Ramayana Bala Kanda Sarga 36
Bala KandaSarga 3627 Verses

Sarga 36

बालकाण्ड सर्ग ३६ · गङ्गा-प्रभवप्रश्नः, शिवतेजोधारणं, कार्त्तिकेय-जन्म, उमाशापः

बालकाण्ड

Sarga 36 przybiera formę dialogu: po wysłuchaniu opowieści Wiśwamitry, Rama i Lakszmana wysławiają ją i proszą o pełniejsze wyjaśnienie, dlaczego Ganga słynie jako Tripathaga (ta, która płynie przez trzy światy) i jakie czyny ustanowiły jej świętość. Wiśwamitra odpowiada narracją o początkach, skupioną na Śiwie i Umie. Choć Śiwa i Uma pozostają złączeni przez sto boskich lat bez potomstwa, dewowie pod przewodnictwem Brahmy obawiają się, że tejas (ognista potęga) dziecka zrodzonego z Śiwy byłaby nie do zniesienia dla światów. Błagają Śiwę, by powstrzymał i zatrzymał tę energię dla dobra trzech światów. Śiwa zgadza się, lecz pyta, kto może pomieścić tejas, jeśli zostanie ono przemieszczone; dewowie wyznaczają Ziemię (Dharę) jako naczynie. Śiwa uwalnia tejas na ziemię; Agni, wspomagany przez Waju, wchodzi i niesie je, tworząc Śwetaparwatę i płonący las trzcin Śarawana, gdzie z ognia rodzi się potężny Karttikeja. Dewowie i riszi wielbią Śiwę i Umę, lecz Uma, rozgniewana przerwaniem, przeklina dewów, że ich żony będą bezdzietne, i przeklina Ziemię, że przybierze wiele form i będzie miała wielu panów, pozbawiona radości noszenia syna. Wiśwamitra wskazuje wtedy, że epizód „córki góry” został zakończony, i zwraca się ku obiecanemu opisowi narodzin Gangi, łącząc boską przyczynowość ze świętą geografią.

Recitation with translationValmiki Ramayana 1.36

Shlokas

Verse 1

उक्तवाक्ये मुनौ तस्मिन्नुभौ राघवलक्ष्मणौ ।प्रतिनन्द्य कथां वीरावूचतुर्मुनिपुङ्गवम् ॥१॥

Gdy ów mędrzec zakończył mówić, dwaj bohaterowie, Rama i Lakszmana, radzi z opowieści, zwrócili się do najwybitniejszego z ascetów, Wiśwamitry.

Verse 2

धर्मयुक्तमिदं ब्रह्मन् कथितं परमं त्वया ।दुहितुश्शैलराजस्य ज्येष्ठाया वक्तुमर्हसि ॥२॥विस्तरं विस्तरज्ञोऽसि दिव्यमानुषसम्भवम् ।

O mędrzec brahmański, opowiedziałeś to najwyższe opowiadanie ugruntowane w dharmie. Ponieważ znasz szczegóły, powinieneś szczegółowo opowiedzieć historię najstarszej córki Pana Gór oraz wydarzeń, które rozegrały się między bogami i ludźmi.

Verses 3-4

त्रीन् पथो हेतुना केन प्लावयेल्लोकपावनी ॥३॥कथं गङ्गा त्रिपथगा विश्रुता सरिदुत्तमा ।त्रिषु लोकेषु धर्मज्ञ कर्मभिः कैस्समन्विता ॥४॥

Z jakiego powodu Ganga, oczyszczycielka światów, zalewa trzy ścieżki? I jak Ganga, słynąca jako Tripathaga, najwspanialsza z rzek w trzech światach, została obdarowana taką mocą, przez jakie czyny, o znawco dharmy?

Verse 5

तथा ब्रुवति काकुत्स्थे विश्वामित्रस्तपोधनः ।निखिलेन कथां सर्वामृषिमध्ये न्यवेदयत् ॥५॥

Gdy książę z rodu Kakutsthy tak przemówił, Wiswamitra, którego bogactwem była asceza, wyłożył całą opowieść w pełni, pośród zgromadzenia mędrców.

Verse 6

पुरा राम कृतोद्वाहो नीलकण्ठो महातपाः ।दृष्ट्वा च स्पृहया देवीं मैथुनायोपचक्रमे ॥६॥

W dawnych czasach, o Ramo, Nilakanta, wielki asceta, poślubiwszy Boginię, spoglądał na nią z pożądaniem i zaczął zabiegać o zjednoczenie małżeńskie.

Verse 7

शितिकण्ठस्य देवस्य दिव्यं वर्षशतं गतम् ।न चापि तनयो राम तस्यामासीत् परन्तप ॥७॥

Minęło sto boskich lat boga Sitikanty; jednakże, o Ramo, pogromco wrogów, nie narodził się z niej żaden syn.

Verse 8

ततो देवास्समुद्विग्नाः पितामहपुरोगमाः ।यदिहोत्पद्यते भूतं कस्तत्प्रतिसहिष्यते ॥८॥

Wtedy bogowie z Pitamahą na czele ogarnięci zostali wielkim niepokojem: Jeśli narodzi się tu i teraz potomek, kto zdołałby znieść tak przytłaczającą potęgę?

Verse 9

अभिगम्य सुरास्सर्वे प्रणिपत्येदमब्रुवन् ।देव देव महादेव लोकस्यास्य हिते रत ॥९॥सुराणां प्रणिपातेन प्रसादं कर्तुमर्हसि ।

Wszyscy bogowie podeszli i oddawszy pokłon, rzekli: O Boże bogów, o Mahadewo, zawsze zatroskany o dobro tego świata, okaż łaskę bogom, którzy padają przed tobą na ziemię.

Verses 10-11

न लोका धारयिष्यन्ति तव तेजस्सुरोत्तम ॥१०॥ब्राह्मेण तपसा युक्तो देव्या सह तपश्चर ।त्रैलोक्यहितकामार्थं तेजस्तेजसि धारय ॥११॥

O najlepszy z bogów, światy nie będą w stanie znieść Twojej płonącej mocy. Praktykuj ascezę, zdyscyplinowany wedycznym wstrzemięźliwem, wraz z Boginią Umą; dla dobra trzech światów, utrzymaj tę tedżas wewnątrz własnej teđżas.

Verse 12

देवतानां वचश्श्रुत्वा सर्वलोकमहेश्वरः ।बाढमित्यब्रवीत्सर्वान्पुनश्चैवमुवाच ह ॥१२॥

Usłyszawszy słowa bogów, Maheswara, Pan wszystkich światów, rzekł do nich wszystkich: 'Niech się tak stanie', a następnie przemówił dalej.

Verse 13

धारयिष्याम्यहं तेजस्तेजस्येव सहोमया ।त्रिदशाः पृथिवी चैव निर्वाणमधिगच्छतु ॥१३॥

„Razem z Umā, będę nosił tę straszliwą energię w moim własnym jestestwie; niech bogowie i ziemia osiągną pokój i ulgę.”

Verse 14

यदिदं क्षुभितं स्थानान्मम तेजो ह्यनुत्तमम् ।धारयिष्यति कस्तन्मे ब्रुवन्तु सुरसत्तमाः ॥१४॥

Jeśli ta niezrównana moja potęga zostanie wyparta ze swego właściwego miejsca, kto będzie w stanie ją znieść? O najlepsi z bogów, powiedzcie mi.

Verse 15

एवमुक्तास्सुरास्सर्वे प्रत्यूचुर्वृषभध्वजम् ।यत्तेजः क्षुभितं ह्येतत्तद्धरा धारयिष्यति ॥१५॥

Tak zapytani, wszyscy bogowie odpowiedzieli Panu z bykiem na sztandarze: Ta poruszona potęga, Ziemia ją utrzyma.

Verse 16

एवमुक्तस्सुरपतिः प्रमुमोच महीतले ।तेजसा पृथिवी येन व्याप्ता सगिरिकानना ॥१६॥

Tak pouczony, Pan wypuścił ją na ziemię; dzięki tej potędze cały świat został przeniknięty, góry i lasy alike.

Verse 17

ततो देवाः पुनरिदमूचुश्चाथ हुताशनम् ।प्रविश त्वं महातेजो रौद्रं वायुसमन्वितः ॥१७॥

Wtedy bogowie ponownie przemówili do Agni: 'Wejdź, o wielki w blasku, w tę groźną energię zrodzoną z Rudry, wraz z Waju.'

Verse 18

तदग्निना पुनर्व्याप्तं सञ्जातश्श्वेतपर्वतः ।दिव्यं शरवणं चैव पावकादित्यसन्निभम् ॥१८॥यत्र जातो महातेजाः कार्तिकेयोऽग्निसम्भवः ।

Ta energia, ponownie przeniknięta przez Agni, stała się Białą Górą; i stała się boskim Śarawaną, promiennym jak ogień i słońce, gdzie wielkoslavny Kartikeja, zrodzony z ognia, powstał.

Verse 19

अथोमां च शिवं चैव देवास्सर्षिगणास्तदा ।पूजयामासुरत्यर्थं सुप्रीतमनसस्ततः ॥१९॥

Następnie bogowie wraz z zastępami mędrców oddali cześć Umie i Śiwie z głębokim nabożeństwem, ich serca były wielce rad z tego, co się wydarzyło.

Verse 20

अथ शैलसुता राम त्रिदशानिदमब्रवीत् ।समन्युरशपत्सर्वान् क्रोधसंरक्तलोचना ॥२०॥

Wtedy, o Rama, bogini zrodzona z góry przemówiła te słowa do bogów; jej oczy zaczerwienione gniewem, przeklęła ich wszystkich.

Verse 21

यस्मान्निवारिता चैव सङ्गतिः पुत्रकाम्यया ।अपत्यं स्वेषु दारेषु तस्मान्नोत्पादयिष्यथ ॥२१॥

Ponieważ moje zjednoczenie, pragnione z tęsknotą za synem, zostało przeszkodzone, dlatego nie spłodzicie potomstwa przez swoje własne żony.

Verse 22

अद्यप्रभृति युष्माकमप्रजास्सन्तु पत्नयः ॥२२॥एवमुक्त्वासुरान् सर्वान् शशाप पृथिवीमपि ।

'Od tego dnia wasze żony będą bezdzietne.' Powiedziawszy to i przeklnąwszy wszystkich bogów, przeklęła również Ziemię.

Verses 23-24

अवने नैकरूपा त्वं बहुभार्या भविष्यसि ॥२३॥न च पुत्रकृतां प्रीतिं मत्क्रोधकलुषीकृता ।प्राप्स्यसि त्वं सुदुर्मेधे मम पुत्रमनिच्छती ॥२४॥

O Ziemi, nie pozostaniesz o jednej formie; będziesz żoną wielu panów. I zhańbiona moim gniewem, ponieważ nie chciałaś, abym miała syna, nie osiągniesz radości płynącej z posiadania syna, o przewrotnego umysłu.

Verse 25

तान् सर्वान् व्रीडितान् दृष्ट्वा सुरान्सुरपतिस्तदा ।गमनायोपचक्राम दिशं वरुणपालिताम् ॥२५॥

Widząc wszystkich tych bogów zawstydzonych, Pan bogów wtedy przygotował się do odejścia, kierując się ku zachodniej stronie strzeżonej przez Warunę.

Verse 26

स गत्वा तप आतिष्ठत्पार्श्वे तस्योत्तरे गिरौ ।हिमवत्प्रभवे शृङ्गे सह देव्या महेश्वरः ॥२६॥

Udał się tam Mahadewa wraz z Boginią i podjął praktyki ascetyczne na szczycie zrodzonym z Himawatu, na północnej stronie góry.

Verse 27

एष ते विस्तरो राम शैलपुत्र्या निवेदितः ।गङ्गायाः प्रभवं चैव शृणु मे सहलक्ष्मणः ॥२७॥

O Ramo, oto przedstawiłem ci szczegółowo opowieść o Córce Góry. Teraz wraz z Lakszmaną wysłuchaj ode mnie również o źródle Gangi.

Frequently Asked Questions

The devas face a governance dilemma: how to protect the worlds from an uncontainable divine potency. Their action—petitioning Śiva to restrain and internalize his tejas for triloka-welfare—frames restraint of power as a dharmic necessity, not a denial of divinity.

Cosmic order depends on appropriate containment and channeling of śakti: even supreme energy must be regulated through tapas, consent, and suitable receptacles (Earth, then Agni with Vāyu). The sarga also teaches that ritual-cosmic interventions carry moral consequences, expressed through Umā’s shāpa.

Śvetaparvata and the Śaravaṇa reed-forest are presented as sacralized landscapes generated by divine energy, while Himavat’s northern peak becomes a tapas-site for Śiva and Umā; the mention of Varuṇa’s western direction functions as a ritual-geographic marker in epic space.

Ask anything about Sarga 36 of the Valmiki Ramayana

Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.

Not sure where to start?

A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.

Read Valmiki Ramayana in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.

Download on the App StoreGet it on Google Play

Continue reading in the Vedapath app

Open in App
Download on the App StoreGet it on Google Play