: 'W twojej rozłące, Sito, wszystkie rzeczy stały się dla mnie przeciwne. Delikatne pędy nowych drzew wydają się ogniem; księżyc i słońce w nocy są jak czarna jak smoła ciemność. Gaj lilii wodnych jest jak las włóczni; chmury zdają się zraszać palącym olejem. Te same rzeczy, które były drogie, teraz powodują ból; oddech jest jak wąż, wiatr potrójną męką. Jeśli mówię, może smutek nieco zelżeje - lecz komu mam to powiedzieć? nikt nie może tego prawdziwie zrozumieć. Prawda miłości - moja i twoja - jest znana, ukochana, mojemu jedynemu sercu. To serce zawsze przebywa z tobą; wiedz, że istota miłości jest w tym zawarta.' Słysząc posłanie Pana, Waidewi była tak pochłonięta miłością, że zapomniała o swoim ciele. Wtedy małpa rzekła: 'Matko, trzymaj stałość w sercu; pamiętaj o Ramie, dawcy radości swoim sługom. Wprowadź do swojej piersi suwerenną moc Pana Raghu; słuchając moich słów, odrzuć całą małoduszność.
Doha 15
निसिचर निकर पतंग सम रघुपति बान कृसानु।जननी हृदयँ धीर धरु जरे निसाचर जानु।।15।।
nisicara nikara pataṁga sama raghupati bāna kṛsānu |jananī hṛdayã dhīra dharu jare nisācara jānu ||15||
Hordy nocnych demonów są jak ćmy przed strzałami Pana Raghu, które są jak płomienie. Matko, przyjmij odwagę w swoim sercu; wiedz, że nocne demony zostaną spalone.
Ćaupai 16.1-5
जौं रघुबीर होति सुधि पाई।करते नहिं बिलंबु रघुराई।।
रामबान रबि उएँ जानकी।तम बरूथ कहँ जातुधान की।।
अबहिं मातु मैं जाउँ लवाई।प्रभु आयसु नहिं राम दोहाई।।
कछुक दिवस जननी धरु धीरा।कपिन्ह सहित अइहहिं रघुबीरा।।
निसिचर मारि तोहि लै जैहहिं।तिहुँ पुर नारदादि जसु गैहहिं।।
हैं सुत कपि सब तुम्हहि समाना।जातुधान अति भट बलवाना।।
मोरें हृदय परम संदेहा।सुनि कपि प्रगट कीन्ह निज देहा।।
कनक भूधराकार सरीरा।समर भयंकर अतिबल बीरा।।
सीता मन भरोस तब भयऊ।पुनि लघु रूप पवनसुत लयऊ।।
jauṁ raghubīra hoti sudhi pāī |karate nahiṁ bilaṁbu raghurāī ||
rāmabāna rabi uẽ jānakī |tama barūtha kahã jātudhāna kī ||
abahiṁ mātu maiṁ jāũ lavāī |prabhu āyasu nahiṁ rāma dohāī ||
kachuka divasa jananī dharu dhīrā |kapinha sahita aihahiṁ raghubīrā ||
nisicara māri tohi lai jaihahiṁ |tihũ pura nāradādi jasu gaihahiṁ ||
haiṁ suta kapi saba tumhahi samānā |jātudhāna ati bhaṭa balavānā ||
moreṁ hṛdaya parama saṁdehā |suni kapi pragaṭa kīnha nija dehā ||
kanaka bhūdharākāra sarīrā |samara bhayaṁkara atibala bīrā ||
sītā mana bharosa taba bhayaū |puni laghu rūpa pavanasuta layaū ||
Gdyby Bohater Raghuów otrzymał wieść, Pan Raghuów nie zwlekałby. Gdy słońce strzał Ramy wzejdzie, o Janaki, jaka nadzieja pozostaje dla ciemności hord demonów? Matko, mógłbym zabrać cię w tej samej chwili, lecz nie mam rozkazu Pana; przysięgam na Ramę. Matko, zachowaj cierpliwość przez kilka dni; Bohater Raghuów przyjdzie z małpami. On zabije demony i zabierze cię ze sobą, a Narada i inni będą śpiewać jego chwałę w trzech światach. Sita rzekła: «Synu mój, czy wszystkie małpy są takie jak ty? Wojownicy demony są bardzo potężni i silni.» «W moim sercu jest wielka wątpliwość.» Usłyszawszy to, małpa objawiła swoje własne ciało. Jego postać była jak złota góra, straszna w bitwie, bohater o ogromnej sile. Wtedy ufność zagościła w umyśle Sity, a syn Wiatru przybrał znowu swoją małą postać.
Doha 16
सुनु माता साखामृग नहिं बल बुद्धि बिसाल।प्रभु प्रताप तें गरुड़हि खाइ परम लघु ब्याल।।16।।
sunu mātā sākhāmṛga nahiṁ bala buddhi bisāla |prabhu pratāpa teṁ garuṛahi khāi parama laghu byāla ||16||
Słuchaj, matko: my, małpy, nie mamy ani wielkiej siły, ani wielkiej mądrości; lecz dzięki majestatowi Pana nawet mały wąż może pożreć Garudę.
Ćaupai 17.1-5
मन संतोष सुनत कपि बानी।भगति प्रताप तेज बल सानी।।
आसिष दीन्हि रामप्रिय जाना।होहु तात बल सील निधाना।।
अजर अमर गुननिधि सुत होहू।करहुँ बहुत रघुनायक छोहू।।
करहुँ कृपा प्रभु अस सुनि काना।निर्भर प्रेम मगन हनुमाना।।
बार बार नाएसि पद सीसा।बोला बचन जोरि कर कीसा।।
अब कृतकृत्य भयउँ मैं माता।आसिष तव अमोघ बिख्याता।।
सुनहु मातु मोहि अतिसय भूखा।लागि देखि सुंदर फल रूखा।।
सुनु सुत करहिं बिपिन रखवारी।परम सुभट रजनीचर भारी।।
तिन्ह कर भय माता मोहि नाहीं।जौं तुम्ह सुख मानहु मन माहीं।।
mana saṁtoṣa sunata kapi bānī |bhagati pratāpa teja bala sānī ||
āsiṣa dīnhi rāmapriya jānā |hohu tāta bala sīla nidhānā ||
ajara amara gunanidhi suta hohū |karahũ bahuta raghunāyaka chohū ||
karahũ kṛpā prabhu asa suni kānā |nirbhara prema magana hanumānā ||
bāra bāra nāesi pada sīsā |bolā bacana jori kara kīsā ||
aba kṛtakṛtya bhayaũ maiṁ mātā |āsiṣa tava amogha bikhyātā ||
sunahu mātu mohi atisaya bhūkhā |lāgi dekhi suṁdara phala rūkhā ||
sunu suta karahiṁ bipina rakhavārī |parama subhaṭa rajanīcara bhārī ||
tinha kara bhaya mātā mohi nāhīṁ |jauṁ tumha sukha mānahu mana māhīṁ ||
Słysząc słowa małpy, pełnej oddania, majestatu, blasku i siły, umysł Sity napełnił się zadowoleniem. Wiedząc, że jest on drogi Ramie, udzieliła mu swojego błogosławieństwa: «Bądź, synu mój, skarbnicą siły i cnoty.» «Bądź bez starości i nieśmiertelny, synu mój, skarbnicą dobrych cech; i niech Pan Raghuów okaże ci wielką życzliwość.» «Niech Pan okaże ci swoją łaskę.» Słysząc te słowa swymi uszami, Hanuman pogrążył się w potoku przepełniającej miłości. Wielokrotnie skłaniał głowę do jej stóp, i małpa przemówiła ze złożonymi rękami. «Teraz, matko, osiągnąłem swój cel; twoje błogosławieństwo jest znane jako niezawodne.» «Słuchaj, matko, jestem bardzo głodny, i widzę drzewa obsypane pięknymi owocami.» «Słuchaj, synu mój: demony, bardzo potężni wojownicy i liczni, pilnują tego lasu.» «Matko, nie obawiam się ich, jeśli tylko zechcesz w swoim sercu na to pozwolić.»
Doha 17
देखि बुद्धि बल निपुन कपि कहेउ जानकीं जाहु।रघुपति चरन हृदयँ धरि तात मधुर फल खाहु।।17।।
dekhi buddhi bala nipuna kapi kaheu jānakīṁ jāhu |raghupati carana hṛdayã dhari tāta madhura phala khāhu ||17||
Widząc małpę biegłą w intelekcie i sile, Dżanaki rzekła: Idź; zachowując stopy Pana Raghuwów w sercu, synu, jedz słodkie owoce.
Ćaupai 18.1-4
चलेउ नाइ सिरु पैठेउ बागा।फल खाएसि तरु तोरैं लागा।।
रहे तहाँ बहु भट रखवारे।कछु मारेसि कछु जाइ पुकारे।।
नाथ एक आवा कपि भारी।तेहिं असोक बाटिका उजारी।।
खाएसि फल अरु बिटप उपारे।रच्छक मर्दि मर्दि महि डारे।।
सुनि रावन पठए भट नाना।तिन्हहि देखि गर्जेउ हनुमाना।।
सब रजनीचर कपि संघारे।गए पुकारत कछु अधमारे।।
पुनि पठयउ तेहिं अच्छकुमारा।चला संग लै सुभट अपारा।।
आवत देखि बिटप गहि तर्जा।ताहि निपाति महाधुनि गर्जा।।
caleu nāi siru paiṭheu bāgā |phala khāesi taru toraiṁ lāgā ||
rahe tahā̃ bahu bhaṭa rakhavāre |kachu māresi kachu jāi pukāre ||
nātha eka āvā kapi bhārī |tehiṁ asoka bāṭikā ujārī ||
khāesi phala aru biṭapa upāre |racchaka mardi mardi mahi ḍāre ||
suni rāvana paṭhae bhaṭa nānā |tinhahi dekhi garjeu hanumānā ||
saba rajanīcara kapi saṁghāre |gae pukārata kachu adhamāre ||
puni paṭhayau tehiṁ acchakumārā |calā saṁga lai subhaṭa apārā ||
āvata dekhi biṭapa gahi tarjā |tāhi nipāti mahādhuni garjā ||
Wyszedł, kłaniając głowę, i wszedł do ogrodu; jadł owoce i zaczął łamać drzewa. Wielu wojowników i strażników tam przebywało; niektórych powalił, a niektórzy poszli i podnieśli krzyk. Panie, potężna małpa przybyła i zniszczyła ogrodu Ashoki. Zjada owoce i wyrywa drzewa z korzeniami, miażdżąc strażników jednego po drugim i rzucając ich na ziemię. Słysząc to, Rawana wysłał wielu wojowników; widząc ich, Hanuman zaryczał. Zabił wszystkich wędrowców nocy; niektórzy odeszli, krzycząc, półżywi. Wtedy wysłał swego syna Akshę; wyruszył z niezliczonymi dzielnymi żołnierzami. Widząc go nadchodzącego, małpa chwyciła drzewo i zaryczała; powalając go z potężnym hukiem, zagrzmiała.
Doha 18
कछु मारेसि कछु मर्देसि कछु मिलएसि धरि धूरि।कछु पुनि जाइ पुकारे प्रभु मर्कट बल भूरि।।18।।
kachu māresi kachu mardesi kachu milaesi dhari dhūri |kachu puni jāi pukāre prabhu markaṭa bala bhūri ||18||
Niektórych powalił, niektórych zmiażdżył, niektórych rzucił na ziemię i zdeptał w pyle; a niektórzy poszli i krzyczeli do Pana, bo siła małpy była przytłaczająca.
Ćaupai 19.1-5
सुनि सुत बध लंकेस रिसाना।पठएसि मेघनाद बलवाना।।
मारसि जनि सुत बांधेसु ताही।देखिअ कपिहि कहाँ कर आही।।
चला इंद्रजित अतुलित जोधा।बंधु निधन सुनि उपजा क्रोधा।।
कपि देखा दारुन भट आवा।कटकटाइ गर्जा अरु धावा।।
अति बिसाल तरु एक उपारा।बिरथ कीन्ह लंकेस कुमारा।।
रहे महाभट ताके संगा।गहि गहि कपि मर्दइ निज अंगा।।
तिन्हहि निपाति ताहि सन बाजा।भिरे जुगल मानहुँ गजराजा।।
मुठिका मारि चढ़ा तरु जाई।ताहि एक छन मुरुछा आई।।
उठि बहोरि कीन्हिसि बहु माया।जीति न जाइ प्रभंजन जाया।।
suni suta badha laṁkesa risānā |paṭhaesi meghanāda balavānā ||
mārasi jani suta bāṁdhesu tāhī |dekhia kapihi kahā̃ kara āhī ||
calā iṁdrajita atulita jodhā |baṁdhu nidhana suni upajā krodhā ||
kapi dekhā dāruna bhaṭa āvā |kaṭakaṭāi garjā aru dhāvā ||
ati bisāla taru eka upārā |biratha kīnha laṁkesa kumārā ||
rahe mahābhaṭa tāke saṁgā |gahi gahi kapi mardai nija aṁgā ||
tinhahi nipāti tāhi sana bājā |bhire jugala mānahũ gajarājā ||
muṭhikā māri caṛhā taru jāī |tāhi eka chana muruchā āī ||
uṭhi bahori kīnhisi bahu māyā |jīti na jāi prabhaṁjana jāyā ||
Usłyszawszy o śmierci swego syna, Pan Lanki wpadł w gniew i wysłał potężnego Meghanadę. "Nie zabijaj go, synu mój; spętaj go. Zobaczmy tę małpę i dowiedzmy się, skąd pochodzi." Indradžit, nieporównany wojownik, wyruszył, pełen gniewu na wieść o śmierci swego brata. Małpa ujrzała, że zbliża się straszliwy wojownik; zgrzytnęła zębami, ryknęła i ruszyła na niego. Wyrwał jedno ogromne drzewo i pozbawił syna Pana Lanki jego rydwanu. Wielcy wojownicy byli z nim; małpa chwytała ich jednego po drugim i miażdżyła o własne ciało. Powaliwszy ich, stoczył z nim walkę, i obaj starli się jak para słoni królewskich. Uderzywszy go pięścią, wspiął się na drzewo, podczas gdy na niego na chwilę spadł omdłot. Podniósłszy się ponownie, stworzył wiele iluzji, lecz syna Wiatru nie dało się pokonać.
Doha 19
ब्रह्म अस्त्र तेहिं साँधा कपि मन कीन्ह बिचार।जौं न ब्रह्मसर मानउँ महिमा मिटइ अपार।।19।।
brahma astra tehiṁ sā̃dhā kapi mana kīnha bicāra |jauṁ na brahmasara mānaũ mahimā miṭai apāra ||19||
On przyłożył broń Brahmy do swego łuku, a małpa rozmyślała w swoim umyśle: jeśli nie uszanuję strzały Brahmy, jej nieskończona chwała zostanie zniszczona.
Ćaupai 20.1-4
ब्रह्मबान कपि कहुँ तेहि मारा।परतिहुँ बार कटकु संघारा।।
तेहि देखा कपि मुरुछित भयऊ।नागपास बाँधेसि लै गयऊ।।
जासु नाम जपि सुनहु भवानी।भव बंधन काटहिं नर ग्यानी।।
तासु दूत कि बंध तरु आवा।प्रभु कारज लगि कपिहिं बँधावा।।
कपि बंधन सुनि निसिचर धाए।कौतुक लागि सभाँ सब आए।।
दसमुख सभा दीखि कपि जाई।कहि न जाइ कछु अति प्रभुताई।।
कर जोरें सुर दिसिप बिनीता।भृकुटि बिलोकत सकल सभीता।।
देखि प्रताप न कपि मन संका।जिमि अहिगन महुँ गरुड़ असंका।।
brahmabāna kapi kahũ tehi mārā |paratihũ bāra kaṭaku saṁghārā ||
tehi dekhā kapi muruchita bhayaū |nāgapāsa bā̃dhesi lai gayaū ||
jāsu nāma japi sunahu bhavānī |bhava baṁdhana kāṭahiṁ nara gyānī ||
tāsu dūta ki baṁdha taru āvā |prabhu kāraja lagi kapihiṁ bãdhāvā ||
kapi baṁdhana suni nisicara dhāe |kautuka lāgi sabhā̃ saba āe ||
dasamukha sabhā dīkhi kapi jāī |kahi na jāi kachu ati prabhutāī ||
kara joreṁ sura disipa binītā |bhṛkuṭi bilokata sakala sabhītā ||
dekhi pratāpa na kapi mana saṁkā |jimi ahigana mahũ garuṛa asaṁkā ||
Uderzył małpę bronią Brahmy; nawet upadając, małpa zniszczyła wrogie wojsko. Widząc, że małpa zemdlała, związał ją pętlą węży i zabrał ją ze sobą. Słuchaj, Bhavani: mędrcy przecinają więzy ziemskiej egzystencji, powtarzając jego imię. Czyż jego wysłannik mógłby kiedykolwiek zostać związany? On sam dał się związać dla sprawy swego Pana. Słysząc, że małpa została związana, demony wybiegły; wszystkie przyszły do sali zgromadzeń, aby zobaczyć widowisko. Małpa poszła i ujrzała dwór dziesięciogłowego; jego wielka potęga nie daje się opisać. Bogowie i strażnicy kierunków stali pokornie ze złożonymi dłońmi; wszyscy drżeli na widok jego zmarszczonych brwi. Widząc ten przepych, małpa nie poczuła strachu w sercu, tak jak Garuda jest bez strachu pośród mnóstwa węży.
Doha 20
कपिहि बिलोकि दसानन बिहसा कहि दुर्बाद।सुत बध सुरति कीन्हि पुनि उपजा हृदयँ बिषाद।।20।।
kapihi biloki dasānana bihasā kahi durbāda |suta-badha surati kīnhi puni upajā hṛdayã biṣāda ||20||
Widząc małpę, dziesięciogłowy Rawana zaśmiał się i rzucił bezczelną zniewagę; lecz gdy przypomniał sobie zabicie swego syna, smutek ponownie wezbrał w jego sercu.
Frequently Asked Questions
परम्परा में सुंदरकाण्ड-पाठ को ‘संकट-निवारण, धैर्य-प्राप्ति और भय-क्षय’ का साधन माना गया है—विशेषतः सीता-हनुमान संवाद (मुद्रिका-दर्शन, राम-संदेश) मन में विश्वास जगाकर ‘विरह/विषाद’ को काटता है और साधक को सेवा-उद्यम (हनुमान-चरित) की प्रेरणा देता है।
प्रचलित समपुट: ‘राम राम जय राजा राम’ (नाम-स्मरण) अथवा ‘श्रीराम जय राम जय जय राम’—विशेषकर मुद्रिका/संदेश और धैर्य-उपदेश वाले पदों के बीच जप-रूप में। (स्थानीय परम्परा के अनुसार भिन्नता संभव)।
Ask anything about Prakarana 2 of the Ramcharitmanas
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Ramcharitmanas in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Awadhi recitation where available, and more.
