Adhyaya 16

Sutra 1

दत्तस्याप्रदानमृणादानेन व्याख्यातम् ॥

Niedostarczenie tego, co zostało dane/przydzielone, jest wyjaśnione (traktowane) według zasad dotyczących niezapłacenia długu.

Sutra 2

दत्तमव्यवहार्यमेकत्रानुशये वर्तेत ॥

Dar staje się niewłaściwy do rozpatrzenia sądowego; środek odwoławczy leży jedynie w pojedynczej (zdefiniowanej) procedurze odwołania/skruchy.

Sutra 3

सर्वस्वं पुत्रदारमात्मानं वा प्रदायानुशयिनः प्रयच्छेत् ॥

Strona ubiegająca się o odwołanie może zostać zobowiązana do dostarczenia pełnego zabezpieczenia, nawet całego majątku lub (w ostateczności) zastawienia rodziny/własnej osoby, aby zaspokoić ugodę.

Sutra 4

धर्मदानमसाधुषु कर्मसु चाउपघातिकेषु वा अर्थदानमनुपकारिष्वपकारिषु वा कामदानमनर्हेषु च ॥

Dary 'religijne' składane dla niewłaściwych lub szkodliwych czynów, dary 'materialne' ofiarowane tym, którzy nie pomagają lub którzy szkodzą, oraz dary 'rozkoszy' przekazywanie niegodnym, są niewłaściwymi (skażonymi) formami dawania.

Sutra 5

यथा च दाता प्रतिग्रहीता च नोपहतौ स्यातां तथानुशयं कुशलाः कल्पयेयुः ॥

Doświadczeni urzędnicy powinni tak ukształtować cofnięcie lub ugodę, aby ani dający, ani przyjmujący nie doznał szkody.

Sutra 6

दण्डभयादाक्रोशभयादनर्थभयाद्वा भयदानं प्रतिगृह्णतः स्तेयदण्डः प्रयच्छतश्च ॥

Jeśli 'dar' jest przyjęty lub ofiarowany ze strachu przed karą, napiętnowaniem lub krzywdą, zarówno biorący, jak i dający podlegają karze przewidzianej za kradzież.

Sutra 7

रोषदानं परहिंसायां राज्ञामुपरि दर्पदानं च ॥

'Dar' ofiarowany z gniewu w kontekście wyrządzania szkody innym oraz 'dar' ofiarowany z pychy przeciwko królom (władzy) są podobnie niewłaściwymi, skażonymi przekazaniami.

Sutra 8

तत्रोत्तमो दण्डः ॥

W tej sprawie zostanie zastosowana najwyższa kara.

Sutra 9

प्रातिभाव्यं दण्डशुल्कशेषमाक्षिकं सौरिकं च नाकामः पुत्रो दायादो वा रिक्थहरो दद्यात् । इति दत्तस्यानपाकर्म ॥

Syn, spadkobierca lub dziedzic majątku nie może być wbrew swojej woli zmuszony do zapłaty: zobowiązań poręczeniowych, pozostałych kwot grzywien lub opłat oraz należności takich jak ākṣika i saurika. To jest zasada, że ważny dar nie może być cofnięty.

Sutra 10

अस्वामिविक्रयस्तु नष्टापहृतमासाद्य स्वामी धर्मस्थेन ग्राहयेत् ॥

W sprzedaży przez niewłaściwego właściciela, gdy odnalezione zostanie zgubione lub skradzione mienie, prawdziwy właściciel odzyska je za pośrednictwem dharmasthy.

Sutra 11

देशकालातिपत्तौ वा स्वयं गृहीत्वोपहरेत् ॥

Jeśli ograniczenia miejsca i czasu spowodowałyby niemożność odzyskania, może on samodzielnie przejąć mienie i je odzyskać.

Sutra 12

धर्मस्थश्च स्वामिनमनुयुञ्जीत कुतस्ते लब्धमिति ॥

Dharmastha zaś będzie pytał posiadacza: 'Od kogo to otrzymałeś?'

Sutra 13

स चेदाचारक्रमं दर्शयेत न विक्रेतारं तस्य द्रव्यस्यातिसर्गेण मुच्येत ॥

Jeśli może wykazać zwyczajową właściwą procedurę nabycia, nie zostanie zwolniony jedynie przez wydanie tego mienia, lecz należy ścigać sprzedawcę.

Sutra 14

विक्रेता चेद्दृश्येत मूल्यं स्तेयदण्डं च दद्यात् ॥

Jeśli sprzedawca zostanie odnaleziony, zapłaci on cenę oraz karę za kradzież.

Sutra 15

स चेदपसारमधिगच्छेदपसरेदापसारक्षयात् ॥

Jeśli dowie się, że sprzedawca zbiegł, będzie go ścigał aż do wyczerpania okresu pościgu.

Sutra 16

क्षये मूल्यं स्तेयदण्डं च दद्यात् ॥

Po upływie tego okresu zapłaci on cenę oraz karę za kradzież.

Sutra 17

नाष्टिकश्च स्वकरणं कृत्वा नष्टप्रत्याहृतं लभेत ॥

Fałszywy powód, który zaprzecza lub udaje stratę, nie uzyska poprzez wytworzenie własnych dowodów mienia odzyskanego jako zgubione.

Sutra 18

स्वकरणाभावे पञ्चबन्धो दण्डः ॥

Jeśli brakuje dowodu samoidentyfikacji przedstawionego przez powoda lub posiadacza, karą jest pięciokrotna przepadnięcie.

Sutra 19

तच्च द्रव्यं राजधर्म्यं स्यात् ॥

Ta własność staje się własnością państwową zgodnie z prawem królewskim, to znaczy podlega prawowitemu roszczeniu króla.

Sutra 20

नष्टापहृतमनिवेद्योत्कर्षतः स्वामिनः पूर्वः साहसदण्डः ॥

Jeśli zgubiona lub skradziona własność nie zostanie zgłoszona, lecz zostanie rozporządzona w celu zysku, właściciel podlega karze pierwszego stopnia za czyny gwałtowne.

Sutra 21

शुल्कस्थाने नष्टापहृतोत्पन्नं तिष्ठेत् ॥

Zgubione, skradzione lub odzyskane przedmioty mają być przechowywane w urzędzie celnym jako wyznaczone miejsce przechowywania.

Sutra 22

त्रिपक्षादूर्ध्वमनभिसारं राजा हरेत्स्वामी वा स्वकरणेन ॥

Po upływie trzech dwutygodni, jeśli nikt się nie zgłosi, król może to przejąć; właściciel może to odebrać, przedstawiając dowód samoidentyfikacji.

Sutra 23

पञ्चपणिकं द्विपदरूपस्य निष्क्रयं दद्यात् चतुष्पणिकमेकखुरस्य द्विपणिकं गोमहिषस्य पादिकं क्षुद्रपशूनाम् ॥

Jako okup należy zapłacić: pięć panas za postać istoty dwunożnej, czyli człowieka, cztery panas za zwierzę jednokopytne, dwa panas za krowę lub bawoła oraz jedną ćwiartkę za drobną trzodę.

Sutra 24

रत्नसारफल्गुकुप्यानां पञ्चकं शतं दद्यात् ॥

Za klejnoty, sztabki i esencję, drobne przedmioty wartościowe oraz towary pospolite, powinien on zapłacić pięć na sto, czyli pięć procent.

Sutra 25

परचक्राटवीहृतं तु प्रत्यानीय राजा यथास्वं प्रयच्छेत् ॥

Lecz mienie zabrane przez wrogie siły lub przez plemiona leśne i rozbójników, po odzyskaniu, król powinien zwrócić każdemu zgodnie z prawowitym własnictwem.

Sutra 26

चोरहृतमविद्यमानं स्वद्रव्येभ्यः प्रयच्छेत्प्रत्यानेतुमशक्तो वा ॥

Jeżeli mienie skradzione przez złodziei nie może zostać odnalezione, lub jeżeli nie jest w stanie go odzyskać, powinien on je zrekompensować z własnego skarbca i zasobów.

Sutra 27

स्वयं ग्राहेणाहृतं प्रत्यानीय तन्निष्क्रयं वा प्रयच्छेत् ॥

Jeżeli zostało ono zajęte przez własny urząd aresztujący państwa, wtedy po odzyskaniu go, powinien go zwrócić, albo w przeciwnym razie zapłacić jego odkupienie i zadośćuczynienie.

Sutra 28

परविषयाद्वा विक्रमेणानीतं यथाप्रदिष्टं राज्ञा भुञ्जीत अन्यत्रार्यप्राणेभ्यो देवब्राह्मणतपस्विद्रव्येभ्यश्च । इत्यस्वामिविक्रयः ॥

Mienie przywiezione z innego terytorium lub zdobyte siłą może być używane/posiadane zgodnie z przepisami króla, z wyjątkiem sytuacji, gdy dotyczy życia Āryi (osoby chronionej) lub mienia bogów/świątyń, braminów lub ascetów. To jest zasada dotycząca sprzedaży/przekazania przez nie-właściciela (asvāmivikraya).

Sutra 29

स्वस्वामिसम्बन्धस्तु भोगानुवृत्तिरुच्छिन्नदेशानां यथास्वं द्रव्याणाम् ॥

Własność w odniesieniu do własnego mienia ustanawia się poprzez ciągłe używanie/posiadanie; dla dóbr należących do terytoriów, gdzie łańcuch (kontroli/zapisów) został przerwany, każda sprawa rozstrzygana jest zgodnie z właściwym właścicielem.

Sutra 30

यत्स्वं द्रव्यमन्यैर्भुज्यमानं दश वर्षाण्युपेक्षेत हीयेतास्य अन्यत्र बालवृद्धव्याधितव्यसनिप्रोषितदेशत्यागराज्यविभ्रमेभ्यः ॥

Jeśli osoba zaniedbuje przez dziesięć lat swoje własne mienie, podczas gdy jest ono używane/posiadane przez innych, traci swoje roszczenie, z wyjątkiem sytuacji, gdy zaniedbanie wynika z niepełnoletności, podeszłego wieku, choroby, nieszczęścia/cierpienia, nieobecności za granicą, opuszczenia miejscowości lub zamieszania/zamętu w królestwie.

Sutra 31

विंशतिवर्षोपेक्षितमनवसितं वास्तु नानुयुञ्जीत ॥

Niezasiedlone/nieustalone miejsce zamieszkania (vāstu), zaniedbywane przez dwadzieścia lat, nie powinno być przedmiotem sporu sądowego ani roszczenia.

Sutra 32

ज्ञातयः श्रोत्रियाः पाषण्डा वा राज्ञामसंनिधौ परवास्तुषु विवसन्तो न भोगेन हरेयुः उपनिधिमाधिं निधिं निक्षेपं स्त्रियं सीमानं राजश्रोत्रियद्रव्याणि च ॥

Krewni, uczeni wedyjscy (śrotriya) lub sekciarze (pāṣaṇḍa), mieszkający na cudzych posesjach w nieobecności króla, nie powinni nabywać przez samo używanie żadnych praw nad: powierzonymi depozytami (upanidhi), zastawami/hipotekami (ādhi), zakopanymi skarbami (nidhi), depozytami na przechowanie (nikṣepa), kobietami (jako podopiecznymi pod opieką), liniami granicznymi oraz mieniem króla lub śrotriyów.

Sutra 33

आश्रमिणः पाषण्डा वा महत्यवकाशे परस्परमबाधमाना वसेयुः ॥

Pustelnicy/mieszkańcy āśramów i sekciarze powinni zamieszkiwać na wystarczająco obszernym terenie, nie przeszkadzając sobie nawzajem.

Sutra 34

अल्पां बाधां सहेरन् ॥

Powinni znosić drobne niedogodności lub przeszkody.

Sutra 35

पूर्वागतो वा वासपर्यायं दद्यात् ॥

Lub też wcześniej przybyły lokator powinien udzielić kolejności w korzystaniu z zakwaterowania.

Sutra 36

अप्रदाता निरस्येत ॥

Tego, kto odmawia udzielenia tego, należy usunąć lub wygnać.

Sutra 37

वानप्रस्थयतिब्रह्मचारिणामाचार्यशिष्यधर्मभ्रातृसमानतीर्थ्या रिक्थभाजः क्रमेण ॥

Dla wānaprasthów, yatīs (wyrzeczeńców) i brahmacārīnów, spadkobiercami majątku są, w kolejności: nauczyciel, uczeń, brat dharmy oraz współwyznawca tej samej tradycji.

Sutra 38

विवादपदेषु चैषां यावन्तः पणा दण्डास्तावती रात्रीः क्षपणाभिषेकाग्निकार्यमहाकच्छवर्धनानि राज्ञश्चरेयुः ॥

A w ich sprawach spornych, za tyle paṇas, ile wynosi nałożona grzywna, przez taką liczbę nocy mają odbywać (jako pokutę) praktyki Kṣapaṇasów, Abhiṣekasów, Agnikāryasów i Mahākacchavardhanasów, zgodnie z przepisami króla.

Sutra 39

अहिरण्यसुवर्णाः पाषढाः साधवः ॥

(Są to) pāṣaṇḍas (heterodoksyjni lub sekciarni asceci), ci, którzy wyrzekają się złota i bogactwa, oraz sādhus (religijni żebracy).

Sutra 40

ते यथास्वमुपवासव्रतैराराधयेयुः अन्यत्र पारुष्यस्तेयसाहससंग्रहणेभ्यः ॥

Mają oni naprawiać błędy zgodnie z własną dyscypliną poprzez posty i śluby, z wyjątkiem przypadków napaści, kradzieży, rozboju i nielegalnego gromadzenia lub zbierania (gdzie stosuje się zwykłe kary).

Sutra 41

तेषु यथोक्ता दण्डाः कार्याः ॥

W ich przypadkach mają być egzekwowane kary, jak zostało to powyżej określone.

Sutra 42

धर्मो ह्यधर्मोपहतः शास्तारं हन्त्युपेक्षितः ॥

Gdyż dharma, gdy zostaje powalona przez adharmę, jeśli zostaje zaniedbana, niszczy tego, kto wymierza prawo (władcę).