Opening the text

ऋश्यशृङ्ग-आनयनम् (Bringing Ṛśyaśṛṅga to Aṅga and His Marriage to Śāntā)
बालकाण्ड
Sarga 10 jest przedstawiona jako dworskie wspomnienie: na prośbę króla Daśarathy, Sumantra opowiada przed królem i jego ministrami, jak Ṛśyaśṛṅga został sprowadzony do królestwa Romapādy. Zostaje przedstawiona strategia polityczno-religijna: kapłan i doradcy Romapādy proponują plan „nirapāya” (minimalizujący ryzyko) - wysłanie bogato przybranych kurtyzan, by uwieść leśnego ascetę, który nie znał kobiet i przyjemności miejskiego życia. Kobiety wchodzą do lasu w pobliżu āśramy Vibhaṇḍaki i czekają na okazję. Ṛśyaśṛṅga spotyka je przypadkiem; zapytany o tożsamość i sposób życia, przedstawia się jako syn Vibhaṇḍaki i oferuje rytualną gościnę - arghya, pādya, korzenie i owoce. Obawiając się powrotu ojca, kobiety się wycofują, ale zostawiają słodycze i jedzenie; Ṛśyaśṛṅga bierze je za „owoce”, ujawniając swoją niewinność i siłę perswazji nowości zmysłowych. Następnego dnia wraca, zostaje zaproszony do „āśramapada” kobiet i prowadzony w stronę Aṅgi. Gdy jest przyprowadzany, Parjanya zsyła deszcz, pomyślny znak przywróconego dobrostanu. Romapāda wita go pokłonami i ofiarami, prosi o jego łaskę, by nie powstał gniew Vibhaṇḍaki, a następnie wydaje swoją córkę Śāntā za Ṛśyaśṛṅgę w zgodnym z dharmą małżeństwie. Tak sarga łączy ascetyczną potęgę, królewską politykę i społeczny dobrobyt (deszcz i płodność) poprzez moralnie złożoną instrumentalność.
Verse 1
सुमन्त्रश्चोदितो राज्ञा प्रोवाचेदं वचस्तदा ।यथर्श्यशृङ्गस्त्वानीत श्श्रुणु मे मन्त्रिभिस्सह ॥१॥
Nakłoniwszy przez króla, Sumantra wtedy rzekł: Posłuchaj wraz ze swymi ministrami, jak Rśjaśringa został tu sprowadzony.
Verse 2
रोमपादमुवाचेदं सहामात्यः पुरोहितः ।उपायो निरपायोऽयमस्माभिरभिचिन्तितः ॥२॥
Królewski kapłan wraz z ministrami zwrócił się do Romapady: Rozważyliśmy plan, który jest bezpieczny i pozbawiony ryzyka.
Verse 3
ऋश्यशृङ्गो वनचरस्तपस्स्वाध्ययने रतः ।अनभिज्ञस्स नारीणां विषयाणां सुखस्य च ॥३॥
Rśjaśringa mieszka w lesie, oddany ascezie i studiom wedyjskim; jest całkowicie nieobeznany z kobietami, przedmiotami zmysłów i światowymi przyjemnościami.
Verse 4
इन्द्रियार्थैरभिमतैर्नरचित्तप्रमाथिभिः ।पुरमानाययिष्यामः क्षिप्रं चाध्यवसीयताम् ॥४॥
Za pomocą przyjemnych przedmiotów zmysłów, które mogą owładnąć umysłami ludzi, sprowadzimy go do miasta; niech decyzja zostanie podjęta niezwłocznie.
Verse 5
गणिकास्तत्र गच्छन्तु रूपवत्यस्स्वलङ्कृताः ।प्रलोभ्य विविधोपायैरानेष्यन्तीह सत्कृताः ॥५॥
Niech kurtyzany udadzą się tam, piękne i przyozdobione; zwabiając go różnymi sposobami, sprowadzą go tutaj, traktowane z należną czcią.
Verse 6
श्रुत्वा तथेति राजा च प्रत्युवाच पुरोहितम् ।पुरोहितो मन्त्रिणश्च तथा चक्रुश्च ते तदा ॥६॥
Usłyszawszy to, król odpowiedział królewskiemu kapłanowi: "Niech tak się stanie." Wtedy kapłan i ministrowie działali zgodnie z tym.
Verse 7
वारमुख्याश्च तच्छ्रुत्वा वनं प्रविविशुर्महत् ।आश्रमस्याविदूरेऽस्मिन् यत्नं कुर्वन्ति दर्शने ॥७॥ऋषिपुत्रस्य धीरस्य नित्यमाश्रमवासिनः ।
Usłyszawszy to, najznakomitsze kurtyzany weszły do wielkiego lasu; pozostając niedaleko od pustelni, starały się ujrzeć syna mędrca, stałego w samokontroli i zawsze mieszkającego w aśramie.
Verses 8-9
पितुस्सनित्यसन्तुष्टो नातिचक्राम चाश्रमात् ॥८॥न तेन जन्मप्रभृति दृष्टपूर्वं तपस्विना ।स्त्री वा पुमान्वा यच्चान्यत्सर्वं नगरराष्ट्रजम् ॥९॥
Był zawsze zadowolony i nigdy nie wychodził z pustelni swego ojca. Pogrążony w pokucie, od urodzenia nie widział ani kobiety, ani mężczyzny, ani żadnych istot zrodzonych w miastach czy osadach.
Verse 10
ततः कदाचित्तं देशमाजगाम यदृच्छया ।विभण्डकसुतस्तत्र ताश्चापश्यद्वराङ्गनाः ॥१०॥
Wtedy pewnego dnia syn Wibhandaki przypadkiem przybył do tego miejsca, i tam ujrzał te piękne kobiety.
Verse 11
ताश्चित्रवेषाः प्रमदा गायन्त्यो मधुरस्वराः ।ऋषिपुत्रमुपागम्य सर्वा वचनमब्रुवन् ॥११॥
Te kobiety, wspaniale przybrane i śpiewające słodkimi głosami, podeszły do syna risziego, i wszystkie się do niego zwróciły.
Verse 12
कस्त्वं किं वर्तसे ब्रह्मन् ज्ञातुमिच्छामहे वयम् ।एकस्त्वं विजने घोरे वने चरसि शंस नः ॥१२॥
Kim jesteś, o braminie? Jak się utrzymujesz? Pragniemy wiedzieć: dlaczego wędrujesz sam w tym strasznym, opuszczonym lesie? Powiedz nam.
Verse 13
अदृष्टरूपास्तास्तेन काम्यरूपा वने स्त्रियः ।हार्दात्तस्य मतिर्जाता व्याख्यातुं पितरं स्वकम् ॥१३॥
Nigdy wcześniej nie widział w lesie kobiet o tak czarującej postaci; i poruszony uczuciem, zrodziło się w nim postanowienie, by opowiedzieć im o własnym ojcu.
Verse 14
पिता विभण्डकोऽस्माकं तस्याहं सुत औरसः ।ऋश्यशृङ्ग इति ख्यातं नाम कर्म च मे भुवि ॥१४॥
Mój ojciec to Vibhaṇḍaka, a ja jestem jego własnym synem. Moje imię słynie na ziemi jako 'Ṛśyaśṛṅga', imię związane z moim przeznaczeniem i czynem.
Verse 15
इहाश्रमपदोऽस्माकं समीपे शुभदर्शनाः ।करिष्ये वोऽत्र पूजां वै सर्वेषां विधिपूर्वकम् ॥१५॥
Nasza pustelnia znajduje się niedaleko stąd, o piękne niewiasty. Tam okażę wam gościnę, właściwie i zgodnie z zasadami, wszystkim wam.
Verse 16
ऋषिपुत्रवचश्श्रुत्वा सर्वासां मतिरास वै ।तदाश्रमपदं द्रष्टुं जग्मुस्सर्वाश्च तेन ताः ॥१६॥
Słysząc słowa syna mędrca, wszystkie one zapragnęły ujrzeć tę pustelnię; i wszystkie te kobiety udały się tam razem z nim.
Verse 17
आगतानां ततः पूजामृषिपुत्रश्चकार ह ।इदमर्घ्यमिदं पाद्यमिदं मूलमिदं फलं च नः ॥१७॥
Wtedy syn mędrca złożył im należną gościnę: Oto arghya czci, oto woda do obmycia stóp, a oto nasze korzenie i owoce.
Verse 18
प्रतिगृह्य च तां पूजां सर्वा एव समुत्सुकाः ।ऋषेर्भीताश्च शीघ्रं ता गमनाय मतिं दधुः ॥१८॥
Przyjąwszy te ofiary, wszyscy oni, pełni zapału, lecz pełni trwogi przed ascetą, szybko postanowili odejść.
Verse 19
अस्माकमपि मुख्यानि फलानीमानि वै द्विज ।गृहाण प्रति भद्रं ते भक्षयस्व च मा चिरम् ॥१९॥
O dwukrotnie urodzony, przyjmij te nasze wyśmienite owoce. Niech ci się powiedzie, spożyj je i nie zwlekaj.
Verse 20
ततस्तास्तं समालिङ्ग्य सर्वा हर्षसमन्विताः ।मोदकान्प्रददुस्तस्मै भक्ष्यांश्च विविधान् बहून् ॥२०॥
Wtedy wszystkie one, pełne radości, uściskały go i dały mu wiele modaków, słodyczy, oraz wiele rodzajów pożywienia.
Verse 21
तानि चास्वाद्य तेजस्वी फलानीति स्म मन्यते ।अनास्वादितपूर्वाणि वने नित्यनिवासिनाम् ॥२१॥
Skosztowawszy ich, promienny pomyślał: "To są owoce", rzeczy nigdy wcześniej nie kosztowane przez tych, którzy zawsze mieszkają w lesie.
Verse 22
आपृच्छ्य च तदा विप्रं व्रतचर्यां निवेद्य च ।गच्छन्ति स्मापदेशात्ता भीतास्तस्य पितुस्स्त्रियः ॥२२॥
Wtedy, po pożegnaniu bramina i powołaniu się na przestrzeganie swoich ślubów jako pretekstu, te kobiety, bojące się jego ojca, odeszły.
Verse 23
गतासु तासु सर्वासु काश्यपस्यात्मजो द्विजः ।अस्वस्थहृदयश्चासीद्दुःखं स्म परिवर्तते ॥२३॥
Gdy one wszystkie odeszły, dwukrotny, potomek Kāśypy, pozostał z niespokojnym sercem, wielokrotnie przeżywając w sobie smutek.
Verse 24
ततोऽपरेद्युस्तं देशमाजगाम स वीर्यवान् ।मनोज्ञा यत्र ता दृष्टा वारमुख्यास्स्वलङ्कृताः ॥२४॥
Wtedy następnego dnia potężny asceta przybył ponownie do tego miejsca, gdzie widział te urocze, pięknie przyozdobione kurtyzany.
Verse 25
दृष्ट्वैव च तास्तदा विप्रमायान्तं हृष्टमानसाः ।उपसृत्य ततस्सर्वास्तास्तमूचुरिदं वचः ॥२५॥
Gdy tylko zobaczyły bramina zbliżającego się, ich serca napełniły się radością; wtedy wszystkie podeszły do niego i wypowiedziały te słowa.
Verse 26
एह्याश्रमपदं सौम्य ह्यस्माकमिति चाब्रुवन् ।तत्राप्येष विधिश्श्रीमान् विशेषेण भविष्यति ॥२६॥
Powiedziały: "Chodź, łagodny, do naszego pustelni; tam również ta pełna łaski gościnność będzie ci okazana w szczególny sposób."
Verse 27
श्रुत्वा तु वचनं तासां सर्वासां हृदयङ्गमम् ।गमनाय मतिं चक्रे तं च निन्युस्तदा स्त्रियः ॥२७॥
Usłyszawszy słowa tych kobiet, tak miłe i przekonujące, postanowił z nimi pójść; wtedy kobiety go odprowadziły.
Verse 28
तत्र चानीयमाने तु विप्रे तस्मिन्महात्मनि ।ववर्ष सहसा देवो जगत्प्रह्लादयंस्तदा ॥२८॥
Gdy ów wielkoduszny bramin był przyprowadzany tam, bóg deszczu nagle zesłał ulewę, napełniając radością świat.
Verse 29
वर्षेणैवागतं विप्रं विषयं स्वं नराधिपः ।प्रत्युद्गम्य मुनिं प्रह्वश्शिरसा च महीं गतः ॥२९॥
Gdy bramin przybył do jego królestwa wraz z deszczem, król wyszedł na spotkanie mędrca; skłoniwszy się nisko, dotknął głową ziemi w czci.
Verse 30
अर्घ्यं च प्रददौ तस्मै न्यायतस्सुसमाहितः ।वव्रे प्रसादं विप्रेन्द्रान्मा विप्रं मन्युराविशेत् ॥३०॥
Ze skupionym umysłem ofiarował mu należnie arghję i błagał o łaskę owego najznakomitszego bramina, modląc się, by gniew nie ogarnął mędrca z tego powodu.
Verse 31
अन्तःपुरं प्रविश्यास्मै कन्यां दत्त्वा यथाविधि ।शान्तां शान्तेन मनसा राजा हर्षमवाप सः ॥३१॥एवं स न्यवसत्तत्र सर्वकामैस्सुपूजितः ।
Wszedłszy do wewnętrznego pałacu, król wydał mu należnie swą córkę Śāntę za żonę; z umysłem ukojonym król osiągnął radość. Tak Ryśjaśringa przebywał tam, czczony i zaopatrzony we wszelkie wygody.
The pivotal action is Romapāda’s ministerial plan to employ courtesans and sensory allure to relocate an innocent ascetic (Ṛśyaśṛṅga) from the forest to the kingdom. The sarga presents this as pragmatic statecraft aimed at public welfare (rain/fertility), yet it remains ethically complex because it leverages the sage’s inexperience rather than transparent consent.
Ascetic tapas is portrayed as a force with ecological and civic consequences: when Ṛśyaśṛṅga is brought, rain falls immediately, implying that inner discipline can manifest as outer prosperity. The chapter also cautions that sensory novelty can destabilize even disciplined persons when they lack experiential discernment.
Key markers include Vibhaṇḍaka’s forest hermitage (āśramapada) as the locus of austerity, Romapāda’s realm of Aṅga as the civic space seeking restoration, and courtly ritual culture—arghya/pādya hospitality, formal welcome with prostration, and marriage “yathā-vidhi”—as mechanisms for integrating ascetic authority into royal order.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Valmiki Ramayana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.