Ramayana Bala Kanda Sarga 48
Bala KandaSarga 4834 Verses

Sarga 48

अहल्याशापवर्णनम् (The Account of Ahalyā’s Curse and the Deserted Hermitage near Mithilā)

बालकाण्ड

W Sardze 48 Rāma i Lakṣmaṇa kontynuują podróż do Mithili wśród rytualnej gościnności i świętej geografii. Po uprzejmych zapytaniach król Sumati oddaje książętom cześć jako wybitnym gościom; pozostają jedną noc, a następnie udają się do pomyślnego miasta Janaki, które zgromadzeni mędrcy chwalą z czcią. Blisko Mithili Rāma zauważa starożytny, piękny, lecz opuszczony pustelnię i pyta o nią Viśvāmitrę. Viśvāmitra wyjaśnia, że należała ona niegdyś do wybitnego mędrca Gautamy, czczonego nawet przez devy, gdzie Gautama i Ahalyā praktykowali tapas przez wiele lat. Indra wykorzystuje okazję, przybiera postać Gautamy i szuka zjednoczenia; Ahalyā, rozpoznając Indrę, mimo to wyraża zgodę z ciekawości i skłonności. Gdy Gautama powraca, promienny mocą ascezy, strach Indry zostaje ujawniony; Gautama przeklina Indrę utratą męskości i potępia Ahalyā na długą, niewidoczną pokutę w āśramie, żywiącą się powietrzem i leżącą w popiele. Jednakże klątwa niesie obietnicę: gdy Rāma wejdzie do lasu i przyjmie jej gościnę, zostanie oczyszczona i przywrócona. Gautama następnie udaje się do Himavat, by kontynuować swoje umartwienia, a pustelnia staje się moralnym znakiem występku, odkupienia i zbawienia.

Recitation with translationValmiki Ramayana 1.48

Shlokas

Verse 1

पृष्ट्वा तु कुशलं तत्र परस्परसमागमे ।कथान्ते सुमतिर्वाक्यं व्याजहार महामुनिम् ॥१॥

Tam, po wzajemnym spotkaniu i zapytaniach o wzajemne pomyślność, na zakończenie rozmowy Sumati przemówił te słowa do wielkiego mędrca.

Verses 2-4

इमौ कुमारौ भद्रं ते देवतुल्यपराक्रमौ ।गजसिंहगती वीरौ शार्दूलवृषभोपमौ ॥२॥पद्मपत्रविशालाक्षौ खड्गतूणी धनुर्धरौ ।अश्विनाविव रूपेण समुपस्थितयौवनौ ॥३॥यदृच्छयैव गां प्राप्तौ देवलोकादिवामरौ ।कथं पद्भ्यामिह प्राप्तौ किमर्थं कस्य वा मुने ॥४॥

O Mędrze, niech ci się powodzi! Ci dwaj młodzieńcy posiadają potęgę równą bogom. Kroczą dostojnym krokiem słonia lub lwa, i są odważni jak tygrys czy byk. Ich wielkie oczy przypominają płatki lotosu, a są uzbrojeni w zakrzywione miecze, łuki i kołczany. Swoim wyglądem przypominają Aświnów, właśnie osiągnąwszy wiek młodzieńczy. Przybyli tu przypadkiem, jakby zstępując z niebiańskiej sfery. O Mędrze, jak przyszli tu pieszo? W jakim celu i do kogo należą?

Verses 5-6

भूषयन्ताविमं देशं चन्द्रसूर्याविवाम्बरम् ।परस्परस्य सदृशौ प्रमाणेङ्गितचेष्टितैः ॥५॥किमर्थं च मुनिश्रेष्ठ सम्प्राप्तौ दुर्गमे पथि ।वरायुधधरौ वीरौ श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः ॥६॥

O najlepszy z mędrców, ci dwaj bohaterowie, podobni postawą, wyrazem i ruchami, przyozdabiają tę krainę jak słońce i księżyc na niebie. Niosąc doskonałe bronie, przybyli trudnymi ścieżkami; w jakim celu przybyli? Pragnę usłyszeć prawdę wyraźnie.

Verse 7

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा यथावृत्तं न्यवेदयत् ।सिद्धाश्रमनिवासं च राक्षसानां वधं तथा ॥७॥

Usłyszawszy jego słowa, Wiśwamitra opowiedział o wydarzeniach dokładnie tak, jak się odbyły: jak mieszkali w Siddhaśramie i jak rakszasy zostały zabite.

Verse 8

विश्वामित्रवचश्श्रुत्वा राजा परमहर्षितः ।अतिथी परमौ प्राप्तौ पुत्रौ दशरथस्य तौ ॥८॥पूजयामास विधिवत्सत्कारार्हौ महाबलौ ।

Usłyszawszy słowa Wiśwamitry, król Sumati został napełniony najwyższą radością. Widząc przybycie dwóch synów Daśarathy jako czczonych gości - potężnych i godnych czci - przyjął ich i ugościł z czcigodną gościnnością zgodnie z właściwym zwyczajem.

Verse 9

ततः परमसत्कारं सुमतेः प्राप्य राघवौ ॥९॥उष्य तत्र निशामेकां जग्मतुर्मिथिलां ततः ।

Po otrzymaniu najwyższych honorów od Sumatiego, dwaj Raghowie pozostali tam przez jedną noc; następnie wyruszyli dalej do Mithili.

Verse 10

तान् दृष्ट्वा मुनयस्सर्वे जनकस्य पुरीं शुभाम् ॥१०॥साधु साध्विति शंसन्तो मिथिलां समपूजयन् ।

Ujrzawszy pomyślne miasto Dżanaki, wszyscy mędrcy wychwalali Mithilę z czci pełnym podziwem, wołając: Doskonale! Doskonale!

Verse 11

मिथिलोपवने शून्यमाश्रमं दृश्य राघवः ॥११॥पुराणं निर्जनं रम्यं पप्रच्छ मुनिपुङ्गवम् ।

W pobliżu Mithili Raghava ujrzał prastare, piękne pustelnie leżące opustoszałe, i zapytał o nią najznakomitszego z mędrców.

Verse 12

श्रीमदाश्रमसङ्काशं किन्न्विदं मुनिवर्जितम् ॥१२॥ज्ञातुमिच्छामि भगवन् कस्यायं पूर्वमाश्रमः ।

Czcigodny panie, to miejsce wygląda jak wspaniała pustelnia, dlaczego więc jest opuszczone przez mędrców? Pragnę wiedzieć: czyja to była dawniej pustelnia?

Verse 13

तच्छ्रुत्वा राघवेणोक्तं वाक्यं वाक्यविशारदः ॥१३॥प्रत्युवाच महातेजा विश्वामित्रो महामुनिः ।

Usłyszawszy słowa Raghavy, wielki mędrzec Wiśwamitra, elokwentny i promienny, odpowiedział mu.

Verse 14

हन्त ते कथयिष्यामि श्रुणु तत्त्वेन राघव ॥१४॥यस्येदमाश्रमपदं शप्तं कोपान्महात्मना ।

Otóż dobrze, Raghava, opowiem ci, słuchaj prawdy, czyja to pustelnia i jak została przeklęta w gniewie przez wielką duszę.

Verse 15

गौतमस्य नरश्रेष्ठ पूर्वमासीन्महात्मनः ॥१५॥आश्रमो दिव्यसङ्काशस्सुरैरपि सुपूजितः ।

Najlepszy z ludzi, ta pustelnia, promienna jak niebiańska siedziba i czczona nawet przez bogów, należała niegdyś do wielkiego mędrca Gautamy.

Verse 16

स चेह तप आतिष्ठदहल्यासहितः पुरा ॥१६॥वर्षपूगाननेकांश्च राजपुत्र महायशः ।

Tutaj, dawno temu, ten sławny mędrzec praktykował ascezę przez wiele lat, razem z Ahalją, o księciu wielkiej sławy.

Verse 17

तस्यान्तरं विदित्वा तु सहस्राक्षश्शचीपतिः ॥१७॥मुनिवेषधरोऽहल्यामिदं वचनमब्रवीत् ।

Lecz Indra, tysiącoki pan Śaci, znalazłszy sposobność, przybrał postać mędrca i przemówił do Ahalji tymi słowami.

Verse 18

ऋतुकालं प्रतीक्षन्ते नार्थिनस्सुसमाहिते ॥१८॥सङ्गमं त्वहमिच्छामि त्वया सह सुमध्यमे ॥

O piękna, pragnący nie czekają na właściwą porę; o pani o smukłej talii, pragnę zjednoczenia z tobą.

Verse 19

मुनिवेषं सहस्राक्षं विज्ञाय रघुनन्दन ॥१९॥मतिं चकार दुर्मेधा देवराजकुतूहलात् ॥

O radości Raghu, Ahalja, błędna w osądzie, rozpoznała tysiącokiego w przebraniu mędrca i zafascynowana królem bogów wyraziła zgodę.

Verses 20-21

अथाब्रवीत् नरश्रेष्ठ कृतार्थेनान्तरात्मना ॥२०॥कृतार्थाऽस्मि सुरश्रेष्ठ गच्छ शीघ्रमितः प्रभो ।आत्मानं मां च देवेश सर्वदा रक्ष गौतमात् ॥२१॥

Wtedy, z sercem spełnionym w najgłębszym wnętrzu, rzekła: 'O najlepszy z bogów, jestem zadowolona. Odejdź szybko stąd, o Panie. O władco bogów, zawsze chroń siebie - a także mnie - przed Gautamą.'

Verse 22

इन्द्रस्तु प्रहसन् वाक्यमहल्यामिदमब्रवीत् ।सुश्रोणि परितुष्टोऽस्मि गमिष्यामि यथाऽगतम् ॥२२॥

Indra, uśmiechając się, rzekł do Ahalyi: 'O piękna o pełnych biodrach, jestem usatysfakcjonowany; odejdę tą samą drogą, którą przybyłem.'

Verse 23

एवं सङ्गम्य तु तया निश्चक्रामोटजात्ततः ॥स सम्भ्रमात्त्वरन् राम शङ्कितो गौतमं प्रति ॥२३॥

Tak więc, po zjednoczeniu się z nią, pośpiesznie wyszedł z chaty z liści; i w przerażeniu, o Rama, pośpiesznie odszedł, pełen obaw przed Gautamą.

Verses 24-25

गौतमं तं ददर्शाथ प्रविशन्तं महामुनिम् ।देवदानवदुर्धर्षं तपोबलसमन्वितम् ॥२४॥तीर्थेंदकपरिक्लिन्नं दीप्यमानमिवानलम् ।गृहीतसमिधं तत्र सकुशं मुनिपुङ्गवम् ॥२५॥

Wtedy ujrzał wielkiego mędrca Gautamę wchodzącego - nie do pokonania nawet dla bogów i asurów, obdarzonego mocą ascezy - opolanego świętą wodą obmycia, jaśniejącego jak ogień, niosącego drewno ofiarne i trawę kuśa, tego najwybitniejszego z ascetów.

Verse 26

दृष्ट्वा सुरपतिस्त्रस्तो विवर्णवदनोऽभवत् ।अथ दृष्ट्वा सहस्राक्षं मुनिवेषधरं मुनिः ॥२६॥दुर्वृत्तं वृत्तसम्पन्नो रोषाद्वचनमब्रवीत् ।

Ujrzawszy go, pan bogów przerażył się, a jego twarz zbladła. Wtedy mędrzec - prawy w postępowaniu - ujrzawszy tysiącookiego, który zachowywał się niegodziwie, przebrany za ascetę, przemówił w gniewie.

Verse 27

मम रूपं समास्थाय कृतवानसि दुर्मते ॥२७॥अकर्तव्यमिदं तस्माद्विफलस्त्वं भविष्यसि ।

'O przewrotnego umysłu, przyjąłeś moją postać i uczyniłeś to, czego nie wolno czynić. Dlatego staniesz się 'bezowocny' - pozbawiony męskości.'

Verse 28

गौतमेनैवमुक्तस्य सरोषेण महात्मना ॥२८॥पेततुर्वृषणै भूमौ सहस्राक्षस्य तत्क्षणात् ।

Gdy wielkoduszny Gautama przemówił tak w gniewie, jądra tysiącookiego spadły na ziemię w tej samej chwili.

Verses 29-30

तथा शप्त्वा स वै शक्रमहल्यामपि शप्तवान् ॥२९॥इह वर्षसहस्राणि बहूनि त्वं निवत्स्यसि ।वायुभक्षा निराहारा तप्यन्ती भस्मशायिनी ॥३०॥अदृश्या सर्वभूतानां आश्रमेऽस्मिन्निवत्स्यसि ।

Tak przeklnąwszy Śakrę, mędrzec przeklnął również Ahalyę: 'Tutaj będziesz przebywać przez wiele tysięcy lat - żywiąc się powietrzem, bez pokarmu, śpiąc na popiele i praktykując ascezę; niewidoczna dla wszystkich istót, będziesz pozostawać w tym pustelniu.'

Verse 31

यदा चैतद्वनं घोरं रामो दशरथात्मजः ॥३१॥आगमिष्यति दुर्धर्षस्तदा पूता भविष्यसि ।

A gdy Rama, nie do pokonania syn Daśarathy, przybędzie do tego strasznego lasu, wtedy zostaniesz oczyszczona.

Verse 32

तस्यातिथ्येन दुर्वुत्ते लोभमोहविवर्जिता ॥३२॥मत्सकाशे मुदा युक्ता स्वं वपुर्धारयिष्यसि ।

O ty o błędnym postępowaniu: okazując mu gościnność, uwolniona od chciwości i ułudy, napełniona radością, odzyskasz swoje ciało i będziesz przebywać blisko mnie.

Verses 33-34

एवमुक्त्वा महातेजा गौतमो दुष्टचारिणीम् ॥३३॥इममाश्रममुत्सृज्य सिद्धचारणसेविते ।हिमवच्छिखरे पुण्ये तपस्तेपे महातपाः ॥३४॥

Tak przemówiwszy, promienny mędrzec Gautama - asceta o wielkiej surowości - opuścił ten pustelnię, odwiedzaną przez Siddhów i Cāraṇasów, i na świętych szczytach Himawantu oddawał się pokucie.

Inside Sarga 48

Voices in this sarga

  • Sumati
  • Visvamitra
  • Rama
  • Indra
  • Gautama

Frequently Asked Questions

The central dharma-crisis is deception used to violate ascetic household integrity: Indra assumes Gautama’s form to pursue desire, and Ahalyā knowingly consents. The narrative frames this as a breach of restraint and truthfulness, triggering consequences administered through Gautama’s ascetic authority.

Sarga 48 teaches that moral disorder produces lasting imprint (śāpa) requiring disciplined remediation (tapas), yet redemption remains possible through right conduct—here symbolized by atithi-dharma offered to Rāma, which converts a cursed space into a site of purification.

Key landmarks include Janaka’s Mithilā (praised by sages), the Mithilā grove containing Gautama’s deserted āśrama, and Himavat where Gautama resumes austerities. Culturally, the sarga emphasizes formal hospitality, sacrificial paraphernalia (samidh, kuśa), and the sanctity of āśrama life as a civilizational institution.

Ask anything about Sarga 48 of the Valmiki Ramayana

Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.

Not sure where to start?

A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.

Read Valmiki Ramayana in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.

Download on the App StoreGet it on Google Play

Continue reading in the Vedapath app

Open in App
Download on the App StoreGet it on Google Play