Adhyaya 32

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततस्तेषु प्रयातेषु देवदेवेष्वसौ मुनिः । शतवर्षाणि तत्रस्थस्तपसे प्रस्थितो द्विजः

ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਦੋਂ ਉਹ ਦੇਵਦੇਵਤਾ ਚਲੇ ਗਏ, ਤਦ ਉਹ ਮੁਨੀ ਉੱਥੇ ਹੀ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿਆ; ਉਹ ਦ੍ਵਿਜ ਤਪਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵ੍ਰਿੱਤ ਹੋ ਕੇ ਸੌ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਤਪ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।

Verse 2

आश्रमादुत्तरात्तस्माद्दिव्यां दिशमथो त्तराम् । सुभद्रापि महाभागा तस्य या परिचारिका

ਆਸ਼੍ਰਮ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਉਹ ਦਿਵ੍ਯ ਉੱਤਰ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਮੁੜਿਆ; ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਿਕਾ ਮਹਾਭਾਗਾ ਸੁਭਦ੍ਰਾ ਵੀ ਨਾਲ ਚਲੀ।

Verse 3

अस्त्रादानेऽसमर्था सा ऋषिं प्रोवाच भामिनी । नाहं नेतुं समर्थास्मि शस्त्राण्यालभ्य पाणिना

ਅਸਤ੍ਰ ਸੌਂਪਣ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰਥ ਉਹ ਭਾਮਿਨੀ ਨੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: “ਮੈਂ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਚੁੱਕ ਕੇ ਵੀ ਇਹ ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਲਿਜਾਣ ਜੋਗੀ ਨਹੀਂ।”

Verse 4

जलेन सह तद्वीर्यं पीतवान्स ऋषिस्ततः । आत्मसंस्थानि सर्वाणि दिव्यान्यस्त्राण्यसौ मुनिः । कारयित्वोत्तरामाशां जगाम तपसां निधिः

ਤਦ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਜਲ ਸਮੇਤ ਉਹ ਵੀਰ੍ਯ ਪੀ ਲਿਆ। ਤਪਸਿਆ ਦਾ ਨਿਧਾਨ ਉਹ ਮੁਨੀ ਨੇ ਸਾਰੇ ਦਿਵ੍ਯ ਅਸਤ੍ਰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਵਾ ਕੇ ਫਿਰ ਉੱਤਰ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਕੀਤਾ।

Verse 5

गंगाधरं शुक्लतनुं सर्प्पैराकीर्णविग्रहम् । शिववत्सुखदं पुंसामपश्यत्स हिमाचलम्

ਉਸ ਨੇ ਹਿਮਾਚਲ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ—ਗੰਗਾ ਧਾਰਣ ਵਾਲਾ, ਸ਼ੁੱਧ ਸ਼ੁਕਲ ਤਨ ਵਾਲਾ, ਸੱਪਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਦੇਹ ਵਾਲਾ—ਸ਼ਿਵ ਸਮਾਨ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲਾ।

Verse 6

तथाश्रमं ददर्शोच्चैरश्वत्थैः परिपालितम् । चंद्रभागोपकंठस्थं समित्पुष्पकुशान्वितम्

ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਉੱਚੇ ਅਸ਼ਵਤ्थ ਵ੍ਰਿਕਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵੇਖਿਆ, ਚੰਦਰਭਾਗਾ ਦੇ ਤਟ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ, ਸਮਿਧਾ, ਪੁਸ਼ਪ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ਾ ਨਾਲ ਸੁਸਜਜਿਤ।

Verse 7

स तस्मिन्मुनिशादूलो ह्यवसन्मुनिभिः सह । सुभद्रया च संयुक्तश्चंद्रश्चंद्रिकया यथा

ਉਹ ਮੁਨੀ-ਸ਼ਾਰਦੂਲ ਉਥੇ ਹੋਰ ਮੁਨੀਆਂ ਸਮੇਤ ਵੱਸਦਾ ਰਿਹਾ; ਸੁਭਦ੍ਰਾ ਨਾਲ ਐਸਾ ਜੁੜਿਆ ਜਿਵੇਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਚਾਂਦਨੀ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਵੇ।

Verse 8

एकदा वसतस्तस्य सुभद्रा परिचारिका । स्नानार्थं यातुमारब्धा चतुर्थेऽह्नि रजस्वला

ਇੱਕ ਵਾਰ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਉਥੇ ਵੱਸ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਸੇਵਿਕਾ ਸੁਭਦ੍ਰਾ—ਰਜਸਵਲਾ ਦੇ ਚੌਥੇ ਦਿਨ—ਸਨਾਨ ਲਈ ਜਾਣ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਹੋਈ।

Verse 9

व्रजन्त्या च तया दृष्टं कौपीनाच्छादनं पुनः । परि त्यक्तं विदित्वैवं दैवयोगाद्गृहाण सा

ਜਾਂਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਉਸ ਨੇ ਫਿਰ ਇੱਕ ਕੌਪੀਨ ਦਾ ਆਵਰਨ ਵੇਖਿਆ। ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਕਿ ਇਹ ਛੱਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਦੈਵ-ਯੋਗ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਚੁੱਕ ਲਿਆ।

Verse 10

परिधाय पुनः सा तु कौपीनं रेतसायुतम् । एकांते स्नातुमारब्धा जलाभ्याशे यथासुखम्

ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਕੌਪੀਨ ਮੁੜ ਪਹਿਨ ਲਿਆ—ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਰੇਤਸ ਨਾਲ ਦਾਗ਼ਦਾਰ ਸੀ। ਫਿਰ ਉਹ ਇਕਾਂਤ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਮਨਮਰਜ਼ੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸਨਾਨ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਈ।

Verse 11

ततो देवी यथाकाममकस्माद्वीक्षते हि सा । स्वोदरस्थं समुत्पन्नं गर्भं गुरुभरालसा

ਫਿਰ ਉਹ ਦੇਵੀ ਮਨਮਰਜ਼ੀ ਅਨੁਸਾਰ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਅਚਾਨਕ ਨਿਹਾਰਦੀ ਹੈ; ਆਪਣੇ ਹੀ ਉਦਰ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਗਰਭ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਭਾਰ ਨਾਲ ਥੱਕੀ-ਮੰਦੀ ਹੋ ਗਈ।

Verse 12

शोचयित्वात्मनात्मानमगर्भाहमिहागता । तत्केन मन्दभागिन्या ममैवं दूषणं कृतम्

ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦੀ ਉਹ ਬੋਲੀ: “ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਗਰਭਵਤੀ ਨਹੀਂ ਆਈ ਸੀ। ਹਾਏ, ਮੇਰੀ ਮੰਦ-ਭਾਗਣੀ ਉੱਤੇ ਇਹ ਕਲੰਕ ਕਿਸ ਨੇ ਲਾਇਆ?”

Verse 13

लज्जाभिभूता सा तत्र प्रविश्याश्वत्थवाटिकाम् । तत्र तं सुषुवे गर्भमविज्ञाय कुतो ह्ययम्

ਲੱਜਾ ਨਾਲ ਦਬੀ ਹੋਈ ਉਹ ਉੱਥੇ ਅਸ਼ਵਤ्थ ਦੀ ਵਾਟਿਕਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਈ। ਓਥੇ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਗਰਭ ਦਾ ਬੱਚਾ ਜਣਿਆ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਵੀ ਨਾ ਜਾਣਦੀ ਰਹੀ—“ਇਹ ਕਿੱਥੋਂ ਆ ਗਿਆ?”

Verse 14

पुनरेव हि सा स्नात्वा अविज्ञायात्मदुष्कृतम् । शापं दातुं समारब्धा गर्भकर्त्तरि दुःसहम्

ਫਿਰ ਉਹ ਮੁੜ ਸਨਾਨ ਕਰ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਨਾ ਜਾਣਦੀ ਹੋਈ, ਗਰਭ ਕਰਾਉਣ ਵਾਲੇ ਉੱਤੇ ਅਸਹਿ ਭਿਆਨਕ ਸ਼ਾਪ ਦੇਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਈ।

Verse 15

ज्ञानाद्वा यदि वाज्ञानाद्येनेयं दूषणा कृता । सोऽद्यैव पंचतां यातु यद्यहं स्यां पतिव्रता

ਜਾਣ ਕੇ ਜਾਂ ਅਣਜਾਣੇ, ਜਿਸ ਨੇ ਇਹ ਦੂਸ਼ਣ ਕੀਤਾ ਹੈ—ਜੇ ਮੈਂ ਸੱਚੀ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਉਹ ਅੱਜ ਹੀ ਮੌਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇ।

Verse 16

यद्यहं मनसा वापि कामये नापरं पतिम् । एतेन सत्यवाक्येन यातु जारः स्वयं क्षयम्

ਜੇ ਮੈਂ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਪਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾ ਕਰਾਂ, ਤਾਂ ਇਸ ਸਤ੍ਯ-ਵਚਨ ਨਾਲ ਉਹ ਜਾਰ ਤੁਰੰਤ ਆਪਣੇ ਨਾਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇ।

Verse 17

एवं शप्त्वा तु तं देवी ह्यज्ञात्वा गर्भकारिणम् । पुनर्यातुं समारब्धा तद्दधीचिनिकेतनम्

ਇਉਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਕੇ, ਦੇਵੀ ਨੇ ਅਸਲ ਗਰਭਕਾਰ ਨੂੰ ਨ ਜਾਣਦਿਆਂ ਵੀ, ਫਿਰ ਦਧੀਚੀ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਵੱਲ ਮੁੜ ਜਾਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕੀਤੀ।

Verse 18

तत्र चार्कप्रतीकाशं गर्भमुत्सृज्य सा तदा । प्राप्ता तपोवनं रम्यं यत्रासौ मुनिपुंगवः

ਉੱਥੇ ਹੀ ਉਹ ਸੂਰਜ ਸਮਾਨ ਤੇਜਸਵੀ ਗਰਭ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਤਪੋਵਨ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚੀ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਮੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਵੱਸਦਾ ਸੀ।

Verse 19

अत्रांतरे सर्वदेवा लोकपाला महाबलाः । अस्त्राणां कारणार्थाय मुनेराश्रममागताः

ਇਸ ਵਿਚਕਾਰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਮਹਾਬਲੀ ਲੋਕਪਾਲ, ਦਿਵ੍ਯ ਅਸਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਕਾਰਣ ਤੇ ਉਪਾਯ ਲਈ ਮੁਨੀ ਦੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਨੂੰ ਆ ਪਹੁੰਚੇ।

Verse 20

उवाच तं मुनिं शक्रो न्यासो यस्तव सुव्रत । दत्तोऽस्माभिस्तु शस्त्राणां तानि क्षिप्रं प्रयच्छ नः

ਸ਼ਕ੍ਰ ਨੇ ਉਸ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: ‘ਹੇ ਸੁਵ੍ਰਤ! ਜੋ ਸ਼ਸਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਅਮਾਨਤ ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਰੱਖੀ ਸੀ, ਉਹ ਅਸਤ੍ਰ ਸਾਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਸੌਂਪ ਦੇ।’

Verse 21

ऋषिराह पुरा यत्र स्थापि तानि ममाश्रमे । तत्रैव तानि तिष्ठंति न चानीतानि वासव

਋ਸ਼ੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ‘ਹੇ ਵਾਸਵ! ਮੇਰੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿਚ ਜਿੱਥੇ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਰੱਖੇ ਗਏ ਸਨ, ਓਥੇ ਹੀ ਉਹ ਪਏ ਹਨ; ਉਹ ਇੱਥੇ ਨਹੀਂ ਲਿਆਂਦੇ ਗਏ।’

Verse 22

यत्तु तेषां बलं वीर्यं संग्रामे शत्रुसूदन । तन्मया पीतमखिलं सह तोयेन वासव

ਪਰ ਹੇ ਸ਼ਤਰੂ-ਸੰਹਾਰਕ ਵਾਸਵ! ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜੋ ਬਲ ਤੇ ਵੀਰਯ ਸੀ, ਉਹ ਮੈਂ ਪਾਣੀ ਸਮੇਤ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੀ ਲਿਆ ਹੈ।

Verse 23

एवं स्थिते मयाऽस्त्राणि यदि देयानि तेऽनघ । ततोस्थीनि प्रयच्छामि तदाकाराणि सुव्रत

ਇਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼! ਜੇ ਮੇਰੇ ਅਸਤ੍ਰ ਤੈਨੂੰ ਦੇਣੇ ਹੀ ਹਨ, ਤਾਂ ਹੇ ਸੁਵ੍ਰਤ! ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਹੀ ਅਸਥੀਆਂ ਉਹਨਾਂ ਹੀ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਅਰਪਣ ਕਰਾਂਗਾ।

Verse 24

एवमुक्तः सहस्राक्षस्तमाह मुनिसत्तमम् । नान्येषु तद्बलं रौद्रं यत्तु तेषु व्यवस्थितम्

ਇਉਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ‘ਤੇ ਸਹਸ੍ਰਾਖ਼ਸ਼ ਨੇ ਉਸ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: “ਉਹ ਰੌਦ੍ਰ ਬਲ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਸਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੈ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।”

Verse 25

यस्मात्तेषु विनिक्षिप्य सहस्रांशं स्वतेजसाम् । अस्माकं दत्तवान्रुद्रो रक्षार्थं जगतां शिवः

ਕਿਉਂਕਿ ਰੁਦ੍ਰ—ਸ਼ਿਵ, ਜਗਤਾਂ ਦਾ ਮੰਗਲਕਾਰੀ ਰਖਵਾਲਾ—ਨੇ ਆਪਣੀ ਤੇਜਸਵੀ ਅਗਨਿ-ਛਟਾ ਦਾ ਹਜ਼ਾਰਵਾਂ ਅੰਸ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਸਾਨੂੰ ਬਖ਼ਸ਼ਿਆ ਸੀ।

Verse 26

तद्वयं तानि सर्वाणि गृहीत्वा च व्यवस्थिताः । लोकस्य रक्षणार्थाय संज्ञेयं तेन लोकपाः

ਇਸ ਲਈ ਅਸੀਂ ਉਹ ਸਾਰੇ ਅਸਤ੍ਰ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ ਸਾਵਧਾਨ ਖੜੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਾਂ, ਲੋਕ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ; ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਅਸੀਂ ‘ਲੋਕਪਾਲ’—ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ—ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ।

Verse 27

अमीषामपि शस्त्राणा मुत्तमं वज्रमिष्यते । तद्धारणाद्यतोऽस्माकं देवराजत्वमिष्यते

ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਸ਼ਸਤ੍ਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਵਜ੍ਰ ਨੂੰ ਹੀ ਸਰਵੋਤਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਸਾਡਾ ਦੇਵਰਾਜ-ਪਦ, ਇੰਦਰਤਵ, ਅਟੱਲ ਹੋ ਕੇ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 28

वज्रादप्युत्तमं चक्रं यत्तद्विष्णुपरिग्रहे । दैत्यदानवसंघानां तदायत्तो जयोऽभवत्

ਪਰ ਵਜ੍ਰ ਤੋਂ ਵੀ ਉੱਤਮ ਉਹ ਚੱਕਰ ਹੈ ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਕਰ-ਕਮਲ ਵਿਚ ਵਿਰਾਜਦਾ ਹੈ। ਦੈਤ੍ਯਾਂ ਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਉਸੀ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਰਹੀ।

Verse 29

तस्मात्तानि यथास्माभिः प्राप्यते मुनिसत्तम । तथा कुरुष्व संचिन्त्य कार्यं कार्यविदां वर

ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਮੁਨਿਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ ਐਸਾ ਉਪਾਅ ਕਰੋ ਕਿ ਉਹ (ਸ਼ਸਤ੍ਰ) ਸਾਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਸਕਣ—ਹੇ ਕਰਤਵ੍ਯ-ਵਿਦਿਆ ਦੇ ਅਗੇਵਾਨ।

Verse 30

एवमुक्ते मुनिः प्राह तं शक्रं पुरतः स्थितम् । तत्प्राप्त्यर्थमुपायं तु कथयामि तवापरम्

ਇਉਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ਤੇ, ਸਾਹਮਣੇ ਖੜੇ ਸ਼ਕ੍ਰ (ਇੰਦਰ) ਨੂੰ ਮੁਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਕ ਹੋਰ ਉਪਾਅ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।”

Verse 31

यान्येतानि ममास्थीनि यूयं तैस्तानि सर्वशः । निर्मापयध्वं शस्त्राणि तदाकाराणि सर्वशः

“ਮੇਰੀਆਂ ਇਹ ਅਸਥੀਆਂ ਲੈ ਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਉਹ ਸਾਰੇ ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘੜਵਾਓ—ਹਰ ਪੱਖੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਰੂਪਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰੋ।”

Verse 32

एतानि तत्समुत्थानि तेषामप्यधिकं बलम् । साधयिष्यति भवतां संग्रामे यन्ममेहितम्

ਇਨ੍ਹਾਂ (ਅਸਥੀਆਂ) ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਅਸਤ੍ਰ-ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵਧ ਬਲਵਾਨ ਹੋਣਗੇ; ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਉਹੀ ਕਰ ਦਿਖਾਵਣਗੇ ਜੋ ਮੇਰਾ ਅਭਿਪ੍ਰਾਯ ਹੈ।

Verse 33

तमुवाच ततः शक्रो दधीचिं तपसोनिधिम् । प्राणहारं प्रकर्तुं ते नाहं शक्तो यमिच्छसि

ਤਦ ਸ਼ਕ੍ਰ (ਇੰਦਰ) ਨੇ ਤਪੋਨਿਧਿ ਦਧੀਚੀ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: “ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਤੇਰਾ ਪ੍ਰਾਣ ਹਰਨ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ।”

Verse 34

न चामृतस्य तेऽस्थीनि ग्रहीतुं शक्तिरस्ति नः । तस्मात्सर्वं समालोच्य यत्कर्तव्यं तदुच्यताम्

ਅਤੇ ਤਪਸਿਆ ਨਾਲ ਅਮਰਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਤੇਰੀਆਂ ਅਸਥੀਆਂ ਲੈਣ ਦੀ ਭੀ ਸਾਡੇ ਵਿੱਚ ਸਮਰਥਾ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਚਾਰ ਕੇ ਜੋ ਕਰਤਵ੍ਯ ਹੈ, ਉਹ ਦੱਸਿਆ ਜਾਵੇ।

Verse 35

एवमुक्तो मुनिः प्राह एतदेव कलेवरम् । त्यजामि स्वयमेवाहं देव कार्यार्थसिद्धये

ਇਉਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ਤੇ ਮੁਨੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: “ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਕਾਰਜ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਲਈ ਮੈਂ ਆਪ ਹੀ ਇਸੇ ਸ਼ਰੀਰ ਦਾ ਤਿਆਗ ਕਰਾਂਗਾ।”

Verse 36

अध्रुवं सर्वदुःखानामाश्रयं सुजुगुप्सितम् । यदा ह्येतत्तदा युक्तः परित्यागोऽस्य सांप्रतम्

ਇਹ ਦੇਹ ਅਧ੍ਰੁਵ ਹੈ, ਸਭ ਦੁੱਖਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਤਿਆਜਣਯੋਗ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਐਸੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਦਾ ਤਿਆਗ ਹੁਣ ਕਰਨਾ ਹੀ ਯੋਗ ਹੈ।

Verse 37

अस्य त्यागेन मे दुःखं संसारोत्थं न जायते । यस्माज्जन्मांतरे जातो मृतोपि हि भवेत्पुनः

ਇਸ ਦਾ ਤਿਆਗ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਉਪਜਿਆ ਕੋਈ ਦੁੱਖ ਮੇਰੇ ਲਈ ਨਹੀਂ ਜਨਮਦਾ। ਕਿਉਂਕਿ ਜੋ ਹੋਰ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਜੰਮਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਮਰ ਕੇ ਵੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਫਿਰ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 38

भार्या भगिनी दुहिता स्वकर्मफलयोजनात् । जाता तेनैव संसारे रतिकार्ये जुगुप्सिता

ਆਪਣੇ ਹੀ ਕਰਮ-ਫਲ ਦੇ ਬੰਧਨ ਕਰਕੇ, ਇਸੇ ਸੰਸਾਰ-ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਉਹੀ ਜੀਵ ਪਤਨੀ, ਭੈਣ ਜਾਂ ਧੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਕੇਵਲ ਇੰਦ੍ਰਿਯ-ਸੁਖ ਲਈ ਰਤੀ-ਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਲੱਗਣਾ ਲੱਜਾਜਨਕ ਗੂੰਝ ਹੈ।

Verse 39

यस्माच्च स्वयमेवैतद्वपुस्त्यजति वै ध्रुवम् । तस्मादस्य परित्यागो वरः कार्योऽचिरात्स्वयम्

ਅਤੇ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਦੇਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਛੱਡ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਦਾ ਪਰਿਤਿਆਗ ਆਪ ਹੀ ਜਲਦੀ ਤੇ ਸਚੇਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਰਨਾ ਉੱਤਮ ਹੈ।

Verse 40

एवं पुरंदरस्याग्रे संकीर्त्य स महामुनिः । दधीचिः प्राणसंहारं कृतवान्सत्वरं तदा

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁਰੰਦਰ (ਇੰਦਰ) ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਪਣਾ ਸੰਕਲਪ ਉਚਾਰ ਕੇ, ਮਹਾਮੁਨੀ ਦਧੀਚਿ ਨੇ ਤਦ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਦਾ ਸੰਹਾਰ, ਅਰਥਾਤ ਪ੍ਰਾਣ-ਵਾਪਸੀ, ਕਰ ਲਈ।

Verse 41

गतासुं तं विदित्वैवं विबुधास्तत्कलेवरम् मां । सशोणितनिर्मुक्तं कथं कार्यं व्यचिंतयन्

ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਣ-ਰਹਿਤ ਜਾਣ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਕਲੇਵਰ ਨੂੰ—ਹੁਣ ਰਕਤ ਤੋਂ ਮੁਕਤ—ਦੇਖ ਕੇ ਵਿਚਾਰਿਆ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 42

ततस्तदस्थिशुद्ध्यर्थमुवाचेदं सुरेश्वरः । गौरीणां कर्कशा जिह्वा ता एतदुत्खिदंत्विति

ਤਦੋਂ ਉਹ ਅਸਥੀਆਂ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਲਈ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਆਖਿਆ: “ਗੌਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਰਕਸ਼ ਜੀਭਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਖੁਰਚ ਕੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਦੇਣ।”

Verse 43

ततस्तैर्विबुधैर्नंदा यदा लोकेषु संस्थिता । ध्याता तदोपयाता सा सखीभिः परिवारिता

ਫਿਰ ਜਦੋਂ ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਨੰਦਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਆਪਣੀਆਂ ਸਖੀਆਂ ਗੋ-ਮਾਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਆ ਪਹੁੰਚੀ।

Verse 44

नंदा सुभद्रा सुरभिः सुशीला सुमनास्तथा । इति गोमातरः पंच गोलोकाच्च समागताः

ਨੰਦਾਂ, ਸੁਭਦ੍ਰਾ, ਸੁਰਭੀ, ਸੁਸ਼ੀਲਾ ਅਤੇ ਸੁਮਨਾ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੰਜ ਗੋ-ਮਾਤਾਵਾਂ—ਗੋਲੋਕ ਤੋਂ ਆ ਪਹੁੰਚੀਆਂ।

Verse 45

ऊचुस्तान्विबुधान्सर्वानस्माभिर्यत्प्रयोजनम् । कर्त्तव्यं तत्करिष्यामः कथ्यतां सुविचारितम्

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: “ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡਾ ਜੋ ਵੀ ਪ੍ਰਯੋਜਨ ਹੈ—ਜੋ ਕਰਤੱਬ ਹੈ—ਅਸੀਂ ਉਹ ਕਰਾਂਗੀਆਂ। ਸੁਚਿੰਤਿਤ ਕਰਕੇ ਸਾਫ਼ ਕਹੋ।”

Verse 46

देवा ऊचुः । यदेतदृषिणा त्यक्तं स्वयमेव कलेवरम् । एतन्मांसादिनिर्मुक्तं क्रियतामस्थिपंजरम्

ਦੇਵ ਬੋਲੇ: “ਇਹ ਜੋ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਆਪ ਹੀ ਤਿਆਗਿਆ ਹੋਇਆ ਦੇਹ ਹੈ, ਜੋ ਹੁਣ ਮਾਸ ਆਦਿ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ—ਇਸ ਨੂੰ ਅਸਥੀਆਂ ਦੇ ਪਿੰਜਰੇ ਵਾਂਗ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ।”

Verse 47

तत्कृत्वा गर्हितं कर्म देवादेशात्सुदारुणम् । पुनः पितामहं द्रष्टुं गतास्ताः सुरसत्तमाः

ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ, ਨਿੰਦਿਤ ਹੋਣ ਬਾਵਜੂਦ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਹ ਅਤਿ ਕਠੋਰ ਕਰਮ ਕੀਤਾ; ਫਿਰ ਉਹ ਸੁਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਪਿਤਾਮਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਮੁੜ ਗਏ।

Verse 48

ततस्तु दारुणं कर्म यच्च ताभिरनुष्ठितम् । पितामहस्य तत्सर्वं समाचख्युर्यथातथम्

ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਕਰਮ ਜਿਵੇਂ-ਦਾ-ਤਿਵੇਂ ਪਿਤਾਮਹ ਨੂੰ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਬਿਆਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 49

तच्छ्रुत्वा विबुधान्सर्वान्समाहूय पितामहः । सर्वगात्रेष्वस्पृशत सुरभीः शुद्धिकाम्यया

ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਪਿਤਾਮਹ ਨੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਸੁਰਭੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਸਪਰਸ਼ ਕੀਤਾ।

Verse 50

तास्तु तैर्विबुधैः स्पृष्टाः सुपूताः समवस्थिताः । मुखमेकं परं तासां न स्पृष्टमशुचि स्मृतम्

ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਹ ਗੋਮਾਤਾਵਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸਪਰਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ, ਤਾਂ ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਕੇ ਸਥਿਰ ਹੋ ਗਈਆਂ; ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਅੰਗ—ਮੂੰਹ—ਨਹੀਂ ਛੂਹਿਆ ਗਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਅਸ਼ੁੱਧ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ।

Verse 51

अपवित्रं भवेत्तासां मुखमेकं जुगुप्सितम् । शेषं शरीरं सर्वासां विशिष्टं तु सुरैः कृतम्

ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਕੇਵਲ ਮੂੰਹ ਹੀ ਅਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਤਿਆਗਯੋਗ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਸਾਰੀਆਂ ਦਾ ਬਾਕੀ ਸਰੀਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੇ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ।

Verse 52

सरस्वत्या तु ताः प्रोक्ता भवंत्यो ब्रह्मघातिकाः । अन्यथा कारणात्कस्मान्न स्पृष्टममरैर्मुखम्

ਪਰ ਸਰਸਵਤੀ ਨੇ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ‘ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਘਾਤਕ’ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਕਿਹੜੇ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ ਅਮਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਨੂੰ ਛੂਹਿਆ ਹੀ ਨਾ ਹੁੰਦਾ?

Verse 53

ततस्ताभिस्तु सा प्रोक्ता देवी तत्र सरस्वती । नैतत्ते वचनं युक्तं वक्तुमेवंविधं मुखम्

ਤਦ ਉਥੇ ਦੇਵੀ ਸਰਸਵਤੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: “ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਬਚਨ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਕਹਿਣੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ; ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਗਾ ਮੂੰਹ ਅਜਿਹੀ ਬੋਲੀ ਉਚਾਰਨ ਕਰੇ, ਇਹ ਵੀ ਉਚਿਤ ਨਹੀਂ।”

Verse 54

अस्माकमेव हृदयमनेन वचसा त्वया । निर्दग्धं येन तस्मात्त्वमचिराद्दाहमाप्स्यसि

“ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਤੂੰ ਸਾਡੇ ਹਿਰਦੇ ਸਾੜ ਦਿੱਤੇ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ ਜਲਦੀ ਹੀ ਤੂੰ ਵੀ ਦਾਹ ਦੀ ਪੀੜਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇਂਗੀ।”

Verse 55

शापं दत्त्वा ततस्तस्याः सरस्वत्यास्तु तास्तदा । गोलोकं गतवत्यस्तु सुरभ्यः सुरपूजिताः

ਇਉਂ ਸਰਸਵਤੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਿਤ ਉਹ ਸੁਰਭੀਆਂ ਤਦ ਗੋਲੋਕ ਨੂੰ ਚਲੀਆਂ ਗਈਆਂ।

Verse 56

आहूय विश्वकर्माणं तक्षाणं सुरसत्तमाः । अस्माकं कुरु शस्त्राणि तमाहुर्युद्धकारणात्

ਫਿਰ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਤਕਸ਼ਕਾਰੀ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ ਕਿਹਾ: “ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਯੁੱਧ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸਾਡੇ ਲਈ ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਤਿਆਰ ਕਰ।”

Verse 57

एतद्वचनमाकर्ण्य तानि पूतैर्नवैर्दृढैः । अस्त्राणि कारयामास दर्धोचेरस्थिसंचयैः

ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਦਧੀਚੀ ਦੇ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਅਸਥਿ-ਸੰਚੇ ਤੋਂ ਨਵੇਂ, ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਅਸਤ੍ਰ-ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਘੜਵਾਏ।

Verse 58

प्रमाणाकारयुक्तानि देवानां तानि संयुगे । अजेयानि यथा चासंस्तथा चासौ विनिर्ममे

ਉਸ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਯੋਗ ਮਾਪ ਤੇ ਆਕਾਰ ਵਾਲੇ ਅਸਤ੍ਰ ਬਣਾਏ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਅਜੇਯ ਰਹਿਣ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਘੜਿਆ।

Verse 59

वज्रमिंद्रस्य शक्तिं च वह्नेर्दंडं यमस्य च । खड्गं तु निऋतेः पाशं सम्यक्चक्रे प्रचेतसः

ਇੰਦ੍ਰ ਲਈ ਵਜ੍ਰ, ਅਗਨੀ ਲਈ ਸ਼ਕਤੀ, ਯਮ ਲਈ ਦੰਡ, ਨਿਰ੍ਰਿਤੀ ਲਈ ਖਡਗ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚੇਤਸ (ਵਰੁਣ) ਲਈ ਪਾਸ਼—ਉਸ ਨੇ ਸਭ ਕੁਝ ਸਮ੍ਯਕ ਰੂਪ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ।

Verse 60

वायोर्ध्वजं कुबेरस्य गदां गुर्वीं च निर्ममे । विश्वकर्मा तथा शूलमीशानस्य च निर्ममे

ਵਾਯੁ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਧ੍ਵਜ ਬਣਾਇਆ, ਕੁਬੇਰ ਲਈ ਭਾਰੀ ਗਦਾ ਘੜੀ; ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਨੇ ਈਸ਼ਾਨ (ਸ਼ਿਵ) ਲਈ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਵੀ ਬਣਾਇਆ।

Verse 61

गृहीत्वैतानि वै देवाः शस्त्राण्यस्त्रबलं तदा । विजेतुं च ततो दैत्यान्दानवांश्च गतास्तदा

ਇਹ ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਅਤੇ ਅਸਤ੍ਰ-ਬਲ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਲੈ ਕੇ ਦੇਵਤਾ ਤਦੋਂ ਦੈਤਿਆਂ ਅਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਲਈ ਅੱਗੇ ਵਧੇ।

Verse 62

अत्रांतरे सुभद्रापि दधीचेरौर्ध्वदैहिकम् । कृत्वा तैर्मुनिभिः सार्धमन्वेष्टुं सा गता सुतम्

ਇਸ ਵਿਚਕਾਰ ਸੁਭਦ੍ਰਾ ਨੇ ਵੀ ਦਧੀਚੀ ਦੇ ਔਰਧ੍ਵ-ਦੈਹਿਕ (ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ) ਕਰਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਮੁਨੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਖੋਜ ਲਈ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਕੀਤਾ।

Verse 63

अश्वत्थवाटिकायां च तमपश्य न्मनोरमम् । दृष्ट्वा रोदिति जीवंतं मुक्त्वा बाष्पमथाचिरम्

ਅਸ਼ਵਤੱਥ ਦੇ ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਮਨੋਹਰ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਜੀਉਂਦਾ ਪਰ ਰੋਂਦਾ ਦੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਵੀ ਥੋੜ੍ਹੀ ਹੀ ਦੇਰ ਵਿੱਚ ਅੰਸੂ ਛੱਡ ਬੈਠੀ।

Verse 64

अंबेत्याभाष्य तेनोक्ता मा रोदीस्त्वं यशस्विनि । सर्वं पुराकृतस्यैतत्फलं तव ममापि हि

ਉਸ ਨੇ “ਅੰਮੇ” ਕਹਿ ਕੇ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਖਿਆ, “ਹੇ ਯਸ਼ਸਵਿਨੀ, ਤੂੰ ਨਾ ਰੋ। ਇਹ ਸਭ ਪੁਰਾਤਨ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਫਲ ਹੈ—ਤੇਰਾ ਵੀ, ਅਤੇ ਮੇਰਾ ਵੀ।”

Verse 65

यद्यथा यत्र येनेह कर्म जन्मांतरार्जितम् । तदवश्यं हि भोक्तव्यं त्यज शोकमतोऽखिलम्

ਜਿਵੇਂ ਵੀ, ਜਿੱਥੇ ਵੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਵੀ ਇੱਥੇ ਜਨਮਾਂਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਰਮ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਫਲ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਭੋਗਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਸਾਰਾ ਸ਼ੋਕ ਤਿਆਗ ਦੇ।

Verse 66

मत्परित्यागलज्जा च न ते कार्येह सुन्दरि । फलं पुराकृतस्यैतद्भोक्तव्यं तन्मयापि हि

ਹੇ ਸੁੰਦਰੀ, ਮੈਨੂੰ ਤਿਆਗਣ ਦੀ ਲਾਜ਼ ਇੱਥੇ ਤੇਰੇ ਲਈ ਕਰਨਯੋਗ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਪੁਰਾਕ੍ਰਿਤ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਫਲ ਹੈ; ਉਹ ਫਲ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਭੋਗਣਾ ਹੀ ਪਵੇਗਾ।

Verse 68

बालेनाभिहिता सा तु ध्यात्वा देवं जनार्द्दनम् । कृतांजलिरुवाचेदं कथ्यतां मे सुनिश्चितम्

ਬਾਲਕ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰਭੂ ਜਨਾਰਦਨ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ। ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਬੋਲੀ: “ਮੈਨੂੰ ਨਿਸਚਿਤ ਰੂਪ ਨਾਲ ਦੱਸੋ—ਇਸ ਦਾ ਪੱਕਾ ਸੱਚ ਕੀ ਹੈ?”

Verse 69

न विजानाम्यहं तथ्यं कस्यायं वीर्यसंभवः । तस्मात्कथय देवेश मम ते निश्चितं वचः

“ਮੈਂ ਸੱਚ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੀ ਕਿ ਇਹ ਬਾਲਕ ਕਿਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਈਸ਼ਵਰ, ਮੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਨਿਸਚਿਤ, ਅਟੱਲ ਬਚਨ ਦੱਸੋ।”

Verse 70

आहोक्ते मातरं कृष्णः सुभद्रां वै जनार्द्दनः । दधीचेस्तन यश्चायं भर्तुस्ते क्षेत्रसंभवः

ਤਦ ਜਨਾਰਦਨ—ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ—ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਤਾ ਸੁਭਦ੍ਰਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: “ਇਹ ਬਾਲਕ ਦਧੀਚੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ।”

Verse 71

तस्योत्पत्तिं विदित्वैवं सुभद्रा हृष्टमानसा । बालमंके समारोप्य अरोदीदार्तया गिरा

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਾਲਕ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਜਾਣ ਕੇ ਸੁਭਦ੍ਰਾ ਦਾ ਮਨ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਬਾਲਕ ਨੂੰ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਚੁੱਕ ਲਿਆ ਅਤੇ ਭਾਵੁਕਤਾ ਨਾਲ ਕੰਬਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਰੋ ਪਈ।

Verse 72

आह बालक उत्पन्नः शोकस्य वद कारणम् । अथोक्तः स्तन्यरहितं कथं ते जीवितं धृतम्

ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਬਾਲਕ, ਹੁਣ ਤੂੰ ਜਨਮਿਆ ਹੈਂ, ਆਪਣੇ ਦੁੱਖ ਦਾ ਕਾਰਨ ਦੱਸ।” ਫਿਰ ਪੁੱਛਿਆ: “ਮਾਂ ਦੇ ਦੁੱਧ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਤੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਕਿਵੇਂ ਟਿਕੀ ਰਹੀ?”

Verse 73

यस्माच्चतुर्विधा सृष्टिर्जीवानां ब्रह्मणा कृता । जरायुजांडजोद्भिज्ज स्वेदजाश्च तथा स्मृताः

ਕਿਉਂਕਿ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਚਾਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਬਣਾਈ ਹੈ—ਗਰਭਜ, ਅੰਡਜ, ਉਦਭਿਜ (ਅੰਕੁਰ-ਜਨਮ), ਅਤੇ ਸਵੇਦਜ (ਨਮੀ/ਪਸੀਨੇ ਤੋਂ ਜਨਮੇ)—ਇਉਂ ਹੀ ਸਿਮਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 74

नरस्त्रीनपुंसकाख्याश्च जातिभेदा जरायुजाः । चतुष्पदाश्च पशवो ग्राम्याश्चारण्यजास्तथा

ਮਰਦ, ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਤੀਜੇ ਲਿੰਗ ਵਾਲੇ—ਜਨਮ-ਭੇਦਾਂ ਅਨੁਸਾਰ—ਸਭ ਗਰਭਜ ਹਨ। ਇਉਂ ਹੀ ਚਾਰ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲੇ ਪਸ਼ੂ ਵੀ, ਚਾਹੇ ਘਰੇਲੂ ਹੋਣ ਜਾਂ ਜੰਗਲੀ, ਗਰਭਜ ਹੀ ਹਨ।

Verse 75

अण्डजाः पक्षिणः सर्वे मीनाः कूर्मसरीसृपाः । स्वेदजा मत्कुणा यूका दंशाश्च मशकास्तथा

ਸਾਰੇ ਪੰਛੀ ਅੰਡਜ ਹਨ; ਮੱਛੀਆਂ, ਕੱਛੂਏ ਅਤੇ ਰੇਂਗਣ ਵਾਲੇ ਸਰਪ ਵੀ ਅੰਡਜ ਹੀ ਹਨ। ਸਵੇਦਜ ਹਨ ਖਟਮਲ ਤੇ ਜੂੰ, ਅਤੇ ਡੰਸਣ ਵਾਲੇ ਕੀੜੇ ਤੇ ਮੱਛਰ ਵੀ।

Verse 76

उद्भिज्जाः स्थावराः प्रोक्तास्तृणगुल्मलता दयः । अन्येऽप्येवं यथायोगमंतर्भूताः सहस्रशः

ਉਦਭਿਜ ਉਹ ਸਥਾਵਰ ਕਹੇ ਗਏ ਹਨ—ਘਾਹ, ਬੂਟੇ, ਲਤਾਵਾਂ ਆਦਿ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਯੋਗਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਰ ਵੀ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਰੂਪ ਇਸ ਵਿੱਚ ਅੰਦਰਭੂਤ ਹਨ।

Verse 77

अण्डजाः पक्षपातेन जीवंति शिशवो भुवि । ऊष्मणा स्वेदजाः सर्वे उद्भिज्जाः सलिलेन हि

ਅੰਡਜ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਬੱਚੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਰਾਂ ਵਾਲੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ-ਸੰਭਾਲ ਨਾਲ ਜੀਊਂਦੇ ਹਨ। ਸਾਰੇ ਸਵੇਦਜ ਉਸ਼ਮਾ ਨਾਲ ਜੀਊਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਦਭਿਜ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਜਲ ਨਾਲ ਜੀਊਂਦੇ ਹਨ।

Verse 78

समुदायेन भूतानां पञ्चानामुद्भिजं भुवि । जरायुजाश्च स्तन्येन विना जीवितुमक्षमाः

ਪੰਜ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵਿਚ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਅੰਕੁਰ-ਜਨਮੇ ਜੀਵ ਫਲਦੇ-ਫੂਲਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਗਰਭ-ਜਨਮੇ ਜੀਵ ਦੁੱਧ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਜੀਉਣ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।

Verse 79

विना तेन कथं पुत्र त्वया प्राणा विधारिताः । तां तथा जननीं प्राह स च बाष्पाविलेक्षणाम्

“ਉਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾ, ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਣ ਕਿਵੇਂ ਧਾਰਨ ਕੀਤੇ?” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਧੁੰਦਲੀਆਂ ਸਨ।

Verse 80

अश्वत्थफलनिर्यासपानात्प्राणा मया धृताः । गौणं तदा तया तस्य पिप्पलादेति कल्पि तम्

ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਅਸ਼ਵੱਥ (ਪਿੱਪਲ) ਦੇ ਫਲ ਦਾ ਰਸ ਪੀ ਕੇ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਣ ਧਾਰੇ।” ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਗੌਣ ਨਾਮ ‘ਪਿੱਪਲਾਦ’ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ।

Verse 81

नाम तेन जगत्यस्मिन्नित्यं ख्यातं महात्मनः । तत्रस्थैर्मुनिभिस्तस्य कृताः सर्वैर्यथाक्रमम्

ਉਸ ਨਾਮ ਕਰਕੇ ਉਹ ਮਹਾਤਮਾ ਇਸ ਜਗਤ ਵਿਚ ਸਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ ਵੱਸਦੇ ਮੁਨੀਆਂ ਨੇ ਵੀ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਲਈ ਸਾਰੇ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤੇ।

Verse 82

संस्काराः पिप्पलादस्य वेदोक्ता वेद पारगैः । षडंगोपांगसंयुक्ता वेदास्तेन समुद्धृताः । तदाश्रमनिवासिभ्यो मुनिभ्यश्च सुपुष्कलाः

ਪਿੱਪਲਾਦ ਲਈ ਵੇਦ-ਪਾਰੰਗਤ ਮੁਨੀਆਂ ਨੇ ਵੇਦਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸੰਸਕਾਰ ਕੀਤੇ। ਛੇ ਵੇਦਾਂਗਾਂ ਅਤੇ ਉਪਾਂਗਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਵੇਦਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਧੀਨ ਕਰ ਕੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ; ਅਤੇ ਉਸ ਆਸ਼੍ਰਮ ਦੇ ਨਿਵਾਸੀ ਮੁਨੀਆਂ ਲਈ ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਉਪਕਾਰਕ ਬਣਿਆ।

Verse 83

पुनस्तत्र स्थितश्चासौ दृष्ट्वा मुनिकुमारकान् । स्वपित्रंकगतान्प्राह जननीं तां शुचिस्मिताम्

ਫਿਰ ਉਹ ਉੱਥੇ ਹੀ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿਆ। ਮুনি-ਕੁਮਾਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਗੋਦਾਂ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਸੁਚਿਤਾ ਭਰੀ ਮੰਦ-ਮੁਸਕਾਨ ਵਾਲੀ ਆਪਣੀ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।

Verse 84

पिता मे कुत्र भद्रं ते सुभद्रे कथय स्फुटम् । तदेकांतस्थितो येन बालक्रीडां करोम्यहम्

“ਮੇਰਾ ਪਿਤਾ ਕਿੱਥੇ ਹੈ? ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ—ਹੇ ਸੁਭਦ੍ਰੇ, ਸਾਫ਼-ਸਾਫ਼ ਦੱਸ, ਤਾਂ ਜੋ ਮੈਂ ਉੱਥੇ ਇਕਾਂਤ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਆਪਣੀ ਬਾਲ-ਲੀਲਾ ਕਰਦਾ ਰਹਾਂ।”

Verse 85

एवं सा जननी तेन यदा पृष्टा तपस्विनी । तदा रोदितुमारब्धा नोत्तरं किञ्चिदब्रवीत्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਤਪਸਵਿਨੀ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਈ ਅਤੇ ਕੋਈ ਉੱਤਰ ਕੁਝ ਵੀ ਨਾ ਬੋਲੀ।

Verse 86

रुदन्तीं तां समालोक्य कुद्धोऽसौ मुनिदारकः । किमसौ कुत्सितः कश्चिद्येन नाख्यासि तं मम

ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਂਦੀ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਮুনি-ਪੁੱਤਰ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਗਿਆ: “ਕੀ ਮੇਰਾ ਪਿਤਾ ਕੋਈ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਬਾਰੇ ਨਹੀਂ ਦੱਸਦੀ?”

Verse 87

इत्युक्ते सुतमाहैवं विबुधैस्ते पिता हतः । कोपं त्यजस्व भद्रं ते दधीचिः कथितो मया

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਕਹਿਣ ‘ਤੇ ਮਾਤਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਕ੍ਰੋਧ ਛੱਡ ਦੇ—ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ। ਮੈਂ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਹੈ: ਉਹ ਦਧੀਚੀ ਸਨ।”

Verse 88

कोपवह्निप्रदीप्तात्मा प्राह तां जननीं पुनः । किमपकृतं सुराणां मत्पित्रा कथयस्व तत्

ਗੁੱਸੇ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਭੜਕਦੀ ਆਤਮਾ ਨਾਲ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਫਿਰ ਕਿਹਾ: "ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਕੀ ਵਿਗਾੜਿਆ ਸੀ? ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਦੱਸੋ।"

Verse 89

सुभद्रोवाच । शस्त्राणां कारणान्मूढैर्हतोऽसौ मुनिपुंगवः प्र । यच्छन्नपि चान्यानि तदाकाराणि सुव्रत

ਸੁਭਦਰਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਹੇ ਨੇਕ ਪੁਰਖ! ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਮੂਰਖਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਭਾਵੇਂ ਉਸਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲੁਕਾਇਆ ਸੀ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਹੋਰ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲਏ।"

Verse 90

श्रुत्वैतद्वचनं सोऽपि मुनिरुग्रतपास्तदा । पिता मे यो हतो देवैस्तेषां कृत्यां महाबलाम्

ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸ ਭਿਆਨਕ ਤਪੱਸਿਆ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ: "ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਮਾਰਿਆ ਹੈ, ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ (ਕ੍ਰਿਤਿਆ) ਪੈਦਾ ਕਰਾਂਗਾ।"

Verse 91

उत्थाप्य पातयिष्यामि मूर्द्ध्नि प्राणापहारिकाम् । पितामहमहं मुक्त्वा नैव हन्यो भवेद्यदि

"ਮੈਂ ਇਸਨੂੰ ਉਠਾ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਿਰਾਂ 'ਤੇ ਮਾਰਾਂਗਾ, ਜੋ ਜਾਨਲੇਵਾ ਹੋਵੇਗੀ; ਪਿਤਾਮਾ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗਾ।"

Verse 92

अन्यान्प्रमथयिष्यामि कृत्याशस्त्रेण संगतान् । शरणं यदि यास्यंति गीर्वाणा मद्भयातुराः । तथापि पातयिष्यामि तेनैव सह संगतान्

"ਮੈਂ ਕ੍ਰਿਤਿਆ ਦੇ ਹਥਿਆਰ ਨਾਲ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਕੁਚਲ ਦੇਵਾਂਗਾ ਜੋ ਇਕੱਠੇ ਹੋਣਗੇ। ਭਾਵੇਂ ਦੇਵਤੇ ਮੇਰੇ ਡਰ ਤੋਂ ਪਨਾਹ ਲੈਣ, ਫਿਰ ਵੀ ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰ ਦੇਵਾਂਗਾ।"

Verse 93

मत्वैवं तमृषिं कुद्धं सर्वे ते सुरसत्तमाः । ब्रह्माणं शरणं प्राप्ता भयेन महताऽर्द्दिताः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਜਾਣ ਕੇ, ਉਹ ਸਭ ਸੁਰ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਮਹਾਂ ਭਯ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਵਿੱਚ ਜਾ ਪਏ।

Verse 94

तांस्तस्य शरणं प्राप्ताञ्ज्ञात्वा देवः कृपान्वितः । तत्रैव गत्वा त्वरितं प्राह देवाञ्जनार्द्दनः

ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸ਼ਰਨ ਆਏ ਜਾਣ ਕੇ, ਕਰੁਣਾਮਯ ਪ੍ਰਭੂ ਜਨਾਰਦਨ ਤੁਰੰਤ ਉੱਥੇ ਗਏ ਅਤੇ ਛੇਤੀ ਹੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।

Verse 95

भवतां रक्षणोपायश्चिंतितोऽत्र मयाऽधुना । तेन तां मोहयिष्यामि कृत्यां हंतुमुपस्थिताम्

“ਤੁਹਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਦਾ ਉਪਾਅ ਮੈਂ ਹੁਣ ਇੱਥੇ ਸੋਚ ਲਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਯੋਜਨਾ ਨਾਲ ਮੈਂ ਉਸ ਕ੍ਰਿਤਿਆ ਨੂੰ ਮੋਹਿਤ ਕਰਾਂਗਾ ਜੋ ਮਾਰਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਕੇ ਆ ਪਹੁੰਚੀ ਹੈ।”

Verse 96

अत्रांतरे पिप्पलादः पितुर्वैरमनुस्मरन् । हंतुं सुरान्व्यवसितः प्रविवेश हिमाचलम्

ਇਸ ਵਿਚਕਾਰ ਪਿੱਪਲਾਦ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਸੰਬੰਧੀ ਵੈਰ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਯ ਕਰਕੇ ਹਿਮਾਚਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ।

Verse 97

श्रुत्वा तदप्रियं वाक्यं मातुर्वक्त्राद्विनिर्गतम् । पिप्पलादः पुनर्यातस्तस्मात्स्थानाद्धिमाचलम्

ਮਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਨਿਕਲੇ ਉਹ ਅਪ੍ਰਿਯ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਪਿੱਪਲਾਦ ਉਸ ਥਾਂ ਤੋਂ ਫਿਰ ਹਿਮਾਚਲ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ।

Verse 98

स्वर्गसोपानवत्पुंसां स्थलीभूतमिवांबरम् । शेषस्याभोगसंकाशं प्राप्तोऽसौ तुहिनाच लम्

ਉਹ ਤੁਹਿਨਾਚਲ, ਹਿਮਾਚਲ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ; ਜਿੱਥੇ ਆਕਾਸ਼ ਮਾਨੋ ਧਰਤੀ ਵਾਂਗ ਠੋਸ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ—ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਸਵਰਗ ਦੀਆਂ ਸੀੜ੍ਹੀਆਂ ਜਿਹਾ—ਅਤੇ ਸ਼ੇਸ਼ਨਾਗ ਦੇ ਫਣਾਂ ਦੀਆਂ ਕੁੰਡਲੀਆਂ ਵਾਂਗ ਵਿਸ਼ਾਲ ਤੇ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਦਿਸਦਾ ਸੀ।

Verse 99

प्रतिज्ञां कुरुते यत्र स्थितः स्थाणुरिवाचलः । हंतारो ये मम पितुस्तान्हनिष्यामि चारणात्

ਉੱਥੇ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਖੰਭੇ ਵਾਂਗ ਅਡੋਲ ਖੜ੍ਹ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਕੀਤੀ: “ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਵਧ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਮਾਰਾਂਗਾ।”

Verse 100

कृत्याशस्त्रेण सकलानमर त्वेन गर्वितान् । तस्मिन्स्थितः प्रकुपितः शिवायतनसंसदि

ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਆਲਯ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਟਿਕਿਆ ਰਿਹਾ, ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਤਿਆ ਦੇ ਅਸਤ੍ਰ ਨਾਲ ਅਮਰਤਾ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਮਸਤ ਉਹਨਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਸੰਹਾਰਣ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਯ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।

Verse 101

अत्रस्थः साधयिष्यामि तां कृत्यां चिंतयन्हृदि । कृत्यां वा साधयिष्यामि यास्ये वा यमसादनम्

ਉਸ ਨੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚਿਆ: “ਇੱਥੇ ਟਿਕ ਕੇ ਮੈਂ ਉਸ ਕ੍ਰਿਤਿਆ ਨੂੰ ਸਿੱਧ ਕਰਾਂਗਾ। ਜਾਂ ਤਾਂ ਕ੍ਰਿਤਿਆ ਸਫਲ ਕਰ ਲਵਾਂਗਾ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਯਮ ਦੇ ਧਾਮ ਨੂੰ ਜਾਵਾਂਗਾ (ਮਰ ਜਾਵਾਂਗਾ)।”

Verse 102

निर्द्वन्द्वो निर्भयो भूत्वा निराहारो ह्यहर्निशम् । सव्येन पाणिना सव्यं निर्मथ्योरुमहं पुनः

ਦੁਵਿਧਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਤੇ ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ, ਦਿਨ ਰਾਤ ਨਿਰਾਹਾਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਨੇ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਖੱਬੀ ਜੰਘ ਨੂੰ ਮਥਣਾ ਤੇ ਰਗੜਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।

Verse 103

तस्मा दुत्पादयिष्यामि महाकृत्यामिति स्थितः । संवत्सरे तस्य गते ऊरुगात्राद्विनिःसृता

ਉਹ ਨਿਸਚੇ ਕਰ ਬੈਠਾ—“ਇਸ ਤੋਂ ਮੈਂ ਮਹਾਨ ਕ੍ਰਿਤਿਆ ਉਤਪੰਨ ਕਰਾਂਗਾ।” ਜਦ ਉਸ ਦਾ ਇੱਕ ਵਰ੍ਹਾ ਬੀਤ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਜੰਘ ਤੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ।

Verse 104

वडवा गुरुभारार्त्ता वाडवेनान्विता तदा । ऊरो र्निर्गत्य सा तस्मात्सुषुवे सुमहाबलम्

ਤਦ ਵਡਵਾ ਘੋੜੀ, ਭਾਰੀ ਬੋਝ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਅਤੇ ਵਡਵਾਗਨਿ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਜੰਘ ਤੋਂ ਨਿਕਲੀ; ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਅਤਿ ਮਹਾਬਲਵਾਨ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਿਆ।

Verse 105

वडवा स्वोदराद्गर्भं ज्वालामालासमाकुलम् । विमुच्य तमृषेस्तस्य पुरो गर्भं समुज्जवलम्

ਵਡਵਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਉਦਰ ਤੋਂ ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਭ੍ਰੂਣ ਛੱਡਿਆ—ਤੇਜਸਵੀ, ਜ੍ਵਲੰਤ—ਅਤੇ ਉਹ ਚਮਕਦਾ ‘ਗਰਭ’ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ।

Verse 106

पुनर्गता क्वापि तदा न ज्ञाता मुनिना हि सा । वडवानलो नरस्तस्याः स गर्भो निःसृतस्तदा

ਫਿਰ ਉਹ ਕਿਤੇ ਹੋਰ ਚਲੀ ਗਈ; ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਪਤਾ ਨਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਉਹ ਕਿੱਥੇ ਗਈ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਹ ਗਰਭ—ਵਡਵਾਨਲ ਦੇ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲਾ—ਮਨੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ।

Verse 107

कल्पांत इव भूतानां कालाग्निरिव वर्चसा । विद्युत्पुञ्जप्रतीकाशं तं दृष्ट्वा पुरतः स्थितम्

ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹਾ ਵੇਖ ਕੇ—ਯੁਗਾਂਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਕਾਲਾਗਨਿ ਵਰਗੀ ਚਮਕ ਨਾਲ, ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਪੁੰਜ ਜਿਹੇ ਰੂਪ ਨਾਲ—ਮੁਨੀ ਨੇ ਭਯਾਨਕ ਤੇਜ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ।

Verse 108

स चापि विस्मितोऽत्यंतं किमेतदिति चिंतयन् । ततस्तेन पुरःस्थेन वाडवेन च वह्निना

ਉਹ ਵੀ ਅਤਿ ਵਿਸਮਿਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਮਨ ਵਿਚ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ—‘ਇਹ ਕੀ ਹੈ?’ ਤਦ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹੀ ਵਾਡਵ-ਅਗਨੀ, ਉਹ ਪ੍ਰਚੰਡ ਜਵਾਲਾ, ਉਸ ਨਾਲ ਬੋਲੀ।

Verse 109

ऋषिः प्रोक्तः पिप्पलादः साधितोऽहं त्वया बलात् । इदानीं ते मया कार्यं कर्त्तव्यं यत्समाहितम्

਋ਸ਼ੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਮੈਂ ਪਿੱਪਲਾਦ ਹਾਂ। ਤੂੰ ਬਲ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਜੋ ਕੁਝ ਤੂੰ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਾਰਜ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਕਰਾਂਗਾ।”

Verse 110

करिष्यामीह तत्सर्वम साध्यमपि साध्यताम् । स्वोरुं निर्मथ्य जनितो येन संवत्सरादहम् । तातोरुणा विहीनोऽपि करिष्ये त्वत्समीहितम्

“ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਕਰਾਂਗਾ; ਅਸੰਭਵ ਵੀ ਸੰਭਵ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਹੀ ਜੰਘ ਨੂੰ ਮਥ ਕੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਜੰਘ ਤੋਂ ਵੰਞਿਆ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਾਂਗਾ।”

Verse 111

तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य मुनिः कोपसमन्वितः । प्रोवाच विबुधान्सर्वान्मद्दत्तान्भक्षय स्वयम्

ਉਸ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਮুনি ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਜੋ ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਤੈਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਤੂੰ ਆਪ ਹੀ ਨਿਗਲ ਜਾ!”

Verse 112

पितुर्वधात्क्रोधकृतावधानं मत्वा सुरा रौद्रमतीव घोरम् । समेत्य सर्वे पुरुषं पुराणं समाश्रितास्ते सहसा सभार्याः

ਪਿਤਾ ਦੇ ਵਧ ਕਾਰਨ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਚੇਤਨਾ ਅਤਿ ਭਿਆਨਕ ਹੋ ਗਈ—ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਸਾਰੇ ਸੁਰ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਸਮੇਤ ਅਚਾਨਕ ਆਦਿ-ਪੁਰੁਸ਼ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਨ ਲੈ ਗਏ।

Verse 113

स तान्समाश्वास्य सुरान्वरिष्ठं कोपानलं तत्र ययौ प्रहृष्टः । दृष्ट्वा च तं वै रविपुंजकाशमुवाच विष्णुर्वचनं वरिष्ठम्

ਉਸ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦੇ ਕੇ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਉੱਥੇ ਕ੍ਰੋਧ-ਅਗਨੀ ਦੇ ਅਤਿ ਤੀਬਰ ਸਥਾਨ ਵੱਲ ਗਿਆ। ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੂਰਜਾਂ ਦੇ ਪੁੰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ ਅਤਿ ਉੱਤਮ ਬਚਨ ਉਚਾਰੇ।

Verse 114

अहं सुरेशान तवैव पार्श्वं विसर्जितो जातभयैश्च देवैः । मत्तः शृणु त्वं वचनं हि पथ्यं यच्चारणानां भवतोऽपि पथ्यम्

ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਡਰ ਨਾਲ ਕੰਬਦੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੇ ਹੀ ਪਾਸ ਭੇਜਿਆ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਇਹ ਹਿਤਕਾਰੀ ਉਪਦੇਸ਼ ਸੁਣ; ਇਹ ਤੇਰੇ ਲਈ ਵੀ ਅਤੇ ਚਾਰਣਾਂ ਲਈ ਵੀ ਕਲਿਆਣਕਾਰੀ ਹੈ।

Verse 115

ज्ञातं बलं ते विबुधैरचिंत्यं विनाशनं चात्मवतां ह्यवश्यम् । एवं स्थिते कुरु वाक्यं सुराणामेकैकमद्धि प्रतिवासरं त्वम्

ਵਿਬੁਧਾਂ ਨੇ ਤੇਰਾ ਅਚਿੰਤ ਬਲ ਜਾਣ ਲਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿ ਬਲਵਾਨਾਂ ਦਾ ਵੀ ਨਾਸ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਮੰਨ: ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਕਰਕੇ, ਹਰ ਦਿਨ ਭੱਖ ਕਰ।

Verse 116

मुख्यानां कोटयस्त्रिंशत्सुराणां बलशालिनाम् । कथं तु भक्षणं तेषां युगपत्त्वं करिष्यसि

ਮੁੱਖ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਤੀਹ ਕਰੋੜ ਕੋਟੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਬਲਵਾਨ ਹਨ। ਫਿਰ ਤੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਦਾ ਇਕੱਠੇ ਹੀ ਭક્ષણ ਕਿਵੇਂ ਕਰੇਂਗਾ?

Verse 117

तस्मादेकैकशस्तेषां कर्त्तव्यं भक्षणं त्वया । नैकेन भवता शक्या विधातुं भक्षणक्रिया

ਇਸ ਲਈ ਤੈਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਭક્ષણ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਕਰਕੇ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਤੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਇਕੱਠੇ ਹੀ ਭક્ષણ ਦੀ ਕ੍ਰਿਆ ਕਰਨੀ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ।

Verse 118

तथा च पांडुरोगित्वं हुतभुक्प्राप्तवान्पुरा । अतिभक्षणं न युक्तं तस्मात्कुरु मतिं मम

ਅਤੇ ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਹਵਨ-ਭੁਕ ਅਗਨੀਦੇਵ ਨੂੰ ਵੀ ਪਾਂਡੁ-ਰੋਗ (ਪੀਲਾਪਣ) ਆ ਪਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਅਤਿ-ਭੋਜਨ ਯੋਗ ਨਹੀਂ; ਮੇਰੀ ਸਲਾਹ ਮਨ ਵਿੱਚ ਧਾਰਨ ਕਰ।

Verse 119

तथा च युगपत्तेषु भक्षितेषु पुनस्त्वया । प्रत्यहं भक्षणोपायश्चिंतितव्यो बुभुक्षया

ਅਤੇ ਜੇ ਤੂੰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਕੋ ਵਾਰ ਹੀ ਖਾ ਲਵੇਂ, ਤਾਂ ਭੁੱਖ ਦੇ ਵੱਸ ਹੋ ਕੇ ਤੈਨੂੰ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਭੋਜਨ ਕਰਨ ਦਾ ਨਵਾਂ ਉਪਾਅ ਸੋਚਣਾ ਪਵੇਗਾ।

Verse 121

तत्करिष्यायहं सर्वमाहैवं स जनार्दनः । एकैकशः स विबुधान्भक्षयिष्यति वाडवः

‘ਮੈਂ ਇਹ ਸਭ ਕਰਾਂਗਾ,’ ਜਨਾਰਦਨ ਨੇ ਇਉਂ ਕਿਹਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਾਡਵ ਅਗਨਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਇਕ-ਇਕ ਕਰਕੇ ਭੱਖ ਕਰੇਗਾ।

Verse 122

ततः सुराः सुरेशानं तं विष्णुममितौजसम् । प्रणम्याहुर्यथायुक्तं शोभनं भवता कृतम्

ਤਦ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਅਪਾਰ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਉਸ ਵਿਸ਼ਣੂ—ਸੁਰੇਸ਼ ਨੂੰ—ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ ਯਥੋਚਿਤ ਕਿਹਾ: ‘ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ; ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ੋਭਨ ਹੈ।’

Verse 123

भूयोऽद्य पुनरेवास्य दोषस्योपशमक्रियाम् । कर्तुं त्वमेव शक्तोऽसि नान्यस्त्राता दिवौक साम्

ਅੱਜ ਵੀ, ਫਿਰ ਇਕ ਵਾਰ, ਇਸ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ-ਕ੍ਰਿਆ ਕਰਨ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਤੂੰ ਹੀ ਸਮਰੱਥ ਹੈਂ; ਸਵਰਗਵਾਸੀਆਂ ਲਈ ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਰੱਖਿਆਕ ਨਹੀਂ।

Verse 124

ततः पीतांबरधरः शंखचक्रगदाधरः । युष्मद्भयं हरिष्यामि तत्सुरानाह माधवः

ਤਦੋਂ ਪੀਤਾਂਬਰਧਾਰੀ, ਸ਼ੰਖ-ਚਕ੍ਰ-ਗਦਾ ਧਾਰਣ ਵਾਲੇ ਮਾਧਵ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: “ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਭਯ ਦੂਰ ਕਰਾਂਗਾ।”

Verse 125

श्रुत्वैतद्विबुधाः सर्वे हर्षेणोत्फुल्ल लोचनाः

ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਸਾਰੇ ਵਿਬੁਧ ਹर्ष ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਏ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਖਿੜ ਉਠੀਆਂ।

Verse 126

ततस्तान्विबुधान्दृष्ट्वा प्रोवाच स तु वाडवः । किमिदानीं मया कार्यं भवतां कथ्यतां हि तत्

ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਵਾਡਵ ਬੋਲਿਆ: “ਹੁਣ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ? ਤੁਹਾਡੇ ਹਿਤ ਲਈ ਜੋ ਕਰਤਵ੍ਯ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਫ਼ ਦੱਸੋ।”

Verse 127

अत्रान्तरे विश्व तनुर्महौजा विमोहयंस्तं ज्वलनं स्वबुद्ध्या । प्रोवाच पूर्वं विहिता यदापस्ता भक्षयस्वेति महानुभावः

ਇਸੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿਸ਼੍ਵ-ਤਨੁ ਮਹੌਜਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਉਸ ਜ੍ਵਲੰਤ ਅੱਗ ਨੂੰ ਮੋਹਿਤ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ: “ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਲ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਤੂੰ ਉਹੀ ਜਲ ਭੱਖ ਲੈ।”

Verse 128

एतद्व्यवसितं विष्णोर्यः शृणोति समाहितः । सोऽतिचारभयान्मुक्तो ज्ञानं मुक्तिमवाप्नुयात्

ਵਿਸ਼੍ਣੁ ਦੇ ਇਸ ਨਿਸ਼ਚਯ ਨੂੰ ਜੋ ਕੋਈ ਏਕਾਗ੍ਰ ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਤਿਚਾਰ ਦੇ ਭਯ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।