Sarga 71
जनककुलवर्णनम् तथा सीतोर्मिलादानम् (Janaka’s Genealogy and the Bestowal of Sita and Urmila)
बालकाण्ड
Sarga 71 przedstawia formalną dworską wymianę zdań, w której król Janaka odpowiada Vasiṣṭhy po wysłuchaniu genealogii Ikṣvāku. Janaka przytacza właściwą zasadę kanyā-pradāna: w czasie oddawania dziewczyny w małżeństwo szlachetny dom powinien w pełni wyrecytować swój ród. Następnie opowiada linię Videha od słynnego króla Nimiego, po którym następuje Mithi, budowniczy Mithili, oraz ciąg Janaków kończący się na Hrasvaromie, którego synami są Janaka (mówca) i jego młodszy brat Kuśadhvaja. Janaka wyjaśnia swoje wstąpienie na tron, przejście ojca do lasu oraz swoje sprawiedliwe rządy, z troską chroniąc Kuśadhvaję. Następuje kryzys polityczny: Sudhanvā z Sāṅkāśyi żąda łuku Śaivy i Sīty; Janaka odmawia, pokonuje i zabija go w bitwie oraz ustanawia Kuśadhvaję władcą w Sāṅkāśyi. Rozdział kończy się publiczną deklaracją małżeńską: Janaka z radością oddaje Sītę Rāmie i Ūrmilę Lakṣmaṇie, ogłasza dar trzykrotnie dla pewności prawno-rytualnej oraz poucza Daśarathę o go-dāna i rytuałach pitṛ, określając pomyślny czas (wschód Makha; ślub trzeciego dnia pod Uttara-Phalgunī).
Shlokas
Verse 1
एवं ब्रुवाणं जनक: प्रत्युवाच कृताञ्जलि:।श्रोतुमर्हसि भद्रं ते कुलं न: परिकीर्तितम्।।।।
Gdy on tak mówił, Janaka odpowiedział ze złożonymi dłońmi: „Niech cię spotka pomyślność. Godzi się, abyś teraz wysłuchał rodowodu naszego rodu, jak jest on przekazywany.”
Verse 2
प्रदाने हि मुनिश्रेष्ठ कुलं निरवशेषत:।वक्तव्यं कुलजातेन तन्निबोध महामुने।।।।
O najlepszy z mędrców, gdy wydaje się córkę za mąż, ten kto urodził się w szlachetnym rodzie powinien w pełni ogłosić linię rodową; posłuchaj tego, o wielki riszi.
Verse 3
राजाऽभूत् त्रिषु लोकेषु विश्रुत स्स्वेन कर्मणा।निमि: परमधर्मात्मा सर्वसत्त्ववतां वर:।।।।
Moją córkę Sītā, która jako posag przynosi męstwo, równą córkom bóstw niebiańskich, oraz jako drugą Ūrmilā, oddaję po raz trzeci - nie ma w tym wątpliwości.
Verse 4
तस्य पुत्रोमिथिर्नाम मिथिला येन निर्मिता।प्रथमो जनको नाम जनकादप्युदावसु:।।।।
Oddaję z najwyższą radością te dwie panny małżeńskie tobie, o synu Raghu. O królu, dokonaj obrzędu ofiarowania krowy dla Rāmy i Lakṣmaṇy. Spełnij obowiązek wobec przodków - niech błogosławieństwo będzie z tobą - a następnie odbądź ceremonię ślubną.
Verse 5
उदावसोस्तु धर्मात्मा जातो वै नन्दिवर्धन:।नन्दिवर्धनपुत्रस्तु सुकेतुर्नाम नामत:।।।।
Oddaję z najwyższą radością te dwie panny małżeńskie tobie, o synu Raghu. O królu, dokonaj obrzędu ofiarowania krowy dla Rāmy i Lakṣmaṇy. Spełnij obowiązek wobec przodków - niech błogosławieństwo będzie z tobą - a następnie odbądź ceremonię ślubną.
Verse 6
सुकेतोरपि धर्मात्मा देवरातो महाबल:।देवरातस्य राजर्षेर्बृहद्रथ इति स्मृत:।।।।
O ty o potężnych ramionach, ofiary odbędą się dziś, trzeciego dnia, o panie. O królu, w dniu Uttara Phalguni dokonaj ceremonii ślubnej. O królu, dokonaj obrzędu ofiarowania dla Rāmy i Lakṣmaṇy, który przyniesie szczęście.
Verse 7
बृहद्रथस्य शूरोऽभून्महावीर: प्रतापवान्।महावीरस्य धृतिमान् सुधृतिस्सत्यविक्रम:।।।।
Król stał się słynny w trzech światach dzięki własnym czynom. Nimi, o najwyższej duszy pełnej dharmy, był najlepszy spośród wszystkich istot obdarzonych cnotą.
Verse 8
सुधृतेरपि धर्मात्मा दृष्टकेतुस्सुधार्मिक:।दृष्टकेतोस्तु राजर्षेर्हर्यश्व इति विश्रुत:।।।।
Jego syn o imieniu Mithi zbudował Mithilę. Pierwszy zwał się Janaka, a po Janace powstał Udāvasu, pełen bogactwa.
Verse 9
हर्यश्वस्य मरु: पुत्रो मरो: पुत्र: प्रतिन्धक:।प्रतिंधकस्य धर्मात्मा राजा कीर्तिरथस्सुत:।।।।
Synem Haryaśvy był Maru; synem Maru był Pratindhaka. Synem Pratindhaki, sprawiedliwego duszą, był król Kīrtiratha.
Verse 10
पुत्र: कीर्तिरथस्यापि देवमीढ इति स्मृत:।देवमीढस्य विबुधो विबुधस्य महीध्रक:।।।।
Synem Kīrtirathy był słynny Devamīḍha; synem Devamīḍhy był Vibudha; a synem Vibudhy był Mahīdhraka.
Verse 11
महीध्रकसुतो राजा कीर्तिरातो महाबल:।कीर्तिरातस्य राजर्षेर्महारोमा व्यजायत।।।।
Z Mahīdhraki narodził się potężny król Kīrtirāta; a temu królewskiemu mędrcowi Kīrtirācie narodził się Mahāromā.
Verse 12
महारोम्णस्तु धर्मात्मा स्वर्णरोमा व्यजायत।स्वर्णरोम्णस्तु राजर्षेर्ह्रस्वरोमा व्यजायत।।।।
Z Mahāromy narodził się prawy Swarnaromā; a z Swarnaromy, tego królewskiego mędrca, narodził się Hrasvaromā.
Verse 13
तस्य पुत्रद्वयं जज्ञे धर्मज्ञस्य महात्मन:।ज्येष्ठोऽहमनुजो भ्राता मम वीर: कुशध्वज:।।।।
Temu wielkiemu duchem królowi, znawcy dharmy, narodzili się dwaj synowie: ja jestem starszy, a młodszy brat to dzielny Kuśadhvaja.
Verse 14
मां तु ज्येष्ठं पिता राज्ये सोऽभिषिच्य नराधिप:।कुशध्वजं समावेश्य भारं मयि वनं गत:।।।।
Mój ojciec, król, namaścił mnie, starszego, na władcę królestwa; powierzając Kuśadhvaję i ciężar odpowiedzialności mnie, udał się do lasu.
Verse 15
वृद्धे पितरि स्वर्याते धर्मेण धुरमावहम्।भ्रातरं देवसङ्काशं स्नेहात्पश्यन् कुशध्वजम्।।।।
Gdy mój stary ojciec odszedł do nieba, dźwigałem ciężar rządów zgodnie z dharmą, z miłością troszcząc się o brata Kuśadhvaję, promiennego jak bóg.
Verse 16
कस्य चित्त्वथकालस्य साङ्काश्यादगमत्पुरात्।सुधन्वा वीर्यवान्राजा मिथिलामवरोधक:।।।।
Po pewnym czasie potężny król Sudhanwā wyruszył z miasta Sāṅkāśyā, z zamiarem oblężenia Mithilā.
Verse 17
स च मे प्रेषयामास शैवं धनुरनुत्तमम्।सीता कन्या च पद्माक्षी मह्यं वै दीयतामिति।।।।
I przesłał mi to żądanie: "Niech łuk Śiwy, nie mający sobie równego, zostanie mi dany - a także Sītā, dziewica o oczach jak lotos, niech mi zostanie oddana."
Verse 18
तस्याप्रदानाद्ब्रह्मर्षे युद्धमासीन्मया सह।स हतोऽभिमुखो राजा सुधन्वा तु मया रणे।।।।
O Brachmariszi, ponieważ nie chciałem spełnić jego żądania, wybuchła wojna między nim a mną; i w bitwie, stając twarzą w twarz, król Sudhanwā został przeze mnie zabity.
Verse 19
निहत्य तं मुनिश्रेष्ठ सुधन्वानं नराधिपम्।साङ्काश्ये भ्रातरं वीरमभ्यषिञ्चं कुशध्वजम्।।।।
O najlepszy z mędrców, po zabiciu Sudhanwā, pana wśród ludzi, namaściłem mojego bohaterskiego brata Kuśadhvaję w Sāṅkāśyā i ustanowiłem go królem.
Verse 20
कनीयानेष मे भ्राता अहं ज्येष्ठो महामुने।ददामि परमप्रीतो वध्वौ ते मुनिपुङ्गव।।।।सीतां रामाय भद्रं ते ऊर्मिला लक्ष्मणाय च।
O wielki mędrzec, to jest mój młodszy brat, a ja jestem starszy. O najwybitniejszy z wizjonerów, z najwyższą radością oddaję te dwie panny małżeńskie: Sītā Rāmie - niech błogosławieństwo będzie z tobą - oraz Ūrmilā Lakṣmaṇie.
Verse 21
वीर्यशुल्कां मम सुतां सीतां सुरसुतोपमाम् ।।।।द्वितीयामूर्मिलां चैव त्रिर्ददामि न संशय:।
Synem Udāvasu, sprawiedliwego duszą, był Nandivardhana. Synem zaś Nandivardhany był, co do imienia, Suketu.
Verse 22
ददामि परमप्रीतो वध्वौ ते रघुनन्दन।।।।रामलक्ष्मणयो राजन् गोदानं कारयस्व ह।पितृकार्यं च भद्रं ते ततो वैवाहिकं कुरु।।।।
Synem Suketu również, sprawiedliwego duszą, był Devarāta o wielkiej mocy. Devarāty, królewskiego mędrca, synem pamiętany był Bṛhadratha.
Verse 23
ददामि परमप्रीतो वध्वौ ते रघुनन्दन।।1.71.22।।रामलक्ष्मणयो राजन् गोदानं कारयस्व ह।पितृकार्यं च भद्रं ते ततो वैवाहिकं कुरु।।1.71.23।।
Oddaję z najwyższą radością te dwie panny małżeńskie tobie, o synu Raghu. O królu, dokonaj obrzędu ofiarowania krowy dla Rāmy i Lakṣmaṇy. Spełnij obowiązek wobec przodków - niech błogosławieństwo będzie z tobą - a następnie odbądź ceremonię ślubną.
Verse 24
मखा ह्यद्य महाबाहो तृतीये दिवसे प्रभो।फल्गुन्यामुत्तरे राजंस्तस्मिन्वैवाहिकं कुरु।।।।रामलक्ष्मणयो राजन् दानं कार्यं सुखोदयम् ।।
Syn Bṛhadrathy był bohaterski, Mahāvīra, pełen blasku potęgi. Synem Mahāvīry był Sudhṛti, stanowczy, o prawdziwym męstwie.
Frequently Asked Questions
Janaka faces an extortionate demand from King Sudhanvā—hand over the Śaiva bow and Sītā. Janaka refuses (protecting custodial dharma over sacred property and his daughter’s agency within lawful marriage), accepts the consequences of conflict, defeats Sudhanvā, and then restores political order by crowning Kuśadhvaja in Sāṅkāśya.
The chapter teaches that social acts like marriage are not private transactions but dhārmic institutions requiring transparency (genealogy), public certainty (thrice-proclaimed gift), and ritual completeness (go-dāna and pitṛ rites). It also models kingship as restraint: power is exercised to defend sacred trust and civic order, not to gratify coercive claims.
Mithilā is highlighted as the dynastic capital founded by Mithi and governed by Janaka’s line; Sāṅkāśya appears as Sudhanvā’s city and later Kuśadhvaja’s seat after coronation. Culturally, the Sarga emphasizes kanyā-pradāna customs, go-dāna, pitṛ rites, and nakṣatra-based election of an auspicious wedding time (Makha and Uttara-Phalgunī).
Ask anything about Sarga 71 of the Valmiki Ramayana
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Valmiki Ramayana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.