Adhyaya 9

Sutra 1

ज्ञातिसामन्तधनिकाः क्रमेण भूमिपरिग्रहान् क्रेतुमभ्याभवेयुः ॥ कZ_०३.९.०१ ॥

Krewni, sąsiedni właściciele oraz osoby zamożne będą, w tej właśnie kolejności, posiadać pierwszeństwo w nabyciu gruntów.

Sutra 2

ततोऽन्ये बाह्याः ॥ कZ_०३.९.०२ ॥

Następnie inni, będący osobami z zewnątrz, mogą dokonać zakupu.

Sutra 3

सामन्तचत्वारिंशत्कुल्येषु गृहप्रतिमुखे वेश्म श्रावयेयुः सामन्तग्रामवृद्धेषु क्षेत्रमारामं सेतुबन्धं तटाकमाधारं वा मर्यादासु यथासेतुभोगं अनेनार्घेण कः क्रेता इति ॥ कZ_०३.९.०३ ॥

Powinni publicznie ogłosić przed domem wśród sąsiedzkiego kręgu i przed starszyzną sąsiedniej wioski: 'Pole, ogród, wał i prace nawadniające, zbiornik wodny lub staw wraz z przysługującymi prawami i zwyczajowymi korzyściami, takimi jak prawo do wody i użytkowania wałów, jest na sprzedaż za tę cenę; kto kupi?'

Sutra 4

त्रिराघुषितमव्याहतं क्रेता क्रेतुं लभेत ॥ कZ_०३.९.०४ ॥

Po trzykrotnym ogłoszeniu bez sprzeciwu, nabywca może zgodnie z prawem przystąpić do zakupu.

Sutra 5

स्पर्धया वा मूल्यवर्धने मूल्यवृद्धिः सशुल्का कोशं गच्छेत् ॥ कZ_०३.९.०५ ॥

Jeśli poprzez konkurencję w licytacji cena wzrośnie, ten przyrost, wraz z należną opłatą, przypada skarbowi państwa.

Sutra 6

विक्रयप्रतिक्रोष्टा शुल्कं दद्यात् ॥ कZ_०३.९.०६ ॥

Oglyszczący sprzedaż, czyli ogłaszający aukcję, winien uiścić przepisaną opłatę.

Sutra 7

अस्वामिप्रतिक्रोशे चतुर्विंशतिपणो दण्डः ॥ कZ_०३.९.०७ ॥

Za ogłoszenie w procesie sprzedaży, że nie jest się właścicielem, kara wynosi dwadzieścia cztery panas.

Sutra 8

सप्तरात्रादूर्ध्वमनभिसरतः प्रतिक्रुष्टो विक्रीणीत ॥ कZ_०३.९.०८ ॥

Po upływie siedmiu nocy, jeśli wezwana osoba się nie stawi lub nie odpowie, oglaszacz może przystąpić do sprzedaży.

Sutra 9

प्रतिक्रुष्टातिक्रमे वास्तुनि द्विशतो दण्डः अन्यत्र चतुर्विंशतिपणो दण्डः । इति वास्तुविक्रयः ॥ कZ_०३.९.०९ ॥

W przypadku naruszenia ogłoszonej procedury przy nieruchomości, kara wynosi dwieście; w innych przypadkach kara wynosi dwadzieścia cztery panas. Tym kończą się zasady sprzedaży własności.

Sutra 10

सीमविवादं ग्रामयोरुभयोः सामन्ता पञ्चग्रामी दशग्रामी वा सेतुभिः स्थावरैः कृत्रिमैर्वा कुर्यात् ॥ कZ_०३.९.१० ॥

W sporze o granice między dwiema wsiami, sąsiednie władze, stowarzyszenie pięciu lub dziesięciu wsi, rozstrzygną go, używając znaków granicznych, czy to naturalnych i trwałych, czy sztucznie ustanowionych.

Sutra 11

कर्षकगोपालकवृद्धाः पूर्वभुक्तिका वा बाह्याः सेतूनामभिज्ञा बहव एको वा निर्दिश्य सीमसेतून्विपरीतवेषाः सीमानं नयेयुः ॥ कZ_०३.९.११ ॥

Rolników, pasterzy, starszych lub dawnych mieszkańców, a nawet osób spoza okolicy, którzy znają znaki graniczne, można wyznaczyć - jednego lub wielu; w przebraniu mają wskazać i doprowadzić urzędników do granicy oraz jej znaków.

Sutra 12

उद्दिष्टानां सेतूनामदर्शने सहस्रं दण्डः ॥ कZ_०३.९.१२ ॥

Jeśli wskazane znaki graniczne nie zostaną pokazane lub nie zostaną odnalezione zgodnie z oznaczeniem, kara wynosi tysiąc.

Sutra 13

तदेव नीते सीमापहारिणां सेतुच्छिदां च कुर्यात् ॥ कZ_०३.९.१३ ॥

Tę samą karę należy nałożyć, gdy zostanie ustalone, na tych, którzy przywłaszczają granice oraz na tych, którzy niszczą znaki graniczne.

Sutra 14

प्रनष्टसेतुभोगं वा सीमानं राजा यथोपकारं विभजेत् । इति सीमविवादः ॥ कZ_०३.९.१४ ॥

Tam, gdzie znaki graniczne lub ustalone użytkowanie zostały utracone, król powinien podzielić granicę zgodnie z sprawiedliwym pożytkiem. Tym kończą się przepisy dotyczące sporów granicznych.

Sutra 15

क्षेत्रविवादं सामन्तग्रामवृद्धाः कुर्युः ॥ कZ_०३.९.१५ ॥

Spory dotyczące pól i ziemi powinny być rozstrzygane przez sąsiednich właścicieli ziemskich oraz starszyznę wioski.

Sutra 16

तेषां द्वैधीभावे यतो बहवः शुचयोऽनुमता वा ततो नियच्छेयुः मध्यं वा गृह्णीयुः ॥ कZ_०३.९.१६ ॥

Jeśli ci miejscowi rozjemcy są podzieleni w opinii, decyzja powinna iść za stroną popieraną przez większą liczbę osób wiarygodnych lub uznanych za autorytety; w przeciwnym razie można przyjąć rozstrzygnięcie pośrednie.

Sutra 17

तदुभयपरोक्तं वास्तु राजा हरेत्प्रनष्टस्वामिकं च ॥ कZ_०३.९.१७ ॥

Ziemia lub miejsce, którego obie strony się wyrzekają, oraz własność, której właściciel jest nieznany lub zaginiony, powinny przejść na własność króla.

Sutra 18

यथोपकारं वा विभजेत् ॥ कZ_०३.९.१८ ॥

Lub rozjemca powinien dokonać podziału proporcjonalnie do świadczonych korzyści, to jest według wkładu lub zasług.

Sutra 19

प्रसह्यादाने वास्तुनि स्तेयदण्डः ॥ कZ_०३.९.१९ ॥

Za przymusowe zajęcie ziemi lub własności ziemskiej, kara powinna być taka, jaka przewidziana jest za kradzież.

Sutra 20

कारणादाने प्रयासमाजीवं च परिसंख्याय बन्धं दद्यात् । इति क्षेत्रविवादः ॥ कZ_०३.९.२० ॥

Za zajęcie własności bez ważnego powodu, po ocenieniu włożonego wysiłku i środków utrzymania, sędzia powinien nałożyć areszt. Tym kończy się rozdział o sporach dotyczących pól.

Sutra 21

मर्यादापहरणे पूर्वः साहसदण्डः ॥ कZ_०३.९.२१ ॥

Za usunięcie znaków granicznych stosuje się pierwszy, najniższy stopień kary za czyny gwałtowne i obraźliwe.

Sutra 22

मर्यादाभेदे चतुर्विंशतिपणः ॥ कZ_०३.९.२२ ॥

Za naruszenie granicy grzywna wynosi dwadzieścia cztery panas.

Sutra 23

तेन तपोवनविवीतमहापथश्मशानदेवकुलयजनपुण्यस्थानविवादा व्याख्याताः । इति मर्यादास्थापनम् ॥ कZ_०३.९.२३ ॥

Tą samą zasadą wyjaśnia się spory dotyczące gajów ascetycznych, lasów rezerwowanych, głównych traktów, miejsc kremacyjnych, świątyń, miejsc ofiarnych oraz innych miejsc świętych i zasłużonych. Tym kończy się ustęp o ustanawianiu granic.

Sutra 24

सर्व एव विवादाः सामन्तप्रत्ययाः ॥ कZ_०३.९.२४ ॥

Zaprawdę, wszystkie spory opierają się na świadectwie i weryfikacji sąsiadów.

Sutra 25

विवीतस्थलकेदारषण्डखलवेश्मवाहनकोष्ठानां पूर्वं पूर्वमाबाधं सहेत ॥ कZ_०३.९.२५ ॥

W przypadkach ingerencji wpływających na: teren otwarty, pole uprawne, gaj, klepisko, dom, pojazd lub spichlerz, wcześniejsze znosi przeszkodę najpierw, czyli priorytet przyznaje się w podanej kolejności.

Sutra 26

ब्रह्मसोमारण्यदेवयजनपुण्यस्थानवर्जाः स्थलप्रदेशाः ॥ कZ_०३.९.२६ ॥

Odpowiednie działki ziemi to takie, które wykluczają święte lasy Brahmy i Somy, miejsca ofiarne oraz inne miejsca święte.

Sutra 27

आधारपरिवाहकेदारोपभोगैः परक्षेत्रकृष्टबीजहिंसायां यथोपघातं मूल्यं दद्युः ॥ कZ_०३.९.२७ ॥

Jeśli przez kanał zasilający, kanał przepływowy lub użytkowanie pola wyrządzi się szkodę nasionom zasianym na cudzej uprawnej ziemi, zapłaci się odszkodowanie proporcjonalne do rozmiaru szkody.

Sutra 28

केदारारामसेतुबन्धानां परस्परहिंसायां हिंसाद्विगुणो दण्डः ॥ कZ_०३.९.२८ ॥

Gdy pola, ogrody i tamy irygacyjne wzajemnie sobie szkodzą przez ingerencję, grzywna ma wynosić podwójność wyrządzonej szkody.

Sutra 29

पश्चान्निविष्टमधरतटाकं नोपरितटाकस्य केदारमुदकेनाप्लावयेत् ॥ कZ_०३.९.२९ ॥

Niższy zbiornik zbudowany później nie powinien zalewać swoją wodą pola należącego do posiadacza wyższego zbiornika.

Sutra 30

उपरिनिविष्टं नाधरतटाकस्य पूरास्रावं वारयेदन्यत्र त्रिवर्षोपरतकर्मणः ॥ कZ_०३.९.३० ॥

Wyższy zbiornik nie powinien tamować wypływu powodziowego niższego zbiornika, chyba że niższe dzieło pozostawało nieużywane przez trzy lata.

Sutra 31

तस्यातिक्रमे पूर्वः साहसदण्डः तटाकवामनं च ॥ कZ_०३.९.३१ ॥

W przypadku naruszenia tej zasady należy nałożyć pierwszą, najniższą karę sāhasa, a zbiornik wodny należy skorygować fizycznie.

Sutra 32

पञ्चवर्षोपरतकर्मणः सेतुबन्धस्य स्वाम्यं लुप्येत अन्यत्रापद्भ्यः ॥ कZ_०३.९.३२ ॥

Prawo własności nad wałem irygacyjnym wygasa, jeśli jego eksploatacja lub konserwacja została przerwana na okres pięciu lat, z wyjątkiem przypadków klęski żywiołowej.

Sutra 33

तटाकसेतुबन्धानां नवप्रवर्तने पाञ्चवर्षिकः परिहारः भग्नोत्सृष्टानां चातुर्वर्षिकः समुपारूढानां त्रैवर्षिकः स्थलस्य द्वैवर्षिकः ॥ कZ_०३.९.३३ ॥

Dla nowo utworzonych zbiorników i wałów przyznaje się pięcioletnie zwolnienie; dla zniszczonych i porzuconych, czteroletnie; dla przywróconych do użytku, trzyletnie; a dla samej ziemi, dwuletnie.

Sutra 34

स्वात्माधाने विक्रये च ॥ कZ_०३.९.३४ ॥

Podobnie te zasady mają zastosowanie w przypadkach zastawu własności oraz w sprzedaży takiej własności lub dzieł.

Sutra 35

खातप्रावृत्तिमनदीनिबन्धायतनतटाककेदारारामषण्डवापानां सस्यवर्णभागोत्तरिकमन्येभ्यो वा यथोपकारं दद्युः ॥ कZ_०३.९.३५ ॥

Dla tych, którzy podejmują lub utrzymują nawadnianie i urządzenia wodne - kanały, wały rzeczne, zbiorniki, stawy, pola nawadniane, sady, gaje i studnie - uprawiający mają przyznać, w proporcji do otrzymanej korzyści, dodatkowy udział ponad regularny udział w plonach, lub zapewnić równoważne wynagrodzenie przez innych, stosownie do okoliczności.

Sutra 36

प्रक्रयावक्रयाधिभागभोगनिषृष्टोपभोक्तारश्चैषां प्रतिकुर्युः ॥ कZ_०३.९.३६ ॥

Ci, którzy korzystają z tych dóbr przez zakup, odsprzedaż lub przeniesienie, zastaw lub zastawienie, udział w dzierżawie, użytkowanie lub delegowane korzystanie, mają również ponieść odpowiednie wzajemne obowiązki wobec nich, to jest wnosić wkład lub rekompensatę zgodnie z wymogami.

Sutra 37

अर्पतीकारे हीनद्विगुणो दण्डः ॥ कZ_०३.९.३७ ॥

Za niedopełnienie obiecanego dostarczenia lub spłaty tego, co należy się, grzywna ma wynosić dwukrotność kwoty niedoboru.

Sutra 38

वारे वा तोयमन्येषां प्रमादेनोपरुन्धतः ॥ कZ_०३.९.३८च्द् ॥

Dla tego, kto uwalnia wodę z wału lub zbiornika w niewłaściwym czasie lub bez upoważnienia, kara wynosi sześć paṇas.