Sarga 35
गङ्गाजन्मवर्णनम् / The Origin of the Ganga (Tripathagā Narrative)
बालकाण्ड
O świcie na brzegu rzeki Śoṇa, Viśvāmitra budzi Rāmę do porannych obrzędów i kontynuowania podróży. Po zakończeniu obserwacji Rāma pyta, jak przekroczą głęboką Śoṇę, naznaczoną łachami piasku; Viśvāmitra wskazuje im drogę, którą niegdyś podążali wcześniejsi mędrcy. Po półdniu podróży przez różnorodne lasy docierają do Jahnavī (Gaṅgā), czczonej przez ascetów i ożywianej przez łabędzie i żurawie. Rozbijają obóz na jej brzegu, kąpią się, składają tarpaṇa przodkom, wykonują agnihotrę i spożywają uświęcone resztki, stojąc wokół Viśvāmitry w oczyszczonym miejscu nad rzeką. Rāma pyta następnie, dlaczego Gaṅgā nazywana jest tripathagā i jak przemierzyła oraz oczyściła trzy światy przed wpadnięciem do oceanu. Skłoniony tym Viśvāmitra rozpoczyna opowieść o jej pochodzeniu: Himavān, król gór i wielki skarb rud, oraz jego żona Manoramā (córka Meru) mają dwie córki: Gaṅgā, starszą, oraz Umę. Bogowie proszą o Gaṅgā dla boskiego celu; Himavān, przestrzegając dharmy i dla dobra trzech światów, oddaje ją, a bogowie odchodzą spełnieni. Uma podejmuje surowe ascezy i zostaje wydana za mąż za Rudrę. Viśvāmitra kończy, potwierdzając wzniesienie się Gaṅgā do nieba jako oczyszczającej z grzechów boskiej rzeki.
Characters and places
Shlokas
Verse 1
उपास्य रात्रिशेषं तु शोणाकूले महर्षिभिः ।निशायां सुप्रभातायां विश्वामित्रोऽभ्यभाषत ॥१॥
Po spędzeniu pozostałej części nocy w czci na brzegu Śoṇā wraz z wielkimi mędrcami, przy pomyślnym świcie Viśvāmitra przemówił.
Verse 2
सुप्रभाता निशा राम पूर्वा सन्ध्या प्रवर्तते ।उत्तिष्ठोत्तिष्ठ भद्रं ते गमनायाभिरोचय ॥२॥
'Ramo, noc rozświetliła się w świt; poranna sandhja dla obrzędów się rozpoczęła. Wstań, wstań: niech pomyślność ci towarzyszy. Przygotuj się, by wyruszyć w drogę.'
Verse 3
तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य कृत्वा पौर्वाह्णिकीं क्रियाम् ।गमनं रोचयामास वाक्यं चेदमुवाच ह ॥३॥
Usłyszawszy jego słowa, Rama wykonał poranne obrzędy, przygotował się do drogi, a następnie wypowiedział te słowa.
Verse 4
अयं शोणश्शुभजलोऽगाधः पुलिनमण्डितः ।कतरेण पथा ब्रह्मन् सन्तरिष्यामहे वयम् ॥४॥
O znawco Brahmy, ta rzeka Śona niesie pomyślne wody, jest głęboka i przyozdobiona piaszczystymi łachami. Którędy mamy ją przekroczyć?
Verse 5
एवमुक्तस्तु रामेण विश्वामित्रोऽब्रवीदिदम् ।एष पन्था मयोद्दिष्टो येन यान्ति महर्षयः ॥५॥
Tak zwrócony przez Rāmę, Viśvāmitra odpowiedział: „To jest droga, którą wskazałem, ta sama ścieżka, którą podążają wielcy ṛṣis”.
Verse 6
एवमुक्ता महर्षयो विश्वामित्रेण धीमता ।पश्यन्तस्ते प्रयाता वै वनानि विविधानि च ॥६॥
Tak poinstruowani przez mądrego Viśvāmitrę, owi wielcy ṛṣis kontynuowali drogę, obserwując wiele rodzajów lasów po drodze.
Verse 7
ते गत्वा दूरमध्वानं गतेऽर्धदिवसे तदा ।जाह्नवीं सरितां श्रेष्ठां ददृशुर्मुनिसेविताम् ॥७॥
Po przebyciu długiej drogi, gdy połowa dnia już minęła, ujrzeli oni Dżahnavi, najwspanialszą spośród rzek, czczoną i odwiedzaną przez mędrców.
Verse 8
तां दृष्ट्वा पुण्यसलिलां हंससारससेविताम् ।बभूवुर्मुदिता स्सर्वे मुनयस्सह राघवाः ॥८॥
Ujrzawszy tę rzekę o świętych wodach, uwielbianą przez łabędzie i żurawie, wszyscy mędrcy wraz z Ragawami napełnili się radością.
Verses 9-10
तस्यास्तीरे ततश्चक्रुस्त आवासपरिग्रहम् ।ततस्स्नात्वा यथान्यायं सन्तर्प्य पितृदेवताः ॥९॥हुत्वा चैवाग्निहोत्राणि प्राश्य चामृतवद्धविः ।विविशुर्जाह्नवीतीरे शुचौ मुदितमानसाः ॥१०॥विश्वामित्रं महात्मानं परिवार्य समन्ततः ।
Wtedy na brzegu tej rzeki przygotowali miejsce odpoczynku. Następnie, po rytualnej kąpieli, złożyli należne ofiary bóstwom przodków; wykonali rytuały agnihotra i spożyli pozostałości ofiar, czyste jak nektar. Z radosnymi sercami weszli na święty brzeg Dżahnavi, otaczając wielkiego duchem Wiśwamitrę ze wszystkich stron.
Verses 11-12
अथ तत्र तदा रामो विश्वामित्रमथाब्रवीत् ॥११॥भगवन् श्रोतुमिच्छामि गङ्गां त्रिपथगां नदीम् ।त्रैलोक्यं कथमाक्रम्य गता नदनदीपतिम् ॥१२॥
Wtedy i tam Rāma rzekł do Viśvāmitry: Czcigodny Bhagavān, pragnę usłyszeć o rzece Gaṅgā, która płynie trzema ścieżkami. Jak przemierzyła trzy światy i dotarła do pana rzek, do morza?
Verse 13
चोदितो रामवाक्येन विश्वामित्रो महामुनिः ।वृद्धिं जन्म च गङ्गाया वक्तुमेवोपचक्रमे ॥१३॥
Nakłoniwszy słowami Ramy, wielki mędrzec Wiswamitra zaczął opowiadać o narodzinach Gangi, a potem o jej biegu i rozlewającym się nurcie.
Verse 14
शैलेन्द्रो हिमवान्नाम धातूनामाकरो महान् ।तस्य कन्याद्वयं राम रूपेणाप्रतिमं भुवि ॥१४॥
O Rāma, pan gór o imieniu Himavān jest rozległym skarbcem, potężną kopalnią metali i minerałów. Miał on dwie córki, nie mające równych sobie w urodzie na tej ziemi.
Verse 15
या मेरुदुहिता राम तयोर्माता सुमध्यमा ।नाम्ना मनोरमा नाम पत्नी हिमवतः प्रिया ॥१५॥
O Rāma, ich matka, o smukłym talii, była córką Meru, umiłowaną żoną Himavāna, słynącą pod imieniem Manoramā.
Verse 16
तस्यां गङ्गेयमभवज्ज्येष्ठा हिमवतस्सुता ।उमा नाम द्वितीयाभून्नाम्ना तस्यैव राघव ॥१६॥
Z niej narodziła się ta Gaṅgā, najstarsza córka Himavāna. Druga córka, o Rāghava, urodziła się jemu i była znana pod imieniem Umā.
Verse 17
अथ ज्येष्ठां सुरास्सर्वे देवतार्थचिकीर्षया ।शैलेन्द्रं वरयामासुर्गङ्गां त्रिपथगां नदीम् ॥१७॥
Wtedy wszyscy bogowie, pragnąc spełnić swój boski cel, starali się o rękę Gaṅgā, najstarszej córki Pana Gór, rzeki, która płynie trzema ścieżkami.
Verse 18
ददौ धर्मेण हिमवान् तनयां लोकपावनीम् ।स्वच्छन्दपथगां गङ्गां त्रैलोक्यहितकाम्यया ॥१८॥
Pragnąc dobra trzech światów, Himavān, działając zgodnie z dharmą, dał swoją córkę Gaṅgā, oczyszczycielkę światów, która płynie własną swobodną drogą.
Verse 19
प्रतिगृह्य ततो देवास्त्रिलोकहितकारिणः ।गङ्गामादाय तेऽगच्छन् कृतार्थेनान्तरात्मना ॥१९॥
Wtedy bogowie, nastawieni na dobro trzech światów, przyjęli Gaṅgā; wzięwszy ją ze sobą, odeszli z sercami wewnętrznie spełnionymi.
Verse 20
या चान्या शैलदुहिता कन्यासीद्रघुनन्दन ।उग्रं सा व्रतमास्थाय तपस्तेपे तपोधना ॥२०॥
A druga córka góry, o radości rodu Raghu, była dziewicą, której bogactwem była asceza; przyjmując surową przysięgę, praktykowała intensywne tapas.
Verse 21
उग्रेण तपसा युक्तां ददौ शैलवरस्सुताम् ।रुद्रायाप्रतिरूपाय उमां लोकनमस्कृताम् ॥२१॥
Himavān, najlepszy z gór, dał swoją córkę Umā, obdarzoną surową ascezą i czczoną przez świat, Rudrze, temu, który nie ma równych sobie.
Verse 22
एते ते शैलराजस्य सुते लोकनमस्कृते ।गङ्गा च सरितां श्रेष्ठा उमादेवी च राघव ॥२२॥
O Rāghava, te są dwie córki króla gór, czczone przez świat, Gaṅgā, najprzodująca wśród rzek, oraz bogini Umā.
Verse 23
एतत्ते सर्वमाख्यातं यथा त्रिपथगा नदी ।खं गता प्रथमं तात गतिं गतिमतां वर ॥२३॥
O dziecko, najlepszy wśród szybkich, opowiedziałem ci wszystko to, jak trójdrożna rzeka Gaṅgā najpierw dotarła do nieba.
Verse 24
सैषा सुरनदी रम्या शैलेन्द्रस्य सुता तदा ।सुरलोकं समारूढा विपापा जलवाहिनी ॥२४॥
Tak ta urocza boska rzeka, córka Himavāna, wtedy wstąpiła do świata bogów, strumień odpędzający grzechy, niosący swoje wody naprzód.
Inside Sarga 35
Core principles
- Ritual discipline (sandhyā, agnihotra, pitṛ-tarpaṇa)
- Teacher–disciple transmission (praśna → ākhyāna)
- Cosmological sanctification (tripathagā and triloka-pāvana)
Voices in this sarga
- Viśvāmitra
- Rāma
Frequently Asked Questions
The pivotal action is not a conflict-choice but a dharmic procedure: the group’s transition from travel to sanctified conduct—bathing, pitṛ offerings, and agnihotra—showing that movement through geography is ethically framed by ritual responsibility and purity before receiving sacred narration.
Rāma’s inquiry models disciplined curiosity: cosmology is approached through respectful questioning, and knowledge is transmitted as ākhyāna by an authoritative teacher. The narrative links sacred geography (Ganga) with welfare ethics—Himavān’s gift is explicitly for triloka-hita, presenting generosity aligned with duty as a world-sustaining act.
Key landmarks include the Śoṇa River (as a crossing point and travel marker) and the Jahnavī/Ganga (as an ascetic-frequented sacred river). Cultural practices highlighted are dawn sandhyā observance, pitṛ-tarpaṇa (ancestral oblations), agnihotra, and the riverside āvāsa (ritualized encampment) that frames the reception of sacred history.
Ask anything about Sarga 35 of the Valmiki Ramayana
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Valmiki Ramayana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
