Opening the text

बलातिबलोपदेशः · The Instruction of Bala and Atibala
बालकाण्ड
Sarga 22 opisuje formalne przejście spod opieki królewskiej pod opiekę ascetyczną oraz pierwsze bezpośrednie przekazanie wiedzy mantrycznej Ramie. Po radach Wasiszthy Daśaratha wzywa Ramę z Lakszmaną i, po odprawieniu pomyślnych rytuałów swastjajana przez rodziców i królewskiego kapłana, powierza księcia Wiswamitrze. Ich odejście zostaje zaznaczone kosmiczną aprobatą: łagodnymi wiatrami niesącymi pyłek, deszczem kwiatów i niebiańskimi dźwiękami bębnów i konch, sankcjonującymi podróż. Wiswamitra prowadzi, a dwaj bracia podążają za nim uzbrojeni i promienni, chwaleni przez wzniosłe porównania (do węży o wielu kapturach; Skandy i Wiśakhy podążających za Śiwą), okazując zdyscyplinowaną gotowość bojową pod autorytetem duchowym. Na południowym brzegu Saraju, po przebyciu ponad pół jodżany, mędrzec poucza Ramę, by przyjął wodę w geście oczyszczenia przypominającym aćamanę, i przekazuje mu złączone widje/mantry Bala i Atibala. Ich obiecane owoce są ochronne i ascetyczne: wolność od zmęczenia, gorączki i cielesnego osłabienia; niewrażliwość na rakszasy nawet we śnie czy w rozproszeniu; oraz usunięcie głodu i pragnienia poprzez recytację. Rozdział kończy się Ramą oczyszczonym i obdarzonym tymi naukami, jego blask zwiększony jak słońce jesienne, a troje odpoczywających na noc na posłaniu z trawy nad Saraju, podtrzymywanych łagodnymi słowami nauczyciela i dharmą służby ucznia.
Verse 1
तथा वसिष्ठे ब्रुवति राजा दशरथस्सुतम ।प्रहृष्टवदनो राममाजुहाव सलक्ष्मणम् ॥१॥
Gdy Wasisztha tak przemówił, król Daszaratha, z obliczem jaśniejącym z determinacji, wezwał Ramę wraz z Lakszmaną.
Verses 2-3
कृतस्वस्त्ययनं मात्रा पित्रा दशरथेन च ।पुरोधसा वसिष्ठेन मङ्गलैरभिमन्त्रितम् ॥२॥स पुत्रं मूर्ध्न्युपाघ्राय राजा दशरथः प्रियम् ।ददौ कुशिकपुत्राय सुप्रीतेनान्तरात्मना ॥३॥
Gdy jego matka i ojciec, król Daśaratha, wykonali pomyślne obrzędy błogosławieństwa i pożegnania, a rodzinny kapłan Vasiṣṭha uświęcił go pomyślnymi mantrami, król Daśaratha pocałował swego ukochanego syna na czubku głowy i z radośnie zgodnym sercem powierzył go synowi Kuśiki, Viśvāmitrze.
Verse 4
ततो वायुस्सुखस्पर्शो नीरजस्को ववौ तदा ।विश्वामित्रगतं दृष्ट्वा रामं राजीवलोचनम् ॥४॥
Wtedy, widząc lotosookiego Rāmę idącego z Viśvāmitrą, powiał przyjemny wiatr, czysty i wolny od kurzu.
Verse 5
पुष्पवृष्टिर्महत्यासीद्देवदुन्दुभिनिस्वनैः ।शङ्खदुन्दुभिनिर्घोषः प्रयाते तु महात्मनि ॥५॥
Gdy wielkoduszny odchodził, spadł obfity deszcz kwiatów, podczas gdy niebiańskie bębny rozbrzmiewały, a konchy i bębny grzmiały głośno.
Verse 6
विश्वामित्रो ययावग्रे ततो रामो धनुर्धरः ।काकपक्षधरो धन्वी तं च सौमित्रिरन्वगात् ॥६॥
Viśvāmitra szedł przodem; za nim kroczył Rāma z łukiem w ręku, a Lakṣmaṇa, syn Sumitry, łucznik z puklami, podążał również za nim.
Verse 7
कलापिनौ धनुष्पाणी शोभमानौ दिशो दश ।विश्वामित्रं महात्मानं त्रिशीर्षाविव पन्नगौ ॥७॥अनुजग्मतुरक्षुद्रौ पितामहमिवाश्विनौ ।
Z kołczanami i łukami w dłoniach, obaj lśnili w dziesięciu kierunkach; jak dwa trójgłowe węże podążali za wielkodusznym Wiśwamitrą, potężni i niezmienni, podobnie jak Aświnowie podążają za Praojcem, Brahmą.
Verses 8-10
तदा कुशिकपुत्रं तु धनुष्पाणी स्वलङ्कृतौ ॥८॥बद्धगोधाङ्गुलित्राणौ खड्गवन्तौ महाद्युती ।कुमारौ चारुवपुषौ भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ ॥९॥अनुयातौ श्रिया दीप्तौ शोभयेतामनिन्दितौ ।स्थाणुं देवमिवाचिन्त्यं कुमाराविव पावकी ॥१०॥
Wtedy dwaj bracia, Rama i Lakszmana, podążali za synem Kuśiki: z łukami w dłoniach i pięknie przystrojeni, ich palce i ramiona osłonięte do łucznictwa, miecze u boku, promienni i przystojni. Rozbłysli chwałą i bez skazy, zdawali się jak dwaj synowie Boga Ognia podążający za niezgłębionym Panem Sthāṇu (Śiwą).
Verse 11
अध्यर्धयोजनं गत्वा सरय्वा दक्षिणे तटे ।रामेति मधुरां वाणीं विश्वामित्रोऽभ्यभाषत ॥११॥
Przebywszy nieco ponad pół jojany wzdłuż południowego brzegu Saraju, Wiśwamitra zwrócił się do Ramy słodkimi słowami, wzywając go po imieniu.
Verse 12
गृहाण वत्स सलिलं मा भूत्कालस्य पर्ययः ।मन्त्रग्रामं गृहाण त्वं बलामतिबलां तथा ॥१२॥
„Weź tę wodę w swoje dłonie, dziecko moje, niech nie będzie zwłoki. Przyjmij ode mnie zbiór mantr, a także mantry zwane Bala i Atibala.”
Verse 13
न श्रमो न ज्वरो वा ते न रूपस्य विपर्ययः ।न च सुप्तं प्रमत्तं वा धर्षयिष्यन्ति नैऱृताः ॥१३॥
Dla ciebie nie będzie ani znużenia, ani gorączki, ani żadnego osłabienia twojego wyglądu; a czy śpiąc, czy niebaczny, rakszasowie nie będą mogli cię zaatakować.
Verse 14
न बाह्वोस्सदृशो वीर्ये पृथिव्यामस्ति कश्चन ।त्रिषु लोकेषु वै राम न भवेत्सदृशस्तव ॥१४॥
O Rama, nikt na ziemi nie dorównuje mocy twoich ramion; zaprawdę, nawet w trzech światach nie będzie nikogo równego tobie.
Verse 15
न सौभाग्ये न दाक्षिण्ये न ज्ञाने बुद्धिनिश्चये ।नोत्तरे प्रतिवक्तव्ये समो लोके तवाऽनघ ॥१५॥
O nienaganny, na tym świecie nikt nie równa się tobie w pomyślności, w życzliwości, w wiedzy i stanowczości osądu, ani w udzielaniu stosownej odpowiedzi, gdy jest wymagana.
Verse 16
एतद्विद्याद्वये लब्धे भविता नास्ति ते समः ।बलात्वतिबला चैव सर्वज्ञानस्य मातरौ ॥१६॥
Gdy otrzymasz te dwie gałęzie wiedzy, nikt nie będzie twoim równym, ani teraz, ani w przyszłości. Albowiem Bala i Atibala są samymi matkami całej wiedzy.
Verse 17
क्षुत्पिपासे न ते राम भविष्येते नरोत्तम ।बलामतिबलां चैव पठतः पथि राघव ॥१७॥
O Rama, najlepszy z ludzi, o Raghowo, jeśli będziesz recytował Bala i Atibala w drodze, nie będziesz trapiony głodem ani pragnieniem.
Verse 18
विद्याद्वयमधीयाने यशश्चाप्यतुलं त्वयि ।पितामहसुते ह्येते विद्ये तेजस्समन्विते ॥१८॥प्रदातुं तव काकुत्स्थ सदृशस्त्वं हि धार्मिक ।
Jeśli będziesz studiował te dwie święte nauki, niezrównana sława przyjdzie do ciebie. Te promienne dyscypliny są powiedziane być dwiema córkami Praojca, Brahmy. O Kākutstho, jesteś prawdziwie sprawiedliwy i w pełni godny, by je otrzymać.
Verse 19
कामं बहुगुणास्सर्वे त्वय्येते नात्र संशयः ।तपसा सम्भृते चैते बहुरूपे भविष्यतः ॥१९॥
Zaprawdę, wszystkie te liczne cnoty znajdują się w tobie, nie ma wątpliwości. A gdy te dwie nauki zostaną wzmocnione przez ascezę (tapas), objawią się one w wielu formach, aby ci służyć.
Verse 20
ततो रामो जलं स्पृष्ट्वा प्रहृष्टवदनश्शुचिः ।प्रतिजग्राह ते विद्ये महर्षेर्भावितात्मनः ॥२०॥
Wtedy Rāma, dotykając wody i stając się oczyszczonym, przyjął z radosną twarzą te dwie nauki od wielkiego mędrca, którego dusza była duchowo doskonała.
Verses 21-22
विद्यासमुदितो रामश्शुशुभे भूरिविक्रमः ।सहस्ररश्मिर्भगवान् शरदीव दिवाकरः ॥२१॥गुरुकार्याणि सर्वाणि नियुज्य कुशिकात्मजे ।ऊषुस्तां रजनीं तत्र सरय्वां सुसुखं त्रयः ॥२२॥
Rāma, potężny w męstwie i teraz wzbogacony o wiedzę, lśnił jak tysiącrzymiennym słońcem w jesieni. Po należytym wypełnieniu każdej posługi należnej synowi Kuśiki, troje spędziło tam tę noc na brzegu rzeki Sarayū w wielkiej wygodzie.
Verse 23
दशरथनृपसूनुसत्तमाभ्यां तृणशयनेऽनुचिते सहोषिताभ्याम् ।कुशिकसुतवचोऽनुलालिताभ्यां सुखमिव सा विबभौ विभावरी च ॥२३॥
Ta noc również minęła jakby w wygodzie dla dwóch najznakomitszych książąt, synów króla Daśarathy: choć leżeli razem na nieprzywykłym posłaniu z trawy, byli pocieszeni i pokrzepieni łagodnymi słowami syna Kuśiki, Viśvāmitry.
The pivotal action is Daśaratha’s consent to place his young heir under Viśvāmitra’s ascetic guardianship—an ethics-of-duty decision where royal attachment yields to a higher protective obligation toward sages and social order.
Knowledge is transmitted through ritual purity, timely obedience, and guru-sevā: Bala and Atibala exemplify mantra as disciplined power that preserves bodily steadiness and moral agency, enabling dharmic action without exhaustion, fear, or distraction.
The Sarayū River’s southern bank functions as a liminal training-space where courtly life transitions into forest-ascetic praxis; the svastyayana farewell rite and water-taking gesture mark the cultural protocols of departure and initiation.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Valmiki Ramayana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.