
Rozdział 3.15 czyni wymianę podległą regulacjom: egzekwuje sprzedaż i zwroty z jasnymi terminami oraz środkami zaradczymi, uznając jednak klęskę żywiołową, poważną wadę i przymus jako podstawy sprawiedliwej ulgi, rozszerzając tę samą logikę antyfraudową na transakcje małżeńskie. Przekształca prywatne umowy w publiczne, egzekwowalne przez sąd zobowiązania (dostarczyć/zaakceptować). Stosuje zróżnicowane, ograniczone czasem okna zwrotów, aby ograniczyć strategiczne wypieranie się umów. Tworzy specjalne zasady dla towarów psujących się/atipātika, aby zapobiec marnotrawstwu i nadużyciom. Uznaje siłę wyższą (rāja-cora-agni-udaka) i nieużyteczność wynikającą z poważnej wady (bahuguṇahīna) jako granice karania. Traktuje sprzedaże w stanie przymusu (ārtakṛta) z umiarkowaną ulgą, a nie mechanicznymi karami. W małżeństwie karze ukrywanie ukrytych wad (aupaśāyika) i nakazuje zwrot śulka/strīdhana. Makroefekt: stabilizuje handel (Kośa) i wzmacnia zaufanie do orzecznictwa, pośrednio wspierając zdolności Durga i Daṇḍa.
Sutra 1
विक्रीय पण्यमप्रयच्छतो द्वादशपणो दण्डः अन्यत्र दोषोपनिपाताविषह्येभ्यः ॥
Jeśli po sprzedaży towarów ktoś ich nie dostarczy, grzywna wynosi dwanaście paṇas, z wyjątkiem sytuacji, gdy (niedostarczenie wynika z) wady, klęski lub okoliczności nie do przezwyciężenia.
Sutra 2
पण्यदोषो दोषः ॥
Wada w towarze jest (istotną) 'wadą'.
Sutra 3
राजचोराग्न्युदकबाध उपनिपातः ॥
Przeszkoda ze strony króla, złodziei, ognia lub wody, to jest 'klęska/nieszczęście' (upanipāta).
Sutra 4
बहुगुणहीनमार्तकृतं वाविषह्यम् ॥
Nagła i dotkliwa utrata wielu istotnych cech lub zasobów, albo udręka spowodowana chorobą, uważana jest za okoliczność nie do przezwyciężenia (aviṣahya).
Sutra 5
वैदेहकानामेकरात्रमनुशयः कर्षकाणां त्रिरात्रं गोरक्षकाणां पञ्चरात्रम् ॥
Dla vaidehaków okres odstąpienia od umowy lub skruchy wynosi jedną noc; dla rolników trzy noce; dla pasterzy bydła pięć nocy.
Sutra 6
व्यामिश्राणामुत्तमानां च वर्णानां वृत्तिविक्रये सप्तरात्रम् ॥
Dla osób o mieszanym statusie oraz dla wyższych varṇ, przy sprzedaży lub przeniesieniu środków utrzymania (vṛtti), okres anuśaya wynosi siedem nocy.
Sutra 7
आतिपातिकानां पण्यानां अन्यत्राविक्रेयमित्यवरोधेनानुशयो देयः ॥
W przypadku towarów łatwo psujących się lub krytycznych, gdy nabywca ogranicza sprzedawcę, określając, że nie mogą być sprzedane gdzie indziej, należy przyznać okres anuśaya, czyli okno odstąpienia.
Sutra 8
तस्यातिक्रमे चतुर्विंशतिपणो दण्डः पण्यदशभागो वा ॥
Jeśli ów (przepisany okres lub limit) zostanie przekroczony, kara wynosi dwadzieścia cztery panas lub jedną dziesiątą wartości towarów.
Sutra 9
क्रीत्वा पण्यमप्रतिगृह्णतो द्वादशपणो दण्डः अन्यत्र दोषोपनिपाताविषह्येभ्यः ॥
Kto po zakupie odmawia przyjęcia lub odbioru towarów, podlega karze dwunastu panas, chyba że ujawnił się nieznośny defekt.
Sutra 10
समानश्चानुशयो विक्रेतुरनुशयेन ॥
Roszczenie kupującego (o zadośćuczynienie) powinno być traktowane na równi ze sprzeciwem lub kontrroszczeniem sprzedającego.
Sutra 11
विवाहानां तु त्रयाणां पूर्वेषां वर्णानां पाणिग्रहणात्सिद्धमुपावर्तनं शूद्राणां च प्रकर्मणः ॥
W przypadku małżeństw: dla pierwszych trzech warn cofnięcie (zwrot lub unieważnienie) staje się ustalone od aktu ujęcia dłoni (panigrahany); dla Śudrów zaś, od rozpoczęcia współżycia lub dopełnienia (prakarmany).
Sutra 12
वृत्तपाणिग्रहणयोरपि दोषमौपशायिकं दृष्ट्वा सिद्धमुपावर्तनम् ॥
Nawet po współżyciu i nawet po ujęciu dłoni, jeśli zostanie odkryty dyskwalifikujący defekt (upaśajika), cofnięcie uznaje się za ustalone.
Sutra 13
न त्वेवाभिप्रजातयोः ॥
Lecz nie wtedy, gdy istnieje (wzajemna) chęć posiadania potomstwa, gdy zamierzone jest poczęcie lub gdy na celu jest prokreacja.
Sutra 14
कन्यादोषमौपशायिकमनाख्याय प्रयच्छतः कन्यां षण्णवतिर्दण्डः शुल्कस्त्रीधनप्रतिदानं च ॥
Jeśli ktoś wydaje pannę za mąż bez ujawnienia dyskwalifikującej wady panny, kara wynosi dziewięćdziesiąt sześć (paṇas); a cena panny młodej (śulka) oraz majątek kobiety (strīdhana) muszą zostać zwrócone.
Sutra 15
वरयितुर्वा वरदोषमनाख्याय विन्दतो द्विगुणः शुल्कस्त्रीधननाशश्च ॥
Lub jeśli starający się o rękę uzyskuje (małżeństwo) bez ujawnienia wady pana młodego, cena panny młodej zostaje podwojona, a majątek kobiety zostaje utracony (przepadły).
Sutra 16
द्विपदचतुष्पदानां तु कुण्ठव्याधिताशुचीनामुत्साहस्वास्थ्यशुचीनामाख्याने द्वादशपणो दण्डः ॥
Przy sprzedaży lub przeniesieniu istot dwunożnych i czworonożnych: jeśli kulawe, chore lub nieczyste są przedstawiane jako pełne wigoru, zdrowe i czyste, kara wynosi dwanaście paṇas.
Sutra 17
आत्रिपक्षादिति चतुष्पदानामुपावर्तनमासंवत्सरादिति मनुष्याणाम् ॥
Okres dla unieważnienia lub zwrotu wynosi: do trzech czternastdniówek dla czworonożców; oraz od jednego miesiąca do jednego roku dla istot ludzkich.
Sutra 18
तावता हि कालेन शक्यं शौचाशौचे ज्ञातुम् ॥
Jedynie w tym (przepisanym) czasie jest możliwe ustalenie, czy transakcja/osoba jest czysta czy nieczysta (to znaczy ważna lub skażona).
Sutra 19
दाता प्रतिग्रहीता च स्यातां नोपहतौ यथा । दाने क्रये वानुशयं तथा कुर्युः सभासदः ॥
Niech dający i przyjmujący będą ułożeni tak, aby żaden nie został skrzywdzony (pokrzywdzony). Przy darowiźnie lub sprzedaży sędziowie sądowi powinni ująć odwołanie/ugodę (anuśaja) odpowiednio.
Higher transactional trust and lower fraud: buyers and sellers can trade with predictable remedies (return windows, excused contingencies). This stabilizes prices, reduces disputes, protects households from concealed-defect exploitation in marriage arrangements, and thereby strengthens public confidence and the treasury base.
Sale: Non-delivery after selling or non-acceptance after buying—12 paṇas fine, except where excused by defect/calamity/aviṣahya. Violation of the prescribed anuśaya/return regime for certain goods—24 paṇas fine or forfeiture of one-tenth of the goods’ value. Marriage: Concealing a latent defect in the bride—96 fine plus return of śulka and strīdhana; if the chooser conceals the groom’s defect—double śulka and loss of strīdhana.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.