Arthashastra Adhyaya 20
DharmasthiyaAdhyaya 2024 Sutras

Adhyaya 20

Rozdział 3.20 przekształca hazard w państwowy monopol pod nadzorem: karze oszustwo i zaniedbanie, nie udział, dzięki czemu król zyskuje porządek, wywiad i dochód. Hazard traktowany jest jako ryzyko administracyjne do ujęcia i zarządzania, nie grzech do wyplenienia. Centralizacja Ekamukha pod Dyūtādhyakṣą zwiększa nadzór i ogranicza rozproszony chaos. Daṇḍa wymierza w oszustwo (oszukiwanie, manipulację, zmowę) i przemoc; urzędnicy odpowiadają za zaniedbania. Zbyt surowe kary dla przegranych są odrzucane, bo zmniejszają udział i spychają grę do podziemia. Kośa jest wyraźny: udział państwa w wygranych plus opłaty za narzędzia i usługi monetyzuje regulowane występki. Obserwowane przepływy gotówki i powiązania pomagają identyfikować gūḍhājīvin i innych ukrytych aktorów ekonomicznych. Grzywny Prakīrṇaka rozszerzają tę samą logikę miejskiego porządku na drobne wykroczenia, integrując policję, sądy i dochody.

Recitation with translationArthashastra 3.20

Sutras

Sutra 1

द्यूताध्यक्षो द्यूतमेकमुखं कारयेत् ॥

Nadzorca hazardu ma sprawować, aby hazard był prowadzony przez jeden upoważniony kanał, czyli jeden dom lub urząd.

Sutra 2

अन्यत्र दीव्यतो द्वादशपणो दण्डो गूढाजीविज्ञापनार्थम् ॥

Za uprawianie hazardu w innym miejscu, poza upoważnionym miejscem, grzywna wynosi dwanaście panów, aby ujawnić i zidentyfikować tajne źródła utrzymania.

Sutra 3

द्यूताभियोगे जेतुः पूर्वः साहसदण्डः पराजितस्य मध्यमः ॥

W sporach wynikających z hazardu zwycięzca podlega pierwszej karze sāhasa, a pokonany średniej karze sāhasa.

Sutra 4

बालिशजातीयो ह्येष जेतुकामः पराजयं न क्षमते इत्याचार्याः ॥

Nauczyciele mówią: Taka osoba jest o usposobieniu dziecinnym, pragnąca wygrać i niezdolna znieść porażki.

Sutra 5

नेत्य् कौटिल्यः ॥

Kauṭilya mówi: Nie, to nie jest poprawny pogląd.

Sutra 6

पराजितश्चेद्द्विगुणदण्डः क्रियेत न कश्चन राजानमभिसरिष्यति ॥

Jeżeli osoba pokonana zostanie obciążona podwójną karą, wtedy nikt nie zbliży się do króla z takimi sporami.

Sutra 7

प्रायशो हि कितवाः कूटदेविनः ॥

Hazardziści są bowiem w większości oszustami i graczami stosującymi fałszywe metody.

Sutra 8

तेषामध्यक्षाः शुद्धाः काकणीरक्षांश्च स्थापयेयुः ॥

Nad nimi powinni zostać wyznaczeni nadzorcy o udowodnionej uczciwości, a także powinni zostać ustawieni strażnicy nawet przy najmniejszych stawkach.

Sutra 9

काकण्यक्षाणामन्योपधाने द्वादशपणो दण्डः कूटकर्मणि पूर्वः साहसदण्डो जितप्रत्यादानमुपधौ स्तेयदण्डश्च ॥

Za podstawienie innej stawki zamiast zdeponowanych stawek kākaṇī, grzywna wynosi dwanaście paṇas. Za czyny oszukańcze stosuje się wcześniejszą przewidzianą karę za występki z użyciem przemocy, a za odzyskiwanie tego, co wygrano przez manipulację, stosuje się również karę za kradzież.

Sutra 10

जितद्रव्यादध्यक्षः पञ्चकं शतमाददीत काकण्यक्षारालाशलाकावक्रयमुदकभूमिकर्मक्रयं च ॥

Z wygranych naczelnik pobierać ma pięć na sto, czyli udział pięcioprocentowy. Pobierać ma również uregulowane opłaty za sprzedaż lub użytkowanie: kołków do gry w kākaṇī, kości do gry, planszy lub pola do gry, liczydeł, oraz za najem wody, ziemi lub przestrzeni, a także za pracę.

Sutra 11

द्रव्याणामाधानं विक्रयं च कुर्यात् ॥

On, naczelnik, zarządzać ma składaniem i przechowywaniem przedmiotów wartościowych, a także ich sprzedażą.

Sutra 12

अक्षभूमिहस्तदोषाणां चाप्रतिषेधने द्विगुणो दण्डः ॥

Za niedopełnienie obowiązku zapobiegania oszustwom dotyczącym kości, pola do gry lub ręki gracza, kara wynosi dwukrotność.

Sutra 13

तेन समाह्वयो व्याख्यातः अन्यत्र विद्याशिल्पसमाह्वयात् । इति ॥

Tym samym pojęcie samāhvaya, czyli zakładu o stawkę, zostało wyjaśnione, z wyjątkiem zawodów w nauce i rzemiośle. Koniec.

Sutra 14

प्रकीर्णकं तु याचितकावक्रीतकाहितकनिक्षेपकाणां यथादेशकालमदाने यामच्छायासमुपवेशसंस्थितीनां वा देशकालातिपातने गुल्मतरदेयं ब्राह्मणं साधयतः प्रतिवेशानुवेशयोरुपरि निमन्त्रणे च द्वादशपणो दण्डः ॥

W sprawie wykroczeń różnorodnych: za niezwrócenie we właściwym miejscu i czasie przedmiotów wyproszonych, pożyczonych, wynajętych, powierzonych na przechowanie lub zdeponowanych; za przedłużenie pobytu poza ustalone miejsce i czas, nawet pod preteksem czuwania, odpoczynku w cieniu, siedzenia lub noclegu; za zmuszanie Bramina do świadczenia usług z powodu posterunku wojskowego lub przymusowego przewozu; oraz za zapraszanie gości z pominięciem bezpośrednich i sąsiednich sąsiadów, grzywna wynosi 12 panów.

Sutra 15

संदिष्टमर्थमप्रयच्छतो भ्रातृभार्यां हस्तेन लङ्घयतो रूपाजीवामन्योपरुद्धां गच्छतः परवक्तव्यं पण्यं क्रीणानस्य समुद्रं गृहमुद्भिन्दतः सामन्तचत्वारिंशत्कुल्याबाधामाचरतश्चाष्टचत्वारिंशत्पणो दण्डः ॥

Za niedostarczenie tego, co zostało specjalnie zlecone; za niewłaściwy fizyczny kontakt z żoną brata; za udanie się do kurtyzany lub aktorki utrzymywanej pod kontrolą innej osoby; za kupowanie towarów, których sprzedawca nie ma prawa zbywać; za włamanie do domu; oraz za powodowanie przeszkody lub uszkodzenia sąsiedzkiego kanału nawadniającego, grzywna wynosi 48 panów.

Sutra 16

कुलनीवीग्राहकस्यापव्ययने विधवां छन्दवासिनीं प्रसह्याधिचरतः चण्डालस्यार्यां स्पृशतः प्रत्यासन्नमापद्यनभिधावतो निष्कारणमभिधावनं कुर्वतः शाक्याजीवकादीन्वृषलप्रव्रजितान्देवपितृकार्येषु भोजयतः शत्यो दण्डः ॥

Za przywłaszczenie majątku stanowiącego fundusz rodzinny; za gwałtowne naruszenie wdowy lub kobiety żyjącej z własnego wyboru; za dotknięcie kobiety z warny wyższych przez czandala; za niepodniesienie alarmu, gdy niebezpieczeństwo jest blisko; za podniesienie alarmu bez powodu; oraz za karmienie Śakjów, Adżiwików i podobnych renuncjantów niskiego statusu podczas obrzędów ku czci bogów lub przodków, grzywna wynosi 100 panów.

Sutra 17

शपथवाक्यानुयोगमनिषृष्टं कुर्वतः युक्तकर्म चायुक्तस्य क्षुद्रपशुवृषाणां पुंस्त्वोपघातिनः दास्या गर्भमौषधेन पातयतश्च पूर्वः साहसदण्डः ॥

Za przeprowadzenie przesłuchania przysięgłego bez upoważnienia; za powierzenie właściwego obowiązku osobie nieuprawnionej; za uszkodzenie męskości małych zwierząt hodowlanych lub byków; oraz za spowodowanie poronienia u niewolnicy za pomocą lekarstwa, stosuje się najniższą grzywnę sahasa.

Sutra 18

पितापुत्रयोर्दम्पत्योर्भ्रातृभगिन्योर्मातुलभगिनेययोः शिष्याचार्ययोर्वा परस्परमपतितं त्यजतः सार्थाभिप्रयातं ग्राममध्ये वा त्यजतः पूर्वः साहसदण्डः कान्तारे मध्यमः तन्निमित्तं भ्रेषयत उत्तमः सहप्रस्थायिष्वन्येष्वर्धदण्डाः ॥

Jeśli ojciec i syn, małżonkowie, brat i siostra, wuj matczyny i syn siostry, lub uczeń i nauczyciel porzucają się nawzajem bez uzasadnienia; lub jeśli ktoś porzuca członka karawany lub osobę, która wyruszyła z karawaną, albo porzuca kogoś we wsi, stosuje się najniższą grzywnę sahasa; na terenie leśnym lub pustkowiu stosuje się średnią grzywnę; jeśli porzucenie skutkuje śmiercią, stosuje się najwyższą grzywnę. Dla innych współpodróżnych kara wynosi połowę.

Sutra 19

पुरुषमबन्धनीयं बध्नतो बन्धयतो बन्धं वा मोक्षयतो बालमप्राप्तव्यवहारं बध्नतो बन्धयतो वा सहस्रं दण्डः ॥

Za zatrzymanie osoby niepodlegającej prawnej detencji; za spowodowanie takiego zatrzymania; za uwolnienie zatrzymanego z aresztu; oraz za zatrzymanie lub spowodowanie zatrzymania małoletniego niezdolnego do czynności prawnych, grzywna wynosi 1000 panów.

Sutra 20

पुरुषापराधविशेषेण दण्डविशेषः कार्यः ॥

Kary należy zróżnicować w zależności od konkretnej osoby i konkretnego wykroczenia.

Sutra 21

तीर्थकरस्तपस्वी व्याधितः क्षुत्पिपासाध्वक्लान्तस्तिरोजनपदो दण्डखेदी निष्किंचनश्चानुग्राह्याः ॥

Pielgrzymi, asceci, chorzy, ci wyczerpani głodem, pragnieniem lub podróżą, przybysze z obcych krain, ci udręczeni karami oraz ubodzy powinni być traktowani z łaskawością i udzieloną im pomocą.

Sutra 22

देवब्राह्मणतपस्विस्त्रीबालवृद्धव्याधितानामनाथानामनभिसरतां धर्मस्थाः कार्याणि कुर्युः न च देशकालभोगच्छलेनातिहरेयुः ॥

Dla osób związanych ze świątyniami i bóstwami, braminów, ascetów, kobiet, dzieci, starców, chorych oraz bezbronnych, którzy nie mogą stawić się osobiście, urzędnicy dharmastha powinni wykonywać ich sprawy prawne z własnej inicjatywy; i nie powinni ich wykorzystywać pod pretekstem miejsca, czasu lub opłat.

Sutra 23

पूज्या विद्याबुद्धिपौरुषाभिजनकर्मातिशयतश्च पुरुषाः ॥

Osoby są godne czci ze względu na wybitność w nauce, inteligencji, męstwie i inicjatywie, pochodzeniu oraz wybitnych osiągnięciach w służbie.

Sutra 24

समाः सर्वेषु भावेषु विश्वास्या लोकसम्प्रियाः ॥

Powinni być bezstronni we wszystkich sprawach, godni zaufania i cieszyć się szacunkiem publicznym.

Frequently Asked Questions

Public order and market trust improve because gambling is confined to a supervised venue; cheating and violent escalation are deterred; concealed criminal livelihoods are exposed; and the treasury gains steady, non-disruptive revenue without driving subjects into clandestine play.

Unauthorized gambling elsewhere: 12 paṇa fine. In gambling disputes: winner pays the first sāhasadaṇḍa; loser pays the middle sāhasadaṇḍa (Kauṭilya rejects doubling the loser’s penalty). Tampering with stakes/coins (kākaṇyakṣa) by substitution: 12 paṇa; cheating: first sāhasadaṇḍa; if winnings are withheld via fraud: theft-penalty plus restitution. Official/house failure to prevent defects in dice-board-space-hand (akṣa-bhūmi-hasta-doṣa): double fine. Additional prakīrṇaka offences carry scheduled fines such as 12 paṇa and 48 paṇa for specified breaches.

Ask anything about Adhyaya 20 of the Arthashastra

Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.

Not sure where to start?

A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.

Read Arthashastra in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.

Download on the App StoreGet it on Google Play

Continue reading in the Vedapath app

Open in App
Download on the App StoreGet it on Google Play