Sarga 18

Verse 1

निर्वृत्ते तु क्रतौ तस्मिन्हयमेधे महात्मनः ।प्रतिगृह्य सुरा भागान्प्रतिजग्मुर्यथागतम् ॥१॥

Gdy ta ofiara Aśwamedha wielkodusznego króla została dokonana, bogowie, otrzymawszy swoje udziały, powrócili tam, skąd przybyli.

Verse 2

समाप्तदीक्षानियमः पत्नीगणसमन्वितः ।प्रविवेश पुरीं राजा सभृत्यबलवाहनः ॥२॥

Po zakończeniu dyscyplin i praktyk konsekracji, król wszedł do miasta wraz ze swoimi żonami, w towarzystwie sług, wojsk i pojazdów.

Verse 3

यथार्हं पूजितास्तेन राज्ञा वै पृथिवीश्वराः ।मुदिताः प्रययुर्देशान्प्रणम्य मुनिपुङ्गवम् ॥३॥

Należycie uhonorowani przez króla, władcy ziemi udali się radośnie do swoich królestw, po złożeniu poklonu najwybitniejszemu z mędrców, Wasziszcie.

Verse 4

श्रीमतां गच्छतां तेषां स्वपुराणि पुरात्ततः ।बलानि राज्ञां शुभ्राणि प्रहृष्टानि चकाशिरे ॥४॥

Gdy owi znakomici królowie wyruszali z tego starożytnego miasta do swoich królestw, ich jasne armie - radosne i podniecone - lśniły wspaniale.

Verse 5

गतेषु पृथिवीशेषु राजा दशरथस्तदा ।प्रविवेश पुरीं श्रीमान् पुरस्कृत्य द्विजोत्तमान् ॥५॥

Po odejściu innych królów, znakomity król Daśaratha wszedł do swojej stolicy, z najwybitniejszymi brāhmaṇami idącymi przed nim w honorowej procesji.

Verse 6

शान्तया प्रययौ सार्धमृश्यशृङ्गस्सुपूजितः ।अन्वीयमानो राज्ञाऽथ सानुयात्रेण धीमता ॥६॥

Po otrzymaniu należnej czci, mędrzec Risjaśringa wyruszył razem z Śątą, w towarzystwie mądrego króla Romapady i jego orszaku.

Verse 7

एवं विसृज्य तान्सर्वान्राजा सम्पूर्णमानसः ।उवास सुखितस्तत्र पुत्रोत्पत्तिं विचिन्तयन् ॥७॥

Tak więc, po odprowadzeniu ich wszystkich, król, którego umysł był teraz spokojny, pozostał tam szczęśliwy, rozmyślając o nadziei spłodzenia synów.

Verses 8-10

ततो यज्ञे समाप्ते तु ऋतूनां षट्समत्ययुः ।ततश्च द्वादशे मासे चैत्रे नावमिके तिथौ ॥८॥नक्षत्रेऽदितिदैवत्ये स्वोच्चसंस्थेषु पञ्चसु ।ग्रहेषु कर्कटे लग्ने वाक्पताविन्दुना सह ॥९॥प्रोद्यमाने जगन्नाथं सर्वलोकनमस्कृतम् ।कौसल्याऽजनयद्रामं सर्वलक्षणसंयुतम् ॥१०॥विष्णोरर्धं महाभागं पुत्रमैक्ष्वाकुवर्धनम् ।

Gdy ofiara została zakończona i minęło sześć pór roku, w dwunastym miesiącu, w czaitrze, w dziewiątym dniu księżycowym jasnej połowy, pod gwiazdą rządzoną przez Aditi, z pięcioma planetami w ich wywyższeniach, z rakiem wschodzącym, gdy Bṛhaspati stał z księżycem, Kausalja urodziła Ramę: Pana świata, czczonego przez wszystkie światy, obdarzonego każdą pomyślną cechą, boską cząstkę Wisznu, sławnego syna, który miał podtrzymać ród Ikśwaku.

Verse 11

कौसल्या शुशुभे तेन पुत्रेणामिततेजसा ॥११॥यथा वरेण देवानामदितिर्वज्रपाणिना ।

Kausalja jaśniała tym synem o niewymiernym blasku, jak Aditi jaśniała Indrą, najznakomitszym wśród bogów, dzierżącym piorun.

Verse 12

भरतो नाम कैकेय्यां जज्ञे सत्यपराक्रमः ॥१२॥साक्षाद्विष्णोश्चतुर्भागस्सर्वैस्समुदितो गुणैः ।

Kaikeji urodził się syn o imieniu Bharata, którego miano opierało się na prawdzie, jawna czwarta część Wisznu, obdarzona wszelkimi cnotami w pełnej mierze.

Verse 13

अथ लक्ष्मणशत्रुघ्नौ सुमित्राऽजनयत्सुतौ ॥१३॥वीरौ सर्वास्त्रकुशलौ विष्णोरर्धसमन्वितौ ।

Wtedy Sumitra urodziła dwóch synów - Lakszmanę i Śatrughnę - obu bohaterskich, biegłych w każdej broni i obdarzonych cząstką boskich przymiotów Wisznu.

Verse 14

पुष्ये जातस्तु भरतो मीनलग्ने प्रसन्नधीः ॥१४॥सार्पे जातौ च सौमित्री कुलीरेऽभ्युदिते रवौ ।

Bharata, o jasnym i spokojnym umyśle, narodził się, gdy Pusja była wzniosła, a lagna znajdowała się w Minie; a synowie Sumitry narodzili się pod Aslesą, z lagną w Karkacie, o wschodzie słońca.

Verse 15

राज्ञः पुत्रा महात्मानश्चत्वारो जज्ञिरे पृथक् ॥१५॥गुणवन्तोऽनुरूपाश्च रुच्या प्रोष्ठपदोपमाः ।

Tak więc, we właściwej kolejności, czterech wielkodusznych synów narodziło się królowi - cnotliwi, odpowiedni w każdym względzie i promienni jak gwiazdy Prosthapada.

Verses 16-17

जगुः कलं च गन्धर्वा ननृतुश्चाप्सरोगणाः ॥१६॥देवदुन्दुभयो नेदुः पुष्पवृष्टिश्च खाच्च्युता ।उत्सवश्च महानासीदयोध्यायां जनाकुलः ॥१७॥

Gandharwowie śpiewali melodyjnie, a grupy apsar tańczyły. Niebiańskie bębny rozbrzmiewały, a z nieba spadał deszcz kwiatów. Wielki festiwal wypełniony tłumami ludzi odbył się w Ajodhji.

Verse 18

रथ्याश्च जनसम्बाधा नटनर्तकसङ्कुलाः ।गायनैश्च विराविण्यो वादनैश्च तथाऽपरैः ॥१८॥

Ulice były przepełnione ludźmi, zatłoczone aktorami i tancerzami, i rozbrzmiewały śpiewem, muzyką instrumentalną oraz innymi występami.

Verse 19

प्रदेयांश्च ददौ राजा सूतमागधवन्दिनाम् ।ब्राह्मणेभ्यो ददौ वित्तं गोधनानि सहस्रशः ॥१९॥

Król obdarował godnymi ofiary darami sūtów, māgadhów i bardów; a braminom dał bogactwo i bydło w tysiącach.

Verses 20-21

अतीत्यैकादशाहं तु नामकर्म तथाऽकरोत् ।ज्येष्ठं रामं महात्मानं भरतं कैकयीसुतम् ॥२०॥सौमित्रिं लक्ष्मणमिति शत्रुघ्नमपरं तथा ।वसिष्ठः परमप्रीतो नामानि कृतवान् तदा ॥२१॥

Gdy minęło jedenaście dni, obrzęd nadania imienia został należycie wykonany. Wtedy Vasiṣṭha, wielce uradowany, nadał imiona: najstarszego, wielkodusznego, jako Rāma; syna Kaikeyī jako Bharata; a synów Sumitry jako Lakṣmaṇa i drugiego jako Śatrughna.

Verse 22

ब्राह्मणान्भोजयामास पौराञ्जानपदानपि ।अददाद्ब्रह्मणानां च रत्नौघममितं बहु ॥२२॥तेषां जन्मक्रियादीनि सर्वकर्माण्यकारयत् ।

Urządził uczty dla braminów, dla mieszkańców miasta i dla ludzi ze wsi. Rozdał braminom obfite, niezliczone stosy klejnotów jako jałmużnę i kazał należycie wykonać wszystkie obrzędy narodzinowe i pozostałe przepisane ceremonie dla nowonarodzonych.

Verse 23

तेषां केतुरिव ज्येष्ठो रामो रतिकरः पितुः ॥२३॥बभूव भूयो भूतानां स्वयम्भूरिव सम्मतः ।

Wśród tych synów najstarszy - Rāma - wyróżniał się jak sztandar; przynosił szczególną radość swemu ojcu i, jak Svayambhū (Brahmā), został otoczony wielkim szacunkiem przez istoty żyjące.

Verse 24

सर्वे वेदविदश्शूरास्सर्वे लोकहिते रताः ॥२४॥सर्वे ज्ञानोपसम्पन्नास्सर्वे समुदिता गुणैः ।

Wszyscy oni stali się uczonymi w Wedach; wszyscy byli bohaterscy; wszyscy byli oddani dobru ludzi; wszyscy byli obdarzeni wiedzą i wszyscy byli bogaci w cnoty.

Verse 25

तेषामपि महातेजा रामस्सत्यपराक्रमः ॥२५॥इष्टस्सर्वस्य लोकस्य शशाङ्क इव निर्मलः ।

Nawet pośród nich, Rama, o wielkiej świetlistości i prawdziwej, niezachwianej męstwie, był umiłowany przez cały świat; czysty i bez skazy, jaśniał jak księżyc.

Verse 26

गजस्कन्धेऽश्वपृष्ठे च रथचर्यासु सम्मतः ॥२६॥धनुर्वेदे च निरतः पितृशुश्रूषणे रतः ।

Był uznawany za biegłego w jeździe na słoniach, dosiadaniu koni i w manewrach rydwanów; był pilny w nauce łucznictwa i oddany służbie rodzicom.

Verse 27

बाल्यात्प्रभृति सुस्निग्धो लक्ष्मणो लक्ष्मिवर्धनः ॥२७॥रामस्य लोकरामस्य भ्रातुर्ज्येष्ठस्य नित्यशः ।

Od dzieciństwa Lakszmana, pomnażający pomyślność, pozostawał zawsze głęboko oddany swemu starszemu bratu Ramie, radości świata.

Verse 28

सर्वप्रियकरस्तस्य रामस्यापि शरीरतः ॥२८॥लक्ष्मणो लक्ष्मिसम्पन्नो बहिःप्राण इवापरः ।

Lakszmana, obdarzony pomyślnym losem, czynił wszystko, co drogie Ramie, nawet więcej niż dla własnego ciała; był jak drugi oddech życia, który porusza się na zewnątrz niego.

Verse 29

न च तेन विना निद्रां लभते पुरुषोत्तमः ॥२९॥मृष्टमन्नमुपानीतमश्नाति न हि तं विना ।

I bez niego najlepszy z ludzi, Rama, nie mógł nawet znaleźć snu; ani nie jadłby najwyborniejszego jedzenia, które zostało podane, gdyby Lakszmana był nieobecny.

Verse 30

यदा हि हयमारूढो मृगयां याति राघवः ॥३०॥तदैनं पृष्ठतोऽन्वेति सधनुः परिपालयन् ।

Ilekroć Raghawa, Rama, wyruszał na polowanie dosiadając konia, Lakszmana podążał za nim z łukiem w ręku, go chroniąc.

Verse 31

भरतस्यापि शत्रुघ्नो लक्ष्मणावरजो हि सः ॥३१॥प्राणैः प्रियतरो नित्यं तस्य चासीत्तथा प्रियः ।

Także Satrughna, młodszy brat Lakszmany, był zawsze droższy niż samo życie dla Bharaty; i w ten sam sposób Bharata był drogi Satrughrze.

Verse 32

स चतुर्भिर्महाभागैःपुत्रैर्दशरथः प्रियैः ॥३२॥बभूव परमप्रीतो देवैरिव पितामहः ।

Ze swymi czterema umiłowanymi i najbardziej szczęśliwymi synami, Daszaratha stał się najwyżście rozradowany, jak Praojciec, Brahma, radujący się w bogach.

Verses 33-34

ते यदा ज्ञानसम्पन्नास्सर्वैस्समुदिता गुणैः ॥३३॥ह्रीमन्तः कीर्तिमन्तश्च सर्वज्ञा दीर्घदर्शिनः ।तेषामेवं प्रभावानां सर्वेषां दीप्ततेजसाम् ॥३४॥पिता दशरथो हृष्टो ब्रह्मा लोकाधिपो यथा ।

Gdy byli bogaci w wiedzę i pełni wszelkich cnót, skromni, sławni, roztropni i dalekowzroczni, wtedy ich ojciec Daszaratha radował się z tych promiennych synów, jak Brahma, pan światów.

Verse 35

ते चापि मनुजव्याघ्रा वैदिकाध्ययने रताः ॥३५॥पितृशुश्रूषणरता धनुर्वेदे च निष्ठिताः ।

Ci mężowie, tygrysi pośród śmiertelników, byli oddani studiom wedyjskim, nastawieni na służbę swemu ojcu i doskonali w sztuce łucznictwa.

Verse 36

अथ राजा दशरथस्तेषां दारक्रियां प्रति ॥३६॥चिन्तयामास धर्मात्मा सोपाध्यायस्सबान्धवः ।

Wtedy sprawiedliwy król Daśaratha, wraz ze swymi kapłanami i krewnymi, zaczął rozważać sprawę zaaranżowania małżeństw dla nich.

Verse 37

तस्य चिन्तयमानस्य मन्त्रिमध्ये महात्मनः ॥३७॥अभ्यगच्छन्महातेजा विश्वामित्रो महामुनिः ।

Gdy ten wielkoduszny król naradzał się wśród swych ministrów, przybył potężny i promienny wielki mędrzec Viśvāmitra.

Verse 38

स राज्ञो दर्शनाकाङ्क्षी द्वाराध्यक्षानुवाच ह ॥३८॥शीघ्रमाख्यात मां प्राप्तं कौशिकं गाधिनस्सुतम् ।

Pragnąc ujrzeć króla, przemówił do strażników bramy: "Niezwłocznie oznajmijcie, że przybyłem, Kauśika, syn Gādhiego."

Verse 39

तच्छ्रुत्वा वचनं त्रासाद्राज्ञो वेश्म प्रदुद्रुवुः ॥३९॥सम्भ्रान्तमनसस्सर्वे तेन वाक्येन चोदिताः ।

Usłyszawszy te słowa, wszyscy oni, przerażeni, pobiegli do rezydencji króla, ich umysły wzburzone i poruszone tą wiadomością.

Verse 40

ते गत्वा राजभवनं विश्वामित्रमृषिं तदा ॥४०॥प्राप्तमावेदयामासुर्नृपायैक्ष्वाकवे तदा ।

Udawszy się do pałacu królewskiego, poinformowali króla z rodu Ikśwaku, Daśaratę, że mędrzec Wiśwamitra przybył.

Verse 41

तेषां तद्वचनं श्रुत्वा सपुरोधास्समाहितः ॥४१॥प्रत्युज्जगाम तं हृष्टो ब्रह्माणमिव वासवः ।

Usłyszawszy ich relację, Daśaratha - opanowany i w towarzystwie swych kapłanów - wyszedł radośnie, by go powitać, jak Wasawa (Indra) wychodzący na spotkanie Brahmy.

Verse 42

तं दृष्ट्वा ज्वलितं दीप्त्या तापसं संशितव्रतम् ॥४२॥प्रहृष्टवदनो राजा ततोऽर्घ्यमुपहारयत् ।

Ujrzawszy ascetę - promiennego duchowym blaskiem i niezłomnego w swych ślubach - król, z twarzą rozjaśnioną radością, złożył mu arghję czci.

Verse 43

स राज्ञः प्रतिगृह्यार्घ्यं शास्त्रदृष्टेन कर्मणा ॥४३॥कुशलं चाव्ययं चैव पर्यपृच्छन्नराधिपम् ।2

Wiśwamitra, przyjąwszy arghję króla zgodnie z obrzędami nakazanymi w śastrach, zapytał następnie władcę o pomyślność królestwa i jego stałą dostatniość.

Verse 44

पुरे कोशे जनपदे बान्धवेषु सुहृत्सु च ॥४४॥कुशलं कौशिको राज्ञः पर्यपृच्छत्सुधार्मिकः ।

Najwyższy sprawiedliwy Kauśika (Viśvāmitra) zapytał króla, czy wszystko jest dobrze: w mieście, w skarbcu, w całym królestwie oraz wśród jego krewnych i przyjaciół.

Verse 45

अपि ते सन्नतास्सर्वे सामन्ता रिपवो जिताः ॥४५॥दैवं च मानुषं चापि कर्म ते साध्वनुष्ठितम् ।

Czy wszyscy twoi sąsiedni wasalni królowie są należycie ulegli? Czy twoi wrogowie zostali pokonani? I czy zarówno boskie obrzędy, jak i ludzkie obowiązki są przez ciebie właściwie wypełniane?

Verse 46

वसिष्ठं च समागम्य कुशलं मुनिपुङ्गवः ॥४६॥ऋषींश्च तान्यथान्यायं महाभागानुवाच ह ।

Najwybitniejszy z mędrców podszedł również do Vasiṣṭhy i zgodnie z właściwym zwyczajem zwrócił się do tych znakomitych ṛṣich, pytając o ich pomyślność.

Verse 47

ते सर्वे हृष्टमनसस्तस्य राज्ञो निवेशनम् ॥४७॥विविशुः पूजितास्तत्र निषेदुश्च यथार्हतः ।

Wszyscy oni, z radosnym sercem, weszli do rezydencji króla; uhonorowani tam, zasiedli zgodnie ze swoją odpowiednią rangą i godnością.

Verse 48

अथ हृष्टमना राजा विश्वामित्रं महामुनिम् ॥४८॥उवाच परमोदारो हृष्टस्तमभिपूजयन् ।

Wtedy król, rad w sercu i niezwykle hojny, przemówił do wielkiego mędrca Viśvāmitry, kontynuując oddawanie mu czci gościnną reverencją.

Verses 49-50

यथाऽमृतस्य सम्प्राप्तिर्यथावर्षमनूदके ।यथा सदृशदारेषु पुत्रजन्माऽप्रजस्य च ॥४९॥प्रणष्टस्य यथालाभो यथा हर्षो महोदये ।तथैवागमनं मन्ये स्वागतं ते महामुने ॥५०॥

O wielki mędrcze, witaj. Uważam twoje przybycie za podobne do zdobycia nektaru, jak deszcz na spalonej ziemi, jak narodziny syna bezdzietnemu przez godną żonę, jak odzyskanie tego, co zostało utracone, i jak radość, która przychodzi z wielkim sukcesem.

Verses 51-52

कं च ते परमं कामं करोमि किमु हर्षितः ॥५१॥पात्रभूतोऽसि मे ब्रह्मन्दिष्टया प्राप्ताऽसि कौशिक ।अद्य मे सफलं जन्म जीवितं च सुजीवितम् ॥५२॥

O braminie, jakie jest twoje najwyższe pragnienie? Będąc uradowanym, co mam dla ciebie uczynić? Stałeś się godny mego daru. Własną zasługą przybyłeś, o Kauśiko. Dziś moje narodziny są owocne, a moje życie dobrze przeżyte.

Verse 53

पूर्वं राजर्षिशब्देन तपसा द्योतितप्रभः ।ब्रह्मर्षित्वमनुप्राप्तः पूज्योऽसि बहुधा मया ॥५३॥

Wcześniej znany byłe jako rajarși; dzięki twoim umartwieniom twój blask jaśniał. Teraz osiągnąłeś godność brahmarșiego; dlatego jesteś godzien mojej czci na wiele sposobów.

Verse 54

तदद्भुतमिदं ब्रह्मन्पवित्रं परमं मम ।शुभक्षेत्रगतश्चाहं तव सन्दर्शनात्प्रभो ॥५४॥

O braminie, to jest cudowne i najwyżście oczyszczające dla mnie. O panie, przez samo oglądanie ciebie, czuję się tak, jakbym zyskał zasługę odwiedzenia świętego miejsca pielgrzymkowego.

Verse 55

ब्रूहि यत्प्रार्थितं तुभ्यं कार्यमागमनं प्रति ।इच्छाम्यनुगृहीतोऽहं त्वदर्थपरिवृद्धये ॥५५॥

Powiedz mi, jaki cel pragniesz osiągnąć przybywając tutaj. Pragnę, czując się obdarowanym, pomóc w urzeczywistnieniu twojego zamierzonego celu.

Verse 56

कार्यस्य न विमर्शं च गन्तुमर्हसि कौशिक ।कर्ता चाहमशेषेण दैवतं हि भवान्मम ॥५६॥

O Kaushiko, nie powinieneś wahać się w oznajmieniu zadania. Wypełnię je w całości, gdyż jesteś dla mnie prawdziwie bóstwem.

Verse 57

मम चायमनुप्राप्तो महानभ्युदयो द्विज ।तवागमनजः कृत्स्नो धर्मश्चानुत्तमो मम ॥५७॥

O braminie, wielkie dobrodziejstwo spłynęło na mnie. Przez twoje przybycie, jakby, powstał cały mój skarb niezrównanej zasługi i dharmy.

Verse 58

इति हृदयसुखं निशम्य वाक्यंश्रुतिसुखमात्मवता विनीतमुक्तम् ।प्रथितगुणयशा गुणैर्विशिष्टःपरमऋषिः परमं जगाम हर्षम् ॥

Słysząc te słowa, pokorne, pełne opanowania, miłe sercu i rozkoszne dla ucha, wypowiedziane przez roztropnego króla, najwyższy mędrzec, słynący z cnoty i chwały, wyróżniający się doskonałością, został napełniony głęboką radością.