Sarga 58

Verse 1

ततस्त्रिशङ्कोर्वचनं श्रुत्वा क्रोधसमन्वितम् ।ऋषिपुत्रशतं राम राजानमिदमब्रवीत् ॥१॥

Wtedy, słysząc słowa Triśaṅku, pełne gniewu, stu synów mędrca zwróciło się do króla, o Rāmo, mówiąc to.

Verse 2

प्रत्याख्यातो हि दुर्बुद्धे गुरुणा सत्यवादिना ।तं कथं समतिक्रम्य शाखान्तरमुपेयिवान् ॥२॥

O głupi umyśle! Skoro zostałeś odrzucony przez mówiącego prawdę guru, jak mogłeś go minąć i zwrócić się do innej gałęzi, jedynie odrośli tej samej linii?

Verse 3

इक्ष्वाकूणां हि सर्वेषां पुरोधाः परमो गुरुः ।न चातिक्रमितुं शक्यं वचनं सत्यवादिनः ॥३॥

Dla wszystkich królów z rodu Ikśwaku królewski kapłan jest najwyższym guru; a słowa tego, który mówi prawdę, nie mogą być przekroczone.

Verse 4

अशक्यमिति चोवाच वसिष्ठो भगवानृषिः ।तं वयं वै समाहर्तुं क्रतुं शक्ताःकथं तव ॥४॥

Gdy czcigodny mędrzec Waszisztha rzekł: ‘To jest niemożliwe’, jakże moglibyśmy mieć moc przeprowadzenia takiej ofiary dla ciebie?

Verse 5

बालिशस्त्वं नरश्रेष्ठ गम्यतां स्वपुरं पुनः ।याजने भगवाञ्छक्तस्त्रैलोक्यस्यापि पार्थिव ॥५॥अवमानं च तत्कर्तुं तस्य शक्ष्यामहे कथम् ।

Zachowujesz się z dziecięcą lekkomyślnością, o najlepszy z ludzi; wróć ponownie do swego miasta. O królu, ten czcigodny jest zdolny przewodzić jadźnom nawet dla trzech światów, jakże moglibyśmy go kiedykolwiek zhańbić, postępując inaczej?

Verse 6

तेषां तद्वचनं श्रुत्वा क्रोधपर्याकुलाक्षरम् ॥६॥स राजा पुनरेवैतानिदं वचनमब्रवीत् ।

Słysząc ich słowa, sylaby zmieszane w zamęcie gniewu, król ponownie przemówił do nich w następujący sposób.

Verse 7

प्रत्याख्यातोऽस्मि गुरुणा गुरुपुत्रैस्तथैव च ॥७॥अन्यां गतिं गमिष्यामि स्वस्ति वोऽस्तु तपोधनाः ।

Zostałem odrzucony przez mojego guru, i podobnie przez synów guru. Będę szukał innej drogi. Niech dobro wasze trwa, o asceci, których bogactwem jest tapas.

Verse 8

ऋषिपुत्रास्तु तच्छ्रुत्वा वाक्यं घोराभिसंहितम् ॥८॥शेपुः परमसङ्कृद्धाश्चण्डालत्वं गमिष्यसि ।

Słysząc to oświadczenie, pełne groźnej intencji, synowie mędrców, wściekli ponad wszelką miarę, przeklęli go: ‘Obrócisz się w stan czandali.’

Verse 9

एवमुक्त्वा महात्मनो विविशुस्ते स्वमाश्रमम् ॥९॥अथ रात्र्यां व्यतीतायां राजा चण्डालतां गतः ।

Tak przemówiwszy, ci wielkoduszni weszli do własnego eremu; a gdy noc przeminęła, król istotnie stał się czandalą.

Verse 10

नीलवस्त्रधरो नीलः पुरुषो ध्वस्तमूर्धजः ॥१०॥चित्यमाल्यानुलेपश्च आयसाभरणोऽभवत् ।

Stał się ciemnym i skalonym mężczyzną, odzianym w ciemne szaty, z rozwichrzonymi włosami, namaszczony i przyozdobiony wieńcami z cmentarza oraz noszący żelazne ozdoby.

Verse 11

तं दृष्टवा मन्त्रिणस्सर्वे त्यज्य चण्डालरूपिणम् ॥११॥प्राद्रवन् सहिता राम पौरा येऽस्यानुगामिनः ।

Ujrzawszy go w postaci czandali, wszyscy ministrowie opuścili go; a także mieszkańcy miasta, wraz z tymi, którzy go podążali, uciekli, o Rāmo.

Verse 12

एको हि राजा काकुत्स्थ जगाम परमात्मवान् ॥१२॥दह्यमानो दिवारात्रं विश्वामित्रं तपोनिधिम् ।

Samotnie król, o Kakutstho, niezachwiany w duchu, udał się do Wiśwamitry, skarbnicy mocy ascetycznej, trawiony bólem dniem i nocą.

Verse 13

विश्वामित्रस्तु तं दृष्ट्वा राजानं विफलीकृतम् ।चण्डालरूपिणं राम मुनिः कारुण्यमागतः ॥१३॥

Lecz Wiswamitra, ujrzawszy króla pogrążonego w nędzy i przemienionego w postać czandali, wzruszył się litością, o Rama.

Verse 14

कारुण्यात्स महातेजा वाक्यं परमधार्मिकः ।इदं जगाद भद्रं ते राजानं घोररूपिणम् ॥१४॥

Z litości ów potężny i najprawościowy mędrzec przemówił te słowa do króla, choć strasznego na wygląd: "Niech ci się dobrze powodzi."

Verse 15

किमागमनकार्यं ते राजपुत्र महाबल ।अयोध्याधिपते वीर शापाच्चण्डालतां गतः ॥१५॥

"Po co przybyłeś, o potężny książę, o bohaterski władajo Ajodhji, skoro przez klątwę popadłeś w stan czandali?"

Verse 16

अथ तद्वाक्यमाज्ञाय राजा चण्डालतां गतः ।अब्रवीत्प्राञ्जलिर्वाक्यं वाक्यज्ञो वाक्यकोविदम् ॥१६॥

Zrozumiawszy te słowa, król, choć sprowadzony do stanu czandali, przemówił ze złożonymi dłońmi, zwracając się do mędrca biegłego w mowie, sam również znając odpowiednie użycie słów.

Verse 17

प्रत्याख्यातोऽस्मि गुरुणा गुरुपुत्रैस्तथैव च ।अनवाप्यैव तं कामं मया प्राप्तो विपर्ययः ॥१७॥

Zostałem odrzucony przez mojego guru, a także przez synów guru; nie osiągnąwszy tego pragnienia, spotkałem mnie los przeciwny, nieszczęście zamiast spełnienia.

Verse 18

सशरीरो दिवं यायामिति मे सौम्यदर्शनम् ।मया चेष्टं क्रतुशतं तच्च नाऽवाप्यते फलम् ॥१८॥

O łagodny, to jest moja decyzja: "Niech wstąpię do nieba w tym właśnie ciele." Wykonałem sto ofiar, lecz nie osiągnąłem owocu tego przedsięwzięcia.

Verse 19

अनृतं नोक्तपूर्वं मे न च वक्ष्ये कदाचन ।कृच्छ्रेष्वपि गत स्सौम्य क्षत्रधर्मेण ते शपे ॥१९॥

O łagodny, nigdy wcześniej nie mówiłem nieprawdy, ani nigdy nie powiem, nawet gdybym był uciskany przez trudy. Przez dharmę kszatrii, przysięgam ci to.

Verse 20

यज्ञैर्बहुविधैरिष्टं प्रजा धर्मेण पालिताः ॥२०॥गुरवश्च महात्मान श्शीलवृत्तेन तोषिताः ।

Oddałem cześć przez ofiary wielu rodzajów; chroniłem moich poddanych zgodnie z dharmą; a wielcy starsi i nauczyciele byli zadowoleni z mojego charakteru i postępowania.

Verse 21

धर्मे प्रयतमानस्य यज्ञं चाहर्तुमिच्छतः ॥२१॥परितोषं न गच्छन्ति गुरवो मुनिपुङ्गव ।

O najwybitniejszy z mędrców, choć dążę do dharmy i pragnę podjąć ofiarę, moi guru nie dochodzą do zadowolenia, nie wyrażają zgody.

Verse 22

दैवमेव परं मन्ये पौरुषं तु निरर्थकम् ॥२२॥दैवेनाक्रम्यते सर्वं दैवं हि परमा गतिः ।

Uważam przeznaczenie za jedyne najwyższe; ludzkie wysiłki wydają się daremne. Wszystko zostaje przytłoczone przez przeznaczenie, przeznaczenie jest istotnie najwyższą ucieczką.

Verse 23

तस्य मे परमार्तस्य प्रसादमभिकाङ्क्षतः ॥२३॥कर्तुमर्हसि भद्रं ते दैवोपहतकर्मणः ।

Dlatego dla mnie, głęboko cierpiącego i pragnącego twojej łaski, którego przedsięwzięcia zostały powalone przez przeznaczenie, przystoi, abyś udzielił miłosierdzia. Błogosławieństwa dla ciebie.

Verse 24

नान्यां गतिं गमिष्यामि नान्यश्शरणमस्ति मे ॥२४॥दैवं पुरुषकारेण निवर्तयितुमर्हसि ॥

Nie będę szukał żadnej innej ucieczki; nie ma dla mnie innego opiekuna. Potrafisz odwrócić to przeznaczenie za pomocą ludzkiego wysiłku.