Opening the text

Rishi: Atharvan (traditional attribution for this physiologico-cosmological section)
Devata: Pavamāna (purifying power; Soma-like), and the embodied Purusha as ritual subject
Chandas: Anuṣṭubh (predominant; some pādas show Atharvanic flexibility)
AV 10.2 to fizjologiczno-kosmologiczny hymn uzdrawiający, który przedstawia osobę ludzką (puruṣa) jako rytualnie naprawialne ciało-kosmos, którego głowę, serce, oddech i wewnętrzne „osłony” można ustabilizować za pomocą mantry. Hymn przywołuje Pavamānę jako wewnętrzny, oczyszczający, podobny do Somy prąd, który podnosi i zabezpiecza prāṇę, jednocześnie zwracając się ku skupionemu na Brahmanie/Ātmanie „yakṣa” jako najgłębszej mocy ochronnej. Siła sukty polega na wiązaniu/„szywaniu” wrażliwych centrów życiowych, przywracaniu integralności oraz umożliwianiu długowieczności i siły poprzez wgląd i oczyszczenie.
Mantra 1
ब्रह्मप्रकाशनम्। केन॒ पार्ष्णी॒ आभृ॑ते॒ पूरु॑षस्य॒ केन॑ मां॒सं संभृ॑तं॒ केन॑ गु॒ल्फौ। केना॒ङ्गुलीः॒ पेश॑नीः॒ केन॒ खानि॒ केनो॑च्छ्ल॒ङ्खौ म॑ध्य॒तः कः प्र॑ति॒ष्ठाम्
Objawienie świętej mocy. Przez kogo zostały przyniesione dwie pięty dla Istoty? Przez kogo zostało uformowane ciało, przez kogo dwie kostki? Przez kogo zostały zręcznie ukształtowane palce, przez kogo otwory? Przez kogo zostały podniesione dwie łydki pośrodku, kto ustanowił mocne stanięcie?
Mantra 2
कस्मा॒न्नु गु॒ल्फावध॑रावकृण्वन्नष्ठी॒वन्ता॒वुत्त॑रौ॒ पुरु॑षस्य । जङ्घे॑ नि॒रऋत्य॒ न्यऽदधुः॒ क्वऽस्वि॒ज्जानु॑नोः सं॒धी क उ॒ तच्चि॑केत
Od kogo, zaprawdę, uformowali dwie kostki jako części dolne, a kościste części górne Istoty? Odmierzywszy, umieścili dwie nogi na miejscu: gdzież, proszę, jest spojenie dwóch kolan, kto to poznał?
Mantra 3
चतु॑ष्टयं युज्यते॒ संहि॑तान्तं॒ जानु॑भ्यामू॒र्ध्वं शि॑थि॒रं कब॑न्धम्। श्रोणी॒ यदू॒रू क उ॒ तज्ज॑जान याभ्यां॒ कुसि॑न्धं॒ सुदृ॑ढं ब॒भूव॑
Czteroczłonowy zestaw jest złączony, kończący się w złączeniu; ku górze od kolan giętki tułów. Biodra, te uda, kto, zaprawdę, je stworzył, dzięki czemu siedzisko miednicy stało się bardzo mocne?
Mantra 4
कति॑ दे॒वाः क॑त॒मे त आ॑स॒न् य उरो॑ ग्री॒वाश्चि॒क्युः पुरु॑षस्य । कति॒ स्तनौ॒ व्यऽदधुः॒ कः क॑फो॒डौ कति॑ स्क॒न्धान् कति॑ पृ॒ष्टीर॑चिन्वन्
Ilubogów i którzy z nich byli tymi, którzy wyznaczyli klatkę piersiową i szyje Istoty? Ilu rozdzielili dwie piersi na ich miejscach? Kto ustawił dwa podpory ramion? Ilu ułożyło barki, ilu zbudowało struktury pleców?
Mantra 5
को अ॑स्य बा॒हू सम॑भरद् वी॒र्यं करवा॒दिति॑ । अंसौ॒ को अ॑स्य॒ तद् दे॒वः कुसि॑न्धे॒ अध्या द॑धौ
Kto wyposażył go w dwa ramiona, z mocą - 'aby mógł działać' - tak? Kto wyposażył jego dwa barki? Który bóg umieścił ten dar na stałym siedzeniu?
Mantra 6
कः स॒प्त खानि॒ वि त॑तर्द शी॒र्षाणि॒ कर्णा॑वि॒मौ नासि॑के॒ चक्ष॑णी॒ मुख॑म्। येषां॑ पुरु॒त्रा वि॑ज॒यस्य॑ म॒ह्ननि॒ चतु॑ष्पादो द्वि॒पदो॒ यन्ति॒ याम॑म्
Kto wydrążył siedem otworów, głowę, te dwoje uszu, nozdrza, oczy, usta, których, w wielu miejscach, przez potężną moc zwycięstwa, czworonożne i dwunożne podążają swoim uporządkowanym torem?
Mantra 7
हन्वो॒र्हि जि॒ह्वामद॑धात् पुरू॒चीमधा॑ म॒हीमधि॑ शिश्राय॒ वाच॑म्। स आ व॑रीवर्ति॒ भुव॑नेष्व॒न्तर॒पो वसा॑नः॒ क उ॒ तच्चि॑केत
W dwóch szczękach umieścił daleko sięgający język; potem, na nim, ustanowił potężną Mowę. On krąży wewnątrz światów, wewnątrz, odziany w Wody: kto zaprawdę pojął to?
Mantra 8
म॒स्तिष्क॑मस्य यत॒मो ल॒लाटं॑ क॒काटि॑कां प्रथ॒मो यः क॒पाल॑म्। चि॒त्वा चित्यं॒ हन्वोः॒ पूरु॑षस्य॒ दिवं॑ रुरोह कत॒मः स दे॒वः
Która jest jego mózgiem, które jego czołem, które jego karkiem, kto był pierwszym, który ukształtował czaszkę? Zbudowawszy zbudowaną postać człowieka z dwóch szczęk, wstąpił do nieba: który to był bóg?
Mantra 9
प्रि॒या॒प्रि॒याणि॑ बहु॒ला स्वप्नं॑ संबाधत॒न्द्यः॑ । आ॒न॒न्दानु॒ग्रो नन्दां॑श्च॒ कस्मा॑द् वहति॒ पूरु॑षः
Rzeczy miłe i niemiłe, liczne; sen, ucisk i senność; radości następujące po sobie i uniesienia, skąd to Osoba niesie je wszystkie?
Mantra 10
आर्ति॒रव॑र्ति॒र्निरृ॑तिः॒ कुतो॒ नु पुरु॒षेऽम॑तिः । राद्धिः॒ समृ॑द्धि॒रव्यृ॑द्धिर्म॒तिरुदि॑तयः॒ कुतः॑
Udręka i zły los, Zniszczenie, skąd, proszę, są te w Osobie, i głupota? Powodzenie i pełna pomyślność, i brak rozwoju; myśl i jej powstania, skąd one są?
Mantra 11
को अ॑स्मि॒न्नापो॒ व्यऽदधाद् विषू॒वृतः॑ पुरू॒वृतः॑ सिन्धु॒सृत्या॑य जा॒ताः । ती॒व्रा अ॑रु॒णा लोहि॑नीस्ताम्रधू॒म्रा ऊ॒र्ध्वा अवा॑चीः॒ पुरु॑षे ति॒रश्चीः॑
Kto w tym człowieku rozmieścił Wody - zrodzone by płynąć jak rzeki, z biegami zwróconymi rozmaicie, z wieloma obiegami? - przenikliwe, czerwonawe, krwistoczerwone, miedziano-dymne; w górę, w dół i na ukos, wewnątrz Osoby.
Mantra 12
को अ॑स्मिन् रू॒पम॑दधात् को म॒ह्मानं॑ च॒ नाम॑ च । गा॒तुं को अ॑स्मि॒न् कः के॒तुं कश्च॒रित्रा॑णि॒ पूरु॑षे
Kto w tym człowieku ustanowił formę, kto wielkość i imię? Kto w tym ustanowił ścieżkę, kto znak myśli i kto sposoby postępowania wewnątrz Osoby?
Mantra 13
को अ॑स्मिन् प्रा॒णम॑वयत् को अ॑पा॒नं व्या॒नमु॑ । स॒मा॒नम॑स्मि॒न् को दे॒वोऽधि॑ शिश्राय॒ पुरु॑षे
Kto w tym człowieku wplotł Oddech - kto Oddech zstępujący, Oddech przenikający, zaiste Oddech wyrównujący? Jaki bóg, wewnątrz Osoby, utwierdził je tam jako władczą podporę?
Mantra 14
को अ॑स्मिन् य॒ज्ञम॑दधा॒देको॑ दे॒वोऽधि॒ पुरु॑षे । को अ॑स्मिन्त्स॒त्यं कोऽनृ॑तं॒ कुतो॑ मृ॒त्यृः कुतो॒ऽमृत॑म्
Kto w tym człowieku ustanowił ofiarę, jeden bóg panujący w Osobie? Kto w nim umieścił prawdę, kto kłamstwo? Skąd pochodzi śmierć, i skąd nieśmiertelność?
Mantra 15
को अ॑स्मै॒ वासः॒ पर्य॑दधा॒त् को अ॒स्यायु॑रकल्पयत्। बलं॒ को अ॑स्मै॒ प्राय॑च्छ॒त् को अ॑स्याकल्पयज्ज॒वम्
Kto wokół niego rozpostarł szatę? Kto wyznaczył mu jego życie? Kto dał mu pełnię siły, i kto przygotował dla niego wigor i szybką moc?
Mantra 16
केनापो॒ अन्व॑तनुत॒ केनाह॑रकरोद् रु॒चे। उ॒षसं॒ केनान्वै॑न्द्ध॒ केन॑ सायंभ॒वं द॑दे
Przez kogo Wody zostały rozciągnięte w porządku? Przez kogo Dzień został stworzony dla świecenia? Przez kogo Jutrzenka została zapalona na swoim szlaku? Przez kogo istota Wieczoru została ustanowiona na swoim miejscu?
Mantra 17
को अ॑स्मि॒न् रेतो॒ न्यऽदधा॒त् तन्तु॒रा ता॑यता॒मिति॑ । मे॒धां को अ॑स्मि॒न्नध्यौ॑ह॒त् को बा॒णं को नृतो॑ दधौ
Kto w tym umieścił nasienie: 'Nieć, dawca, niech będzie rozciągnięta'? Kto w tym ponadto przosął inteligencję? Kto umieścił strzałę? Kto ustanowił czyn ludzki?
Mantra 18
केने॒मां भूमि॑मौर्णो॒त् केन॒ पर्य॑भव॒द् दिव॑म्। केना॒भि म॒ह्ना पर्व॑ता॒न् केन॒ कर्मा॑णि॒ पुरु॑षः
Przez kogo ta Ziemia została przykryta? Przez kogo Niebo zostało ogarnięte? Przez kogo, z potężną mocą, góry zostały ustanowione? Przez kogo czyny, dzieła Osoby zostały ustanowione?
Mantra 19
केन॑ प॒र्जन्य॒मन्वे॑ति॒ केन॒ सोमं॑ विचक्ष॒णम्। केन॑ य॒ज्ञं च श्र॒द्धां च॒ केना॑स्मि॒न् निहि॑तं॒ मनः॑
Przez kogo Parjania jest podążany na swoim kursie? Przez kogo Soma, jasnowidzący, jest objawiony? Przez kogo ofiara i wiara są podtrzymywane? Przez kogo w tym umysł jest złożony i ustanowiony?
Mantra 20
केन॒ श्रोत्रि॑यमाप्नोति॒ केने॒मं प॑रमे॒ष्ठिन॑म्। केने॒मम॒ग्निं पूरु॑षः॒ केन॑ संवत्स॒रं म॑मे
Przez kogo osiąga się Szrotriję? Przez kogo tego Paramesthina, najwyższego Plana? Przez kogo Osoba otrzymuje tego Agni? Przez kogo Rok został odmierzony?
Mantra 21
ब्रह्म॒ श्रोत्रि॑यमाप्नोति॒ ब्रह्मे॒मं प॑रमे॒ष्ठिन॑म्। ब्रह्मे॒मम॒ग्निं पूरु॑षो॒ ब्रह्म॑ संवत्स॒रं म॑मे
Przez Brahmana znawca Wedy osiąga swój cel; przez Brahmana dostępuje tego Najwyższego. Przez Brahmana Człowiek ukształtował tego Agni; przez Brahmana rok jest odmierzony i stworzony.
Mantra 22
केन॑ दे॒वाँ अनु॑ क्षियति॒ केन॒ दैव॑जनी॒र्विशः॑ । केने॒दम॒न्यन्नक्ष॑त्रं॒ केन॒ सत्क् क्ष॒त्रमु॑च्यते
Czym bogowie trwają w uporządkowanym biegu? Czym stoją ludy zrodzone z bóstw? Czym podtrzymywane jest to inne królestwo, gwiezdny zastęp? Czym prawowita władza jest powoływana do bytu?
Mantra 23
ब्रह्म॑ दे॒वाँ अनु॑ क्षियति॒ ब्रह्म॒ दैवजनी॒र्विशः॑ । ब्रह्मे॒दम॒न्यन्नक्ष॑त्रं॒ ब्रह्म॒ सत् क्ष॒त्रमु॑च्यते
To Brahmanem bogowie trwają w uporządkowanym biegu; Brahmanem stoją ludy zrodzone z bóstw. Brahman podtrzymuje to inne królestwo, gwiezdny zastęp; Brahmanem prawowita władza jest nazwana.
Mantra 24
केने॒यं भूमि॒र्विहि॑ता॒ केन॒ द्यौरुत्त॑रा हि॒ता। केने॒दमू॒र्ध्वं ति॒र्यक् चा॒न्तरि॑क्षं॒ व्यचो॑ हि॒तम्
Czym ta Ziemia została ustanowiona w porządku? Czym Niebo, wyższe, zostało mocno osadzone? Czym ta przestrzeń powietrzna została rozłożona, w górę i wszerz, rozpostarta w swojej rozległości?
Mantra 25
ब्रह्म॑णा॒ भूमि॒र्विहि॑ता॒ ब्रह्म॒ द्यौरुत्त॑रा हि॒ता। ब्रह्मे॒दमू॒र्ध्वं ति॒र्यक् चा॒न्तरि॑क्षं॒ व्यचो॑ हि॒तम्
Przez Brahmana Ziemia została ułożona w uporządkowany sposób; przez Brahmana Niebo, wyższe, zostało mocno osadzone. Przez Brahmana ta przestrzeń powietrzna została ustanowiona, w górę i wszerz, rozpostarta w swojej rozległości.
Mantra 26
मू॒र्धान॑मस्य सं॒सीव्याथ॑र्वा॒ हृद॑यं च॒ यत्। म॒स्तिष्का॑दू॒र्ध्वः प्रैर॑य॒त् पव॑मा॒नोऽधि॑ शीर्ष॒तः
Atharvan, jakby zszywszy mocno jego głowę, i to jego serce, popchnął ku górze z mózgu moc samopodnoszącą się, na szczyt głowy.
Mantra 27
तद् वा अथ॑र्वणः॒ शिरो॑ देवको॒शः समु॑ब्जितः । तत् प्रा॒णो अ॒भि र॑क्षति॒ शिरो॒ अन्न॒मथो॒ मनः॑
To zaiste jest głowa Atharvana - boska skrzynia, mocno spojona. To Oddech strzeje dokoła: głowę, pokarm, a także umysł.
Mantra 28
ऊ॒र्ध्वो नु सृ॒ष्टा३स्ति॒र्यङ् नु सृ॒ष्टाः३ सर्वा॒ दिशः॒ पुरु॑ष॒ आ ब॑भूवाँ३ । पुरं॒ यो ब्रह्म॑णो॒ वेद॒ यस्याः॒ पुरु॑ष उ॒च्यते॑
Ku górze teraz stworzenia są posłane, i na boki teraz stworzenia są posłane: we wszystkich kierunkach Osoba się pojawiła. Kto zna twierdzę Brahmana, której Osoba nazywana jest mieszkańcem -
Mantra 29
यो वै तां ब्रह्म॑णो॒ वेदा॒मृते॒नावृ॑तां॒ पुर॑म्। तस्मै॒ ब्रह्म॑ च ब्रा॒ह्माश्च॒ चक्षुः॑ प्रा॒णं प्र॒जां द॑दुः
Kto w samej prawdzie zna tę twierdzę Brahmana, okrytą dokoła nieśmiertelnością - jemu Brahman i kapłani brahmańscy dali wzrok, i oddech, i potomstwo.
Mantra 30
न वै तं चक्षु॑र्जहाति॒ न प्रा॒णो ज॒रसः॑ पु॒रा। पुरं॒ यो ब्रह्म॑णो॒ वेद॒ यस्याः॒ पुरु॑ष उ॒च्यते॑
Zaiste, wzrok go nie opuszcza, ani Oddech go nie porzuca przed starością - kto zna twierdzę Brahmana, której Osoba nazywana jest mieszkańcem.
Mantra 31
अ॒ष्टाच॑क्रा॒ नव॑द्वारा दे॒वानां॒ पूर॑यो॒ध्या। तस्यां॑ हिर॒ण्ययः॒ कोशः॑ स्व॒र्गो ज्योति॒षावृ॑तः
Ośmokołowa, dziewięciodrzwiowa, niezwyciężona twierdza Bogów: w niej znajduje się złota skrzynia, niebiańska, owinięta światłem.
Mantra 32
तस्मि॑न् हिर॒ण्यये॒ कोशे॒ त्र्यऽरे॒ त्रिप्र॑तिष्ठिते । तस्मि॒न् यद् य॒क्षमा॑त्म॒न्वत् तद् वै ब्र॑ह्म॒विदो॑ विदुः
W tej złotej skrzyni, trójramiennej, opartej na trzech podporach, w niej, jaka cudowna Moc jest w niej obecna, to właśnie znają poznawcy Brahmana.
Mantra 33
प्र॒भ्राज॑मानां॒ हरि॑णीं॒ यश॑सा सं॒परी॑वृताम्। पुरं॑ हिर॒ण्ययीं॒ ब्रह्मा वि॑वे॒शाप॑राजिताम्
Lśniąca, o złotym odcieniu, całkowicie otoczona chwałą, niezwyciężone złote miasto: do niego wszedł Brahma.
It is used for healing and protection—especially to stabilize head/heart and restore prāṇa, strength (bala), vigour (java), and lifespan (āyus) after illness, shock, or depletion.
It is a ritual-physiological image: the person is treated as something that can come ‘loose’ in crisis, and mantra plus gesture symbolically re-bind the vital centers so life-force stays integrated.
It points to an inner locus (kośa) where a mysterious, self-possessed Power resides—identified with Brahman/Ātman—so the hymn frames deep inner knowledge as a form of ultimate protection.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.