Sarga 8
अष्टमः सर्गः · Daśaratha Resolves on the Aśvamedha (Horse-Sacrifice) for Progeny
बालकाण्ड
Sarga 8 koncentruje się na królewskiej naradzie dotyczącej ciągłości dynastycznej i środków zaradczych sankcjonowanych przez śastry. Choć majestatyczny i biegły w dharmie, król Daśaratha pozostaje bez dziedzica, a po namyśle postanawia szukać synów poprzez Aśvamedhę, świętą ofiarę z konia. Po konsultacji ze zdyscyplinowanymi i zdolnymi ministrami, nakazuje Sumantrze wezwać swoich duchowych nauczycieli i odprawiających brahminów. Sumantra gromadzi Vasiṣṭhę i inne znające Wedy autorytety: Suyajñę, Vāmadevę, Jābāliego i Kāśyapę. Daśaratha z szacunkiem wyznaje, że brak syna jest źródłem smutku, i oświadcza zamiar wykonania Aśvamedhy zgodnie z pismem, prosząc o ich radę i wskazówki w procedurze. Brahmini aprobują, nakazując przygotowanie niezbędnych elementów i wypuszczenie ofiarnego konia, oraz zapewniają króla, że jego dharmiczna determinacja przyniesie mu pożądanych synów. Uradowany król nakazuje ministrom pozyskać materiały, ustanowić jadźnabhumi na północnym brzegu Saraju i wykonać rytuały ekspiacyjne i pomyślne zgodnie z ordynacjami Kalpy. Wyraża się również ostrzeżenie: najwznioślejsze ofiary muszą być bez skazy, gdyż uczeni brahmarakszasi szukają rytualnych "czidr" (usterek), a naruszony obrządek niszczy swojego wykonawcę. Dlatego Daśaratha nalega na eksperckie, zgodne z pismem przygotowania; następnie nakazuje swoim królowym wejść w dikszę dla zamierzonego rytuału, a ich twarze rozjaśniają się na wieść o tym.
Shlokas
Verse 1
तस्य त्वेवं प्रभावस्य धर्मज्ञस्य महात्मनः ।सुतार्थं तप्यमानस्य नासीद्वंशकरस्सुतः ॥१॥
Choć był tak potężny, sprawiedliwy i wielkoduszny, i choć podejmował umartwienia dla sake syna, nie uzyskał dziedzica, który mógłby kontynuować dynastię.
Verse 2
चिन्तयानस्य तस्यैवं बुद्धिरासीन्महात्मनः ।सुतार्थं हयमेधेन किमर्थं न यजाम्यहम् ॥२॥
Gdy ta wielkoduszna królowa tak rozmyślała, powstało w niej postanowienie: 'Dla osiągnięcia synów, czemuż bym nie miał odprawić Aśvamedhy, ofiary z konia?'
Verses 3-4
स निश्चितां मतिं कृत्वा यष्टव्यमिति बुद्धिमान् ।मन्त्रिभिस्सह धर्मात्मा सर्वैरेव कृतात्मभिः ॥३॥ततोऽब्रवीदिदं राजा सुमन्त्रं मन्त्रिसत्तमम् ।शीघ्रमानय मे सर्वान्गुरूंस्तान् सपुरोहितान् ॥४॥
Podjąwszy stanowczą decyzję, wraz ze wszystkimi swymi opanowanymi ministrami, że ofiara powinna być odprawiona, mądry i sprawiedliwy król Daśaratha zwrócił się do Sumantry, pierwszego wśród ministrów: 'Spiesznie sprowadź do mnie wszystkich tych czcigodnych nauczycieli, wraz z kapłanami dworskimi.'
Verses 5-6
ततस्सुमन्त्रस्त्वरितं गत्वा त्वरितविक्रमः ।समानयत्स तान् सर्वान् समस्तान्वेदपारगान् ॥५॥सुयज्ञं वामदेवं च जाबालिमथ काश्यपम् ।परोहितं वसिष्ठं च ये चान्ये व्दिजसत्तमाः ॥६॥
Wtedy Sumantra, szybki w działaniu, natychmiast udał się i sprowadził wszystkich tych mistrzów Wed: Suyajnę, Vamadevę, Jabalego, Kaśyapę, kapłana rodzinnego Vasiṣṭhę oraz innych wybitnych braminów.
Verse 7
तान्पूजयित्वा धर्मात्मा राजा दशरथस्तदा ।इदं धर्मार्थसहितं श्लक्ष्णंवचनमब्रवीत् ॥७॥
Wtedy sprawiedliwy król Daśaratha, oddawszy im cześć, wypowiedział te łagodne słowa, zgodne z dharmą i celem.
Verse 8
मम लालप्यमानस्य पुत्रार्थन्नास्ति वै सुखम् ।तदर्थं हयमेधेन यक्ष्यामीति मतिर्मम ॥८॥
Dla mnie, który cierpi głęboko, nie ma z pewnością szczęścia bez syna. Dlatego, z zamiarem otrzymania syna, postanowiłem odprawić ofiarę z konia.
Verse 9
तदहं यष्टुमिच्छामि शास्त्रदृष्टेन कर्मणा ।कथं प्राप्स्याम्यहं कामं बुद्धिरत्रविचार्यताम् ॥९॥
Dlatego pragnę dokonać ofiary w sposób nakazany przez pisma. Jak osiągnę mój upragniony cel w tej sprawie? Rozważcie tu mądrą drogę postępowania.
Verse 10
ततस्साध्विति तद्वाक्यं ब्राह्मणाः प्रत्यपूजयन् ।वसिष्ठप्रमुखास्सर्वे पार्थिवस्य मुखाच्च्युतम् ॥१०॥
Wtedy bramini, z Vasiṣṭhą na czele, uczcili słowa króla, które wypadły z jego ust, mówiąc: 'Dobrze powiedziane.'
Verse 11
ऊचुश्च परमप्रीतास्सर्वे दशरथं वचः ।सम्भारास्सम्भ्रियन्तां ते तुरगश्च विमुच्यताम् ॥११॥
Wszyscy oni, wielce uradowani, przemówili do Daszarathy: Niech zostaną zgromadzone potrzebne przygotowania, a koń ofiarny niech zostanie wypuszczony.
Verse 12
सर्वथा प्राप्स्यसे पुत्रानभिप्रेतांश्च पार्थिव ।यस्य ते धार्मिकी बुद्धिरियं पुत्रार्थमागता ॥१२॥
O Królu, z pewnością otrzymasz synów, których pragniesz, gdyż ta twoja intencja, poszukiwanie potomstwa, powstała jako prawy zamiar zgodny z dharmą.
Verse 13
ततः प्रीतोऽभवद्राजा श्रुत्वा तद्विजभाषितम् ।अमात्यांश्चाब्रवीद्राजा हर्षपर्याकुलेक्षणः ॥१३॥
Wtedy król, ucieszony usłyszawszy słowa wypowiedziane przez braminów, zwrócił się do swych ministrów, z oczami drżącymi z radości.
Verse 14
सम्भारास्सम्भ्रियन्तां मे गुरूणां वचनादिह ।समर्थाधिष्ठितश्चाश्वस्सोपाध्यायो विमुच्यताम् ॥१४॥
Niechaj zostaną zgromadzone dla mnie tutaj materiały do obrzędu, zgodnie ze słowami moich nauczycieli; a ofiarny koń, wraz z nadzorującymi kapłanami, niechaj zostanie wypuszczony, strzeżony przez zdolnych ludzi.
Verse 15
सरय्वाश्चोत्तरे तीरे यज्ञभूमिर्विधीयताम् ।शान्तयश्चाभिवर्धन्तां यथाकल्पं यथाविधि ॥१५॥
Niechaj zostanie przygotowany teren ofiarny na północnym brzegu rzeki Sarayu. Niechaj pomyślne obrzędy będą odprawiane i rozwijać się będą zgodnie z pismami Kalpy i właściwą procedurą.
Verse 16
शक्यः प्राप्तुमयं यज्ञस्सर्वेणापि महीक्षिता ।नापराधो भवेत्कष्टो यद्यस्मिन्क्रतुसत्तमे ॥१६॥
Ta ofiara jest osiągalna dla każdego króla, pod warunkiem że nie dojdzie do ciężkiego występku ani błędu w tej najlepszej z ofiar.
Verse 17
छिद्रं हि मृगयन्तेऽत्र विद्वांसो ब्रह्मराक्षसाः ।निहतस्य च यज्ञस्य सद्यः कर्ता विनश्यति ॥१७॥
Albowiem uczeni brahmarakszasi poszukują tutaj wad w tej ofierze. A gdy ofiara zostanie zniszczona, wykonawca natychmiast ginie.
Verse 18
तद्यथा विधिपूर्वं मे क्रतुरेष समाप्यते ।तथा विधानं क्रियतां समर्थाः करणेष्विह ॥१८॥
Dlatego niechże dokonane zostaną przygotowania w taki sposób, aby ta ofiara została dopełniona zgodnie z pismami świętymi. A w tym jesteście wytrawni.
Verse 19
तथेति चाब्रुवन्सर्वे मन्त्रिणःप्रत्यपूजयन् ।पार्थिवेन्द्रस्य तद्वाक्यं यथाज्ञप्तं निशम्य ते ॥१९॥
Wszyscy ministrowie, usłyszawszy rozkaz władcy ziemi, uczcili jego słowa i odpowiedzieli: 'Niech się stanie dokładnie tak, jak rozkazałeś.'
Verse 20
तथा द्विजास्ते धर्मज्ञा वर्धयन्तो नृपोत्तमम् ।अनुज्ञातास्ततस्सर्वे पुनर्जग्मुर्यथागतम् ॥२०॥
Tak owi bramini, znawcy dharmy, pobłogosławiwszy najlepszego z królów, otrzymawszy pozwolenie powrócili tą drogą, którą przybyli.
Verse 21
विसर्जयित्वा तान्विप्रान्सचिवानिदमब्रवीत् ।ऋत्विग्भिरुपदिष्टोऽयं यथावत्क्रतुराप्यताम् ॥२१॥
Po odesłaniu owych braminów rzekł do swych ministrów: Niechaj ta ofiara zostanie przeprowadzona należycie, dokładnie tak, jak przepisali kapłani ofiarni.
Verse 22
इत्युक्त्वा नृपशार्दूलस्सचिवान्समुपस्थितान् ।विसर्जयित्वा स्वं वेश्म प्रविवेश महाद्युतिः ॥२२॥
Tak rzekłszy, tygrys wśród królów, promienny Daszaratha, odprawił obecnych ministrów i wszedł do swojej własnej wewnętrznej komnaty.
Verse 23
ततस्स गत्वा ताःपत्नीर्नरेन्द्रो हृदयप्रियाः ।उवाच दीक्षां विशत यक्ष्येऽहं सुतकारणात् ॥२३॥
Następnie władca ludzi udał się do swoich żon, drogich jego sercu, i rzekł: 'Rozpocznijcie obrzędowe przygotowania. Będę składał ofiarę dla otrzymania synów.'
Verse 24
तासां तेनातिकान्तेन वचनेन सुवर्चसाम् ।मुखपद्मान्यशोभन्त पद्मानीव हिमात्यये ॥
Tymi niezwykle rozkosznymi słowami twarze promiennych królowych, podobne do lotosów, rozkwitły, jak lotosy zakwitające gdy minie zima.
Inside Sarga 8
Voices in this sarga
- Daśaratha
- Ministers (including Sumantra)
Frequently Asked Questions
The pivotal action is Daśaratha’s resolution to address dynastic discontinuity—lack of an heir—through a śāstra-sanctioned Aśvamedha. The ethical dimension lies in choosing a public, regulated remedy (ritual performed under Brahmin oversight) rather than impulsive or ad hoc measures, aligning personal desire (putrārtha) with rājadharma.
The sarga teaches that legitimate outcomes require right intention plus right method: dhārmic resolve must be executed through disciplined procedure, expert counsel, and meticulous avoidance of omissions. The warning about brahmarākṣasas seeking ‘chidra’ underscores a broader principle of integrity—small defects can destabilize even the most elevated undertaking.
The northern bank of the Sarayū is specified as the site for constructing the yajñabhūmi, anchoring the rite in Ayodhyā’s sacred geography. Culturally, the chapter highlights Kalpa-based ritual ordinance, the release and protection of the sacrificial horse, and the queens’ entry into dīkṣā as integral components of Vedic sacrificial protocol.
Ask anything about Sarga 8 of the Valmiki Ramayana
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Valmiki Ramayana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
