Ramayana Bala Kanda Sarga 72
Bala KandaSarga 7225 Verses

Sarga 72

वैवाहिकसंबन्ध-निश्चयः / Fixing the Mithila-Ayodhya Marital Alliance

बालकाण्ड

Sarga 72 formalnie ustanawia dynastyczne przymierze między książętami Ikṣvāku a domem Videhy poprzez dworski dialog i przygotowania rytualne. Po relacji Janaki o jego rodowodzie, Viśvāmitra - poparty przez Vasiṣṭhę - ogłasza linie Ikṣvāku i Videha niezrównanymi w chwale i zaleca 'sadṛśa' (odpowiednie) zjednoczenie: Sītā z Rāmą i Ūrmilā z Lakṣmaṇą, wraz z propozycją, aby córki Kuśadhvaji zostały dane Bharacie i Śatrughnie. Ze złożonymi dłońmi Janaka przyjmuje radę, ogłasza swoją dynastię błogosławioną i wyznacza śluby w astrologicznie pochwalonym czasie związanym z gwiazdozbiorem Phalgunī i Bhagą jako Prajāpatim. Czczi mędrców miejscami do siedzenia i potwierdza równość królewskiego autorytetu między Mithilą a Ayodhyą, zapraszając do właściwego prowadzenia uroczystości. Daśaratha odpowiada z wdzięcznością i uwielbieniem, następnie wycofuje się, by wykonać obrzędy śrāddha i inicjacyjne go-dāna dla swoich synów, obdarowując ogromne liczby ceremonialnie przyozdobionych krów i cenności brāhmaṇom. Sarga kończy się Daśarathą promiennym wśród swoich synów, jak Prajāpati wśród lokapālów, uświęcając polityczne przymierze poprzez rytualną hojność.

Recitation with translationValmiki Ramayana 1.72

Shlokas

Verse 1

तमुक्तवन्तं वैदेहं विश्वामित्रो महामुनिः ।उवाच वचनं वीरं वसिष्ठसहितो नृपम् ॥१॥

Gdy dzielny król Videhy tak przemówił, wielki mędrzec Viśvāmitra wraz z Vasiṣṭhą zwrócił się do króla odpowiednimi słowami.

Verse 2

अचिन्त्यान्यप्रमेयानि कुलानि नरपुङ्गव ।इक्ष्वाकूणां विदेहानां नैषां तुल्योऽस्ति कश्चन ॥२॥

O najlepszy z ludzi, królewskie rody Ikśwaków i Widehów są nie do pojęcia i nie do zmierzenia; żaden inny ród nie może się równać z tymi domami.

Verse 3

सदृशो धर्मसम्बन्धः सदृशो रूपसम्पदा ।रामलक्ष्मणयो राजन् सीता चोर्मिलया सह ॥३॥

O Królu, przymierze małżeńskie jest godne w dharmie i równie godne w pięknie oraz doskonałości, Sītā dla Rāmy, a wraz z nimi Ūrmilā dla Lakṣmaṇy.

Verse 4

वक्तव्यं च नरश्रेष्ठ श्रूयतां वचनं मम ।भ्राता यवीयान् धर्मज्ञ एष राजा कुशध्वजः ॥४॥

O najlepszy z ludzi, wysłuchaj moich słów, które należy wypowiedzieć: to jest mój młodszy brat, król Kuśadhvaja, znawca dharmy.

Verse 5

अस्य धर्मात्मनो राजन् रूपेणाप्रतिमं भुवि ।सुताद्वयं नरश्रेष्ठ पत्न्यर्थं वरयामहे ॥५॥

O Królu, o najlepszy z ludzi: dla tego sprawiedliwego, którego piękno jest niezrównane na ziemi, poszukujemy twoich dwóch córek jako oblubienic.

Verse 6

भरतस्य कुमारस्य शत्रुघ्नस्य च धीमतः ।वरयामस्सुते राजन् तयोरर्थे महात्मनोः ॥६॥

O Królu, prosimy o te córki dla dwóch wielkodusznych książąt, młodego Bharaty i mądrego Śatrughny.

Verse 7

पुत्रा दशरथस्येमे रूपयौवनशालिनः ।लोकपालोपमास्सर्वे देवतुल्यपराक्रमाः ॥७॥

Ci synowie Daśarathy, promienni pięknem i młodością, wszyscy przypominają strażników świata, a ich męstwo jest boskie.

Verse 8

उभयोरपि राजेन्द्र सम्बन्धेनानुबध्यताम् ।इक्ष्वाकोः कुलमव्यग्रं भवतःपुण्यकर्मणः ॥८॥

O królu wśród królów, niech dwa rody zostaną trwale złączone tą więzią, twój pobożny dom i dynastia Ikṣvāku, bez niezgody.

Verse 9

विश्वामित्रवच श्शृत्वा वसिष्ठस्य मते तदा ।जनकः प्रांजलिर्वाक्यमुवाच मुनिपुङ्गवौ ॥९॥

Usłyszawszy słowa Viśvāmitry, zgodnie z radą Vasiṣṭhy, Janaka, ze złożonymi dłońmi w geście czci, zwrócił się do dwóch najwybitniejszych mędrców.

Verse 10

कुलं धन्यमिदं मन्ये येषां नो मुनिपुङ्गवौ ।सदृशं कुलसम्बन्धं यदाज्ञापयथः स्वयम् ॥१०॥

Uważam ten ród za błogosławiony, którego to wy dwaj najwybitniejsi mędrcy sami wskazali odpowiednie powiązanie między naszymi domami królewskimi.

Verse 11

एवं भवतु भद्रं वः कुशध्वजसुते इमे ।पत्न्यौ भजेतां सहितौ शत्रुघ्नभरतावुभौ ॥११॥

Niech tak się stanie, niech pomyślność wam sprzyja. Te dwie córki Kuśadhvaji niech zostaną żonami Bharaty i Śatrughny, i razem niech dzielą obowiązki życia domowego.

Verse 12

एकाह्ना राजपुत्रीणां चतसृणां महामुने ।पाणीन् गृह्णन्तु चत्वारो राजपुत्रा महाबलाः ॥१२॥

O wielki mędrzec, niech czterech potężnych książąt pojmie za ręce cztery księżniczki, wszystkie w jednym dniu.

Verse 13

उत्तरे दिवसे ब्रह्मन् फल्गुनीभ्यां मनीषिणः ।वैवाहिकं प्रशंसन्ति भगो यत्र प्रजापतिः ॥१३॥

O Braminie, mędrcy wychwalają obrzęd zaślubin jako pomyślny w późniejszym dniu związanym z dwiema gwiazdami Phalguni, gdy Bhaga przewodzi jako Prajapati.

Verse 14

एवमुक्त्वा वचस्सौम्यं प्रत्युत्थाय कृताञ्जलिः ।उभौ मुनिवरौ राजा जनको वाक्यमब्रवीत् ॥१४॥

Po wypowiedzeniu tych łagodnych słów król Janaka powstał, złożył ręce i zwrócił się do obu wybitnych mędrców.

Verse 15

परो धर्मः कृतो मह्यं शिष्योऽस्मिभवतो सदा ।इमान्यासनमुख्यानि आसातां मुनिपुङ्गवौ ॥१५॥

Najwyższy czyn dharmy został dokonany dla mnie. Jestem zawsze waszym uczniem; o najwybitniejsi spośród mędrców, zasiądźcie na tych znakomitych miejscach.

Verse 16

यथा दशरथस्येयं तथाऽयोध्या पुरी मम ।प्रभुत्वे नास्ति सन्देहो यथार्हं कर्तुमर्हथ ॥१६॥

Jak to miasto należy do Daśarathy, tak Ajodhja jest moja - nie ma wątpliwości co do prawowitej władzy. Dlatego czyńcie to, co stosowne, jak uważacie za właściwe.

Verse 17

तथा ब्रुवति वैदेहे जनके रघुनन्दनः ।राजा दशरथो हृष्टः प्रत्युवाच महीपतिम् ॥१७॥

Gdy Janaka z Widehy tak mówił, król Daśaratha - uradowany, radość rodu Raghu - odpowiedział władcy ziemi.

Verse 18

युवामसङ्ख्येयगुणौ भ्रातरौ मिथिलेश्वरौ ।ऋषयो राजसङ्घाश्च भवद्भ्यामभिपूजिताः ॥१८॥

Wy dwaj bracia, władcy Mithili, posiadacie niezliczone cnoty; przez was mędrcy i zgromadzenia królów zostali należycie uczczeni.

Verse 19

स्वस्ति प्राप्नुहि भद्रं ते गमिष्यामि स्वमालयम् ।श्राद्धकर्माणि सर्वाणि विधास्यामीति चाब्रवीत् ॥१९॥

„Niech osiągniesz pomyślność, niech szczęście będzie twoim udziałem. Powrócę do mojej siedziby i dokonam wszystkich obrzędów śraddha”, rzekł.

Verse 20

तमापृष्ट्वा नरपतिं राजा दशरथस्तदा ।मुनीन्द्रौ तौ पुरस्कृत्य जगामाशु महायशाः ॥२०॥

Wtedy słynny król Daśaratha, pożegnawszy się z tym władcą ludzi, udał się w drogę, stawiając przed sobą dwóch najznakomitszych mędrców.

Verse 21

स गत्वा निलयं राजा श्राद्धं कृत्वा विधानतः ।प्रभाते काल्यमुत्थाय चक्रे गोदानमुत्तमम् ॥२१॥

Powróciwszy do swojej siedziby, król wykonał obrzęd śraddha zgodnie z przepisami; a o świcie, wstawszy we właściwej porze, dokonał najznakomitszego daru krów.

Verse 22

गवां शतसहस्राणि ब्राह्मणेभ्यो नराधिपः ।एकैकशो ददौ राजा पुत्रानुद्दिश्य धर्मतः ॥२२॥

Władca ludzi, król, ofiarował braminom sto tysięcy krów, rozdzielając je jedną po drugiej w imionach swoich synów, zgodnie z dharmą.

Verses 23-24

सुवर्णश्रुङ्गा स्सम्पन्ना स्सवत्साः कांस्यदोहनाः ।गवां शतसहस्राणि चत्वारि पुरुषर्षभः ॥२३॥वित्तमन्यच्च सुबहुद्विजेभ्यो रघुनन्दनः ।ददौ गोदानमुद्दिश्य पुत्राणां पुत्रवत्सलः ॥२४॥

Ten byk wśród ludzi, radość Raghu, pełen miłości ku synom, dał w ich imionach dar czterechset tysięcy krów dwukrotnie urodzonym. Krowy były dobrze zaopatrzone, z cielętami, ich rogi przyozdobione złotem, a do dojenia miały naczynia z brązu; i obdarował również brāhmaṇów obfitym dodatkowym bogactwem.

Verse 25

स सुतैः कृतगोदानैर्वृतस्तु नृपतिस्तदा ।लोकपालैरिवाभाति वृतः स्सौम्यः प्रजापतिः ॥२५॥

Wtedy król, otoczony przez swoich synów, dla których dar krów został dokonany, jaśniał, łagodny i promienny, jak Prajāpati otoczony przez strażników światów.

Inside Sarga 72

Voices in this sarga

  • Viśvāmitra
  • Janaka
  • Daśaratha

Frequently Asked Questions

The pivotal action is the dharmic authorization of inter-dynastic marriage: Janaka must publicly accept the sages’ recommendation that the alliances are ‘sadṛśa’ (properly matched) and then bind political intent to ritual correctness through auspicious timing and sanctioned gifts.

Legitimate power is shown as counsel-responsive and rite-grounded: kings act within an ethical framework where lineage prestige alone is insufficient unless confirmed by humility before sages, correct muhurta selection, and charitable redistribution (go-dāna) that anchors prosperity in dharma.

Geographically, Mithilā (Videha) and Ayodhyā are paired as equal royal spheres; culturally, the sarga highlights nakṣatra-based wedding timing (Pūrva/Uttara Phalgunī with Bhaga as Prajāpati), śrāddha observance, and the go-dāna ceremony with ritually described cattle and vessels.

Ask anything about Sarga 72 of the Valmiki Ramayana

Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.

Not sure where to start?

A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.

Read Valmiki Ramayana in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.

Download on the App StoreGet it on Google Play

Continue reading in the Vedapath app

Open in App
Download on the App StoreGet it on Google Play