Ramayana Bala Kanda Sarga 24
Bala KandaSarga 2432 Verses

Sarga 24

गङ्गा-सरयू-सङ्गमः, मलद-करूश-देशकथा, ताटकावनप्रवेशोपदेशः (The Confluence of Gaṅgā and Sarayū; the Tale of Malada-Karūśa; Counsel on Tātakā’s Forest)

बालकाण्ड

O jasnym świcie Rāma i Lakṣmaṇa kończą poranne rytuały i udają się z Viśvāmitrą na brzeg rzeki. Asceci udostępniają pomyślną łódź i grupa przekracza świętą Gaṅgā. W połowie nurtu Rāma słyszy potężny huk; Viśvāmitra wyjaśnia, że to szum przy zbiegu, gdzie Gaṅgā zbliża się do Sarayū, i poucza go, by złożył skupione pokłony. Bracia kłaniają się z czcią obu rzekom i docierają na południowy brzeg. Tam ujrzą niedostępny, straszny las, gęsto zalesiony i pełen złowrogich krzyków zwierząt i ptaków. Gdy Rāma pyta, Viśvāmitra opowiada o dawnej świetności tego kraju, Maladzie i Karūśy, który miał zostać stworzony przez niebiańskich architektów. Mówi też o oczyszczeniu Indry po epizodzie z Vṛtrą, dzięki któremu kraj otrzymał dar i swoje nazwy. Z czasem yakṣī Tātakā, groźna, zmieniająca kształt i matka Mārīcy, opanowała ten region, terroryzując jego mieszkańców i blokując drogę. Viśvāmitra nakazuje Rāmie polegać na własnej sile, by usunąć ten „cierń” i przywrócić bezpieczeństwo ziemi, przedstawiając to jako dharmiczny obowiązek podjęty z upoważnienia ascezy.

Characters and places

RāmaLakṣmaṇaViśvāmitraṚṣis (ascetics)Gaṅgā (Jāhnavī)SarayūKailāsa (Mount Kailasa)AyodhyāMaladaKarūśaIndra (Śakra, Sahasrākṣa, Pākaśāsana, Mahendra)Vṛtra (Vṛtrāsura)BrahmāTātakāSundaMārīca
Recitation with translationValmiki Ramayana 1.24

Shlokas

Verse 1

ततः प्रभाते विमले कृताह्निकमरिन्दमौ ।विश्वामित्रं पुरस्कृत्य नद्यास्तीरमुपागतौ ॥१॥

Wtedy, przy jasnym i świetlistym świcie, ci dwaj pogromcy wrogów, po wykonaniu porannych rytuałów, dotarli do brzegu rzeki, a Viśvāmitra szedł przed nimi.

Verse 2

ते च सर्वे महात्मानो मुनयस्संश्रितव्रताः ।उपस्थाप्य शुभां नावं विश्वामित्रमथाब्रुवन् ॥२॥

Wtedy wszyscy ci wielkoduszni asceci, niezłomni w swoich ślubach, przygotowali pomyślną łódź i zwrócili się do Wiśwamitry, mówiąc:

Verse 3

आरोहतु भवान्नावं राजपुत्रपुरस्कृतः ।अरिष्टं गच्छ पन्थानं मा भूत्कालविपर्ययः ॥३॥

Czcigodny panie, z książętami prowadzącymi drogę, proszę wejdź na łódź. Podążaj ścieżką wolną od niebezpieczeństw; niech nie będzie żadnej zwłoki czasowej.

Verse 4

विश्वामित्रस्तथेत्युक्तवा तानृषीनभिपूज्य च ।ततार सहितस्ताभ्यां सरितं सागरङ्गमाम् ॥४॥

Wiśwamitra, mówiąc 'Niech tak się stanie', oddał cześć tym mędrcom; następnie, w towarzystwie dwóch książąt, przeprawił się przez rzekę, która płynie ku oceanowi.

Verse 5

ततश्शुश्राव वै शब्दमतिसंरम्भवर्धितम् ।मध्यमागम्य तोयस्य सह रामःकनीयसा ॥५॥

Wtedy, gdy dotarli do środka nurtu, Rama - razem ze swoim młodszym bratem - usłyszał huczący dźwięk, potęgowany przez gwałtowny spływ rzeki.

Verse 6

अथ रामस्सरिन्मध्ये पप्रच्छ मुनिपुङ्गवम् ।वारिणो भिद्यमानस्य किमयं तुमुलो ध्वनिः ॥६॥

Wtedy, będąc pośrodku rzeki, Rama zapytał najwybitniejszego mędrca: „Czym jest ten huk powstający z zderzających się wód?”

Verse 7

राघवस्य वचश्श्रुत्वा कौतूहलसमन्वितः ।कथयामास धर्मात्मा तस्य शब्दस्य निश्चयम् ॥७॥

Usłyszawszy słowa Raghy, wypowiedziane z gorącą ciekawością, sprawiedliwy na duszy Wiswamitra wyjaśnił mu prawdziwe źródło i znaczenie tego dźwięku.

Verse 8

कैलासपर्वते राम मनसा निर्मितं सरः ।ब्रह्मणा नरशार्दूल तेनेदं मानसं सरः ॥८॥

O Ramo, tygrysie wśród ludzi: na górze Kajlas Brahma stworzył jezioro mocą swego umysłu; dlatego to jezioro jest znane jako jezioro Manasa.

Verse 9

तस्मात्सुस्राव सरसस्सायोध्यामुपगूहते ।सर प्रवृत्ता सरयूः पुण्या ब्रह्मसरश्च्युता ॥९॥

Z tego jeziora wypłynęła rzeka, ten święty strumień, który obejmuje Ajodhję. Ponieważ wypływa z jeziora, nazywa się Saraju, i jest święta, gdyż tryska z jeziora Brahmy.

Verse 10

तस्यायमतुलश्शब्दो जाह्नवीमभिवर्तते ।वारिसङ्क्षोभजो राम प्रणामं नियतःकुरु ॥१०॥

Gdy Jāhnavī (Gaṅgā) się przybliża, ten niezrównany huk powstaje z burzliwego zderzenia wód. Rāma, o spokojnym umyśle, złóż swój pełen czci pokłon.

Verse 11

ताभ्यां तु तावुभौ कृत्वा प्रणाममतिधार्मिकौ ।तीरं दक्षिणमासाद्य जग्मतुर्लघुविक्रमौ ॥११॥

Tamci dwaj, najwyższej prawości, po złożeniu pełnego czci pokłonu obu rzekom, dotarli do południowego brzegu i poszli dalej szybko.

Verse 12

स वनं घोरसङ्काशं दृष्ट्वा नृपवरात्मजः ।अविप्रहतमैक्ष्वाकः पप्रच्छ मुनिपुङ्गवम् ॥१२॥

Widząc ten las, ponury w wyglądzie i zdawałoby się nieprzetarty, książę Ikṣvāku, syn najlepszego z królów, zapytał najwybitniejszego z mędrców.

Verse 13

अहो वनमिदं दुर्गं झिल्लिकागणनादितम् ।भैरवैश्शपदैः पूर्णं शकुन्तैर्दारुणारुतैः ॥१३॥

„O! Ten las jest prawdziwie trudny do przebycia, rozbrzmiewający nieustającym chórem świerszczy, pełen strasznych bestii i ptaków, które wydają ostre krzyki.”

Verse 14

नानाप्रकारैश्शकुनै र्वाश्यद्भिर्भैरवस्वनैः ।सिंहव्याघ्रवराहैश्च वारणैश्चोपशोभितम् ॥१४॥

„Rozbrzmiewa przerażającymi wołaniami ptaków wielu rodzajów, i jest zaludniony, zaprawdę uczyniony groźnym, przez lwy, tygrysy, dziki i słonie.”

Verse 15

धवाश्वकर्णककुभैर्बिल्वतिन्दुकपाटलैः ।सङ्कीर्णं बदरीभिश्च किन्न्वेतद्दारुणं वनम् ॥१५॥

„Gęsty z drzew dhava, aśvakarṇa, kakubha, bilva, tinduka i pāṭala, i zatłoczony również badarī, czymże, zaprawdę, jest ten straszny las?”

Verse 16

तमुवाच महातेजा विश्वामित्रो महामुनिः ।श्रूयतां वत्स काकुत्स्थ यस्यैतद्दारुणं वनम् ॥१६॥

Wtedy potężny, promienny mędrzec Wiśwamitra rzekł do niego: "Słuchaj, drogie dziecko z rodu Kakutstha; powiem ci, do kogo należy ten straszny las."

Verse 17

एतौ जनपदौ स्फीतौ पूर्वमास्तां नरोत्तम ।मलदाश्च करूशाश्च देवनिर्माणनिर्मितौ ॥१७॥

"O najlepszy z ludzi, w dawnych czasach istniały tu dwa kwitnące królestwa, Malada i Karusza, stworzone przez niebiańskich budowniczych."

Verse 18

पुरा वृत्रवधे राम मलेन समभिप्लुतम् ।क्षुधा चैव सहस्राक्षं ब्रह्महत्या समाविशत् ॥१८॥

"W pradawnych czasach, o Rama, po zabiciu Writry, tysiącoki Indra został dotknięty brahmahatją, grzechem zabójstwa bramina, i ogarnęły go nieczystość oraz głód."

Verse 19

तमिन्द्रं स्नापयन् देवा ऋषयश्च तपोधनाः ।कलशैस्स्नापयामासुर्मलं चास्य प्रमोचयन् ॥१९॥

Bogowie i widzowie - których bogactwem była pokuta - obmyli Indrę dzbanami z wodą i tym samym uwolnili go z cielesnej skazy.

Verse 20

इह भूम्यां मलं दत्वा दत्वा कारूशमेव च ।शरीरजं महेन्द्रस्य ततो हर्षं प्रपेदिरे ॥२०॥

Zostawiwszy tu na tej ziemi cielesną nieczystość Mahendry, i jego głód również, bogowie osiągnęli potem wielką radość.

Verse 21

निर्मलो निष्करूशश्च शुचिरिंन्द्रो यदाभवत् ।ददौ देशस्य सुप्रीतो वरं प्रभुरनुत्तमम् ॥२१॥

Gdy Indra stał się czysty, wolny od skazy i wolny od głodu, potężny władca, wielce zadowolony, nadał tej krainie niezrównany dar.

Verse 22

इमौ जनपदौ स्फीतौ ख्यातिं लोके गमिष्यतः ।मलदाश्च करूशाश्च ममाङ्गमलधारिणौ ॥२२॥

Niech te dwie prowincje, niosące nieczystości z mojego własnego ciała, staną się kwitnące i zdobywają sławę na świecie, jako Malada i Karusza.

Verse 23

साधु साध्विति तं देवाः पाकशासनमब्रुवन् ।देशस्य पूजां तां दृष्ट्वा कृतां शक्रेण धीमता ॥२३॥

Widząc ten zaszczyt nadany krainie przez mądrego Sakrę, bogowie rzekli do Pakasasany (Indry): "Dobrze uczynione! Dobrze uczynione!"

Verse 24

एतौ जनपदौ स्फीतौ दीर्घकालमरिन्दम ।मलदाश्च करूशाश्च मुदितौ धनधान्यतः ॥२४॥

O pogromco wrogów, te dwie kwitnące prowincje, Malada i Karusza, pozostawały przez długi czas radosne, bogate w skarby i zboże.

Verses 25-26

कस्यचित्त्वथ कालस्य यक्षी वै कामरूपिणी ।बलं नागसहस्रस्य धारयन्ती तदा ह्यभूत् ॥२५॥ताटका नाम भद्रं ते भार्या सुन्दस्य धीमतः ।मारीचो राक्षसः पुत्रो यस्याश्शक्रपराक्रमः ॥२६॥

Po pewnym czasie pojawiła się jakśini, która mogła przybierać dowolne kształty, posiadając siłę tysiąca słoni. Nazywała się Tāṭakā, niech błogosławieństwo będzie z tobą, była żoną mądrego Sundy oraz matką rākṣasy Mārīcy, którego męstwo dorównywało Śakrze.

Verse 27

वृत्तबाहुर्महावीर्यो विपुलास्य तनुर्महान् ।राक्षसो भैरवाकारो नित्यं त्रासयते प्रजाः ॥२७॥

O krągłych ramionach, ogromnej mocy, szerokiej twarzy i wielkim ciele - straszliwy w wyglądzie - ten rakszasa nieustannie terroryzuje ludzi.

Verse 28

इमौ जनपदौ नित्यं विनाशयति राघव ।मलदांश्च करूशांश्च ताटका दुष्टचारिणी ॥२८॥

O Raghawo, ta nikczemna Tataka nieustannie pustoszy te dwa regiony - Maladę i Karuszę.

Verse 29

सेयं पन्थानमावृत्य वसत्यध्यर्धयोजने ।अत एव न गन्तव्यं ताटकाया वनं यतः ॥२९॥

Ona blokuje drogę i mieszka około półtora jożdżany stąd. Z tego właśnie powodu ludzie nie przechodzą tędy - ponieważ to las Tataki.

Verse 30

स्वबाहुबलमाश्रित्य जहीमां दुष्टचारिणीम् ।मन्नियोगादिमं देशं कुरु निष्कण्टकं पुनः ॥३०॥

Polegając na sile własnych ramion, zabij tę nikczemnicę. Z mojego rozkazu uczyń tę krainę ponownie wolną od cierni - bezpieczną i nieograniczoną.

Verse 31

न हि कश्चिदिमं देशं शक्नोत्यागन्तुमीदृशम् ।यक्षिण्या घोरया राम उत्सादितमसह्यया ॥३१॥

O Rama, nikt nie jest w stanie wejść do tej krainy w takim stanie - spustoszonej przez tę straszną, nieznośną jakszini.

Verse 32

एतत्ते सर्वमाख्यातं यथैतद्दारुणं वनम् ।यक्ष्या चोत्सादितं सर्वमद्यापि न निवर्तते ॥३२॥

Wszystko to zostało ci opowiedziane, jak ten las stał się tak straszny, i jak ta jaksini zniszczyła wszystko; nawet teraz się nie wycofała.

Inside Sarga 24

Core principles

  • Dharma as protection of society (rājadharma)
  • Reverence to sacred geography (river-salutation)
  • Ascetic authorization and command (ṛṣi-śāsana)
  • Legitimate use of force against persistent harm
  • Purification and restoration (śauca and kṣetra-śuddhi)

Voices in this sarga

  • Viśvāmitra
  • Rāma

Frequently Asked Questions

The pivotal action is Viśvāmitra’s injunction that Rāma neutralize Tātakā, who persistently devastates Malada–Karūśa and obstructs passage. The episode frames force as ethically bounded: a protective act undertaken under sage-guidance to restore public safety and lawful movement.

The chapter teaches that dharma is not only personal piety (morning rites, salutations to rivers) but also restorative responsibility: when a region is rendered uninhabitable by recurring harm, a qualified agent must act to remove the cause, guided by legitimate authority and disciplined intention.

Key landmarks include Gaṅgā (Jāhnavī), Sarayū and their confluence (marked by the ‘clash of waters’ sound), Manasa Sarovara on Kailāsa as Sarayū’s source, Ayodhyā as Sarayū’s embraced city, and the Malada–Karūśa region culminating in the feared Tātakā forest.

Ask anything about Sarga 24 of the Valmiki Ramayana

Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.

Not sure where to start?

A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.

Read Valmiki Ramayana in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.

Download on the App StoreGet it on Google Play

Continue reading in the Vedapath app

Open in App
Download on the App StoreGet it on Google Play